Última revisión
09/05/2025
Auto Penal 821/2024 Audiencia Provincial Penal de A Coruña nº 2, Rec. 1162/2024 de 09 de diciembre del 2024
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 36 min
Orden: Penal
Fecha: 09 de Diciembre de 2024
Tribunal: Audiencia Provincial Penal nº 2
Ponente: XERMAN VARELA CASTEJON
Nº de sentencia: 821/2024
Núm. Cendoj: 15030370022024200790
Núm. Ecli: ES:APC:2024:1723A
Núm. Roj: AAP C 1723:2024
Encabezamiento
C/. DE LAS CIGARRERAS Nº 1 - EDIFICIO ANTIGUA FABRICA DE TABACOS. 1ª PLANTA
Teléfono: 981 18 20 74 /75/36
Correo electrónico: seccion2.ap.coruna@xustiza.gal TFNO. 881 881 899 /895/ 896/ 898
Equipo/usuario: SP
Modelo: 662000 AUTO RESOLVIENDO APELACION. VARIOS MAGISTRADOS
N.I.G.: 15030 43 2 2021 0005458
Juzgado procedencia: XDO. INSTRUCIÓN N. 5 de A CORUÑA
Procedimiento de origen: DILIGENCIAS PREVIAS PROC. ABREVIADO 0000496 /2021
Delito: ESTAFA (TODOS LOS SUPUESTOS)
Recurrente: Leticia, DIRECCION000
Procurador/a: D/Dª JOSE LUIS CASTILLO VILLACAMPA, JOSE LUIS CASTILLO VILLACAMPA
Abogado/a: D/Dª MARIA MONTSERRAT VAZQUEZ SANCHEZ, MARIA MONTSERRAT VAZQUEZ SANCHEZ
Recurrido: MINISTERIO FISCAL, INVEIMAR SA , Romulo , INVERPRIX GALICIA SL UNIPERSONAL
Procurador/a: D/Dª , EDUARDO PARDO COLLANTES , ,
Abogado/a: D/Dª , MARIA VICTORIA PEÑA PESQUERA , Romulo , Romulo
ILMO. SR. PRESIDENTE DON SALVADOR PEDRO SANZ CREGO ILMOS. SRES. MAXISTRADOS DON XERMÁN VARELA CASTEJÓN - RELATOR DON JOSÉ ALBERTO NODAR GARCÍA
A Coruña, 9 de decembro de 2024
Antecedentes
A representación de DIRECCION000 e Leticia interpuxo un recurso de reforma e outro subsidiario de apelación contra esa decisión. Por un auto do 19 de outubro o Xulgado decidiu non admitir a trámite o recurso de reforma e ao día seguinte admitiu por providencia o subsidiario de apelación presentado. Oídas as outras partes o Xulgado elevou as actuacións a esta Audiencia provincial.
Con este auto resólvese o amentado recurso, manifestando o parecer da Sala o maxistrado Xermán Varela Castejón.
Fundamentos
A Querelante, Inveimar SA afirmou na súa querela:
O 20 de febreiro de 2008 a querelante e outras dúas mercantís (Inversiones Peroxa e Inco Intermediarios de Comunicación) constitúen unha Comunidade de bens (cun 25% a primeira e última e o 50% Inversiones Peroxa) denominada DIRECCION001 CB. O obxecto eran actividades inmobiliarias.
O mesmo día a querelante e DIRECCION000 subscriben un contrato de contas en participación aquela como xestora e esta como partícipe. O obxecto era que a querelante xunto coas outras mercantís da CB, e a través dela, adquirise un inmóbel e o partícipe participase, valga a redundancia, nos resultados.
O 3 de marzo de 2008 a entidade Inverprix Galicia emitiu unha factura contra DIRECCION001 CB por importe de algo máis de 296.000 euros (dos que algo máis de 40 mil eran por IVE). O concepto era intermediación na adquisición do inmóbel. O 6 de marzo DIRECCION001 pagou esa factura.
O 5 de marzo dese 2008 elevouse a público o contrato polo que as mercantís que conformaban a CB adquiriron o inmóbel por máis de 3 millóns de euros.
O 3 de febreiro de 2020 DIRECCION000 presentou unha demanda contra a querelante. Pretendía a resolución ou extinción do contrato que as unía e a condena ao pago de case 600 mil euros.
O 6 de xullo de 2020 a querelante contestou a demanda e presentou reconvención. Entre outros conceptos apelaba como gasto soportado ao pago da factura por intermediación descrita antes que defendía nunha parte debía soportar DIRECCION000 (74 e algo mil euros). Acompañaba a factura emitida contra DIRECCION001 CB e o xustificante da transferencia.
O 27 de agosto de 2020 DIRECCION000 contestou a reconvención e impugnou a factura aducindo que nunca nas negociacións previas se lle mencionara nin esa factura nin ese gasto, que non constaba que a querelante pagase a parte que lle correspondería dentro da CB por ese concepto, e que non era razoábel a porcentaxe que suporía sobre a operación total co que defendía que fora unha
O 27 de xaneiro de 2021 declarou como testemuña no xuízo Romulo que non tiña interese no preito nin relación coas partes, que era no 2008 e nese momento socio e administrador único de Inverprix, que non coñecía aos comuneiros da CB e non participara en intermediación ningunha, que emitiu a factura por petición doutra persoa que non identifica, como favor, recibindo a transferencia, pero reintegrándoa inmediatamente unha vez reducido o IVE que el pagou.
O 17 de marzo de 2021 foi ditada sentenza no proceso civil na que, no referido a este punto, da por non acreditado ese gasto debido á declaración da testemuña indicada. Esa sentenza fora recorrida en apelación e non estaba resolto o recurso no momento de interposición da querela.
Afirma a querelante que é falso o manifestado pola testemuña, polo que considera que as persoas quereladas cometeran un delito de estafa procesual apelando ao contido do 251 bis do Código penal e outro de falso testemuño do artigo 458.1 do mesmo Código, ademais do referido no artigo 461 de presentación de testemuñas falsas.
O 31 de marzo de 2022 tomouse declaración a Romulo, do que só consta que se lle informou de dereitos no seu propio nome, e a Leticia. A esta última fíxoselle información de dereitos
Despois de declarar, o 18 de abril de 2022 compareceu Romulo no seu propio nome como letrado e manifestou que, como declarara, a entrega a terceiros en metálico do que lle transferiran que afirmou fixera foran en man a dous varóns que identifica un como Juan Manuel e outro polo alcume
O 27 de maio de 2022 o Xulgado deu audiencia ás partes en relación co prazo de instrución. O Ministerio Fiscal solicitou a prórroga, mentres que a defensa de Tau Piñeiro SL e Leticia solicitou o sobresemento. Fundada a súa solicitude en afirmar que o declarado pola testemuña era certo, que ningunha relación tiña esa testemuña coa mercantil ou coa administradora, indicando que
A querelante presentou escrito solicitando a prórroga no que lembraba as dilixencias pedidas na querela e admitidas. Esas dilixencias eran as declaracións dos querelados, solicitude documentos ao Xulgado de primeira instancia en caso de impugnación das copias entregadas, oficio á AEAT e requirimento ao querelado, estas dúas últimas xa practicadas. Non constando resposta da AEAT, solicitaba a prórroga considerando tamén preciso o exhorto ao Xulgado de primeira instancia. Respondía á petición de sobresemento manifestando que ela non interpuxera querela contra a persoa física Leticia e respecto da xurídica remitía a momentos posteriores para argumentar o procedente.
O 2 de xuño de 2022 foi ditado auto prorrogando a instrución. Manifestaba que
O 16 de novembro de 2022 foi unido un extracto de información obtida do PNX da AEAT e por Dilixencia acordouse volver requirir información á AEAT por ser esa insuficiente. O mesmo día era dado nova audiencia ás partes en relación coa posíbel prórroga do prazo de instrución. A defensa agora recorrente insistiu nos argumentos anteriores e pedía o sobresemento. O Ministerio Fiscal apoiou de novo a prórroga. A acusación particular mantiña a petición engadindo a necesidade de oficiar ao BBVA.
O 29 de novembro de 2022 o Xulgado ditou un auto prorrogando a instrución. Repetía o texto do auto anterior engadindo agora:
O 13 de xaneiro de 2023 o Xulgado acordaba dar traslado de dúas peticións de sobresemento presentadas polos procuradores das defensas. O 7 de febreiro o Ministerio Fiscal manifestou a súa oposición ao sobresemento en tanto non se rematasen as dilixencias. O 24 de xaneiro foi a acusación particular quen manifestou a súa oposición.
O 24 de abril de 2023 foi recibida a contestación da AEAT que só se concretou na remisión do modelo de declaración da operación realizada en 2008.
Por unha providencia de 4 de maio de 2023 o Xulgado decidiu o seguinte:
O 10 de maio manifestaba a súa oposición á prórroga a representación de Tau Piñeiro SL e Leticia. O Ministerio Fiscal volvía pedir a prórroga.
O 16 de maio a representación de Tau Piñeiro SL e Leticia interpuña un recurso de reforma e outro de apelación, subsidiario ao anterior, contra a providencia de 4 de maio. Denunciaba a ausencia de motivación da providencia e reiteraba os argumentos anteriores.
O 18 de maio o Xulgado acordaba a prórroga da instrución. Repetía o mesmo texto que nos dous autos anteriores.
O 20 de outubro de 2023 o Xulgado admitía a trámite o recurso de apelación presentado contra a providencia de 4 de maio. O día antes ditara un auto non admitindo a trámite o recurso de reforma por entendelos presentado fóra de prazo.
O 20 de novembro de 2023 a acusación particular instaba a prórroga do prazo de instrución.
O 13 de decembro o Ministerio Fiscal impugnaba o recurso de apelación. Ata ese momento limitábase a manifestar que solicitaba a prórroga da causa sen referencia ningunha ás concretas actuacións, e manifestara a súa oposición ao recurso de reforma referindo simplemente a necesidade de obter o resultado dunhas dilixencias que non especificaba. Resumía o contido da querela, tras iso refería que na súa declaración Romulo
O 29 de febreiro o Xulgado deu audiencia ás partes para que se manifestasen sobre unha posíbel prórroga do prazo de instrución. Tras manifestarse a favor o Ministerio Fiscal e en contra a defensa agora recorrente, por un auto de 19 de marzo de 2024 acordouse de novo a prórroga. O contido volvía ser o mesmo. O 21 de agosto de 2024 foi dada nova audiencia en relación co prazo de instrución. De novo o Ministerio Fiscal manifestouse favorábel e a defensa recorrente contraria. Achegouse nese momento a sentenza da Audiencia provincial que resolveu o recurso de apelación contra a sentenza civil referida na querela. A sentenza era de 3 de outubro de 2023 e referíase á discutida factura nos seguintes termos:
O 10 de setembro de 2024 o Xulgado ditou un auto prorrogando a instrución. O contido era o mesmo que os anteriores.
A declaración que se di falsa producida o 27 de febreiro de 2021, consistiu, sempre nesa hipótese, en que Romulo declarou que, tal e como afirmara a querelante nese proceso civil, el, como administrador da mercantil tamén querelada Inverprix Galicia, emitira unha factura no 2008 contra DIRECCION001 CB e, tamén como afirmaba a querelante, recibira ese diñeiro. Pero engadiu que, contra o afirmado pola querelante, el non realizara actividade ningunha de intermediación, polo que non se pagaba un traballo previo. Afirmou que el emitira esa factura falsa por pedirllo alguén, recibiu a transferencia e retirou os cartos para entregarllos (salvo a contía por IVE que el declarou) en metálico a quen lle fixo o encargo.
Partindo da evidencia, que ninguén nega, da existencia do proceso civil e do contido da declaración indicada, fundamentalmente o discutido en canto aos feitos é se o relatado por Romulo é ou non certo. E iso tendo en conta que tampouco se nega que DIRECCION001 CB recibiu a factura emitida por Inverprix Galicia e realizou unha transferencia polo seu importe, sendo ademais declarada esa operación e, de aí, que se retivese o importe de IVE.
Na instrución acordouse como dilixencia de investigación, ademais da citación dalgunha das persoas quereladas, solicitar información á AEAT sobre a operación e reclamar documentación ao querelado Romulo. A AEAT remitiu contestación, se ben parcial en relación co pedido, que constataba a declaración da operación. A este requiríuselle a documentación bancaria da transferencia que recibiu, a retirada de diñeiro e o recibí de entrega ás persoas que mencionou. Na súa declaración manifestou que quen lle pedira realizar esa operación eran dúas persoas das que só coñece os nomes e non pode, di, identificar sen ter disposición, dado o transcurso dos anos da retirada (que pediu foran solicitados do BBVA sen resposta polo momento) e sen ter tido nunca documentada a entrega por el a eses descoñecidos do diñeiro.
Resulta evidente que os posíbeis delitos cometidos no 2008 terían xa prescrito co que non son obxecto desta causa. Esta causa só podería versar sobre se o testemuño prestado no proceso civil pode ser considerado falso e se ao propor esa declaración foi cometido un delito de estafa procesual.
Debemos a partir de aquí analizar o sucedido na causa en relación coas dúas persoas, física e xurídica, que interpuxeron recurso.
Procede en todo caso analizar de forma separada a posición da persoa física e da xurídica que interpuxeron recurso.
Comezamos pola situación de Leticia pois non aparece explicada de forma razoábel a súa chamada.
A Querela foi dirixida contra unha persoa física e dúas xurídicas.
No auto de admisión, sen entrar en análise do contido da querela, admitiuse esta como un todo, pero na súa parte dispositiva só se acordou de forma expresa unha xenérica referencia a todas as dilixencias pedidas nela
Tal forma de proceder supón xa un incumprimento evidente das previsións do artigo 119 LACrim que refire a forma de citación das persoas xurídicas cando sexan posíbeis responsábeis penais como sería o caso ao admitir a querela nos termos en que se expuxo. Nese artigo advírtese que a citada debe ser a persoa xurídica e non o seu representante legal, e que será esa persoa xurídica a que deba designar persoa que a represente no procedemento penal. Nada diso era acordado.
En todo caso, as citacións non foron realizadas así. Consta que se remitiu unha citación á persoa física do señor Romulo no seu propio nome sen mención á mercantil Inverprix Galicia. De feito esta mercantil nunca foi chamada como tal a este procedemento. Outra citación foi remitida tendo por pe que se enviaba a
De novo o incumprimento do regulado no artigo 119 LACrim é evidente.
O 24 de novembro de 2021 comparecía na causa un procurador en nome desa mercantil e tamén de Leticia. O 29 de novembro de 2021 por Dilixencia de ordenación tívose por comparecido ao procurador só en nome da mercantil, mencionando á señora Leticia só en tanto representante desa sociedade.
O 31 de marzo de 2022 na acta de información de dereitos do querelado persoa física só consta que se lle informa a el en tanto que tal persoa física. Sen embargo, no caso de Leticia afírmase que se lle informa como persoa física en nome propio e como representante da persoa xurídica.
No resto de resolucións xudiciais non consta unha imputación á persoa física mencionada en ningún momento, pois a única resposta á petición de sobresemento foi diferir a decisión ao resultado das dilixencias acordadas sen mención á situación da persoa da recorrente. De feito a propia querelante ao informar en xuño de 2022 sobre a petición de sobresemento advertía que ela non dirixira nunca accións contra esta persoa. O Ministerio Fiscal só se pronunciou sobre este particular no momento de impugnar o recurso de apelación, pero non é ese momento o apropiado para xerar unha imputación xudicial que non se expresou de xeito ningún.
Cabería valorar que estivéramos ante un simple erro material en caso de ser evidentes os motivos da imputación desa persoa física, pero non se localizan tampouco esas evidencias. A señora Leticia asume a administración da persoa xurídica en setembro de 2020, elevándose a público en outubro dese ano, tralo falecemento do seu pai en maio. A conduta atribuída na querela era referida ao comportamento da persoa xurídica, non da súa administradora xa en setembro, sendo que parece razoábel entender que as decisións sobre estratexia ante o proceso civil xa estaban tomadas antes. En todo caso, o simple feito de coñecer o realizado antes polo seu pai, ao que se remite o Ministerio Fiscal, non conforma ningún tipo de autoría que ese ministerio público, dado que a acusación particular nunca pretendeu esa imputación, non pretendeu explicar ou xustificar en ningún momento previo á impugnación do recurso de apelación.
Polo anterior debemos acoller o recurso, se ben non cabe propiamente acordar o sobresemento pedido, senón simplemente constatar que nunca foi chamada a este procedemento como investigada Leticia e, por iso, non se lle pode ter por tal.
Valorada unha declaración nun proceso xudicial, cabe defender que esa declaración era falsa e, por iso, constituíu delito vertela nese primeiro proceso. Agora ben, o certo é que debe exixirse razoabelmente que para promover a persecución dese feito como delituoso sexan presentados, ou cando menos sinalados para a súa localización na investigación, elementos que apoien a hipótese de que a declaración é falsa. Partimos de que a declaración en si mesma e en relación cos datos cos que se contaba no proceso xudicial en que se verteu xa foi obxecto dunha valoración xudicial polo órgano xudicial correspondente. Se ese xulgado ou tribunal concluíu na veracidade do declarado, ou na inexistencia de elementos para afirmar a falsidade, xa podemos afirmar que non é irrazoábel a hipótese de que sexa veraz. En principio, a salvo excepcións pouco frecuentes, someter o mesmo material (declaración e elementos presentes no xuízo anterior) a unha nova valoración poderá ter por resultado que se conclúa como máis probábel que non sexa veraz, pero non poderá afirmarse que a hipótese contraria (que exclúe o delito) non sexa posíbel cando un órgano xudicial verificouna. Por iso, en principio non cabe admitir denuncias ou querelas que só pretenden revisar a valoración xa realizada para concluír nunha en sentido inverso de contido incriminador.
Con iso nos atopamos no presente caso. No xuízo civil o que se manifestou é que a factura fora emitida, o diñeiro recibido da Comunidade de bens e a operación declarada. O que se negou foi que a factura respondese a unha prestación de intermediación real e que a emisora da factura quédase efectivamente cos cartos. A querela non achegou datos novos diversos aos valorados no proceso civil, só presentou razoamentos polos que ela entendía que non se debía dar veracidade ao declarado. As dilixencias que instou non parece que puidesen aclarar moito. No referido á documentación requirida ao querelado, o seu contido non determinaría que se tivese producido ou non o que el manifestou, pois entrando o comportamento na ilegalidade e sendo a pretensión confesa falsaria e fraudulenta non sería esperábel a rigorosa documentación do executado. En todo caso, pasados 14 anos dos feitos que non aparezan todos os documentos non é moi indicativo de nada. Da mesma forma, a documentación pedida á AEAT sobre a operación nada achegaría, pois non se negou que se declarou, senón que fose certa. Existe outra parte de documentación que se requiriu á AEAT que esta non enviou, pero ningunha acusación entendeu que debese requirir nada ante esa contestación parcial. En todo caso, o que se pedía pretendíase ligar con outro argumento cal era que non se pode crer esa declaración pois facela como di a testemuña que a fixo sería prexudicial para el por aumentar o seu pago de Imposto de sociedades. Tal cousa foi respondida pola propia testemuña ao indicar que éralle indiferente pois recoñece que naquel momento facía movementos de documentos e facturas falsas de tal nivel, e que determinaron fose condenado, que finalmente o impacto era nimio. Iso lévanos, en todo caso, ao mesmo punto que antes que é se existen elementos novos respecto do proceso civil que permitan aclarar a veracidade do relatado.
Efectivamente, as dilixencias pedidas e acordadas non achegarían realmente elementos novos relevantes para valorar a credibilidade do manifestado pois só pretenden apuntar a aspectos completamente secundarios da declaración. Desa forma, o certo é que, tras case catro anos de instrución non se achegou ningún elemento diferente á valoración da propia declaración xudicial para concluír se existe ou non acreditación da falsidade da declaración da testemuña no proceso civil. Así a análise da declaración que realiza o informe do Ministerio Fiscal non apela a ningún elemento non coñecido polo órgano civil e parte de premisas non probadas como que as persoas relacionadas coa CB descoñecerían totalmente a operación, feito que pode ser certo ou non e non podemos presumir. Por outro lado, non analiza datos tamén presentes como o desmedido da porcentaxe que suporía sobre a operación para responder a un pago real dunha intermediación como a declarada. Non pretendemos negar, nin afirmar, a realidade do declarado, só constatar que esa análise xa fora realizada e que non se pode fundar unha pretensión de condena nunha análise nova do xa manifestado.
Ademais do anterior, é relevante situar a declaración no proceso civil no que se produce. Con esa declaración se discutía a inclusión dunha concreta partida na relación de gastos a soportar entre as dúas partes do proceso civil, de forma que a contía afectada non sería o total da factura emitida e pagada, nin sequera a totalidade do 25% dela pagado pola querelante, senón a metade desta última contía. Iso xa nos sitúa a afección patrimonial por baixo dos 50 mil euros aos que se refire o Ministerio Fiscal na súa impugnación. Pero é que a contía do procedemento era moi superior a esa contía e esta non era máis que unha partida entre varias das discutidas, dentro dun entre varios dos argumentos esgrimidos polas partes. A relevancia cuantitativa era, pois, esa e non outra referida a todo o procedemento.
En canto á relevancia do manifestado, temos que en primeira instancia rexéitase incluír esa factura apelando a esa declaración que xera unha dúbida que non se compensada por outras probas achegadas pola parte que defende a súa inclusión. Pero é que, ademais, na resolución do recurso de apelación, achegado pola defensa e sen que fose instado sequera nin polo Xulgado nin polas acusacións, o motivo de revogar esa decisión e incluír a factura parte, precisamente, de negar transcendencia a esa declaración. O que se afirma na sentenza da Audiencia provincial é que na relación entre as dúas partes o relevante é que a querelante acreditou que a Comunidade de bens da que ela formaba parte pagou ese gasto e que ela fixo o ingreso da parte que lle correspondía para que o fixese. O manifestado pola testemuña, infírese da sentenza de apelación, non variaría ese feito, afectaría a terceiros, pero nada acreditaría que o gasto asumido pola querelante non fose para ela obrigado e, por iso, repercutíbel á querelada. De feito a Audiencia provincial xa advertira ante a petición de suspensión por prexudicialidade en auto de febreiro de 2022 que
Dadas as anteriores circunstancias, tras case catro anos de instrución nas que non só non se achegou ningún elemento novo diverso aos analizados xa no proceso civil, senón que se reduciu a relevancia desa declaración, e atendendo a que non existe máis vínculo mencionado entre a testemuña e a mercantil querelada que ter afirmado aquela que era amigo do letrado desta, non cabe soster a continuidade da causa contra esa mercantil e procede acordar o sobresemento provisional das actuacións a salvo que sexan achegados novos datos ou fontes de información que permitan determinar unha valoración máis fundada da declaración prestada en xuízo.
Fallo
Contra esta resolución non cabe recurso ningún.
Devólvanselle as actuacións ao xulgado de procedencia xunto cun testemuño desta resolución para a súa notificación e cumprimento.
Únase un testemuño desta resolución aos autos correspondentes e ao rolo da Sala.
Así o acordamos e mandamos por este auto, o cal asinamos.
A difusión do texto desta resolución a partes non interesadas no proceso no que foi ditada só poderá levar a cabo previa disociación dos datos de carácter persoal que os mesmos contivesen e con pleno respecto ao dereito á intimidade, aos dereitos das persoas que requiran un especial deber de tutelar ou á garantía do anonimato das vítimas ou prexudicados, cando cumpra.
Os datos persoais incluídos nesta resolución non poderán ser cedidos, nin comunicados con fins contrarios ás leis.

