1º. METROPOLITAN SPAIN S.L., é a sociedade titular do Complexo Deportivo Metropolitan La Solana, sito en Paseo do Parrote 2-4 da Coruña (o COMPLEXO DEPORTIVO A SOLANA).
2º .O día 23 de xaneiro de 2016, Florian, abonado e usuario das instalacións dende o 23 de marzo de 2011, sufriu un accidente nas instalacións das que é titular e responsable a entidade Metropolitan - La Solana.
O sinistro ocorreu entre as 21:30/22:00 horas, nos vestiarios e unha vez concluída a súa actividade deportiva. Despois de ducharse e cambiarse de roupa, xa vestido de rúa, dirixiuse á zona dos lava mans e, nese momento, esvarou, caendo ó chan.
3º. Sufriu lesións no xeonllo dereito.
PRIMEIRO. OBXECTO E PRETENSIÓNS.-Sométese a consideración xudicial a reclamación de cantidade por importe de nove mil oitocentos corenta e nove euros con setenta céntimos de euro (#9,849.70€#), reclamación de indemnización por responsabilidade extra contractual do artigo 1902 do CC e artigo 76 da LCS, e para a valoración dos danos Lei 35/2015, de 22 de setembro, artigo 7.2 da LRCSCVM e 20 da LCS en canto ós xuros.
Alega a parte demandante que "debido a que el suelo estaba mojado, careciendo de todo tipo de protección antideslizante y sin señalización alguna y, además, al estar cercana la hora de cierre, los responsables de la instalación habían comenzado a apagar las luces por zonas, lo que disminuía la visión en los vestuarios e imposibilitaba a los usuarios para advertir el peligro del estado del suelo.". A consecuencia del accidente anteriormente relatado, mi patrocinado permaneció de baja durante 239 días, durante los cuales estuvo impedido para poder llevar a cabo las actividades fundamentales de su vida diaria (toda vez que la mayor parte del tiempo se vio obligado a tener una pierna inmovilizada y moverse con muletas) y le restan como secuelas una meniscectomía subtotal que determina un daño futuro por artrosis precoz. La indemnización procedente por los daños y secuelas, asciende a la cantidad total de 17.087,11 euros (incluyendo todos los conceptos), de conformidad con el siguiente desglose:
1º.- 1.530 euros por 51 días de perjuicio básico (51 x 30€).
2º.- 9.776 euros por 188 días de perjuicio moderado (188 x 52€).
3º.- 4.133,92 euros por secuelas físicas (5 puntos x 826,78).
4º.- 757,34 euros por secuelas estéticas (1 punto).
5º.- 400 euros por intervención quirúrgica.
6º.- 225 euros por consultas médicas
7º.- 157 euros de gastos médicos.
8º.- 107,85 euros por gastos de desplazamiento.
A parte demandada oponse á reclamación, estima que a pesar do desgraciado do suceso, estamos ante un suceso no marco dos riscos xerais da vida, iso por tratarse, a existencia de auga no chan dun vestiario dun ximnasio (acollendo a tese do actor en termos meramente dialécticos), dun suposto que se atopa dentro da normalidade ou, en todo caso, ten carácter previsible para o usuario do centro. Subsidiariamente, alega concorrencia de culpas coa parte demandante, e de forma subsidiaria pluspetición, segundo o informe pericial do perito Sr. Hugo.
Defende esta parte que o pavimento do vestiario é de baldosa cerámica de antracita antiescorregadiza, a cal dispón da maior clasificación da normativa española UNE-ENV12633:2003, para a resistencia á escorrega, "RD> 45" (Clase 3), cun coeficiente Rd=59, segundo o ensaio realizado polo laboratorio cerámico Sebastián Carpi do Colexio Oficial de Enxeñeiros Industriais de Castelló.
Sendo a clasificación máxima da clase 3 a partir de 45, segundo a clasificación A súa1 (Seguridade fronte ao risco de caídas) do Código Técnico da Edificación, observamos como as baldosas instaladas no CENTRO DEPORTIVO ascenden a entre 58 e 60, é dicir, moi por encima da clasificación máxima. En acreditación do indicado, acompaña o grupo de documentos número dous, de certificados de resistencia ó deslizamiento e Factura de compra das baldosas. En consecuencia, non é certo que o chan dos vestiarios "carecen de todo tipo de protección antiescorregadiza".
Asemade, existe unha reixa antiescorregadiza situada entre a zona de duchas e resto de vestiario que recolle os posibles restos de auga que procedan das duchas, evitando a formación de charcos e que o posible auga esténdase polo resto do vestiario.
Existía no momento de ocorrencia da caída un servizo de guardarropía e atención ós usuarios, así como servizo de limpeza a cargo doutro empregado do centro o cal se ocupaba de fregar e limpar o chan dos vestiarios, repoñer o xabón dos dispensadores e, en definitiva, manter o vestiario en perfecto estado de comodidade e seguridade para os nosos socios (iso á marxe das limpezas diarias do centro).
A maiores de todo o anterior, sostén a demandada que de forma periódica contrata coa empresa especializada "ANTIDES", a aplicación dun tratamento antiescorregadizo sobre, entre outros elementos, os chans dos vestiarios.
En consecuencia, trátase dun usuario habitual das instalacións, incluídos os vestiarios, motivo polo que, como dicimos, non lle pode resultar alleo, inusitado ou extraordinario, sen prexuízo do que indicaremos a continuación, que un vestiario dun "ximnasio", poida ter restos de auga nalgunha das súas zonas, iso a pesar de que o centro pon todos os medios humanamente posibles para que iso non suceda e, en todo caso, sexa minimizado.
Que o chan do vestiario dun ximnasio estea húmido, e mesmo mollado, debe encadrarse, necesariamente, en riscos normais e previsibles da vida.
O chan é idóneo para evitar e/o minimizar o esvarado, atópase en perfecto estado de mantemento e limpeza.
A zona dos vestiarios é atendida polos servizos de limpeza de maneira moi periódica (case permanente) e vixiada por persoal do centro.
O centro emprega todos os medios posibles - e humanamente esixibles - a fin de controlar e neutralizar calquera fonte de risco que para os usuarios de leste poida xurdir.
En consecuencia, non se lle pode atribuír responsabilidade ningunha, pois emprega todos os medios necesarios para evitar a existencia de riscos para os seus usuarios, como se expuxo.
O tipo de establecemento onde sucedeu: a zona de vestiarios, sendo o demandante coñecedor diso en tanto que usuario habitual do centro, a existencia dun solado absolutamente idóneo e con calidades antiescorregadizas, limpeza moi periódica e vixilancia por parte do centro, como indicamos e acreditarase, aínda que houbese efectivamente algo de auga no lugar da caída, non debe atribuírse o feito a neglixencia, falta de coidado ou de mantemento adecuado por parte da miña representada senón a, como dicimos, un desgraciado suceso da vida no ámbito do tipo de establecemento que nos ocupa.
Subsidiariamente, cabería apreciar unha concorrencia de culpas en base á probable falta de atención e dilixencia debida do reclamante, e a súa indubidable contribución á caída sufrida, atendendo a todas as medidas que o centro adopta para minimizar os riscos normais dun vestiario dun centro deportivo.
Finalmente, sobre da indemnización reclamada, alega plus petición e achega informe pericial médico.
Obxecto controvertido: a reclamación na súa totalidade.
SEGUNDO.- ENCADRE XURÍDICO. EN CANTO Á ACCIÓN EXERCITADA: REQUISITOS.-Unha primeira aproximación ó obxecto de lite, ha de levarnos necesariamente ó estudo da responsabilidade extra contractual en supostos semellantes, toda vez que o reclamado ten a súa base nunha responsabilidade extra contractual, en concreto sustentado na falta de medidas de sinalización e mantemento axeitado das instalacións, en concreto a ausencia de chan anti escorregadizo. Así di a demanda:
"sufrió un resbalón debido a que el suelo estaba mojado, careciendo de todo tipo de protección antideslizantey sin señalización algunay, además, al estar cercana la hora de cierre, los responsables de la instalación habían comenzado a apagar las luces por zonas, lo que disminuía la visiónen los vestuarios e imposibilitaba a los usuarios para advertir el peligro del estado del suelo.". Indica nos fundamentos:
"En el caso que nos ocupa el siniestro deriva de la falta de diligencia y atención por parte la titular del establecimiento,responsable de su correcto mantenimiento en condiciones seguras para los usuarios,lo que no ocurrió el día del siniestro, toda vez que el suelo de las instalaciones estaba mojado, sin protección antideslizante y sin ningún tipo de señalización del peligro existente y, además, los responsables de la instalación fueron cortando la luz por zonas, lo que disminuyó la visibilidad, impidiendo la posibilidad de advertir el peligro,lo que, finalmente, derivó en la caída de mi mandante y las lesiones consecuentes a la misma.
En los casos de siniestros provocados por caídas es constante la jurisprudenciaque declara la existencia de responsabilidad de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio atributivo de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles."
Por tanto, sométese a consideración a responsabilidade da demandada na caída do demandante, e lesións sufridas por mor de: chan mollado, ausencia de pavimento axeitada para o tipo e lugar da instalación (vestiarios con duchas), ó non ser un pavimento contrario a escorregaduras; omisión de medidas de vixilancia, sinalización, mantemento (limpeza).
O punto de partida é o artigo 1902 do CC que sinala que o que por acción ou omisión causa dano a outro está obrigado a reparar o dano causado; establecendo con esta dicción unha responsabilidade aquiliana ou extra contractual. No caso concreto, debemos dicir que a teoría da responsabilidade por risco non é aplicable en principio a supermercados ou negocios abertos ó público, e en consecuencia, non opera o investimento da carga da proba incumbindo á actora, en virtude do "onus probandi", previsto artigo 217 da Lei de Axuizamento Civil, a proba plena da realidade do dano que reclama e do vínculo de causalidade existente entre a acción ou omisión que achaca e a consecuencia padecida. Sobre este tipo de responsabilidade é extensa, cuantiosa e profusa a doutrina xurisprudencial.
En efecto, a actividade que estaba a facer a demandante non era unha actividade de risco, acudir a un ximnasio e ás duchas e vestiarios, para se duchar e vestir, non se pode considerar actividade de risco, polo que non se produce ningunha inversión de carga de proba.
Sobre este tipo de responsabilidade é extensa, cuantiosa e profusa a doutrina xurisprudencial. Para o estudo do presente asunto fíxose uso de resolucións como SAP de ALICANTE, de 18 de xuño de 2013, número de resolución 339/13, número de recurso 833/2006; da SAP de Pontevedra de data de 11 de febreiro de 2013, número SAP PO 327/2013; e SAP CUENCA de 30 de outubro de 2012, número de SAP CU 445/2012, como máis recentes, pero de xeito particular a SAP de A Coruña Sección 4ª de 18 de maio de 2012, SAP C 1341/12, cuxa doutrina recolle a posterior de 21 de xuño de 2012 da mesma sección. E dicimos en particular dita resolución porque facemos propio o contido dos seus fundamentos xurídicos nos que se sinala que:
"En la actualidad, por parte de la jurisprudencia del Tribunal Supremo, a la hora de hacer responsable al demandado del resultado acaecido, se ha generalizado la aplicación de la doctrina de la causalidad jurídica o imputación objetiva.
Según dicha teoría la determinación de la relación de causalidad implica una valoración judicial motivada de doble secuencia. La primera la determinación como cuestión fáctica de la relación causal entre un comportamiento humano y un resultado, y partir de la fijación del mismo, determinar la causalidad jurídica, mediante la aplicación de los arts. 1902 y 1903 CC ( SSTS de 21 de octubre de 2005 y 14 de febrero de 2006 entre otras muchas), que es la esencia de la imputación objetiva,es decir, bajo criterios normativos, dilucidar qué daños causalmente ligados han de ponerse a cargo del demandado, presunto responsable de los mismos conforme a la pretensión actora, en tanto en cuanto le son atribuibles por su concreta actuación, lo que implica un juicio de valoración jurídica, bajo los postulados de las máximas de experiencia, con relación a los deberes y exigencias de previsibilidad, que personalmente incumbían a quien se le atribuye la causación del daño ajeno, y que permita, en definitiva, la transferencia legítima del daño del patrimonio de la víctima que lo sufre al del autor que lo produjo.
En efecto, fijar la relación de causalidad entre un hecho ilícito y su autor requiere, en primer término, apreciar si concurre una conexión física o material, según el criterio de las condiciones, de manera tal que si suprimiendo idealmente una concreta conducta ( criterio del "but for test", "de no haber sido por" del derecho norteamericano, o de la "conditio sine qua non" o de la "equivalencia de las condiciones": causa causae causa causati, del derecho continental europeo ) el resultado no se hubiera producido. Aplicando pues el denominado criterio de la eliminación, es decir si prescindiendo hipotéticamente de un hecho el daño no se hubiera generado, ese hecho es causal del mismo. Ahora bien, ocurre que esa relación etiológica desde el punto de vista meramente natural, físico o material, no es suficiente, pues para hacer a un sujeto de derecho responsable de un daño se requiere un paso más, que implica valorar si concurren razones para atribuirle jurídicamente su causación ( criterio de la causalidad jurídica: causation in law del derecho norteamericano, o de la imputación objetiva: objektive zurechnung del derecho alemán ).
Hay sucesos en los que siendo el comportamiento de un sujeto una condición determinante del daño no se le puede hacer responsable del mismo, al no ser su conducta idónea o adecuada para sufrir dicha imputación.
Se preocupa de precisar en qué consiste el criterio de la imputación objetiva, la STS de 29 de marzo de 2006 cuando sostiene: " . . . la llamada imputación objetiva, esto es, en el juicio de valoración mediante el cual debe determinarse si el resultado dañoso producido es objetivamente atribuible a la recurrente como consecuencia de su conducta o actividad en función del alcance de las obligaciones contractuales correspondientes a la misma, del incumplimiento de sus deberes en el marco extracontractual y de la previsibilidad del resultado dañoso con arreglo a las reglas de la experiencia, entre otros cánones de imputabilidad, como los relacionados con la obligación de soportar los riesgos normales de la vida y los derivados de la propia conducta o de la de aquellas personas de quien se debe responder". En este mismo sentido, las SSTS de 20 de febrero de 2003 29 de marzo y 3 de abril de 2006 entre otras.
El examen de la doctrina de la imputación objetiva obliga también al estudio de los supuestos de exoneración de la misma, que actúan a modo de título de desimputación del resultado dañoso. Entre dichos supuestos encontramos, como criterios más utilizados por parte de la jurisprudencia, los de la prohibición del regreso, la competencia de la víctima, el del alejamiento fenoménico ( causa too remote ) o el riesgo general de la vida.
Conforme a este último criterio no se podría tampoco imputar objetivamente el resultado dañoso a la persona que desencadenó un proceso casual, cuando éste se produce por hechos derivados de los peligros inherentes a la propia existencia humana en sociedad, que debemos soportar y nos obliga a comportarnos con un mínimo de cuidado y atención.
Se refiere a dicho criterio la STS de 11 de noviembre de 2005 , cuando señala: "La Sala, en realidad, no usa la prueba de presunciones, sino que valora un elemento de «imputación objetiva» que implica no poner a cargo de los responsables un daño cuando hay que aceptar un «riesgo general de la vida» y se ha de partir de que necesariamente el comportamiento humano, en la generalidad de los casos, según la regla del «id quod plerumque accidit» implica soportar pequeños riesgos, y conducirse con un «mínimo de cuidado y de atención».
Como declaran, por su parte, las SSTS de 31 de octubre de 2006 , 29 de noviembre de 2006 , de 22 de febrero de 2007 y 17 de diciembre de 2007 en relación con caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal o acaecidas en establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, cabe declarar la existencia de responsabilidad de la comunidad de propietarios o de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles. Pueden citarse, en esta línea, las SSTS 21 de noviembre de 1997 ( caída por carencia de pasamanos en una escalera ); 2 de octubre de 1997 ( caída en una discoteca sin personal de seguridad ); 12 de febrero de 2002 (caída durante un banquete de bodas por la insuficiente protección de un desnivel considerable); 31 de marzo de 2003 y 20 de junio de 2003 (caída en una zona recién fregada de una cafetería que no se había delimitado debidamente); 26 de mayo de 2004 (caída en unos aseos que no habían sido limpiados de un vómito en el suelo); 10 de diciembre de 2004 (caída en las escaleras de un gimnasio que no se encontraba en condiciones adecuadas); 25 de marzo de 2010 (caída de una señora de 65 años, afectada de graves padecimientos óseos y articulares, al entrar en un restaurante y no advertir un escalón en zona de penumbra y sin señalización).
Por el contrario, no puede apreciarse responsabilidad en los casos en los cuales la caída se debe a la distracción del perjudicado o se explica en el marco de los riesgos generales de la vida por tratarse de un obstáculo que se encuentra dentro de la normalidad o tiene carácter previsible para la víctima. Así, SSTS 28 de abril de 1997 , 14 de noviembre de 1997 , 30 de marzo de 2006 (caída en restaurante de un cliente que cayó al suelo cuando se dirigía a los aseos por escalón que debía ser conocido por la víctima); 6 de junio de 2002, 13 de marzo de 2002, 26 de julio de 2001, 17 de mayo de 2001, 7 de mayo de 2001 (caídas sin prueba de la culpa o negligencia de los respectivos demandados); 6 de febrero de 2003, 16 de febrero de 2003, 12 de febrero de 2003, 10 de diciembre de 2002 (caídas en la escalera de un centro comercial, en las escaleras de un hotel, en el terreno anejo a una obra y en una discoteca, respectivamente); 17 de junio de 2003 (daño en la mano por la puerta giratoria de un hotel que no podía calificarse de elemento agravatorio del riesgo); 2 de marzo de 2006 (caída de una persona que tropezó con una manguera de los servicios municipales de limpieza que no suponía un riesgo extraordinario y era manejada por operarios con prendas identificables), 31 de octubre de 2006 (caída en exposición de muebles por tropiezo con escalón de separación de nivel perfectamente visible) y 29 de noviembre de 2006 ( caída en un bar ); 22 de febrero de 2007 (caída en un mercado por hallarse el suelo mojado por agua de lluvia) y de 30 de mayo de 2007 (caída a la salida de un supermercado); 11 de diciembre de 2009 (caída de un ciclista en el desarrollo de una carrera por causa de la gravilla existente en la bajada de un puerto)".
En la sentencia de 31 de mayo de 2011 , se desestimó la demanda en un caso en que la actora se dirigió al cuarto de calderas, abrió la puerta y se precipitó por la misma, pese a ser advertida por una vecina de su error, siendo su conducta anómala la que produjo el resultado lesivo, aplicando la mentada doctrina."Análise doutrinal que lle permite a dita resolución concluír no caso particular sinalando que nos atopamos como máximo ante un risco xeral da vida que non xera responsabilidade ningunha, so pena obxectivar unha responsabilidade eliminando o elemento subxectivo que require a aplicación dos artigos. 1101 e 1902 do CC.
En similar sentido se pronuncian as Sentenzas citadas de Alacante ou Cuenca, en casos semellantes ó agora estudado (caída á saída dun ascensor nunha comunidade de veciños que estaban a limpar; caída nun supermercado por bater cunha bandexa que sobresaía, etc.). Así a xa citada SAP de Cuenca sinala que a doutrina da responsabilidade por risco, en concreto en supostos de caída, cabería resumila nos seguintes puntos:
A) Non abonda con que se produza un dano corporal no ámbito do establecemento público para que xurda a obriga de responder, senón que é precisa a concorrencia dun elemento culpabilístico na actuación do titular do establecemento ou empresa de que se trate.
B) A proba da existencia dun factor causante do dano corre a cargo da parte actora como feito constitutivo básico.
C) Mesmo a existencia dun chan escorregadizo non é suficiente para imputar o dano ó titular da explotación ou centro, se non responde a un estado permanente ou consentido, ou se adoptou as medidas precautorias racionalmente esixibles para evitalo ( SAP de Luis Pedro do 30 de xaneiro de 2003).
Para, logo diso, facer tamén unha meticulosa análise da doutrina xurisprudencial en supostos semellantes, coincidindo todas en sinalar a ausencia de responsabilidade por caída nun bar, como base da sentenza do Alto Tribunal de 29 de novembro de 2006.
Se ben a citada sentenza do TS do ano 2006 é un referente no tipo de responsabilidade que nos ocupa, debemos tamén facernos eco da STS de 22 de febreiro de 2007, xa que nela insístese no mesmo sentido:
"Es un criterio de imputación del daño al que lo padece la asunción de los riesgos generales de la vida ( STS 21 de octubre de 2005 y 5 de enero de 2006 ), de los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar ( SSTS de 11 de noviembre de 2005 y 2 de marzo de 2006 ) o de los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida ( STS 17 de julio de 2003 ). En los supuestos en que la causa que provoca el daño no supone un riesgo extraordinario no procede una inversión de la carga de la prueba respecto de la culpabilidad en la producción de los daños ocasionados.
B) Como declara la STS de 31 de octubre de 2006 , en relación con caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal o acaecidas en establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, muchas sentencias de esta Sala han declarado la existencia de responsabilidad de la comunidad de propietarios o de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles. Pueden citarse, en esta línea, las SSTS 21 de noviembre de 1997 ( caída por carencia de pasamanos en una escalera ); 2 de octubre de 1997 ( caída en una discoteca sin personal de seguridad ); 10 de diciembre de 2004 ( caída en las escaleras de un gimnasio que no se encontraba en condiciones adecuadas); 26 de mayo de 2004 ( caída en unos aseos que no habían sido limpiados de un vómito en el suelo); 31 de marzo de 2003 y 20 de junio de 2003 ( caída en una zona recién fregada de una cafetería que no se había delimitado debidamente) y STS 12 de febrero de 2002 ( caída durante un banquete de bodas por la insuficiente protección de un desnivel considerable).
C) Por el contrario, no puede apreciarse responsabilidad en los casos en los cuales la caída se debe a la distracción del perjudicado o se explica en el marco de los riesgos generales de la vida por tratarse de un obstáculo que se encuentra dentro de la normalidad o tiene carácter previsible para la víctima. Así, SSTS 28 de abril de 1997 , 14 de noviembre de 1997 , 30 de marzo de 2006 ( caída en restaurante de un cliente que cayó al suelo cuando se dirigía a los aseos por escalón que debía ser conocido por la víctima); 2 de marzo de 2006 ( caída de una persona que tropezó con una manguera de los servicios municipales de limpieza que no suponía un riesgo extraordinario y era manejada por operarios con prendas identificables); 17 de junio de 2003 (daño en la mano por la puerta giratoria de un hotel que no podía calificarse de elemento agravatorio del riesgo); 6 de febrero de 2003, 16 de febrero de 2003, 12 de febrero de 2003, 10 de diciembre de 2002 (caídas en la escalera de un centro comercial, en las escaleras de un hotel, en el terreno anejo a una obra y en una discoteca, respectivamente); 30 de octubre de 2002 ( caída de la víctima sin causa aparente en un local); 25 de julio de 2002 ( caída en una discoteca sin haberse probado la existencia de un hueco peligroso); 6 de junio de 2002, 13 de marzo de 2002, 26 de julio de 2001, 17 de mayo de 2001, 7 de mayo de 2001 (caídas sin prueba de la culpa o negligencia de los respectivos demandados); y 31 de octubre de 2006 ( caída en exposición de muebles por tropiezo con escalón de separación de nivel perfectamente visible)".
Todo isto sen prexuízo de resolucións máis recentes que manteñen o mesmo criterio exposto: Sentenza AP de Pontevedra, sección 6ª número 375/2017, do 27 de xullo do 2017, no que se rexeita, confirmando a resolución de instancia, de reclamación por caída nun establecemento de hostalería "era necesaria una prueba clara y contundente que permitiese sostener sin duda alguna la existencia de líquidos o alguna otra sustancia que hiciese deslizante el suelo de la pista de baile". Sentenza da AP de A Coruña, sección 5ª, do 30 de novembro do 2017, número de resolución 329/2017, no que se analiza "una caída producida cuando se encontraba en el interior de un local destinado a la venta y exposición de muebles, considerando la sentencia recurrida que, si bien resulta indiscutido que la actora se cayó en unos escalones existentes en el establecimiento, no ha sido acreditado el factor causal, alegado en la demanda y controvertido en el juicio, de que la caída fuera ocasionada por el hecho de resultar dichos escalones imperceptibles a la vista, al no estar señalizados, y carecer de pasamano, y, en definitiva, que la misma sea imputable a una conducta negligente de la demandada"resolución que confirma a ditada en primeira instancia "ante esta ausencia probatoria sobre la causalidad del resultado dañoso que se imputa en la demanda, y sobre la existencia de culpa o negligencia del establecimiento de la demandada, al no haberse acreditado la incidencia causal en la caída de la actora que pudieran haber tenido elementos de los que fuera responsable la demandada, así como el incumplimiento o infracción por esta parte de las normas o medidas de seguridad aplicables, y en definitiva la existencia del nexo causal que debe concurrir entre la acción u omisión de la demandada y la producción del evento dañoso para declarar la responsabilidad civil exigida, procede desestimar el recurso y confirmar la sentencia apelada".
TERCEIRO. RESOLUCIÓNS MÁIS RECENTES.-Aínda a risco de facer extensa esta análise da xurisprudencia menor, compre recoller as máis recentes ou que se refiren a casos como o que nos ocupa:
*SAP, Civil sección 6 do 18 de novembro de 2016 ( ROJ: SAP PO 2281/2016 - ECLI:ES:APPO:2016:2281 ) Sentenza: 610/2016 Recurso: 87/2016, Relator: Balbino, no que se resolve unha pretensión indemnizadora similar á de autos, caída nun ximnasio, da mesma cadea:
"Primeiro: Fundada a pretensión indemnizatoria da actora na responsabilidade por culpa extracontractual ou aquiliana do artº. 1902 do Código Civil , resulta obrigado traer a colación a doutrina xurisprudencial que interpreta e aplica est precepto, partindo da relatividade propia de cada suposto, dada a multiplicidade de casos e actividades da vida humana na que pode manifestarse ese tipo de responsabilidade. Pois ben, dentro dese relativismo, que supón un importante atranco, insistimos, para realizar formulacións xerais e aplicables a todas as fontes de responsabilidade, escudriñando na xurisprudencia, podemos encontrar as formulacións que deseguido reseñamos.
O Tribunal Supremo ven facer unha primeira distinción, segundo que as actividades despregadas sexan normalmente xeradoras de riscos significados para a integridade das persoas ou non, de tal xeito que nesa dual conxuntura, e por decilo da maneira máis resumida posible, se nós atopamos ante traballos inicialmente inocuos para a saúde, a proba da carga da culpa do axente corresponde á vítima, mentres que nos supostos de quefaceres ordinariamente rodeados de riscos -o eido da conducción de vehículos a motor é o máis paradigmático-, e para favorecer á vítima, mero suxeito pasivo da actividade arriscada -e normalmente remunerada-, recúrrese a mecanismos correctores do postulado tradicional, da carga da proba sobre este último, tales como a solución da presunción de culpa, coa conseguinte inversión da carga da proba, o instituto de socialización dos danos ou o principio de esgotamento de toda dilixencia, de tal xeito que non sería dabondo, para exonerar de responsabilidade ao demandado, cunha dilixencia media, do bo pai de familia, nin cunha actuación regulamentaria, senón que a exixencia de dilixencia iría máis aló, comprendendo non só a culpa leve e ata levísima, senón tamén "o que en la doctrina se ha calificado alguna vez como la búsqueda de "briznas de culpa" o de "polvo de culpa", más allá incluso de la prestación de una culpa levísima ( SSTS 22 de abril de 1987 , 18 de diciembre de 1997 , 9 de julio y 7 de octubre de 1998 , 27 de junio , 17 de octubre y 29 de noviembre de 2001 e 5de setembro de 2007 ).
En expresións desta última resolución "no basta con el cumplimiento de las prescripciones reglamentarias y demás disposiciones legales que obligan a la adopción de cautelas, previsiones o garantías, pues si no han evitado el daño se revela que algo quedó por prevenir y que la diligencia no ha sido completa ( SSTS 9 de octubre de 1996 , 12 de abril de 2002 , 1 de octubre de 2003 , entre otras). Se produce así una aplicación rigurosa del precepto contenido en el artículo 1104 del Código civil , en el sentido de exigir una diligencia que va más allá de los estándares habituales, atendiendo a una valoración severa de las circunstancias de las personas, tiempo y lugar, hasta alcanzar grados de prevención y de cautela exquisitos".
A sentenza do T. S. de data 22 de febreiro de 2007 declara que "la jurisprudencia no ha llegado al extremo de erigir el riesgo como criterio de responsabilidad con fundamento en el art. 1902 del Código civil ( SSTS 6 de septiembre de 2005 17 de junio de 2003 , 10 de diciembre de 2002 , 6 de abril de 2000 y, entre las más recientes, 10 de junio de 2006 y 11 de septiembre de 2006 ). Es procedente prescindir de una supuesta objetivación de la responsabilidad civil que no se adecua a los principios que informan su regulación positiva. La jurisprudencia no ha aceptado una inversión de la carga de la prueba, que en realidad envuelve una aplicación del principio de la proximidad o facilidad probatoria o una inducción basada en la evidencia, más que en supuestos de riesgos extraordinarios, daño desproporcionado o falta de colaboración del causante del daño cuando está especialmente obligado a facilitar la explicación del daño por sus circunstancias profesionales o de otra índole ( STS de 2 marzo de 2006 ). Es un criterio de imputación del daño al que lo padece la asunción de los riesgos generales de la vida ( STS 21 de octubre de 2005 y 5 de enero de 2006 ), de los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar ( SSTS de 11 de noviembre de 2005 y 2 de marzo de 2006 ) o de los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida ( STS 17 de julio de 2003 ). En los supuestos en que la causa que provoca el daño no supone un riesgo extraordinario no procede una inversión de la carga de la prueba respecto de la culpabilidad en la producción de los daños ocasionados". E engade aquela sentenza de 22-2-2007 que non pode apreciarse responsabilidade nos casos "en los cuales la caida se debe a la distracción del perjudicado o se explica en el marco de los riesgos generales de la vida por tratarse de un obstáculo que se encuentra".
En moi semellantes termos se manifesta a sentenza de 17 de xullo de 2007 , da que destacamos as seguintes consideracións de utilidade. A) Deben excluirse do ámbito do artº 1.902 "los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar, el riesgo general de la vida o los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida". B) Nos supostos de caídas en edificios en réxime de propiedade horizontal ou acaecidas en establecimentos comerciais, de hostalería ou de ocio, a conclusión é que para declarar tal responsabilidade "ha de concurrir necesariamente una culpa o negligencia identificable, que no se dará cuando por distracción del perjudicado éste tropiece con un obstáculo que se encuentre dentro de la normalidad". C) Nos traballos preparatorios dos "Principios de dereito europeo da responsabilidade civil", actualmente en curso, se define o "Estándar de conducta exixíbel" como "el de una persona razonable que se halle en las mismas circunstancias, y depende, en particular, de la naturaleza y el valor del interés protegido de que se trate, de la peligrosidad de la actividad, de la pericia exigible a la persona que la lleva a cabo, de la previsibilidad del daño, de la relación de proximidad o de especial confianza entre las personas implicadas, así como de la disponibilidad y del coste de las medidas de precaución y de los métodos alternativos" ( artículo 4: 102. -1-). CH ) O artº 1.104 do Código Civil , cando alude tanto á "dilixencia que exixa a natureza da obligación e corresponda ás circunstancias das persoas, do tempo e do lugar" como "á que correspondería a un bo pai de familia", "configura un modelo de conducta diligente válido para la mayoría de los casos". D) Por último, a contemplación do caso fortuito no art. 1105 do mesmo código , configurándoo como suceso que non podera preverse, "significa que no toda desgracia determina necesariamente que alguien deba responder de ella porque, como se señalaba al principio, la vida comporta riesgos".
En fin, e tal como proclama a sentenza de 17de xullo de 2003 "en relación al artículo 1902 del Código Civil invocado, la evolución de la jurisprudencia que da soluciones prácticas percibidas en los fallos y que denuncian una evidente tendencia tuitiva en favor de las víctimas, no puede alcanzar al abandono teórico de la doctrina de la culpa, considerando a ésta elemento justificativo de la responsabilidad civil, al menos en los supuestos puros de responsabilidad por actos propios".
Por outra banda, e en fonda relación coas anteriores reflexións, centradas fundamentalmente na proba da culpa da parte demandada, atopámonos igualmente co instituto do nexo causal, ou da acreditación, igualmente e en maior medida se cabe, da relación de causa a efecto entre o comportamento do demandado e as consecuencias lesivas que se postulan polo actor, causalidade que aparece insistentemente proclamada polo Tribunal Supremo. Así, a sentenza deste tribunal, de 19 de febreiro de 2014 , no que aquí ten interese, reseña que "... comenzando por el análisis del motivo quinto debe reiterarse que la necesaria vinculación causa-efecto entre la conducta negligente del agente y el daño cuya indemnización se reclama es un presupuesto de la responsabilidad civil, sea contractual o extracontractual, y cualquiera que sea el título de atribución. Al respecto, la jurisprudencia de esta Sala viene declarando (entre las más recientes, STS de 18 de mayo de 2012, rec. nº 2002/2009 ): (i) que la prueba del nexo causal resulta imprescindible, tanto si se opera en el campo de la responsabilidad subjetiva como en el de la objetiva ( SSTS 11 de febrero de 1998 ; 30 de junio de 2000 ; 20 de febrero de 2003 ), (ii) que ha de resultar de una certeza probatoria y no de meras conjeturas, deducciones o probabilidades ( SSTS 6 de febrero y 31 de julio de 1999 , 8 de febrero de 2000 ), aunque no siempre se requiera la absoluta certeza, por ser suficiente un juicio de probabilidad cualificada". E no mesmo senso, di a sentenza de 22 de decembro de 2015 que "esta Sala viene declarando que para la infracción del artículo 1902 del C. Civil es preciso que conste una acción u omisión atribuible al que se pretende responsable (o por quién se debe responder) determinante, -en exclusiva, o en unión de otras causas; con certeza, o en un juicio de probabilidad cualificada, según las circunstancias concurrentes (entre ellas la entidad del riesgo)-, del resultado dañoso producido ( sentencia de 17 de febrero del 2009 )".
Derradeiramente, a doutrina xurisprudencial, na conceptuación do instituto da culpa parte da vertente obxectiva ou normativa, e non subsectiva. En efecto, e como sinala a sentenza, xa citada, de 5 de setembro de 2007 "... esta tendencia, sin embargo, encuentra un claro límite en el concepto de culpa como comportamiento no ajustado a los cánones éticos, comportamiento que contiene un elemento de falta de previsión, de falta de diligencia o de pericia. Esta concepción de la culpa no se deduce de un juicio de reprobabilidad subjetiva del comportamiento ni, por tanto, de la actitud psicológica del agente con sus dotes de inteligencia y prudencia, sino de "la relación entre el comportamiento dañoso y el requerido por el ordenamiento en las mismas circunstancias concretas, a fin de evitar la lesión de intereses ajenos", esto es, que se trata de la conducta llevada a cabo por quien no cumple los deberes que le incumplen, pues la culpa se ha de entender a partir de una situación de deber, de un comportamiento exigible ( SSTS 22 de abril 1987 , 12 de julio de 1989 , 8 de febrero y 4 de junio de 1991 , 25 de febrero de 1992 , 10 de marzo de 1993 , 24 de diciembre de 1994 , 7 y 24 de julio y 26 de septiembre de 1997 , 7 de octubre de 1998 , 13 de junio de 2002 , etc.), en lo que se ha denominado concepto normativo de la culpa que, de este modo, interviene como criterio de imputación en su doble papel en la secuencia jurídica de la causalidad y en la resarcibilidad de ciertos daños, esto es, para determinar si una cierta persona ha de ser responsable y para fijar la extensión de los daños resarcibles ( SSTS 1 de abril de 1997 , 29 de junio y 15 de octubre de 2001 , 12 de diciembre de 2005 , 5 de enero , 9 de junio y 27 de julio de 2006 , etc.)".
Segundo.- Indiscutida a caida da actora polas escaleiras de comunicación entre a piscina e os vestiarios, son tres as cuestións a decidir. Dunha parte, se houbo por parte da sociedade demandada, dona do ximnasio, algún comportamento culposo na instalación daquel elemento, ou nas tarefas de conservación e mantemento do mesmo. Doutra, se hai relación causal entre a caida e as lesións postuladas. E finalmente, e en conexión coa anterior controversia, e de darse unha resposta afirmativa ás anteriores interrogantes, o alcance das lesións e o conseguinte montante indemnizatorio a conceder.
Pois ben, procedemos examinar estas tres cuestións á luz das probas achegadas á lite, pero non sen antes facer tres consideracións máis, de proveito para decidir sobre ela. Unha, sobre a natureza -de risco ou non- da actividade desenvolvida no local, cuestión que resulta trascendente, e ata prioritaria, pois segundo o posicionamento que adoptemos sobre ela, as consecuencias son diversas sobre a carga da proba, tal como xa deixamos sentado. A segunda, verbo dos postulados de facilidade e dispoñibilidade probatorias. E a terceira, referida a cando ten coñecemento a demandada do suceso, e moi especialmente, das primeiras reclamacións da demandante. E todo iso nun suceso lesivo, orixinado pola caida por unha escaleiras dun recinto pechado, destinado a ximnasio, dunha socia do mesmo, logo de sair da piscina.
Terceiro.- Certamente, e nunha ollada primeira e superficial, e comparativamente con outros actos da vida, a actividade desenvolvida nun ximnasio non semella de especiais riscos. Pero se afondamos un pouco máis nela, inferiremos que os riscos son máis elevados e significativos que os que en principio sería de supoñer. Pénsese a este respecto que nestes establecimentos solen realizarse actos, en xeral, que por non ser os habituais e acostumados, e por requerir, ademáis, moitas veces, duns esforzos superiores aos comúns da nosa vida rutinaria, exixen unhas especiais cautelas de calidade -homologacións de resistencia e seguridade, por exemplo-, e duns periódicos e continuados labores de seguimento, comprobación, conservación e mantemento, ora dos aparatos que se utilizan polos usuarios neses menesteres, ora dos pavimentos nos que fanse os exercicios. Cautelas que son ainda máis de observacia rigurosa se cabe, cando de actividades acuáticas se trate, como neste caso, do emprego múltiplo dunha piscina por parte dos socios, situación na que é notorio que á saída da mesma se producen verquidos de augas sobre o pavimento inmediato e os seus aledaños, comprensivos estes -por centrarmos no suposto litixioso- do recorrido entre a piscina e os vestiarios, e tamén das escaleiras de comunicación entre eles, co risco, xa que logo, de esvaramento se non se é riguroso con aquelas prevencións, risco incrementado naturalmente coa falta de utilización por parte dos nadadores de zapatos ou outras roupas de adherencia, prohibidas neses lugares, e ao empregarase, pola contra, unhas simples, feblese inestables chanclas, tal como recoñecen as partes litigantes, escenario, en fin, que por pouco propicio ou desfavorable para a estabilidade das persoas, exixía da demandada -se reitera-, propietaria do local, un esgotamento de todas as posibilidades para evitar os riscos, que mentres que noutros escenarios -po exemplo, a vivenda propia- serían menores e cativos, naqueles outros, de establecimentos abertos a un público asociado, e de utilización plural e múltipla dos mesmos, a inseguridade e perigos se incrementan notablemente por simples factores estadísticos.
Cuarto.- Os postulados de facilidade e dispoñibilidade probatorias adquiren carta de natureza no noso ordeamento coa publicación da nova L. A. C. de 2000, ao dispor o artigo 217. 7 que para aplicación das regras sobre a carga da proba que se establecen nos parágrafos anteriores do precepto o tribunal deberá ter presente "a dispoñibilidade e facilidade probatoria que corresponde a cadanseu das partes en litixio".
O carácter xenérico e aberto desta norma probatoria prantexa o problema de se o onus probandi que nela reséñase é o preferente ou, pola contra, estamos ante unha fórmula de peche, e complementaria, simplemente, dos criterios probatorios antecedentes, de condición preferente. Pois ben, inclinámonos por esa segunda interpretación por dúas razóns. A primeira, pola ubicación dos principios dentro do artigo, posionándose aquelas regras no último parágrafo. Se o propósito lexislativo fora o de establecer como pautas probatorias primeiras as de dispoñibilidade e facilidade probatorias, esta declaración trasladaríase loxicamente á parte primeira do precepto. E a segunda, pola propia dicción de "para a aplicación do disposto nos parágrafos anteriores deste artigo", expresión que semella indicar que os tribunais e restantes operadores xurídicos teñen que recurrir primeira e prioritariamente aos criterios de carga da proba que lle preceden.
Quinto.- A determinación do intre no que a demandada ten noticias da caída, do seu alcance, e moi especialmente, da primeira reclamación da actora non resulta baladí, pois de ter coñecemento a demandada destes tres feitos de xeito inmediato ao accidente, ou en datas moi próximas, as exixencias probatorias a este litigante serían maiores que para o caso de que as pretensións indemnizatorias da demandante se formularan moito tempo despois. Ou se estase preferir, sabedora inmediatamente a demandada da caída, e das consecuencias lesivas postuladas, viría obrigada a facer as oportunas comprobacións e asegurarse as probas conducentes na súa defensa. Pola contra, de ser moito máis serodia a reclamación da hoxe demandante, a demandada disporía, naturalmente, de menos medios de proba para acreditar o seu comportamento dilixente, e a carga probatoria que sobre ela pesaba por aplicación dos principios de dispoñibilidade e facilidade de proba sería conseguintemente menos onerosa.
Sexto.- Partindo de todas as reflexións precedentes, este tribunal de apelación, despois da función revisora das probas, derivada -e imposta- pola propia natureza, de segunda instancia, do recurso de apelación, proclama como feitos probados os seguintes: A) A demandante viña sendo socia do ximnasio e acudía asiduamente ao mesmo dende facía varios meses antes, alomenos, ao accidente. B) O día 2 de outubro de 2012, despois de utilizar a piscina, dirixiuse aos vestiarios tomando polas escaleiras, en sentido descendente, que comunicaban aquela con estes, calzando unhas chanclas, de uso obrigado. C) A demandante esvara polas escaleiras e cae ao chan. D) As escaleiras comprenden dez peldaños ou "pasos", cadanseu deles dunha altura de 18 centímetros, dun largo ou fondo de 28 centímetros, e dunha lonxitude de arredor de metro e medio. Dispoñen por unha soa das súas bandas dunha varanda metálica como pasamáns. Así mesmo, cada peldaño ten catro franxas loxitudinais con goma para evitar os esvarecementos. Lindeiro ás escaleiras existe un ascensor como alternativa de acceso entre piscina e vestiarios. E) Ignoramos datos das escaleiras tales como se as gomas antiesvaramento estaban gastadas ou non, así como se no intre do suceso había algún sinal de advertencia sobre o estado das escaleiras e do pavimento en xeral. F) Non temos constancia da existencia dalgún obstáculo significado para que a demandante non podera asirse ao pasamáns. Neste senso, a afirmación da demandante na súa demanda, de que "... resultando, como sucedeu no caso, que nós ocupa, que cando se cruzan dúas persoas, só unha delas pódese beneficiar do apoio que dá dito pasamáns" é unha pura alegación de parte da que non temos a máis mínima constancia, reiteramos, e doado lle sería á actora acreditar este feito, propoñendo como testemuñas á persoa ou persoas que supostamente transitaban co ela polas escaleiras, ao igual que fixo coa proposta doutras testemuñas para acreditar outros extremos. Non resulta creible, nin se explica pola parte, esta carencia probatoria, que ten que prexudicar lóxicamente a este litigante, en aplicación dos postulados probatorios do artigo 217 da Lei procesual , e moi en especial dos mentados criterios de facilidade e dispoñibilidade probatorias. G) A demandante non agarrouse ao pasamáns. H) Ignoramos á hora da caida, se era de mañán ou de tarde, e se á sazón había poucos ou moitos usuarios da piscina. I) A demandante acude ao médico dous días despois. K) Non hai parte de incidencias do centro, como sole ser habitual nestes casos. L) A primeira reclamación que obra na causa é sobre sete meses despois. En efecto, na propia demanda, no feito noveno, se relata que "con carácter previo á presentación da demanda, e postos en contacto en primeiro lugar coa entidade Mapfre...". E esta primeira reclamación faise por email o día 14 de maio de 2013 (folios 29 e seguintes). LL) En fin, non sabemos practicamente nada de como foi a caida, se por estar as escaleiras molladas e esvaradías ou se, contrariamente, por un movimento torpe da demandante, ou se poido asirse ou non ao pasamáns."
*Sentenza da AP de Ourense do 23 de febreiro de 2024 ( ROJ: SAP OU 186/2024 - ECLI:ES:APOU:2024:186 ), sección 1ª, Sentenza: 135/2024 Recurso: 764/2023, Relatora: Trinidad:
"Tercero.- El art. 1902 del Código Civil dispone que "el que por acción u omisión causa daño a otro, interviniendo culpa o negligencia, está obligado a reparar el daño causado." De este precepto se deduce que nuestro ordenamiento jurídico acoge el criterio de la responsabilidad subjetiva, en el sentido de que deriva la responsabilidad de la culpa del agente que ha causado el daño que no sea constitutivo de ilícito penal. De ello se deduce que, en un principio, habría que entender que nuestro Código Civil excluiría como fundamento de la culpa el principio de responsabilidad objetiva o el de la teoría del riesgo jurídico, lo que no ha ocurrido en virtud de la evolución de la jurisprudencia al respecto. La responsabilidad nacida de culpa extracontractual se caracteriza por la inexistencia de un vínculo obligatorio, a diferencia de lo que sucede en las obligaciones contractuales o relación jurídica preexistente entre el deudor y el acreedor. Para que pueda estimarse la acción derivada de la culpa extracontractual es necesario que concurran los siguientes requisitos: una acción u omisión del agente, que la conducta le sería imputable por haber actuado culposamente; un daño cierto y real, evaluable económicamente y una relación causal adecuada entre la acción y el resultado producido. No obstante estos requisitos, siempre deberá tenerse en cuenta que para que la acción sea imputable al autor deberá exigirse la previsibilidad para generar culpa extracontractual; previsibilidad que hay que considerarla en la actividad normal del hombre medio en relación a las circunstancias del caso, no pudiendo considerarse previsible lo que no se manifiesta con constancia de poder serlo. El criterio de la responsabilidad subjetiva ha ido evolucionando en virtud de la doctrina dictada por el Tribunal Supremo hacia un sistema que, sin hacer plena abstracción del factor psicológico y del juicio de valor sobre la conducta del agente, acepta soluciones cuasi-objetivas, demandadas por el incremento de las actividades peligrosas consiguientes al desarrollo de la técnica, transformando la apreciación del principio subjetivo ya por el cauce de la inversión de la carga de la prueba, presumiendo culposa toda acción u omisión generadora de un daño indemnizable a no ser que el agente demuestre haber procedido con la diligencia debida según las circunstancias de lugar y tiempo, demostración que no se logrará con el mero cumplimiento de las disposiciones reglamentarias, ya exigiendo una diligencia específica más rigurosa que la administrativamente reglamentada, entendiendo que la simple observancia de tales disposiciones no basta para exonerar de responsabilidad cuando las garantías para prever y evitar los daños previsibles y evitables no han ofrecido resultado positivo; criterio mantenido en sentencias como las de 10 de junio de 2006 , 11 de septiembre de 2006 y 22 de febrero de 2007 . No obstante, respecto de los accidentes producidos por caídas en supuestos en que puede existir culpa del perjudicado o conductas concurrentes en su producción, no son aplicables los criterios de inversión de la carga de la prueba, ni la teoría del riesgo creado, pues no se trata del ejercicio de actividades peligrosas, sino que es necesario acreditar el hecho dañoso, la culpabilidad del propietario o encargado del establecimiento y el nexo causal entre el daño y la actuación de quienes regentan el establecimiento.
En relación a tales supuestos la sentencia del Tribunal Supremo de 31 de mayo de 2011 , con cita de otras anteriores, declara: "La jurisprudencia de esta Sala no ha llegado al extremo de erigir el riesgo como criterio de responsabilidad con fundamento en el artículo 1902 CC ( SSTS 6 de abril de 2000 , 10 de diciembre de 2002 , 31 de diciembre de 2003 , 4 de julio de 2005 , 6 de septiembre de 2005 , 10 de junio de 2006 , 11 de septiembre de 2006 , 22 de febrero y 6 junio de 2007 ) y ha declarado que la objetivación de la responsabilidad civil no se adecua a los principios que informan su regulación positiva. La jurisprudencia no ha aceptado una inversión de la carga de la prueba, que en realidad envuelve una aplicación del principio de la proximidad o facilidad probatoria o una inducción basada en la evidencia, más que en supuestos de riesgos extraordinarios, daño desproporcionado o falta de colaboración del causante del daño, cuando este está especialmente obligado a facilitar la explicación del daño por sus circunstancias profesionales o de otra índole ( SSTS 16 de febrero , 4 de marzo de 2009 y 11 de diciembre de 2009 ). Es un criterio de imputación del daño al que lo padece la asunción de los riesgos generales de la vida ( STS 21 de octubre de 2005 y 5 de enero de 2006 ), de los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar ( SSTS de 11 de noviembre de 2005 y 2 de marzo de 2006 ) o de los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida ( STS 17 de julio de 2003 y 31 de octubre de 2006 ). En los supuestos en que la causa que provoca el daño no supone un riesgo extraordinario no procede una inversión de la carga de la prueba respecto de la culpabilidad en la producción de los daños ocasionados ( STS de 22 de febrero de 2007 ).
Como declaran las SSTS de 31 de octubre de 2006 , de 29 de noviembre de 2006 , de 22 de febrero de 2007 y 17 de diciembre de 2007 en relación con caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal o acaecidas en establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, muchas sentencias de esta Sala han declarado la existencia de responsabilidadde la comunidad de propietarios o de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precauciónque debían considerarse exigibles. Pueden citarse, en esta línea, las SSTS 21 de noviembre de 1997 ( caída por carencia de pasamanos en una escalera ); 2 de octubre de 1997 ( caída en una discoteca sin personal de seguridad ); 12 de febrero de 2002 (caída durante un banquete de bodas por la insuficiente protección de un desnivel considerable); 31 de marzo de 2003 y 20 de junio de 2003 (caída en una zona recién fregada de una cafetería que no se había delimitado debidamente); 26 de mayo de 2004 (caída en unos aseos que no habían sido limpiados de un vómito en el suelo); 10 de diciembre de 2004( caída en las escaleras de un gimnasio que no se encontraba en condiciones adecuadas);25 de marzo de 2010 ( caída de una señora de 65 años, afectada de graves padecimientos óseos y articulares, al entrar en un restaurante y no advertir un escalón en zona de penumbra y sin señalización).
Por el contrario, no puede apreciarse responsabilidad en los casos en los cuales la caída se debe a la distracción del perjudicado o se explica en el marco de los riesgos generales de la vida por tratarse de un obstáculo que se encuentra dentro de la normalidad o tiene carácter previsible para la víctima.Así, SSTS 28 de abril de 1997 , 14 de noviembre de 1997 , 30 de marzo de 2006 (caída en restaurante de un cliente que cayó al suelo cuando se dirigía a los aseos por escalón que debía ser conocido por la víctima); 6 de junio de 2002, 13 de marzo de 2002, 26 de julio de 2001, 17 de mayo de 2001, 7 de mayo de 2001 (caídas sin prueba de la culpa o negligencia de los respectivos demandados); 6 de febrero de 2003, 16 de febrero de 2003, 12 de febrero de 2003, 10 de diciembre de 2002 (caídas en la escalera de un centro comercial, en las escaleras de un hotel, en el terreno anejo a una obra y en una discoteca, respectivamente); 17 de junio de 2003 (daño en la mano por la puerta giratoria de un hotel que no podía calificarse de elemento agravatorio del riesgo); 2 de marzo de 2006 (caída de una persona que tropezó con una manguera de los servicios municipales de limpieza que no suponía un riesgo extraordinario y era manejada por operarios con prendas identificables), 31 de octubre de 2006 (caída en exposición de muebles por tropiezo con escalón de separación de nivel perfectamente visible) y 29 de noviembre de 2006 (caída en un bar); 22 de febrero de 2007 (caída en un mercado por hallarse el suelo mojado por agua de lluvia) y de 30 de mayo de 2007 (caída a la salida de un supermercado); 11 de diciembre de 2009 (caída de un ciclista en el desarrollo de una carrera por causa de la gravilla existente en la bajada de un puerto)".
De esta doctrina cabe deducir que no todo evento dañoso puede imputarse al pretendido causante, pues debe valorarse la interferencia de las víctimas, la previsibilidad y la posibilidad de eludir el siniestro por parte del accidentado con una diligencia normal."
*Sentenza AP de Pontevedra, Sección 3 do 14 de marzo de 2024 ( ROJ: SAP PO 531/2024 - ECLI:ES:APPO:2024:531 ), Sentenza: 149/2024 Recurso: 829/2022, Relator: Abel: A demanda tiña por obxecto a declaración de responsabilidade do propietario dunha casa e leira polas lesións sufridas polo actor como consecuencia dunha caída nun desnivel entre a zona de paso e a de acceso ó garaxe que contravén as prescricións do Código Técnico da Edificación, deficientemente iluminada e sen medidas de seguridade salvo un murete baixo duns trinta centímetros. Das probas obrantes en autos deduciu a sentenza de primeira instancia que o actor estaba, en realidade, familiarizado coa vivenda e a súa configuración, co que o accidente forma parte dos riscos xerais da vida e as súas consecuencias non deben ser indemnizadas polo propietario e a aseguradora da súa responsabilidade civil. A xurisprudencia exclúe a responsabilidade nos casos nos cales a caída se debe á distracción do prexudicado ou se explica no marco dos riscos xerais da vida por tratarse dun obstáculo que se atopa dentro da normalidade ou ten carácter previsible para a vítima.
* Sentenza da AP de A Coruña, sección 5 do 5 de abril de 2024 ( ROJ: SAP C 904/2024 - ECLI:ES:APC:2024:904 ) Sentenza: 121/2024 Recurso: 452/2022, Relator: Rogelio:
"SEGUNDO.- La primera cuestión que debemos abordar se refiere a la responsabilidad de las demandadas y para ello, debemos traer a colación la doctrina jurisprudencial sobre esta materia, plasmada en sentencias como las de 31 de octubre de 2006 , 22 de febrero de 2007 o 17 de julio de 2007 , de la que se puede extraer las siguientes conclusiones:
- La jurisprudencia no ha llegado al extremo de considerar el riesgo como fuente única de la responsabilidad regulada en el artículo 1902 CC porque este precepto exige la intervención de culpa o negligencia en el sujeto cuya acción u omisión cause el daño.
- Tampoco ha aceptado una inversión de la carga de la prueba que, en realidad, envuelve una aplicación del principio de la proximidad o facilidad probatoria o una inducción basada en la evidencia, salvo en supuestos de riesgos extraordinarios, daño desproporcionado o falta de colaboración del causante del daño, cuando este está especialmente obligado a facilitar la explicación del daño por sus circunstancias profesionales o de otra índole.
- Deben excluirse del ámbito del artículo 1902 CC los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar, el riesgo general de la vida o los riesgos no cualificados.
- En los casos de daños por caídas en edificios o establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, para declarar tal responsabilidad ha de concurrir necesariamente una culpa o negligencia identificable y no se dará cuando, por distracción del perjudicado, este tropiece con un obstáculo que se encuentre dentro de la normalidad.
- También ha señalado que para atender a la conducta exigible pueden tomarse, como referencia para integrar la formulación del artículo 1902 CC , criterios tales como la naturaleza y el valor del interés protegido de que se trate, la peligrosidad de la actividad, la pericia exigible a la persona que la lleva a cabo, la previsibilidad del daño, la relación de proximidad o de especial confianza entre las personas implicadas, así como la disponibilidad y del coste de las medidas de precaución y de los métodos alternativos.
Como señala la sentencia 385/2011, de 31 de mayo , en relación con las caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal, " sentencias de esta Sala han declarado la existencia de responsabilidad de la comunidad de propietarios o de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles. Pueden citarse, en esta línea, las SSTS 21 de noviembre de 1997 ( caída por carencia de pasamanos en una escalera)... 10 de diciembre de 2004 ( caída en las escaleras de un gimnasio que no se encontraba en condiciones adecuadas); 25 de marzo de 2010 ( caída de una señora de 65 años, afectada de graves padecimientos óseos y articulares, al entrar en un restaurante y no advertir un escalón en zona de penumbra y sin señalización) "."
A partir do anterior, procede valorar o caso de autos:
CUARTO. PROBA: VALORACIÓN.-En canto á carga da proba, sen prexuízo do indicado de forma específica, debe tomarse en consideración o disposto no artigo 217 da LAC, así como as regras sobre a valoración da proba que conteñen para cada medio probatorio na LAC. No presente caso, declaración de testemuñas e perito. As probas están suxeitas á súa ponderación en concordancia cos demais medios de proba ( STS 25-1-93 ), en valoración conxunta ( STS 30- 3-88) co predominio da libre apreciación que é potestade dos tribunais de instancia ( SSTS 22-1-86 , 18-11-87 , 30-3-88 ). Os preceptos da LAC relativos ás probas practicadas, non conteñen regras valorativas, senón admonicións ós xuíces e unha apelación á sa crítica e ó bo sentido e para destruír unha conclusión presuntiva, debe demostrarse que o Xuíz seguiu, ó establecer devandito nexo ou relación, un camiño erróneo non razoable ou contrario ás regras da sa lóxica e bo criterio constituíndo a determinación de dito nexo lóxico e directo un xuízo de valor que está reservado ós tribunais e hai que respectar, en canto non se acredite que non é razoable.
As declaracións das partes no interrogatorio, salvo que se trate do recoñecemento como certos de feitos persoais prexudiciais para o declarante, non contradito polo resultado das demais probas, e os testemuños das testemuñas e informes de peritos han de valorarse conforme ás regras da sa crítica e no conxunto das probas practicadas, segundo os artigos 316 , 376 e 348 da Lei de Axuizamento civil.
Acerca da valoración das pericias: 1.- Os informes dos peritos han de ser valorados conforme ás regras da sa crítica e no conxunto das probas practicadas, segundo o artigo 348 da Lei de Axuizamento civil ("o tribunal valorará os ditames periciais segundo as regras de sa crítica"). 2.- A proba pericial é de libre apreciación aínda que suxeita ás regras da sa crítica, que non se atopan codificadas, entendéndose por tales as máis elementais directrices da lóxica humana, e deberá ser apreciada polos tribunais, non de forma illada, senón en conxunción co resto de actividade probatoria practicada no proceso. Por iso, o xuíz debe valorar os ditames tendo presente as súas máximas de experiencia, cales son, como di a xurisprudencia, "a lóxica interna do informe do experto, o seu axuste á realidade do preito, a titulación do perito con relación ao que constitúe o obxecto da pericia, a relación entre o resultado da pericial e os demais medios probatorios obrantes en autos, o detalle e exhaustividade do informe, a metodoloxía ou as operacións practicadas para a obtención de conclusións, como son a inspección, a extracción de mostras ou a realización de análise"; e, tamén, a obxectividade do mesmo. 3.- Ante a existencia de varias probas periciais o tribunal pode optar por aquela ou aquelas que máis lle convenzan aínda cando, nese caso, debe emitir xuízo de ponderación valorativo ou desvalorativo sobre as restantes que a contradín, pois a maior credibilidade dunha ou outra pericia, outorgada á súa libre apreciación, require un xuízo motivado. Nada impide ao xuíz, ao valorar os informes periciais, apartarse dos argumentos e conclusións duns e aceptar os doutro ou outros sempre que razoe por que o fai. E como di a sentenza do Tribunal Supremo do 13 de decembro de 2007 , aplicable aínda que se refira ao artigo 632 da Lei de Axuizamento civil de 1881 , xa que é igual ao artigo 348 da lei procesual vixente: "non debe esquecerse que a proba pericial non é automática, é dicir, non obriga directamente ao Xuíz, quen debe valorala en conxunto con toda a proba producida, segundo dispón o artigo 632 LAC e é doutrina constante desta Sala ( STS de 17 novembro 2006 e as alí citadas)". 4.- En consecuencia, a proba pericial valorarase segundo as regras da sa crítica, sen que o ditame dos peritos obrigue aos Xulgados e Tribunais e de concorrer varios poden atender ao que se presente máis completo, determinante e máis obxectivo para resolver a contenda, sen prexuízo do necesario xuízo de ponderación na elección entre os diversos ditames non concordes practicados.
O testemuño das testemuñas ha de ser tido en conta e crido polo xulgador se adquire o racional convencemento de que a testemuña se ha pronunciado verazmente na súa declaración, tendo en conta as regras da sa crítica e en combinación coas outras probas practicadas.
É innecesario examinar polo miúdo todas as probas, pois non se esixe unha investigación detallada de cada unha das practicadas, sendo suficiente que da súa análise extráiase, con convicción, un resultado froito da conxunción dos devanditos elementos probatorios e é suficiente que o tribunal razoe sobre aqueles elementos a partir dos cales obtén as súas conclusións, sen necesidade de que se refira de maneira exhaustiva a todos os medios de proba obrantes nos autos ( STS do 8 de xullo de 2009, RC n.º 13/2004 ), polo que, o feito de que na sentenza impugnada rexéitense determinadas alegacións da demandante ou demandada ou non se teña en conta un determinado documento ou medio probatorio achegado por aquelas, en nada afecta á correcta valoración da proba e conclusións alcanzadas na sentenza apelada.
Sobre o dano.Dito o anterior, debemos tamén sinalar que é principio xeral do noso sistema de responsabilidade civil o da reparación integral do dano. A indemnización por dano material persegue a íntegra reposición do patrimonio do prexudicado, restitutio in integrum, deixándoo, tras o seu resarcimento, no mesmo nivel que tivera antes do sinistro. Neste sentido a reparación do vehículo é o mellor modo de deixar indemne ó patrimonio do prexudicado e o seu custe debe ser pagado polo responsable.
Sinala a ST da AP de A Coruña, Sección Terceira de abril de 2012 que: debe reiterarse que a forma de facer fronte á responsabilidade derivada da culpa extracontractual ou aquiliana non pode quedar no noso Ordenamento Xurídico ó arbitrio do axente produtor do dano, nin no seu caso das compañías aseguradoras dos mesmos, de tal forma que gocen da facultade de elixir libremente entre repoñer a cousa ó estado que tiña, ou substituíla por outra distinta e de condiciones análogas que se poidan adquirir no mercado de segunda man ( STS. 3 de marzo de 1978 e 15 de decembro de 1981 ).
Cadro probatorio.A proba suscitada polas partes ven constituída pola documental achegada por ambas partes e a practicada no acto da vista recollida en síntese nos antecedentes de feito da presente resolución.
QUINTO.- VALORACIÓN I.-Non é discutido que:
1º. METROPOLITAN SPAIN S.L., é a sociedade titular do Complexo Deportivo Metropolitan La Solana, sito en Paseo do Parrote 2-4 da Coruña (o COMPLEXO DEPORTIVO A SOLANA). Lexitimación pasiva. Nin que dita entidade tiña subscrita na data da caída, póliza de seguro que cubría o evento que nos ocupa, coa entidade GENERALI ESPAÑA, número de póliza: NUM008. Lexitimación pasiva da co demandada.
2º .O día 23 de xaneiro de 2016, Florian, abonado e usuario das instalacións dende o 23 de marzo de 2011, sufriu un accidente nas instalacións das que é titular e responsable a entidade Metropolitan - La Solana.
En efecto, tal e como se di na demanda, e recoñece a demandada, a caída tivo lugar o día 23 de xaneiro de 2016 entre as 09:30 horas e as 10:00 horas. Así consta tanto nos diferentes documentos (periciais e informes médicos que así o recollen), como na declaración da única testemuña presencial o Sr. Jesús Ángel, e os empregados da demandada que depuxeron no acto da vista.
O sinistro ocorreu entre as 21:30/22:00 horas, nos vestiarios e unha vez concluída a súa actividade deportiva. Despois de ducharse e cambiarse de roupa, xa vestido de rúa, dirixiuse á zona dos lava mans e, nese momento, esvarou, caendo ó chan.
A testemuña Sr. Jesús Ángel sostivo que "Non estabamos na ducha, de feito xa estabamos vestidos. Estabamos falando eu estaba no banco, el foi á zona de lavabos, lavar chanclas ou as mans, e esvarou e caeu, e chamoume a atención porque pasou da esquina a un dedo, un ruído xordo. Si estaba ó peche do ximnasio.
Naquel tempo, protestei varias veces, teño empresa iluminación e sei que ten que haber luces por metro cadrado e é con perigo, mollado chan e hai que andar con coidado.Xa atenuaran luz, era unha cousa habitual.
Si estaba mollado. Si normalmente si, era habitual. Empregados a limpar? Daquela había máis empregados e máis limpeza pero non constantemente.
Entre as nove e dez da noite, pasasen, non era que pasase todos os días, non había regularidade, ás veces pasaban e ás veces non.
Igual en outro sitio por alí pero á vista non estaban empregados.
Sinal de advertencia de chan mollado? Nese momento alí non había. Imaxino que en outros momentos e outros sitios habería. Queixas por esvarar? Si, si, eu teño protestado, pola luz, si houbo máis xente que caeu, hai un Alejandro bicho, é un cantante de aquí, caeu ó meu lado, bateu coa cabeza no chan, ... e sei que houbo máis.
Non sei o tempo, pero si cambiaron. Ó meu parecer non está ben feito porque deixaron tramos onde patino. Está o chan de antes. Son tramos onde están unhas tiras de goma, despois cortan unhas gomas de 20-15 cm., e outras gomas, non sei porque deixaron. Tese que ir mirando, non sei se é o mesmo chan pero si se esvara."
No informe pericial emitido a instancia da parte co demandada, GENERALI, Sr. Gumersindo (Acontc.87) :
Versión do asegurado: "El abonado de las instalaciones aseguradas, D. Florian, se cayó en el vestuarios de caballeros del día 23 de enero de 2.016, en el pasillo que hay entre las duchas y los 1º y 2º bancos. En el momento de la caída ya había utilizado las duchas y estaba vestido de calle.
Fue atendido por los empleados de la empresa asegurada y posteriormente por los servicios médicos del Hospital San Rafael de A Coruña".
Versión do reclamante: "Sufrió accidente en las instalaciones al resbalar debido a que el suelo estaba mojado, carecía de todo tipo de protecciones antideslizantes y sin señalización alguna".
Descrición realizada polo perito "En nuestra visita al lugar del siniestro, el día 11 de mayo de 2017, comprobamos que es un vestuario con duchas. El pavimento es baldosas cerámicas con resistencia al deslizamiento Rd=59 (clase 3) según la certificación presentada. Adjuntamos a este informe una copia de esa certificación y documentación correspondiente.
El pavimento es continuo en todo el vestuario, duchas pasillo y zona de bancos, con rejillas en las diferentes zonas para recoger los excedentes y escorrentías de agua, para su evacuación por la red de desagües que discurre bajo ese pavimento. Probamos a deslizarnos con el calzado de calle que llevábamos en ese momento y no resbalaba, aun estando mojado en ese momento.
Las instalaciones estaban en muy buenas condiciones de mantenimiento."
Análise da causa dos danos por parte do perito: "No podemos determinar la causa exacta de la caída. Lo más probable que pudiese ser un deficiente apoyo, suela del calzado desgastada y/o de forma apresurada del pié que le hizo resbalar. Dado que los resultados de las pruebas realizadas a este pavimento cuando se colocó fueron mejores que los que determina la norma para el mejor de la clasificación de Resistencia al Deslizamiento DIN 51097"
"Hay carteles genéricos del normal uso de este tipo de instalaciones. No hay carteles en cada zona indicando que el pavimento está mojado, dado que, por una parte es evidente y normal, al tratarse de vestuarios con duchas. Por otra parte, la gran mayoría de los usuarios son abonados, asiduos y conocedores de las instalaciones, sus usos y circunstancias."
Observacións: "Dentro del vestuario hay un empleado de la empresa asegurada encargado de guardar la ropa y enseres de los usuarios. También tiene un control del vestuario en general, que corrige o avisa al personal correspondiente para solventar anomalías que puedan surgir en cada momento. La empresa asegurada dispone de personal de limpieza y mantenimiento permanente, con horario más amplio que el de apertura al público."
A visita do perito ten lugar o 11/5/2017.
Por tanto, queda acreditado que o Sr. Florian caeu cando na zona de vestiarios que teñen ducha, na parte na que hai bancos e lavabos; cando se dirixía ós lavabos e esvarou.
Para acreditar a neglixencia da demandada, a parte demandante achega as testemuñas do Sr. Jesús Ángel, que presenciou a caída, e pretendía a do Sr. Doroteo, outro usuario das instalacións que tamén caeu, feito que a demandada non nega, pero esta declaración non puido ter lugar por non se poder realizar a conexión con EUA, onde se atopaba a testemuña.
Segundo o Sr. Jesús Ángel, usuario de hai máis de trinta anos das instalacións, as súas queixas eran continuas, e no que máis fixo fincapé no acto da vista, foi na falta de iluminación. Afirmou que, como titular dunha empresa de iluminación coñece a cantidade de lumens de que ha de dispor como instalación e non se dan, pero que ademais tiñan por costume que próximos á hora de peche, atenuar as luces para avisar do peche das instalacións, polo que había pouca iluminación. De igual modo dixo que o chan estaba mollado, pero si recoñeceu que se limpaba.
Fronte a esta proba da parte demandante, a parte demandada achega un informe pericial, Sr. Gumersindo, que sen embargo emite a pericial con moitos meses de diferenza respecto da data da caída. Ben é certo que achega fotografías do lugar dos feitos que foron identificadas polo Sr. Jesús Ángel como o lugar da caída e no mesmo estado que estaba, sen modificacións.
Segundo o perito:
Descrición realizada polo perito "En nuestra visita al lugar del siniestro, el día 11 de mayo de 2017, comprobamos que es un vestuario con duchas. El pavimento es baldosas cerámicas con resistencia al deslizamiento Rd=59 (clase 3) según la certificación presentada. Adjuntamos a este informe una copia de esa certificación y documentación correspondiente.
El pavimento es continuo en todo el vestuario, duchas pasillo y zona de bancos, con rejillas en las diferentes zonas para recoger los excedentes y escorrentías de agua, para su evacuación por la red de desagües que discurre bajo ese pavimento. Probamos a deslizarnos con el calzado de calle que llevábamos en ese momento y no resbalaba, aun estando mojado en ese momento.
Las instalaciones estaban en muy buenas condiciones de mantenimiento."
Análise da causa dos danos por parte do perito: "No podemos determinar la causa exacta de la caída. Lo más probable que pudiese ser un deficiente apoyo, suela del calzado desgastada y/o de forma apresurada del pié que le hizo resbalar. Dado que los resultados de las pruebas realizadas a este pavimento cuando se colocó fueron mejores que los que determina la norma para el mejor de la clasificación de Resistencia al Deslizamiento DIN 51097"...
"Hay carteles genéricos del normal uso de este tipo de instalaciones. No hay carteles en cada zona indicando que el pavimento está mojado, dado que, por una parte es evidente y normal, al tratarse de vestuarios con duchas. Por otra parte, la gran mayoría de los usuarios son abonados, asiduos y conocedores de las instalaciones, sus usos y circunstancias."
Observacións: "Dentro del vestuario hay un empleado de la empresa asegurada encargado de guardar la ropa y enseres de los usuarios. También tiene un control del vestuario en general, que corrige o avisa al personal correspondiente para solventar anomalías que puedan surgir en cada momento. La empresa asegurada dispone de personal de limpieza y mantenimiento permanente, con horario más amplio que el de apertura al público."
Xunto a este informe, a parte demandada achega o doc.2 e doc3 da contestación: certificados do tipo de cerámica, dos que discute a parte demandada que sexa da cerámica empregada no lugar dos feitos; e o doc.3 facturas de ANTIDES de tratamento para reformar o carácter antideslizante; se ben son do ano 2019 e do ano 2022, sen que se acheguen as correspondentes ó ano da caída.
Por tanto, se ben o informe pericial é moi posterior á data dos feitos, 2017, o pavimento examinado polo perito é o mesmo que o día dos feitos. Segundo se expuxo no acto da vista, con posterioridade, entre agosto e setembro de 2017 (declaración do representante legal de Metropolitan La Solana), tivo lugar unha remodelación que incluíu o cambio no pavimento no lugar no que tivo a caída, substituíndo por ARAVAN, con maior adherencia e por tanto de maior seguridade. Sostivo o representante legal que dita medida non foi adoptada por mor da caída que nos ocupa, xunto coa do Sr. Doroteo, senón dentro dun paquete de medidas derivadas dos orzamentos, e a nivel nacional de todos os centros da cadea, indicou que incluía tamén a colocación de estacións de cargadores de móbiles, ou chaves das taquillas (a testemuña Sr. Bernardo, encargado de limpeza, sostivo esta mesma afirmación, de cambios dentro dos presupostos para mellora das instalacións, e que incluía máis aspectos como o de carga de móbiles).
O representante legal da demanda indicou o número de abonados que ten a entidade, máis de dez mil, así como o número de usuarios, mais de catrocentos mil. Se ben facilitou datos de anos posteriores ós da caída, sostivo que o número é similar, só se produciu unha inflexión coa data da COVID19. Recoñeceu 4 caídas, incluídas a do demandante e a do Sr. Doroteo, tres asociados e un invitado (salvo erro). Mesma afirmación sostivo a testemuña Sr. Bernardo, encargado de limpeza, e empregado da entidade dende o ano 2008.
Sobre da existencia de queixas polo estado das instalacións: xa se indicou que o Sr. Jesús Ángel sostivo que se ten queixado, en moitas ocasións, pero no acto da vista, focalizou a súa protesta no tema de luces. O Sr. Mario, empregado da demanda como socorrista da piscina, e quen asistiu ó demandante, sostivo que había usuarios que se queixaban, se ben foi unha afirmación xeral, de xente que se queixa por todo. Non quedou concretado que tipo de queixas, se o eran por caídas, esvarar, falta de limpeza,...
Sobre da atenuación de luz: afirmación do Sr. Jesús Ángel. As testemuñas e representante da entidade demandada negaron esta atenuación. Afirmaron que no momento do sinistro, o horario de peche do ximnasio era das 22:30 horas, reducido despois da COVID ás 22:00 horas. Esa hora era a de peche ó público pero para os empregados ate as 22:40 horas. O Sr. Mario afirmou, en referencia ó persoal da piscina, duchábanse nas duchas do ximnasio, unha vez pechado ó público e había luz, nunca observou que se atenuase a luz. Xunto a el, Bernardo, e o representante legal, negaron dita circunstancia, e que as luces só se apagaban antes na zona de sauna e turco, para indicar o peche, e apagábanse ás 21:30 horas.
Sobre da limpeza das instalacións: o representante legal e testemuñas da parte demandada, sostiveron que na data do sinistro, xa que despois da covid a situación mudou, existía nos vestiarios, masculino e feminino, un servizo de garda roupa, ocupado sempre por unha persoa, e igualmente persoal de limpeza, dúas persoas que se ían repartindo estar no garda roupa ou limpar. O Sr. Bernardo manifestou que se facía unha limpeza xeral e a fondo antes da entrada dos usuarios, e despois había unha persoa para cada vestiario encargado de facer labores de limpeza de mantemento (cristais, auga do chan,...) e finalmente ó peche.
En canto á existencia de sinais de advertencia: non nega a parte demandada que non hai sinais de advertencia de caída (informe pericial do Sr. Gumersindo), só existen advertencias xerais. Achégase así a foto da advertencia ós usuarios de secarse correctamente antes da saída ós espazos de bancos, onde tivo lugar a caída. Achégase, dicimos, a foto do cartel e tamén o indicou a testemuña Sr. Bernardo.
SEXTO. VALORACIÓN II.-Exposto o anterior, debemos valorar en primeiro termo se as entidades demandadas han de asumir, como titular das instalacións e aseguradora (cunha franquía de 300€) a responsabilidade na caída do demandante.
En canto os presupostos polos que a parte demandante atribúe a caída á responsabilidade da demandada:
*Sobre da atenuación ou falta de luz: non existe proba concluínte. Só contamos coa afirmación do Sr. Jesús Ángel, sen existencia de estudo sobre os lumenes da zona precisos, os existentes, e a falta de luz que dificulte o uso da instalación en dito punto.
*Sobre o pavimento mollado. Sendo tamén unha cuestión da que só o afirma o Sr. Jesús Ángel, xa que o Sr. Mario (socorrista que acudiu no auxilio do demandante) sostivo que non apreciou ningunha circunstancia extraordinaria, así como que non foi precisa ambulancia e o demandante saíu polo seu propio pé.
*Sobre o tipo de pavimento: se ben é certo que se albergan dúbidas de que os certificados do doc.2 da contestación poden corresponder co tipo de pavimento, o certo é que o perito, técnico na materia, sostivo que os certificados e facturas de compra do pavimento se correspondía co dos certificados. De igual modo, sostivo que o chan non era escorregadizo, na proba que el fixo no momento da visita, e que o cambio posterior, para a mellora, evidencia o interese da entidade no mantemento e seguridade das instalacións.
Por outra parte, se ben as facturas dos ANTIDES, doc.3 da contestación, son posteriores á caída, xa que son facturas do 2019 e 2022, o perito sostivo que no momento da súa visita (2017), se facían.
Tampouco se achegan, como indicou na quenda de contestación a parte demandante, os partes de limpeza das instalacións, nin foron solicitados pola demandante, pese á carga da proba. Pero non se conclúe da proba de testemuñas a falta de limpeza das instalacións. Ó contrario, a supervisión da limpeza de forma continua durante o uso das instalacións polos usuarios. Sen que a existencia de "queixas", xenérica, permita contradicir ás testemuñas que depuxeron.
Aínda cando non se aporta documentalmente, pese a que o representante legal da entidade demandada, fixo lectura de documentos, si sostivo que o número de abonados supera os dez mil, e que o número mensual de usuarios sobrepasa os catrocentos mil.
Esta circunstancia, número de usuarios mensuais, lugar onde tivo lugar a caída, vestiario con duchas, onde se limpa de forma frecuente, e onde se indica ós usuarios que se sequen na zona de duchas antes de saír á zona dos bancos, onde tivo lugar a caída, xunto coa ausencia de número significativo de caídas, antes do cambio de chan, deben levarnos a rexeitar a reclamación, por canto, como indicamos, non se trata dunha actividade de risco a realizada polo demandante. A caída ten lugar nunha zona onde é máis que previsible que exista auga. O demandante coñece ben as instalacións, non só pola súa condición de abonado e usuario das instalacións dende cinco anos antes da caída, senón pola súa condición de deportista (informe pericial do Sr. Hugo). Pola contra, nada permite concluír un mal estado do chan ou do mantemento das instalacións. Sobre do chan porque, á marxe de se o tipo de pavimento se corresponde ou non co indicado no doc.2, e que o perito fixese proba co seu zapado, non existe un número de caídas que permita dubidar do seu mal estado ou da súa falta de aptitude para a función de evitar caídas nun lugar húmido como é un vestiario con duchas. Nin tampouco de falta de mantemento da limpeza, á vista das declaracións das testemuñas.
Por tanto, non existe motivo para imputar responsabilidade na caída do demandante á entidade demandada. A inexistencia de sinalización de caída nun espazo de vestiario con duchas non impide o anterior, ó ser un lugar que polo seu destino si ou si vai ter presenza de auga.
Conforme ó ate aquí exposto, non se pode acoller a pretensión exercitada porque non se probou un actuar neglixente na actuación da entidade demandada, e por ende da aseguradora, na caída da demandante. Producida a caída ó dirixirse dende os bancos á zona de lavabos, esta forma de produción dos feitos, a xuízo de quen agora valora, é un risco da vida diaria, sen que se produza por parte de Metropolitan La Solaina ningún incumprimento no tipo de pavimento, mantemento ou limpeza, ou na falta de alerta do perigo. Non se pode dicir que é imprevisible a presenza de auga no chan, ou de humidade para quen é coñecedor das instalacións. A existencia da dolorosa lesión non ha de levar a atribuír responsabilidade á entidade demandada.
Tampouco se pode considerar que existira falta de atención pola entidade, ó ser atendido polo Sr. Mario.
SÉTIMO. DANO.-Lesións. Nada que valorar ó non existir un feito neglixente, obrar neglixente, atribuíble, nos termos do artigo 1902 do CC.
OCTAVO. XUROS.-Igualmente non proceden.
NOVENO. CUSTAS PROCESUAIS.-Se ben o artigo 394 da LAC recolle o principio de vencemento obxectivo pero tamén que os supostos de dúbidas de feito ou de dereito, permiten a non imposición das custas procesuais. No caso de autos, estímase que non procede a imposición das custas, pese á valoración fáctica realizada, ó tratarse dunha reclamación fundamentada, non temeraria ó acreditarse que a caída tivo lugar nas instalacións propiedade e aseguradas polas demandadas. Consecuentemente, non se fai pronunciamento en materia de custas procesuais.
Vistos os preceptos legais aplicados e os demais de xeneral e pertinente aplicación, pola Autoridade que a esta Xulgadora lle outorgan a Constitución e demais Leis Orgánicas,