Sentencia Civil Nº 165/20...zo de 2008

Última revisión
18/03/2008

Sentencia Civil Nº 165/2008, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 6, Rec 3170/2007 de 18 de Marzo de 2008

nuevo

GPT Iberley IA

Copiloto jurídico


Relacionados:

Tiempo de lectura: 34 min

Orden: Civil

Fecha: 18 de Marzo de 2008

Tribunal: AP - Pontevedra

Ponente: ALFAYA OCAMPO, JUAN MANUEL

Nº de sentencia: 165/2008

Núm. Cendoj: 36057370062008100804

Núm. Ecli: ES:APPO:2008:3934

Resumen:
MATERIAS NO ESPECIFICADAS

Encabezamiento

AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6

PONTEVEDRA

SENTENCIA: 00165/2008

AUDIENCIA PROVINCIAL DE PONTEVEDRA

SECCION SEXTA- SEDE EN VIGO

PONTEVEDRA

SENTENCIA: 00165/2008

CIVIL

Rolo: 3170/07

Procedemento de orixe: Ordinario 766/02

Órgano de procedencia: Instancia núm. 8 de Vigo

A Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo, composta polos magistrados, D.Jaime Carrera Ibarzaba, Presidente, D. Juan Manuel Alfaya Ocampo e D. Julio Picatoste Bobillo, pronunciou

NO NOME DO REI

a seguinte

SENTENZA Nº 165/08

Vigo, dezaoito de marzo de dous mil oito.

VISTOS en grao de apelación, ante a Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra, os autos do xuízo Ordinario 766/02 procedentes do Xulgado de 1ª Instancia Núm. 8 de Vigo ós que correspondeu o rolo 3170/07, nos que aparece como parte

apelantes - demnandantes a Comunidade de Propietarios do Edificio núm. NUM000 da DIRECCION000 , e D. Fernando , D.

Ignacio , Dª Celia , Dª Eva y Dª Lorena

representados polo/a procurador/a D./D.ª José Marquina Vázquez e asistida do/da letrado/a D./D.ª Faustino Javier Seoane

Sanchez e como apelante- demandado Promociones Rueda Galicia, S.A. representada polo/a procurador/a D./D.ª José Antonio

Fandiño Carnero e asistida do/da letrado/a D./D.ª Julio Piorno González, e como parte contra a que se apela e demandado-

impugnante D. Juan Miguel , representado polo Procurador Dña Carina Zubeldía Blein e asistida da Letrado Dña

Clara Beiro e como demandado D. Germán , representados pola procuradora Dña Gloria Quintas e asistido do

letrado D. Juan Griño Pascual de Bonanza É o maxistrado relator D. Juan Manuel Alfaya Ocampo, quen expresa o

parecer da Sala.

Antecedentes

Primeiro: O Xulgado de 1.ª Instancia Núm. 8 de Vigo de Vigo, con data do 10/10/2006, ditou unha sentenza coa seguinte parte dispositiva:

"Que estimando parcialmente la demanda interpuesta por el Procurador Don José Marquina Vázquez, en nombre y representación de la Comunidad de Propietarios del edificio en la DIRECCION000 nº NUM000 de Vigo, así como de Don Fernando , Don Ignacio , Doña Celia , Doña Eva , Doña Lorena , Don Jose Pedro , Don Juan Luis y Doña Begoña , debo condeno y condeno a la entidad "Promociones Rueda Galicia, S.A.", a Don Juan Miguel y a Don Germán , con las responsabilidades indicadas en el Fundamento Jurídico SEXTO de la presente resolución , a realizar en el edificio de la DIRECCION000 nº NUM000 de Vigo las obras de reparación en las viviendas y elementos comunes reseñadas en el fundamento Jurídico CUARTO de la presente resolución y en el modo indicado en los informes periciales allí reseñados, a abonar a la Comunidad de Propietarios del edificio sito en la DIRECCION000 Nº NUM000 de Vigo las sumas de 674,91 euros, 30 euros y 4.131,46 euros, y a indemnizar a cada uno de los demandantes propietarios de las plazas de garaje la cantidad de 3.000 euros por cada plaza de garaje en concepto de indemnización de daños por el demérito correspondiente a deficiencias en accesos al garaje; y asimismo procede condenar a la entidad "Promociones Rueda Galicia, S.A." a cumplir el contrato de compraventa celebrado con los vecinos demandantes en lo que se refiere a la entrega de plazas de garaje y trasteros con las características y accesorios necesarios para que ésta puedan servi al fin a que se destinan y a tal efecto, a ceder a la Comunidad de Propietarios aquellas plazas de garaje y porcentajes de participación proindivisa que las representan, y de que resulte titular en el sótano segunda de la edificación, correspondientes a las plazas numeradas con los ordinales NUM001 , NUM002 , NUM003 y NUM004 , en cuanto fuere preciso para facilitar las maniobras de acceso a las plazas números NUM005 , NUM006 y NUM007 , así como al trastero nº NUM008 en la misma planta de sótano, ordenándose la rectificación del Registro de la Propiedad en cuanto fuere necesario para reflejar la nueva titularidad de dichas participaciones a nombre de la comunidad, correspondientes a 24/58 partes indivisas de la planta de sótano segundo de la finca registral NUM009 , folio NUM010 , tomo NUM011 de Vigo, e indemnizar en la cantidad de 2.200 euros a aquellos demandantes a los que no afecte o favorezca dicho pedimento por cada una de las plazas de garaje de las que resultan titulares en las plantas de sótano, debiendo cada parte abonar las costas causadas a su instancia, siendo las comunes por mitad.""

Segundo: Contra a dita sentenza o/a procurador/a D./D.ª José Marquina Vázquez, en representación de D./D.ª la Comunidad de Propietarios del Edificio núm. NUM000 de DIRECCION000 , asi como de D. Fernando , D. Ignacio , Dª Celia , Dª Eva y Dña Lorena , y el procurador D. José A.Fandiño Carnero, en representación de Promociones Ruega Galicia, S.A., presentaron un recurso de apelación, que foi admitido en ámbolos efectos, consonte o disposto no artigo 455 da Lei de axuizamento civil (LAC ).

Logo de cumpri-los trámites legais, eleváronse as presentes actuacións á Audiencia Provincial de Pontevedra e correspondéronlle por quenda de reparto a esta Sección Sexta con sede en Vigo. Sinálase para a deliberación do presente recurso o día 6/3/08.

Terceiro: Na tramitación desta instancia cumpríronse tódalas prescricións e termos legais.

Fundamentos

Primeiro.- Dado o aquietamento do Arquitecto Técnico demandado, Germán , coa sentenza dictada en primeira instancia, a controversia desta alzada circunscríbese entón tan só ao exame e resolución dos distintos motivos de diverxencia invocados nos seus respectivos escritos de recurso de apelación polos restantes litigantes, os actores, por unha banda, e os demandados, Promociones Rueda Galicia, S. A. e Juan Miguel , aquela primeira na su doble cualidade de promotora do edificio e vendedora das vivendas e plazas de garaxe, e o segundo como Arquitecto Superior, autor dos Proxectos Básico e de Execución, e Director Superior efectivo da obra. E como estes dous demandados solicitan, en esencia, a sua absolución, por estimala promotora que os vicios constructivos son debidos a defectos de proxecto e de dirección, mentres que o segundo achácaos a puros defectos de execución material, razóns de orde sistemática nos levan, primeiramente, a definir e delimitalo alcance da responsabilidade deses dous intervintes no proceso constructivo, partindo da doctrina xurisprudencial sentada sobre esta materia, e logo concretar esas responsabilidades á luz desa doctrina. E todo iso con unha advertencia de natureza fáctica, como é que todolos actores, propietarios das vivendas e plazas de garaxe, adquiriron aquelas e estes no ano 1.998 e seguintes, cando se tiña outorgado o correspondente " certificado de final de obra " por parte do Arquitecto demandado, Sr. Juan Miguel , o que tivo lugar o día 30 de abril de 1.996, e cando xa xa estaba rematado o edificio.

Segundo.- Respecto da responsabilidade da Promotora pola ruina do inmoble, a xurisprudencia faina extensiva, na sua relación cos adquirentes das vivendas e locais, non só aos supostos de culpa propia, por defectos de execución material, cando reuna a sua vez a condición de constructora, senón tamén aos casos de culpa allea - por culpa in eligendo e in vigilando-, ora da contratista, cando sexa outra distinta da Promotora, ora da Dirección Facultativa.

Citándoas por orde cronolóxica, a s. de 10-11-99 proclama esa responsabilidade d Promotor " cuando los vicios fueren imputables a los técnicos, haya existido culpa in eligendo en la elección de estos por parte del Promotor que los contrató ( SS 20 Dic. 1993, 8 Oct. 1990, 8 Jun. 1992, 19 Nov. 1997 ) ".

A s. de 31-3-2000 declara " el papel relevante del promotor en el proceso constructivo y la obligación que asume al realizar la obra sin deficiencias, presentando en el mercado un producto correcto ".

A s. de 31-12-2002 proclama que " la única posibilidad de responsabilidad del promotor--aparte de su condición de constructor-- sería la de apreciar una culpa in eligendo por su intervención en la designación del arquitecto... tal tipo de responsabilidad resarcitoria por culpa in eligendo ha sido reconocida en la doctrina jurisprudencial (entre otras, SS 20 Dic. 1993, 20 Nov. y 30 Dic. 1998, 12 Mar. 1999, 28 May. 2001, 13 May. 2002 ) ".

Da s. de 6-5-2004 salientamos as seguintes paraxes, de utilidade para a decisión da presente controversia: " la jurisprudencia ha venido a incluir entre las personas intervinientes en el proceso constructivo sujetas a la responsabilidad que en el citado precepto se regula, al constructor promotor, que reúne, generalmente, en una misma persona el caracter de propietario del terreno, constructor y propietario de la edificación llevada a cabo sobre aquél, enajenante o vendedor de los diversos locales o pisos en régimen de propiedad horizontal, beneficiario económico de todo el complejo jurídico constructivo, etc..., lo que no impide que para la realización y ejecución del proyecto, utilice personal especializado al que ha de contratar, incluido el constructor o ejecutor material de los distintos elementos que integran el conjunto del edificio ". " los criterios determinantes de la inclusión de promotor en el círculo de las personas a que se extiende la responsabilidad del artículo 1591 , fueron, según reiterada y pacífica doctrina de esta Sala los siguientes: a) que la obra se realice en su beneficio; b) que se encamina al tráfico de la venta a terceros; c) que los terceros adquirentes han confíado en su prestigio comercial; d) que fue el promotor quien eligió y contrató al contratista y a los técnicos; y, e) que adoptar criterio contrario supondría limitar o desamparar a los futuros compradores de pisos, frente a la mayor o menor solvencia del resto de los intervinientes en la construcción, criterio que aparece reflejado en numerosas sentencias (9 de Marzo de 1988, 18 de Diciembre de 1989, 8 de Octubre de 1990, 1 de Octubre de 1991 y 8 de Julio de 1992 ); incluso ha dicho esta Sala en Sentencia de 13 de Julio de 1987 que la responsabilidad del promotor"viene derivada de los contratos de compraventa por los que transmitió las viviendas y locales radicantes en el edificio, por lo que, al margen de la responsabilidad decenal que el artículo 1591 del Código Civil sanciona, corresponde a la demandada aquella otra que por el incumplimiento de sus obligaciones como vendedora le corresponde" ( Sentencia de 28 de Enero de 1994 ) ".

" el que se beneficia pecuniariamente de la obra realizada es el mencionado promotor, cuya figura lleve insita la responsabilidad por lo menos "in eligendo" sino es "in vigilando", con respecto a los contratistas y distintos técnicos que intervienen en una obra ".

A s. de 16-12-2006 fai fincapé nesa responsabilidade do Promotor - en solidaridade cos demais intervintes na construcción- " cuando el suceso dañoso ha sido producido una acción plural, sin que pueda apreciarse la proporción en que cada uno de los factores ha influido en la ruina producida por la conjunción de causas, de modo que resulte imposible discernir las específicas responsabilidades de técnico y contratista en el resultado y consecuencias de la obra defectuosa, habrá lugar a la condena solidaria de los intervinientes en la edificación ( STS de 17 de febrero de 1986, y 27 octubre de 1987 , entre otras). Por consiguiente, si la causa de la ruina está delimitada, o está delimitado el grado de influencia de cada una de las causas en la producción de la ruina, será posible determinar cuál es el sujeto responsable; pero si no es posible determinar la participación de cada uno de ellos en la causación del resultado, la jurisprudencia se inclina por aplicar el principio de solidaridad, siguiendo la tendencia a apreciar con mayor rigor la responsabilidad de los profesionales de la construcción y de conseguir la adecuada reparación a favor del perjudicado. Estos criterios se siguen en la actualidad en el artículo 17 de la Ley de Ordenación de la Edificación , el cual establece, en el apartado 3, que «en todo caso el promotor responderá solidariamente con los demás agentes intervinientes ante los posibles adquirentes de los daños materiales en edificio ocasionados por vicio son defectos de construcción».

Finalmente, traemos a colación a s. de 24-5-2007, que sinala a responsabilidade do Promotor como autónoma " teniendo en cuenta que al ser el vendedor está ligado a los adquirentes por los correspondientes contratos y como tal asume el deber de entregar las cosas en condiciones de utilidad, es decir, exentas de vicios constructivos que frustren su utilidad y uso ( SSTS 2 de diciembre de 1994, 30 de diciembre de 1998, 12 de marzo y 13 de octubre de 1999 y 11 de diciembre de 2003 ), señalando la sentencia de 27 de septiembre de 2004 que el promotor tiene una eficaz y decisiva intervención en el proceso edificativo, intervención que es continuada y parte desde la adquisición del solar y cumplimiento de trámites administrativos y urbanísticos para la edificación hasta llegar a presentar en el mercado un producto que debe ser correcto ( sentencia de 21 de marzo de 1996 ), lo que impone actividades de elección y contratación de técnicos y constructores idóneos, actividades que permiten su inclusión en el art. 1591 , pues los derechos de los adquirentes no decaen ni resultan desamparados por el hecho de no haber contratado con los constructores, o por el hecho de no haber puesto reparos en el momento de la recepción de las viviendas o locales ya sus relaciones son exclusivamente con el promotor que es quien lleva a cabo las obras con destino al tráfico y en su beneficio, lo que contribuye a que los compradores confíen en su prestigio profesional ". Es evidente, por tanto, que la interpretación que esta Sala ha venido haciendo del artículo en cuestión, ha sido indudablemente extensiva del concepto de promotor, incluyendo a diversas figuras: promotor-constructor, promotor-vendedor y promotor-mediador... adoptar criterio contrario supondría desamparar a los futuros compradores de pisos, frente a la mayor o menor solvencia del resto de los intervinientes en la construcción ".

Terceiro.- A responsabilidade do Arquitecto Superior, ex artº 1.591 do C. C ., tamén aparece xurisprudencialmente perfilada, facéndoa extensiva, non só aos vicios do solo ou do proxecto, senón tamén ao incumprimento dos seus labores de control e vixiancia na execución material da obra, ainda que restrinxindo loxicamente esta última responsabilidade, dada a sua función de superior dirección facultativa, aos casos nos que os vicios sexan manifestos, ostensibles e múltiplos e xeralizados, non cando sexan meras imperfeccións de execución material, illadas e non manifestadas ao tempo do remate da obra, e da expedición do correspondente certificado final de obra.

" Los múltiples y variados defectos constructivos evidencian la falta de vigilancia de la obra que incumbe al Arquitecto ", segundo a s. de 22 de xuño de 2.002.

A s. de 25-10-2.004 afirma esa responsabilidade " teniendo en cuenta que aquí se trata de múltiples defectos externos perfectamente visibles y detectables ".

A s. de 15-11-2.005 dispón que non son imputables ao Arquitecto "los incumplimientos que no exceden de simples imperfecciones... sí lo son por culpa in vigilando las deficiencias en la labor constructiva fácilmente perceptibles".

Para a s. de 19-5-2.006 " la vigilancia para que la construcción se adecue al proyecto técnico y a las «buenas normas» de la construcción, así como en lo relativo a la utilización de materiales, realización de mezclas de productos, etc., corresponde al aparejador, en su concreción constante en la obra, pero no pueden omitirse las funciones de alta dirección de los arquitectos, dado que la inspección superior forma parte de la dirección de la obra, atribuida a los técnicos superiores, que deben cuidar de que no se produzcan defectos de magnitud, que afecten a la globalidad de la obra o a sus elementos estructurales ".

Por último, reseña a s. de 22-12-2.006, no que pode ser útil para este caso, que as tarefas do Arquitecto Superior inclúen " la de fiscalizar la adecuada ejecución de la obra, también en cuanto a los materiales empleados y a su correcta colocación, responsabilidad de la que únicamente puede eximirse haciendo constar en el libro de órdenes aquellos defectos que suponen una separación respecto del proyecto elaborado y justificando haber ordenado y fiscalizado su corrección ".

Cuarto.- A Comunidade de Propietarios demandante solicita, baixo o primeiro motivo do seu recurso, que se realicen as obras que " permitan incrementala altura libre no acceso pola porta do garaxe ", petición que non pode sera atendida, pois ademais de adolecer dunha certa indefinición, dado que non se indica a altura concreta que se está impetrar ( podería entenderse que sería a de 2,30 metros, exixida para os sotos destiñados a garaxe, mais semella que iso sería imposíbel, atendendo á altura do oco, e ás dimensións e demais características da porta e do seu marco circundante ), concurren outras razóns para o seu rexeitamento, como son: A ) Que non existe normativa que impoña unha altura mínima para as portas dos garaxes, sen que se poda facer extensiva a ese elemento a reglamentación de altura mínima para os espazos dos garaxes propiamente ditos, pois esta última altura ven referida aos sotos ou andares nos que se ubican, o que inflúe naturalmente no volumen deses andares, e conseguintes condicións de ventilación, de respirabilidade, de salubridade e, en xeral, de habitabilidade dos mesmos, o que non é predicábel loxicamente da porta dun garaxe. B ) Que os actores adquiriron as suas respectivas vivendas e plazas de garaxe, non sobre plan, ou sen rematarse o edificio, senón cando o mesmo estaba acabado, coa lóxica consecuencia de ser coñecedores das condicións dun elemento externo e visíbel, como é a porta de lite. C ) Que os informes periciais rendidos a instancia das partes litigantes, sobre a altura exacta da porta, son contradictorios, pois mentres que os peritos, Sres. Landelino e Onesimo - propostos, respectivamente, polos actores, e pola demandada Promotora- falan dunha altura de 2 metros ( ampliación do ditame do primeiro, ao folio 656, e ampliación ao informe inicial do segundo, ao folio 816 ), o ditame do perito, Sr. Valentín , proposto polo Arquitecto Superior demandado reseña unha altura de 1,75 tal só ( folio 743 ). E nese contexto de contradicción e de indefinición non podemos determinar certamente se todolos vehículos, incluidos os tipo furgoneta e todoterreo, poderían acceder ou non aos garaxes. Ainda mais, o perito xudicial, Sr. Pedro Francisco , aclara na vista da apelación que os vehículos todoterreo de maior altura, teñen entre 1,70 e 1,75 metros, ainda que manteña que non poderían pasar - posiblemente- pois o solo non é completamente horizontal no tramo da rampa no que se atopa a porta. D ) Porque en conxunción co que se ven razoando, a Sala comparte a apreciación do anterior perito, non contradita polos outros informes, no senso de que dar maior altura á porta suporía unha mellora con relación ao proxectado, realizado e, á postre, observado e adquirido polos demandantes. E ) Finalmente, porque dar esa maior altura implicaría un certo paradoxo coa altura que se observa nalgún dos puntos da rampa do garaxe, con un mínimo de tan só 1,65 metros ( informe do perito, Don. Landelino , ao folio 102 ), alturas estas das rampas que xa foron tomadas en consideración, en último termo, como un dos criterios para indemnizar aos actores.

Quinto.- O pedimento de que se indemnice á propietaria da vivenda sita no andar cuarto do inmoble nos 209,15 euros reclamados debe ser atendida. Neste senso, basta con lembrar que a factura que obraba en poder do perito designado pola parte demandante, e exhibida na vista desta alzada - sen a oposición dos demandados- ao representante da empresa que a expediu, e realizou as obras, foi ratificada polo mesmo, e non foi realmente discutida por aqueles. O motivo se acolle.

Sexto.- Procedemos a examinar - conxuntamente, dada a sua fonda interdependencia-os motivos terceiro e cuarto do recurso de apelación da parte demandante, que os artella pedindo, en canto ao primeiro, " a reparación dos danos causados por humidades no dormitorio con acceso dende o salón na vivenda sita no andar cuarto "; e baixo o motivo cuarto " realizar, en xeral, todas aquelas reparacións que sexan debidas consonte ás anteriores pronuncias e ás da sentenza de primeira instancia, no que refírese á supresión de humidades, mediante a execución daqueles traballos que fixéranse precisos ata a sua completa desaparición, suprimindo a referencia aos xeitos de reparación indicados nas periciais practicadas no preito, contida na sentenza ". O que se está pedir é, en definitiva, e por un lado, que se teñan en conta as humidades existentes naquel dormitorio, ao omitilo perito xudicial esta dependencia, e por outro, que as obras a efectuar vaian mais aló da solución adoptada por esa resolución, do selado do punto de encontro da bañeira co revestimento superior, e do selado igualmente das xuntas das pezas de mármore dese revestimento, ao considerala recurrente que as patoloxías das humidades poden ser outras distintas.

O Tribunal acorda acoller en parte este motivo da apelación, no senso que seguidamente especificamos.

Primeiramente, parece obvia a omisión do perito xudicial relativa ás humidades a apreciar no dormitorio con acceso dende o salón. Así resulta non só da pericia proposta pola demandante ( concretando, folio 115, ab initio ), senón incluso da pericia traida á causa pola propia demandada Promotora ( folio 287 ), que recolle tamén expresamente os vicios afectantes á duas depedencias, dormitorio principal e aquel outro. As obras de reparación deberán abarcar entón por igual ese dormitorio.

O segundo dos pedimentos xa ofrece moitas mais dificultades, tanto polo propio xeito de formular ese pedimento, como pola razón de pedir, pois un e outra adolecen dunha importante dose de inconcreción.

O perito que informa a instancia da parte actora apunta a que poden ser outras as causas das humidades, diferentes ao defecto de selado. E basea esa conclusión en duas apreciacións, postas de manifesto polo mesmo nesta segunda instancia, que teñen efectivamente un certo tino. Dunha parte, que as humidades revélanse en duas franxas, unha inferior, coincidente coa bañeira, e a outra, moi superior, existindo enton unha franxa intermedia seca. E doutra, que xa se fixo o tratamento do selado - pola entidade Mármoles Gallego-, e persisten as humidades. Mais a pesar desas reflexións, a peticción da recurrente non pode ser acollida nos estricos e totais termos por ela pretendidos, ainda que si parcialmente, como ahora reseñaremos.

En primeiro termo, respecto doutras patoloxías diversas do defecto de selado, a afirmación do perito, Don. Landelino , non é segura, senón que se move dentro da simple hipótese, e se contradí, por outra banda, coa pericia xudical rendida polo Don. Pedro Francisco , quen, tanto no seu ditame escrito, como nas suas aclaracións orais, atopa a patoloxía das humidades naquel defecto, e non noutras causas, como poderían ser as perdas polas tuberías, ou a existencia de oquedades entre as pezas de revestimento e a parede interior de ladrillo, sen que dispoña de dato ningún contrastábel e apoio destes feitos. E o informe do perito, Don. Landelino , entra igualmnte en contradicción cos prestados polos tamén peritos, Don. Onesimo e Valentín , aludindo incluso este último, como outra posible causa, ao uso continuado durante anos. E ainda mais, o perito, Don. Pedro Francisco , nas suas aclaracións na vista desta alzada, apunta ao mantemento periódico do selado e encintado como algo necesario, ante o despredimento de materiais que se sole producir co paso do tempo. En definitiva, existe contradicción entre as probas periciais, e non temos elementos de xuizo suficientes para dar maior valor á primeira das pericias, rendida polo Don. Landelino .

E en segundo lugar, e en liña co anterior razoamento, a petición que se está postular encerra en se mesma unha importante dose de incerteza, tanto na causa das humidades, como na conseguinte solución constructiva, incertidume, unha e outra, xuridicamente inaceptábles.

En efecto, e por unha banda, a etioloxía dos vicios ten que ser determinada forzosamente durante o proceso mesmo, a traverso da correspondente actividade probatoria, e non deferila para a postreira faxe de execución de sentenza, tal como pretende en realidade a parte. E sería doado afondar e concretar esas outras patoloxías alternativas no proceso mesmo, efectuando, por exemplo, as correspondentes calicatas, ou levantado algunha peza das paredes do baño, tal como apunta o perito, Don. Landelino .

Por outra banda, e de aceptala solución proposta pola parte demandante, podería darse o caso de que, realizados os labores de averiguación das patoloxías, por ela propostas, e consistentes - dito simplificadamente- nesas calicatas e levantamento do revestimento do baño, tales tarefas deviñeran inútiles por non atoparse ahí a causa, o que por elementais postulados de economicidade e seguridade xurídica non pode admitirse. Non é posíbel, definitivamente, alomenos na faxe de execución de sentenza, unha investigación certamente universalizada e indiscriminada sobre a patoloxía das humidades, mediante unha introspección ou observación interna dos distintos distintos elementos dos baños, os que serían indefectiblemente dañados, coa conseguinte necesidade da sua reposición.

Finalmente, a proba da causa das humidades podería revelarse como de imperiosa necesidade, loxicamente, para determinar e depuralas conseguintes responsabilidades duns ou doutros demandados, partícipes na construcción do edificio.

En conclusión, a solución do selado, proposta polo perito xudicial, e polos peritos nomeados polos demandados, a Promotora e o Arquitecto Superior, e por igual admitida - ainda que cos matices e diferencias antes mencionados- polo perito designado pola parte demandante, condúcenos a considerar esa solución como a mais axeitada e segura, mais co aditamento - e neste punto é onde se acollería parcialmente ó motivo do recurso- de que as tarefas de selado do punto de encontro da bañeira coas paredes, e das pezas de mármore será complementada coa utilización dun material impermeabilizante adecuado a este material, e ao empregado para selar, solución complementaria esta última, que ainda que omitida polo perito xudicial no seu ditame escrito, se ven postular no informe oral prestado ante este Tribunal, e é polo demais establecido polo perito, Don. Landelino ( fala de tratamento complementario con un producto impermeabilizante, ao folio 113, in fine ), e mesmamente polo perito, Don. Onesimo , designado pola Promotora ( en resumo, punto 3.1.1, ao folio 287 ).

Setimo.- No que semella ser unha omisión involuntaria, a sentenza de primeira instancia non se pronuncia sobre a materia dos xuros, omisión que debe ser suplida no senso afirmativo, de outorgalos a prol dos actores, dacordo coa doctrina xurisprudencial, segundo a cal estamos ante " el derecho a la obtención de una cosa o cantidad que, con anterioridad a la resolución judicial, ya pertenecía y debía haberle sido atribuida al acreedor ", polo que " la completa satisfacción de los derechos del acreedor exige que se le abonen los intereses de tal suma, aún cuando fuese menor de la por él reclamada, desde el momento en que se procedió a su exigencia judicial " ( ss. de 21-3 e 24-5-94, 19-2-2.004 e 4-6-2007 ).

Octavo.- Coa advertencia de que unha parte demandada non pode pedila condena doutra codemandada, tal como ven postulala demandada, Promociones Rueda Galicia, S. A., no seu escrito de recurso, procedemos a analizalos motivos de apelación deste litigante.

Un primeiro grupo de motivos de diverxencia alude a aqueles vicios constructivos que entende que son de proxecto ou de dirección, e non de execución material. Motivos de discrepancia que se ben pode ter relevo para dirimir responsabilidades na relación entre Promotor e Dirección Facultativa, carecen de valor na relación do primeiro cos distintos compradores das vivendas e plazas de garaxe, de conformidade coa doctrina xurisprudencial exposta no fundamento de dereito segundo desta sentenza. A Promotora, fronte aos adquirintes, é responsábel, ex artº 1.591 do C. C ., na elección e contratación dos outros partícipes na construcción, e ten a obriga de vixiancia das tarefas destes últimos, e, por outra banda, dada a sua cualidade, ademais, de vendedor, ten a obriga de entregar aos compradores os obxetos vendidos en perfectas condicións de normalidade e de utilidade. Os motivos da apelación formulados neste senso deben, conseguintemente, rexeitarse sen mais. Mais nun afán de esgotalo análese dos mesmos procedemos a examinalos:

A ) Sistema de ventilación do segundo soto. A ausencia de proxecto sobre este punto, e en xeral, sobre ese soto, non pode telo efecto liberatorio pretendido pola Promotora, a que, como profesional, debeu exixilo, e sufragalo.

B ) Filtracións no muro de formigón. Como as mesmas traen a sua orixe da falta de revestimento impermeabilizante último treito da parede, esa carencia é imputábel loxicamente á Promotora, con independencia da previsión ou non do proxecto.

C ) Filtracións da terraza. Son achacables á Promotora, pois a impermeabilización dunha terraza é algo elemental, estea ou non prevista no proxecto.

D ) Desplome do cerramento posterior do patio. O feito de que ese muro non estea no proxecto - ta como ven aseverala parte- non lle permitiría, con mais razón, efectualo, e menos ainda executalo coas deficiencias constructivas pericialmente apreciadas ( altura excesiva, falta de revestimento e de reforzos... ).

E ) Ningunha reflexión teríamos que facer sobre os defectos habidos nas vivendas, xa que a apelante ven admitila sua responsabilidade por estes vicios, ainda que sosteña unha responsabilidade solidaria cos demais demandados. Sen embargo, a natureza, alomenos parcial, de vicios de execución, posta de relevo pola pericia xudicial, confirma a responsabilidad discutida.

F ) Respecto dos problemas de acceso aos garaxes dos sotos primeiro e segundo, e das dimensións e demais características das plazas de garaxe. A responsabilidade da Promotora apelante derívase, especificamente para a mesma, de non pedir da Dirección Facultativa a realización - e pagamento- do pertinente e forzoso proxecto para o soto segundo, e de feitos tales como o de aumentalas plazas de garaxe proxectadas, ou de destiñar parte dos sotos a trasteiro. Ademais de que as dificultades de acceso e de maniobrabilidade eran tan groseiras que calquera profesional da construcción tiña que advertilas. Todo segundo as pericias.

Noveno.- Promotora recurrente impugna as condenas diñeirarias polas partidas de cambio de bomba de gasóleo, reparación dos circuítos de forza e iluminación do ascensor, e reparación da fachada, por importes respectivos de 674,91, 30 e 4.131,46 euros, respectivamente.

A primeira das cifras debe quedar reducida a 133,54 euros, derivados do cambio de ubicación da bomba, dadalas iniciais vibracións e ruidos, inconvintes na ubicación elexida, segundo as declaracións testemuñais e proba pericial. Non se xustifica, en cambio, a necesidade da substitución.

A segunda das partidas aparece xustificada pola proba pericial rendida polo perito, Don. Landelino , completada pola proba documental, constituida pola certificación de inspección reglamentaria, selada pola Consellería de Industria da Xunta de Galicia ( folios 163 e 164 ), e proba testemuñal, e todo iso dentro do contexto lóxico, de que se separe o circuito de iluminación do circuito de forza de todo aparato elevador.

Finalmente, está por igual xustificada a terceira das partidas, tanto pola proba documental, debidamente refrendada, como polas pericias, tanto do Don. Landelino , como a rendida polo perito nomeado xudicialmente, Don. Pedro Francisco , quen informa sobre a urxencia e inmediatez deses traballos de reparacion da fachada do edificio ( en esencia, folio 875, in fine, deste ditame ).

Decimo.- A sentenza de primeira instancia impón á Promotora demandada a obriga de cedelas plazas de garaxe nºs NUM001 , NUM002 , NUM003 e NUM004 , así como o trasteiro nº NUM008 , da sua propiedade, en todo o que sexa preciso para facilitalas maniobras de acceso dos vehículos. E a condena, en segundo termo, a satisfacer aos demandantes propietarios das plazas de garaxe na suma, para cada un, de 3.000 euros, en concepto de demérito polas deficiencias dos accesos.

Contra desas duas pronuncias se alza a Promotora., sostendo, primeiramente, a inviabilidade desa condena de dar. Motivo de recurso que non se acepta, pois acreditado como está, por unha banda, a realización de mais plazas, e do trasteiro, que non estaban previstos no proxecto; e, por outra, as importantes e insólitas dificultades de acceso e de maniobrabilidade para os vehículos dos actores, por mor daquelas parcelacións, e das insuficiencias da rampa ( a que chega a ter en un punto 1,65 metros de alto tan só ). Un e outro feito, imputables á Promotora, levan a que a mesma debe resarcir aos adquirintes das plazas no detrimento sufrido nos obxetos comprados, resarcimento que comprende prioritariamente a restitución in natura para que as plazas e inherentes zoas comúns de maniobrabilidade reunan as normais e perfectas condicións de viabilidade e uso, nas dimensións das mesmas, e no acceso. En definitiva, estamos ante unha condena de dar cousa específica, propiciada polos artºs. 1.096 e 1.097 do Código Civil , que impoñen ao debedor ( neste caso, ao Promotor-vendedor ) a obriga de entregala aquela cousa determinada, con todolos seus accesorios.

A Promotora invoca, en segundo lugar, tanto a improcedencia da indemnización, por haber ao seu xuizo unha duplicidade indemnizatoria, como porque a suma é, en todo caso, desproporcionada, estimando que debe quedar reducida a 2.500 e 1.5000 euros para as plazas dos sotos segundo e primeiro, respectivamente.

Pois ben, o reproche de duplicidade non se axusta á realidade, dado que esta indemnización atende ao concepto de detrimento derivado das desfavorables condicións dos accesos, mentres que a restitución in natura tende a repoñelas plazas ás condicións ou características necesarias ao seu fin ordinario e normalizado, de aparcadoiro de vehículos.

Por último, o Tribunal considera a suma outorgada pola sentenza como mais axeitada ao número e entidade das carencias observada nas plazas de garaxe, tales como a altura da rampa ( nalgúns puntos de soamente 1,87, 1,78, e ata 1,65 metros de alto, segundo os informes aos folios 109 e 874 ), ou a angostura do ancho da mesma, que levou a tarefas tan excepcionais, insólitas, e " chapuceiras " ( expresión esta última, elocuente, do perito xudicial ), de rebaixe de paredes, teitos e distintos pilares do edificio, o que non impediu que nalgúns tramos o ancho sexa de tan só 2,45, 2,46, 2,47, e 2,52 metros.

As carencias observadas nos accesos, calificadas algunhas delas de graves polo propio perito designado pola Promotora recurrente ( folio 281 ), e engadidas ás fortes pendentes da rampa nuns treitos, e a sua intensa configuración curvilínea noutros, ata o extremo de ter que facerse varias maniobras nun deles, supoñen un detrimento non moi lonxano á inhabilidade do obxeto vendido, que se fai entón merecente daquela indemnización, coa natural responsabilidade da Promotora vendedora, quen, por razón das suas obrigas contractuais, adornadas co criterio da boa fe, e dado o inusitado das deficiencias, non pode excudarse seriamente en que os actores non tiveran posto reparos ao tempo da adquisición das plazas.

Traemos acolación entón a s. do T. S. de data 2-10-2003, a que a propósito das plazas de garaxe, proclama que " es esencial la adecuación que las plazas de garaje han de tener respecto al fin que le es propio, adecuación que alcanza tanto al tema de las dimensiones como al de los accesos, y la compraventa de las mismas comporta la obligación de entrega el objeto hábil y la plena satisfacción del comprador que le permite el uso de la plaza para su específico fin... se aprecia le ruina funcional del art. 1591 CC cuando el grave defecto constructivo «determina una falta de seguridad y eficacia en el uso del garaje y una inadecuación a su fin o destino, de manera que lo edificado no se ajusta a las necesidades y exigencias previstas para su correcta utilización y disfrute. Con lo dicho se quiere poner de relieve que se trata de un vicio o defecto en la construcción imputable al proyecto y a la ejecución por lo que son responsables los dos demandados, además de que el ingeniero industrial siempre sería responsable por no vigilar la ejecución y dar su aprobación a un resultado incorrecto, y la empresa constructora siempre lo sería, como promotora por la elección del técnico, y como contratista (constructora) por no efectuar la construcción adecuada, sin que en ningún caso pudiera servirle de disculpa que se ajustó al proyecto porque, además de no ser así, un constructor no puede llevar a cabo una obra que no responde a las exigencias de la finalidad a que ha de destinarse ".

Undecimo.- Toda a impugnción que o Arquitecto Superior demandado postula respecto da sentenza dictada en primeira instancia xira sobre a natureza dos vicios ruinóxenos, que estima de pura execución material, e daquela, non achacables a el.

Duas e poderosas razóns conducen a rexeitala impugnación. Dunha parte, a atribución dual de responsabilidades, que infírese da pericia rendida polo perito nomeado xudicialmente, Don. Pedro Francisco . E doutra, a mutiplicidade e ostensibilidade dos vicios, expresivos de por si xa dun incumprimento do impugnante das suas obrigas de dirección, control e vixiancia das obras.

Efectivamente, e ainda que o devandito perito semella facer fincapé, tanto no seu ditame escrito, como nas aclaracións dadas agora nesta alzada, nos defectos de execución material, comparativamente cos de proxecto e de dirección, non descarta nin remata por delimitar uns e outros, a pesares das preguntas que lle foron realizadas neste terreo. Esa falta de concreción observada, e non superada satisfactoriamente polas restantes pericias, conduciría xa á condena solidaria feita pola sentenza de primeira instancia, de conformidade coa doctrina xurisprudencial citada enteriormente. Mais é que, en segundo lugar, os vicios, non só pola sua xeralidade, en canto extendida a elementos constructivos tan plurales, como ao revestimento da fachada principal, da que desprendéronse lousetas, ao revestimento incompleto da parede medianeira, carecendo de continuidade na solución impermebilizante nos treitos mais inferiores, ao muro circundante do patio postreiro, aos sotos destiñados á garaxes, ou ás vivendas, afectadas por humidades en múltiplos e variados puntos; senón tamén pola sua visibilidade, ao manifestarse en grande medida en eses elementos exteriores, condúcenos ao razoable entendimento de que houbo por parte do impugnante unha relaxación e incumprimento puntual dos seus labores de control e vixiancia das obras, actitude de incuria e incumpridora que acadou a sua última expresión coa extensión do correspondente certificado de final de obra, que sabido é que é expresivo da conformidade da mesma, non so co proxectado, senón tamén, por forza, coa idoneidade intrínseca das vivendas e das plazas de garaxe aos fins que lles son propios. E todo io, dentro do contexto de que a parte impugnante garda o mais absoluto silencio sobre se fixo constar no Libro de Ordes aquelas deficiencias, obrigando e coidando da sua corrección.

Duodecimo.- A acollida parcial dos recursos da parte actora e da Promotora demandada, e as dúbidas de feito observadas sobre a etioloxía da ruina, condúcenos a non facermos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das duas instancias ( artºs. 394 e 398 da L. A. C . ).

Por todo o exposto, e pola autoridade que a este Tribunal lle outorgan a Constitución e o pobo español,

Fallo

Que ao acoller en parte o recursos de apelación formulados polos actores, e pola Promotora demandada, e rexeitando a impugnación formulada polo Arquitecto Superior, igualmente demandado, contra da sentenza dictada polo Xulgado de Primeira Instancia nú. 8 de Vigo o día 10/10/2006 , revocamos devandita resolución nos únicos seguintes extremos: A ) Rebaixamos a partida por 674,91 euro a 133,54 euros. B ) A condena solidaria dos demandados faise extensiva a 209,15 euros, á reparación do dormitorio que ten acceso dende o salón, e ao emprego dun impermeabilizante adecuado ao mármore e selado do punto de encontro da bañeira co paramento vertical, e do selado das pezas de mármore, todo iso referido á vivenda ubicada no andar cuarto do inmoble. C ) Se condena aos demandados ao aboamento dos xuros dende a data da interpelación xudicial. Non facemos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das duas instancias.

Esta é a nosa sentenza, que asinamos, e que se redacta en galego consonte o establecido no art. 3.2 e 3 da Constitución española ; no art. 5.1, 2 e 3 do Estatuto de autonomía para Galicia, aprobado pola Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril ; e nos arts. 1, 2, 6.3, e 7.2 e 3 da Lei 3/1983, do 15 de xuño , da Comunidade Autónoma de Galicia, de normalización lingüística.

Notifíqueselles ás partes a presente resolución, facéndolles saber que contra ela non cabe recurso ordinario ningún.

Devólvanselle os autos orixinais ó xulgado do que proceden, cun testemuño desta sentenza para o seu coñecemento e cumprimento.

PUBLICACIÓN: En la misma fecha fue leída y publicada la anterior resolución por el Ilmo. Sr/a. Magistrado que la dictó, celebrando Audiencia Pública. Doy fe.

PUBLICACIÓN: En la misma fecha fue leída y publicada la anterior resolución por el Ilmo. Sr/a. Magistrado que la dictó, celebrando Audiencia Pública. Doy fe.

DILIGENCIA: Seguidamente se procede a cumplimentar la notificación de la anterior resolución. Doy fe.

Fórmate con Colex en esta materia. Ver libros relacionados.