Sentencia CIVIL Nº 480/20...re de 2022

Última revisión
09/12/2022

Sentencia CIVIL Nº 480/2022, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 3, Rec 73/2022 de 23 de Septiembre de 2022

nuevo

GPT Iberley IA

Copiloto jurídico

Relacionados:

Tiempo de lectura: 34 min

Orden: Civil

Fecha: 23 de Septiembre de 2022

Tribunal: AP - Pontevedra

Ponente: DE FRIAS CONDE, IGNACIO

Nº de sentencia: 480/2022

Núm. Cendoj: 36038370032022100468

Núm. Ecli: ES:APPO:2022:2209

Núm. Roj: SAP PO 2209:2022

Resumen:
OTRAS MATERIAS CONTRATOS

Encabezamiento

AUD.PROVINCIAL SECCION N. 3

PONTEVEDRA

SENTENCIA: 00480/2022

Modelo: N10250

/ROSALÍA DE CASTRO NÚM. 5-2-IZQ. (PONTEVEDRA)

-

Teléfono:986805127/28/29/30 Fax:986805123

Correo electrónico:Seccion3.ap.pontevedra@xustiza.gal

Equipo/usuario: MC

N.I.G.36055 41 1 2020 0000994

ROLLO: RPL RECURSO DE APELACION (LECN) 0000073 /2022

Juzgado de procedencia:XDO.1A.INST.E INSTRUCIÓN N.1 de TUI

Procedimiento de origen:ORD PROCEDIMIENTO ORDINARIO 0000379 /2020

Recorrente: Banco Santander, SA

Procuradora: Gemma Alonso Fernández

Avogado: José María Covelo Fernández

Recorrida: Pura

Procuradora: Olga María Veiga Silva

Avogado: Juan Gaisse Fariña

SENTENZA NÚM. 480 /2022

MAXISTRADOS DO TRIBUNAL

Presidente:

Ilmo. Sr. don Jaime Esaín Manresa

Maxistrados:

Ilmo. Sr. don Francisco Javier Romero Costas

Ilmo. Sr. don Ignacio de Frías Conde

Pontevedra, 23 de setembro de 2022

Foron vistos en grao de apelación ante esta Sección Terceira da Audiencia Provincial de Pontevedra os autos de procedemento ordinario número 379/2020, procedentes do Xulgado de Primeira Instancia e Instrución número 1 de Tui , aos cales correspondeu o rolo de recurso de apelación (LAC) 73/2022onde aparecen, como parte apelante, Banco Santander, SA, representado pola procuradora dos tribunais dona Gemma Alonso Fernández e asistido polo avogado don José María Covelo Fernández, e, como parte apelada, Pura, representada pola procuradora dos tribunais dona Olga María Veiga Silva e asistida polo avogado don Juan Gaisse Fariña.

É maxistrado relator don Ignacio de Frías Conde.

Antecedentes

PRIMEIRO.- O Xulgado de Primeira Instancia número 1 de Tui pronunciou unha sentenza con data do 22 de novembro de 2021, cuxa parte dispositiva di:

'ESTIMO ÍNTEGRAMENTE la demanda deducida por la Procuradora Dña. Olga María Veiga Silva, en nombre y representación de Pura frente a la entidad BANCO SANTANDER S.A., en base a los siguientes pronunciamientos:

- En relación a las acciones adquiridas en la ampliación de capital de veinte de junio de dos mil dieciséis, se declara la nulidad de la suscripción de acciones de Banco Popular efectuada por la actora, condenando a la demandada a abonar a la actora la suma de DOS MIL SEISCIENTOS EUROS (2.600 €) más intereses desde la fecha de suscripción, menos los rendimientos que, en su caso, hubiere obtenido y sus intereses.

- En relación a las acciones adquiridas en el mercado secundario, se declara la responsabilidad de la entidad demandada por daños y perjuicios por incumplimiento de los deberes de información corporativa y contable condenando al BANCO SANTANDER a indemnizar a la actora en la cantidad de NUEVE MIL QUINIENTOS OCHENTA Y DOS EUROS CON SIETE CÉNTIMOS (9.582,07 €), más los intereses desde las fechas de adquisición de las acciones, menos los rendimientos que, en su caso, hubiere obtenido y sus intereses.

Las costas procesales del presente procedimiento se impondrán a la parte demandada.'

SEGUNDO.- Contra a amentada resolución a parte demandada interpuxo o presente recurso de apelación, que foi substanciado na instancia de conformidade co establecido no artigo 457 e seguintes da Lei de axuizamento civil (LAC); eleváronse os autos e correspondeu a este Tribunal a súa resolución, o que deu lugar á formación deste rolo.

Dado traslado ás partes para alegacións en relación coa sentenza do Tribunal de Xustiza da Unión Europea (TXUE) do 5 de maio de 2022 sobre a cuestión prexudicial elevada pola Audiencia Provincial da Coruña, ambas as partes presentaron cadanseu escrito coas alegacións que constan no rolo.

TERCEIRO.- Na tramitación do recurso observáronse e cumpríronse todas as prescricións de carácter legal.

Fundamentos

PRIMEIRO.-Na demanda que deu orixe ao presente procedemento exercitábase unha acción principal de anulabilidade das accións que a parte demandante subscribiu no mercado primario o 20 de xuño de 2016, e, de forma subsidiaria, acción acumulada de responsabilidade e indemnización dos danos e perdas causados por incumprimentos relativos ao folleto de emisión en aplicación do artigo 38 do texto refundido da Lei do mercado de valores (TRLMV) e por incumprimento dos deberes de información corporativa e contable do artigo 124 do TRLMV, con cita do artigo 1101 do Código civil. Exercitábase tamén, con carácter principal, a acción indicada de responsabilidade en relación coa adquisición de accións no mercado secundario.

Na sentenza de instancia, a xulgadora, tras desacoller as peticións de suspensión por prexudicialidade penal e civil, e as excepcións de falta de lexitimación pasiva e de prescrición opostas pola entidade demandada, valora a proba practicada e estima tanto a acción principal de anulabilidade por vicio do consentimento exercitada respecto das accións subscritas no mercado primario o 20/06/2016, como a de responsabilidade e indemnización dos danos e perdas causados por incumprimentos relativos ao folleto de emisión en aplicación do artigo 38 do TRLMV e por incumprimento dos deberes de información corporativa e contable do artigo 124 do TRLMV en relación coa adquisición de accións no mercado secundario.

A parte demandada articula o seu recurso sobre os seguintes motivos:

1º) A subscrición de parte das accións levouse a cabo no mercado secundario.

2º) Inexistencia do dano alegado. Preténdese un resarcimento pola baixada de cotización das accións recibidas.

3º) A incompatibilidade dos remedios indemnizatorios coa regulación do sistema europeo e nacional de entidades de crédito, que están excluídos legalmente ante medidas de recapitalización interna. Alude á improcedencia da estimación das accións de anulabilidade e de responsabilidade dos artigos 38 e 124 do TRLMV en función do establecido polos acordos de unificación de criterio das Audiencias Provinciais de Asturias e Cantabria sobre a incompatibilidade das devanditas accións coa Lei 11/2015, do 18 de xuño, de recuperación e resolución de entidades de crédito e empresas de servizos de investimento, en relación coa Directiva 2014/59 e o Regulamento UE 806/2014 do 18 de xuño de 2014.

4º) A errónea valoración das contas anuais do Banco Popular efectuada na sentenza.

5º) Erro na valoración da virtualidade probatoria dos ditames periciais achegados polas partes.

6º) Incorrecta aplicación das regras sobre a carga da proba.

7º) Improcedencia de aplicar ao caso a doutrina da STS do 3 de febreiro de 2016 en relación ao caso Bankia.

SEGUNDO.-Á vista do terceiro motivo de recurso, analizaremos en primeiro lugar a alegación relativa á incompatibilidade dos remedios indemnizatorios coa regulación do sistema europeo e nacional de entidades de crédito, en concreto, a incompatibilidade das accións de anulabilidade, responsabilidade por folleto do artigo 38 do TRLMV e responsabilidade por incumprimento do deber de información financeira e contable do artigo 124 do TRLMV, así como as xerais de responsabilidade contractual, coa Lei 11/2015, do 18 de xuño, de recuperación e resolución de entidades de crédito e empresas de servizos de investimento, en relación coa Directiva 2014/59 e o Regulamento UE de xuño de 2014.

Sinala a apelante que a acción de anulabilidade e as accións indemnizatorias non poden prosperar por entrar en contradición coa Lei 11/2015, do 18 de xuño, de recuperación e resolución de entidades de crédito e empresas de servizos de investimento, que non permite aos accionistas solicitar a indemnización de danos e perdas fronte ao banco pola amortización das súas accións, sen prexuízo das accións que puidesen corresponderlles fronte a outras persoas que puidesen ser responsables do sucedido, ou da posibilidade de acudir aos mecanismos de salvagarda que prevé a Lei 11/15, sinalando que os accionistas do banco atópanse nunha situación concursal especial e que, por tanto, terían que asumir o prexuízo.

Esta cuestión foi abordada en sentido contrario ao alegado pola apelante en numerosas resolucións desta Sección, como, por exemplo, entre outras moitas, as sentenzas do 22 de xullo de 2021, 8 de xuño de 2021, 12 de abril de 2021 e 18 de marzo de 2021. Nesta última razoábase:

'SEGUNDO.- Comenzando por la tenencia o disponibilidad de Acciones de Anulabilidad e Indemnizatorias de daños y perjuicios por parte del demandante hemos de significar que el planteamiento del B. de Santander se apoya en los criterios de la Sala de Magistrados de lo Civil de la Audiencia Provincial de Asturias, aprobados a 6 de Febrero de 2020 y 19 de Octubre de 2019, posicionamiento también seguido por la Sala General de la Audiencia de Cantabria de 20 de Febrero de 2020, plasmados luego en sucesivas resoluciones de sus Salas civiles ( SS AP de Oviedo S. 6ª de 20-II-20, S.5ª DE 28-v-20 , y de la AP de Cantabria S.2º de 26-II-20 , 23-IV-20 , entre otras muchas). La cuestión se concreta a decidir, a la vista de la legislación especial concurrente que contiene la Ley 11/15 de 18 de Junio de Recuperación y Resolución de Entidades de Crédito y Empresas de Servicios de Inversión, en la que, como explica su Exposición de Motivos entronca con la Ley 9/12 de 14 de Noviembre se acomete la transposición al ordenamiento jurídico especial de la Directiva 2014/59/UE del Parlamento Europeo y del Consejo, de 15 de Mayo de 2014, por la que se establece un marco para la restructuración y la resolución de entidades de crédito y empresas de servicios de inversión, si es factible y asisten a los actores, como adquirentes y titulares de acciones de una entidad (B. Popular SA), incursa en sus procedimientos resolutorios y liquidatorios especiales para este tipo de entidades (que alcanzan a distintas soluciones o instrumentos jurídico económicos, Art. 25 Ley 11/15, Venta del negocio, transmisión de activos y pasivos a una entidad parte a una sociedad de gestión de activos o su recapitalización interna), habida cuenta de su específica regulación, si asisten a la parte actora adquirente de títulos de la misma, las posibilidades de reclamación y ejercicio de las acciones de nulidad relativa por vicio del consentimiento por defectuosa información, de los Art. 1301 y ss. CC , y de las que contemplan los arts. 38 y 124 de la Ley del Mercado de Valores (RDL 4/2015), en relación a la Información del folleto en una OPS o en la contabilidad de la sociedad ya por omisión ya por ser incorrecta y por ello generadora de responsabilidad. Hemos de tener en cuenta que esta regulación de la resolución de una entidad financiera es un proceso singular, de carácter administrativo, por el que se gestiona la inviabilidad de aquéllas entidades de crédito y empresas de servicios de inversión que no puede acometerse mediante su liquidación concursal en base a razones de interés público y estabilidad financiera, decidiendo sobre la subsistencia o no de acciones más allá de la limitación que, a efectos reclamatorios de accionistas, acreedores y terceros titulares de activos o pasivos no transferidos contemplan los Arts. 25.8 , 37.2 b y 39.2 de la Ley 11/15 .

TERCERO.- Entendemos que las acciones de Anulabilidad y las Indemnizatorias de daños y perjuicios, derivadas de la defectuosa o incompleta información facilitada a los inversores al momento de la adquisición de acciones, como terceros, ya en el mercado primario, directamente de la sociedad, ya en el secundario, mediante su compra en Bolsa, no se ven impedidas por el proceso resolutorio, con ulterior transmisión al B. Santander SA del B. Popular, según lo acordado por la Comisión Rectora del FROB de 7 de Junio de 2017, en aplicación de lo prevenido en la ley 11/15, que transpone la normativa supra contenida en la Directiva 2014/59/UE y del Reglamento de la UE N.º 806/2014 de 15 de Julio .

En este sentido estamos, como reseña la SAP PO S. 1ª de 19 de Octubre de 2020, a la línea jurisprudencial de la STJUE de 19 de Diciembre de 2013 que establece: 'la preeminencia de las normas de mercado de valores sobre las normas de la Directiva de sociedades, esto es, que las normas sobre responsabilidad por folleto o por hechos relevantes son 'lex specialis' respecto de las normas sobre protección del capital para las sociedades cotizadas y a la de la Sentencia de Pleno del Tribunal Supremo de 3 de Febrero de 2016 que, en consideración a la misma establece 'según la interpretación del TJUE, el accionista-demandante de la responsabilidad por folleto ha de ser considerado como un tercero, por lo que su pretensión no tiene causa societatis, de manera que no le son de aplicación las normas sobre prohibición de devolución de aportaciones sociales. Es decir, los acreedores de la sociedad no están protegidos hasta el punto de que la sociedad no puede contraer deudas de resarcimiento. Y ello abre la puerta, aunque la previsión legal parece apuntar prioritariamente a la acción de responsabilidad civil por inexactitud en el folleto, a la posibilidad de nulidad contractual por vicio del consentimiento, con efectos ex tunc ( arts. 1300 y 1303 CC ), cuando, como en el caso resuelto en la sentencia recurrida, dicho error es sustancial y excusable, y ha determinado la pretensión del consentimiento'.

En definitiva, las acciones por defecto e inexactitud de información en su doble vertiente, de nulidad contractual ( Art. 1301 y 1303 CC ) y de resarcimiento de daños y perjuicios ( Arts. 37 y 38 , y Arts. 118 , 119 y 124 del Texto Refundido de la Ley de Mercado de Valores RDL 4/2015 de 23 de octubre), no son incompatibles ni se ven impedidas por lo prevenido en los Arts. 25.8 , 37.2 b ) y 39.2 de la Ley 11/15 de 18 de Junio , de recuperación y resolución de entidades de crédito y empresas de servicios de inversión, pues hemos de estar a la condición de terceros al momento de la adquisición, como reseña la STJUE de 19 de Diciembre de 2013 en sus apartados 28 y 29: '28... las disposiciones controvertidas de la Segunda Directiva no pueden oponerse a una normativa nacional que consagra el principio de la responsabilidad de las sociedades emisoras por la divulgación de la información inexacta con infracción de la legislación relativa al mercado de capitales y que establece que, como consecuencia de esa responsabilidad, dichas sociedades están obligadas a reembolsar al adquirente el importe correspondiente al precio de adquisición de las acciones y a hacerse cargo de las mismas.

29. En efecto, en tal supuesto, la responsabilidad de la sociedad de que se trata frente a los inversores -que también son sus accionistas-, como consecuencia de las irregularidades cometidas por dicha sociedad con anterioridad a la adquisición de sus acciones o en el momento de adquirirlas, no dimana del contrato de sociedad ni se refiere únicamente a las relaciones internas en el seno de dicha sociedad. Se trata, en ese caso, de una responsabilidad que procede del contrato de adquisición de acciones'.

Lo que viene estableciendo la anterior doctrina es que el incumplimiento del deber de información en la formación del consentimiento se viene a traducir en las acciones de anulabilidad o en las de resarcimiento de daños y perjuicios, dentro del régimen general en lo que contempla la normativa específica del mercado de valores, y que en cuanto las ejercita, no el accionista como tal sino como tercero inversor adquirente, y se derivan de irregularidades ajenas y anteriores a la adquisición de la condición de accionista por aquéllos, la responsabilidad procede del momento de su adquisición, con lo que son ajenas y no se ven impedidas por la normativa especial de la Ley 11/15. De este modo, habida cuenta que, a su vez, hemos de estar a la condición de Sucesor universal del B. de Santander en relación al B. Popular, a él le corresponde la legitimación pasiva respecto de las acciones aquí ejercitadas según lo explicado.'

No mesmo sentido, poden citarse outras sentenzas desta Audiencia Provincial, tanto da Sección Primeira, como as do 2 e 22 de febreiro de 2021, 15 de xullo de 2021, etc; como tamén da Sección Sexta, por exemplo, na sentenza do 8 de xullo de 2021.

TERCEIRO.-Porén, estando en trámite o recurso de apelación, o Tribunal de Xustiza pronunciou a sentenza do 5 de maio de 2022 no asunto c-410/20 en que resolvía unha cuestión prexudicial exposta ao respecto, en sentido contrario ao criterio que viñamos sostendo, exposto no fundamento de dereito anterior. Dada a evidente influencia no proceso, deuse traslado ás partes para alegacións.

A parte apelante considera que a dita sentenza impide ao demandante exercitar accións anulatorias ou de resarcimento respecto das accións de Banco Popular, das cales era titular á data da súa resolución, pois se exclúe a posibilidade de exercitar accións indemnizatorias ou anulatorias pola subscrición de accións fronte á entidade emisora que lle suceda.

A parte apelada oponse á devandita interpretación. Entende que a sentenza do TXUE non afecta o procedemento en curso por referirse a supostos distintos, pois aquela se refire a accións interpostas polos accionistas con motivo de 'as perdas sufridas como consecuencia da resolución', e neste caso reclámase por perdas derivadas dun feito anterior como é o falseamento das contas do banco, de xeito que, se non tivese lugar a súa resolución, a parte demandante dispoñería das mesmas accións de nulidade e resarcimento exercitadas, e se as contas reflectisen a imaxe fiel da entidade, non dispoñería aquela das accións exercitadas aínda que a resolución lle causase a perda total do investimento. Sinala que os instrumentos da Directiva están previstos para sanear entidades financeiras en crise, non para cubrir fraudes ou irregularidades contables.

Engade que a sentenza se refire só á acción de nulidade e á de responsabilidade por folleto do artigo 38 do TRLMV, pero non di nada da acción por responsabilidade por incumprimento do deber de información financeira e contable do artigo 124 do TRLMV, o que entende como un recoñecemento implícito de que as ditas accións poden exercitarse por tratarse de pasivos xa devindicados con anterioridade á resolución da entidade e, por tanto, excepcionados no artigo 60.2.b) da Directiva 2014/59 ( art. 39.2 da Lei 11/2015).

A citada sentenza do TXUE dá resposta a unha cuestión prexudicial exposta pola Audiencia Provincial da Coruña. O órgano xurisdicional preguntaba ao Tribunal de Xustiza se as disposicións do artigo 34, apartado 1, letra a), en relación coas do artigo 53, apartados 1 e 3, e coas do artigo 60, apartado 2, parágrafo primeiro, letras b) e c), da Directiva 2014/59 deben interpretarse no sentido de que se opoñen a que, con posterioridade á amortización total das accións do capital social dunha entidade de crédito ou dunha empresa de servizos de investimento obxecto dun procedemento de resolución, os que adquirisen accións no marco dunha oferta pública de subscrición emitida pola devandita entidade ou a dita empresa, antes do inicio de tal procedemento de resolución, exerciten, contra esa entidade ou esa empresa ou contra a entidade que a suceda, unha acción de responsabilidade pola información contida no folleto, como se prevé no artigo 6 da Directiva 2003/71, ou unha acción de nulidade do contrato de subscrición desas accións, conforme ao dereito nacional, que, tendo en conta os seus efectos retroactivos, dá lugar á restitución do contravalor de tales accións, máis os xuros devindicados desde a data da realización do devandito contrato.

O TXUE afirma o seguinte na citada sentenza:

'32 Es importante recordar, de entrada, que el artículo 34, apartado 1, letras a ) y b), de la Directiva 2014/59 establece el principio de que son los accionistas, seguidos por los acreedores, de una entidad de crédito o una empresa de servicios de inversión objeto del procedimiento de resolución quienes deben soportar prioritariamente las pérdidas sufridas como consecuencia de la aplicación de dicho procedimiento.

33 Cuando el procedimiento de resolución implique una recapitalización interna, en el sentido del artículo 2, apartado 1, punto 57, de la Directiva 2014/59 , el artículo 53, apartado 1, de esta prevé que la reducción de capital o la conversión o la cancelación permitidas por dicha recapitalización interna serán vinculantes de forma inmediata para los accionistas y acreedores afectados. Como se establece en el artículo 53, apartado 3, de dicha Directiva, cuando una autoridad de resolución reduzca a cero el principal o el importe pendiente de un pasivo, cualesquiera obligaciones o reclamaciones derivadas del mismo que no hayan vencido en el momento de la resolución se considerarán liberadas a todos los efectos y no podrán oponerse a la entidad de crédito o a la empresa de servicios de inversión objeto de una medida de resolución o a otra sociedad que la suceda, en una eventual liquidación posterior.

34 El artículo 60 de la Directiva 2014/59 , relativo a la amortización o conversión de instrumentos de capital, precisa, en su apartado 2, párrafo primero, letra b), que por lo que se refiere al titular de los instrumentos de capital amortizados, en virtud de la decisión de resolución, no subsistirá responsabilidad alguna, excepto cuando se trate de pasivos ya devengados o de pasivos resultantes de daños y perjuicios surgidos con motivo del recurso en el que se impugne la legalidad del ejercicio de la competencia de amortización. Asimismo, a tenor del artículo 60, apartado 2, párrafo primero, letra c), de dicha Directiva, en principio, no se pagará indemnización alguna al titular de los instrumentos de capital pertinentes.

35 Estas disposiciones deben interpretarse, en particular, a la luz del considerando 49 de la Directiva 2014/59 , según el cual los instrumentos de resolución deben aplicarse, para solucionar situaciones de máxima urgencia, únicamente a las entidades de crédito y a las empresas de servicios de inversión inviables o con probabilidad de serlo y solo cuando sea necesario para alcanzar el objetivo de la estabilidad financiera en aras del interés general. Así pues, debe aplicarse un procedimiento de este tipo cuando no sea posible liquidar la entidad de crédito o la empresa de servicios de inversión de que se trate en el marco de un procedimiento de insolvencia ordinario sin desestabilizar el sistema financiero. El procedimiento de resolución, como se indica en el considerando 45 de dicha Directiva, tiene por objeto reducir el riesgo moral en el sector financiero, haciendo que los accionistas soporten prioritariamente las pérdidas sufridas como consecuencia de la liquidación de una entidad de crédito o de una empresa de servicios de inversión, de modo que se evite que dicha liquidación merme los fondos públicos y afecte a la protección de los depositantes'

A continuación, o Tribunal de Xustiza subliña que os obxectivos consistentes en garantir a estabilidade do sistema bancario e financeiro e en evitar un risco sistémico constitúen obxectivos de interese xeral perseguidos pola Unión (STX do 16 de xullo de 2020, Adusbef e outros, C 686/18), e que, aínda que existe un claro interese xeral en garantir en toda a Unión unha protección forte e coherente dos investidores, non pode considerarse que ese interese prevaleza en todo caso sobre o interese xeral consistente en garantir a estabilidade do sistema financeiro (SSTX do 19 de xullo de 2016, Kotnik e outros, C 526/14, e do 8 de novembro de 2016, Dowling e outros, C 41/15), interese xeral que a Directiva 2014/59 trata de protexer mediante o recurso a un procedemento que pode afectar, en particular, aos dereitos dos accionistas e dos acredores dunha entidade de crédito, co fin de preservar a estabilidade financeira dos Estados membros, ao crear un réxime de insolvencia que constitúe unha excepción ao réxime xeral dos procedementos de insolvencia, cuxa aplicación unicamente se autoriza en circunstancias excepcionais e debe estar xustificada por un interese xeral superior.

Este carácter excepcional da medida é o que, segundo o Tribunal, permite descartar a aplicación doutras disposicións do Dereito da Unión cando estas poidan privar de eficacia ou obstaculizar a aplicación do citado procedemento de resolución (apartados 36 a 38).

Por tanto, procede examinar se estamos ante este suposto, o que o Tribunal resolve en sentido afirmativo ao valorar que a Directiva 2003/71, do 4 de novembro de 2003 sobre o folleto que debe publicarse en caso de oferta pública ou admisión a cotización de valores, está materialmente comprendida entre as 'directivas da Unión sobre Dereito de sociedades', cuxa aplicación pode excepcionarse no caso de que poida privar de eficacia ou obstaculizar a aplicación dun procedemento de resolución, como é o caso (apartado 40).

Con estas premisas, a sentenza descarta que o principio de protección do interese e os dereitos de accionistas e acredores, que a Directiva 2003/71 trata de garantir a través das esixencias de información completa, fiable e accesible que debe cumprir o folleto, poida prevalecer sobre os obxectivos perseguidos mediante o proceso excepcional de resolución e, por tanto, a posibilidade de que uns e outros poidan acudir ás accións de resarcimento ou de nulidade en defensa do seus intereses:

'41 Por lo que respecta, en particular, a la acción para exigir la responsabilidad por la información contenida en el folleto de venta de valores prevista en el artículo 6 de la Directiva 2003/71 , esta acción, como manifestó el Abogado General en el punto 53 de sus conclusiones, está comprendida en la categoría de las obligaciones o créditos que se consideran liberados a todos los efectos, siempre que no hayan vencido en el momento de la resolución, y que, por consiguiente, no pueden oponerse a la entidad de crédito o a la empresa de servicios de inversión objeto de resolución, o a la entidad de crédito que la haya sucedido, como resulta del propio tenor del artículo 53, apartado 3, de la Directiva 2014/59 e, implícitamente, del artículo 60, apartado 2, párrafo primero, de esta Directiva.

42 Lo mismo cabe decir por lo que respecta a una acción de nulidad de un contrato de suscripción de acciones, ejercitada contra la entidad de crédito o la empresa de servicios de inversión emisora del folleto o contra la entidad que la suceda, una vez aplicado el procedimiento de resolución.

43 En efecto, tanto la acción de responsabilidad como la acción de nulidad equivalen a exigir que la entidad de crédito o la empresa de servicios de inversión objeto de resolución, o el sucesor de esas entidades, indemnice a los accionistas por las pérdidas sufridas como consecuencia del ejercicio, por parte de una autoridad de resolución, de las competencias de amortización y de conversión de los pasivos de dicha entidad o de dicha empresa, o a exigir que proceda al reembolso total de las cantidades invertidas en el momento de la suscripción de acciones que se han amortizado debido a ese procedimiento de resolución. Tales acciones cuestionarían toda la valoración en la que se basa la decisión de resolución, puesto que la composición del capital forma parte de los datos objetivos de dicha valoración. Como señaló el Abogado General en los puntos 82 y 95 de las conclusiones, se frustrarían, por lo tanto, el propio procedimiento de resolución y los objetivos perseguidos por la Directiva 2014/59 .

44 Habida cuenta de lo anterior, la aplicación de los artículos 34, apartado 1, letra a ), 53, apartados 1 y 3 , y 60, apartado 2, párrafo primero, letras b ) y c), de la Directiva 2014/59 excluye que se ejercite una acción de responsabilidad prevista en el artículo 6 de la Directiva 2003/71 o una acción de nulidad del contrato de suscripción de acciones, prevista en el Derecho nacional, contra la entidad de crédito o la empresa de servicios de inversión emisora del folleto o la entidad que la suceda, con posterioridad a la adopción de la decisión de resolución sobre la base de dichas disposiciones'.

O art. 53.3 da Directiva, citado no anterior apartado transcrito, ordena que, cando unha autoridade de resolución reduza a cero ' el importe principal o el importe pendiente de un pasivo, este o cualesquiera obligaciones o reclamaciones derivadas del mismo que no hayan vencido en el momento en que se ejercen dichas competencias se considerarán liberados a todos los efectos, y no podrán computarse en posibles procedimientos ulteriores de la entidad objeto de resolución o de otra sociedad que la suceda en una eventual liquidación posterior'.

E o art. 60.2, tamén citado polo tribunal, proclama que, no caso de que o importe principal dun instrumento de capital pertinente se amortice, 'no subsistirá responsabilidad alguna en relación con el importe del instrumento que haya sido amortizado, excepto cuando se trate de pasivos ya devengados o de pasivos resultantes de daños y perjuicios surgidos con motivo del recurso presentado contra la legalidad del ejercicio de la competencia de amortización'(letra b) e que non se pagará ' indemnización alguna al titular de los instrumentos de capital pertinentes', agás se se axusta ao disposto no apartado 3 (letra c).

O propio Tribunal de Xustiza afasta a aparente contradición coa doutrina asentada na sentenza do 19 de decembro de 2013, Hirmann, C 174/12, argumentando que, (i) nese asunto discutíanse directivas da Unión sobre Dereito de sociedades cuxa aplicación debe conciliarse na medida do posible, mentres que este versa sobre a aplicación da Directiva 2014/59, que establece un réxime de excepción ao réxime xeral dos procedementos de insolvencia, o cal está comprendido no ámbito do Dereito común de sociedades, co fin de preservar o interese xeral consistente en garantir a estabilidade do sistema financeiro; (ii) en todo caso, nin o dereito de propiedade recollido no artigo 17 da Carta dos dereitos fundamentais dos cidadáns da Unión Europea, nin o dereito á tutela xudicial efectiva garantido no artigo 47 da devandita carta son dereitos absolutos; e (iii) os artigos 73, 74 e 75 da Directiva 2014/59 tamén prevén un mecanismo de salvagarda para os accionistas e acredores dunha entidade de crédito obxecto do procedemento de resolución, recoñecendo o dereito a un reembolso ou a unha indemnización que non sexa inferior ao que recibirían se a totalidade da entidade ou empresa de que se trate fose liquidada conforme aos procedementos de insolvencia ordinarios.

Á vista das consideracións anteriores, responde o TXUE ás cuestións prexudiciais expostas e declara que as disposicións do artigo 34, apartado 1, letra a), en relación coas do artigo 53, apartados 1 e 3, e coas do artigo 60, apartado 2, parágrafo primeiro, letras b) e c), da Directiva 2014/59 deben interpretarse no sentido de que se opoñen a que, con posterioridade á amortización total das accións do capital social dunha entidade de crédito ou dunha empresa de servizos de investimento obxecto dun procedemento de resolución, aqueles que adquirisen accións no marco dunha oferta pública de subscrición emitida pola devandita entidade ou dita empresa, antes do inicio de tal procedemento de resolución, exerciten, contra esa entidade ou esa empresa ou contra a entidade que a suceda, unha acción de responsabilidade pola información contida no folleto, como se prevé no artigo 6 da Directiva 2003/71, ou unha acción de nulidade do contrato de subscrición desas accións, que, tendo en conta os seus efectos retroactivos, dá lugar á restitución do contravalor de tales accións, máis os xuros devindicados desde a data de realización do devandito contrato.

Conclúe, en definitiva, que os artigos 34.1 a), 53.1 e 3, e 60.2 parágrafo 1º b) e c) da Directiva 2014/59 exclúen que se exercite tanto unha acción de responsabilidade prevista no artigo 6 da Directiva 2003/71, como unha acción de nulidade do contrato de subscrición de accións, prevista no dereito nacional, contra a entidade de crédito emisora do folleto ou a entidade que a suceda, con posterioridade á adopción da decisión de resolución sobre a base das devanditas disposicións. Nega, por tanto, lexitimación aos accionistas para accionar nestes supostos fronte á entidade de crédito.

Tales conclusións, a pesar das alegacións da parte apelada, vinculan a esta Sala e xustifican o cambio de criterio, de conformidade co artigo 4 bis, apartado 1, e o principio de primacía do Dereito da Unión.

Ademais do exposto, aínda que o resolto na citada sentenza só afecta directamente ás accións de nulidade e á de responsabilidade por folleto do artigo 38 do TRLMV, pero non á acción por responsabilidade por incumprimento do deber de información financeira e contable do artigo 124 do TRLMV ou a calquera outra acción indemnizatoria ou de responsabilidade contractual, os argumentos contidos na citada sentenza do TXUE permiten entender que tampouco é posible o exercicio destoutras accións.

Como se sinalaba na recente sentenza da Sección 1ª desta Audiencia do 9 de xuño de 2022:

'... si bien, en el presente asunto, tan solo se ha preguntado al Tribunal de Justicia sobre disposiciones de la Directiva 2003/71 relativas al folleto, existen otros preceptos sobre transparencia financiera que exigen a los Estados miembros establecer mecanismos de responsabilidad, como el art. 7 de la Directiva 2004/109 , que impone a los Estados miembros la obligación, análoga a la del art. 6 de la Directiva 2003/71 , de prever una acción de responsabilidad que, en nuestro ordenamiento interno, aparece contemplada en el art. 124, en relación con los arts. 118 y 119, todos del TRLMV. Pues bien, en opinión de la Sala y como indica el Abogado General en sus conclusiones (apartados 100 a 102), los motivos expuestos por el Tribunal de Justicia son extrapolables al ejercicio de una acción de responsabilidad por infracción grave del deber de información fundada en estos preceptos, ya que, con independencia de que la omisión, la falsedad o, simplemente, la falta de imagen fiel, no se produzca en el folleto sino en la información periódica que la entidad de crédito debe ofrecer, lo cierto es que, por un lado, siguiendo el razonamiento del Tribunal de Justicia, admitir esta acción equivaldría a cuestionar el proceso de resolución y, en última instancia, impedir o dificultar su eficacia; y, por otro lado, producida la resolución, no subsiste obligación alguna respecto al importe del instrumento que haya sido amortizado, salvo que se trate de una obligación ya devengada o de una obligación resultante de los daños y perjuicios surgidos como consecuencia de la sentencia que resuelva el recurso contra el ejercicio de la competencia de amortización y conversión de los instrumentos de capital o de la recapitalización interna, lo que evidentemente no es el caso (cfr. arts. 53.3 y 60.2 de la Directiva 2014/59 y los arts. 37.2 y 39.2 de la Ley 11/2015 ). Por consiguiente, tales acciones devendrían igualmente incompatibles en el caso de una resolución efectuada conforme al mecanismo excepcional aplicado en el caso del Banco Popular.

27.- Así pues, como sostiene el Abogado General, la única posibilidad de reclamar una indemnización tras la decisión de resolución, aparte de la anulación de la decisión de resolución, es la prevista por el art. 75 de la Directiva 2014/59 , que, de acuerdo con el principio según el cual un acreedor no puede recibir un trato menos favorable que en caso de liquidación, garantiza el pago de la diferencia entre las pérdidas soportadas en el marco de la resolución y las que se habrían sufrido en el marco de un procedimiento de liquidación ordinario.

28.- Es más, con posterioridad, el Tribunal General, mediante cinco sentencias dictadas el 1 de junio de 2022, en los asuntos T-481/17 (Fundación Tatiana Pérez de Guzmán el Bueno y SFL/JUR), T-510/17 (Del Valle Ruiz y otros/Comisión y JUR), T-523/17 (Eleveté Invest Group y otros/Comisión y JUR), T570/17 (Algebris (UK) y Anchorage Capital Group/Comisión), y T- 628/17 (Aeris Invest/Comisión y JUR), designados como 'asuntos piloto representativos', ha desestimado los recursos que postulaban la anulación del dispositivo de resolución de Banco Popular y/o de la Decisión de la Comisión Europea que lo aprueba. De este modo, el Tribunal General mantiene en la instancia la validez de lo acordado y, al rechazar los recursos, todavía limita más si cabe las posibilidades indemnizatorias. Incluso, la propia sentencia argumenta que, por lo que se refiere al derecho de propiedad, Banco Popular se hallaba en graves dificultades o probablemente iba a estarlo y que no existían medidas alternativas que pudieran impedir esa situación, por lo que la decisión de amortizar y convertir los instrumentos de capital de Banco Popular en el dispositivo de resolución no constituye una intervención desmesurada e intolerable que afecte a la propia esencia del derecho de propiedad de las partes demandantes, sino que debe considerarse una restricción justificada y proporcionada de su derecho de propiedad.'

No caso litixioso a parte demandante exercitaba accións de nulidade e de responsabilidade e indemnización de danos e perdas ocasionados por incumprimentos de Banco Popular Español, SA, actualmente Banco de Santander, SA, relativos ao folleto de emisión en aplicación do artigo 38 do TRLMV e ao deber de información financeira e contable do artigo 124 do TRLMV no marco da acción de responsabilidade contractual do artigo 1101 do Código civil; pretensións que, na interpretación do TXUE, se opoñen ás disposicións do artigo 34, apartado 1, letra a), en relación coas do artigo 53, apartados 1 e 3, e coas do artigo 60, apartado 2, parágrafo primeiro, letras b ) e c), da Directiva 2014/59.

Por iso, entendemos que Banco de Santander, SA, carece de lexitimación pasiva para soportar as devanditas accións. Claramente sinala o TXUE que son os accionistas, seguidos polos acredores, dunha entidade de crédito ou dunha empresa de servizos de investimento obxecto do procedemento de resolución os que deben soportar prioritariamente as perdas sufridas como consecuencia da aplicación do procedemento de resolución (apartado 32), e que, cando unha autoridade de resolución reduza a cero o principal ou o importe pendente dun pasivo, calquera obriga ou reclamación derivadas del que non vencesen no momento da resolución consideraranse liberadas para todos os efectos e non poderán opoñerse á entidade de crédito ou á empresa de servizos de investimento obxecto dunha medida de resolución ou a outra sociedade que a suceda, nunha eventual liquidación posterior (apartado 33).

Todo iso implica que a demanda debe ser desacollida, o que leva ao acollemento do recurso de apelación.

CUARTO.-En materia de custas procesuais, é evidente a existencia de serias dúbidas de dereito en relación coa compatibilidade das accións de nulidade e de reclamación de danos e perdas por incumprimento precontractual ou contractual coas disposicións da Directiva 2015/59. De feito, esta Audiencia, como resulta do exposto no segundo fundamento de dereito, como a maioría das Audiencias Provinciais, inclinábase por aceptar a súa procedencia, sen que tales dúbidas se disipasen ata o pronunciamento polo Tribunal de Xustiza da citada sentenza do 5 de maio de 2022, polo que non procede facer expreso pronunciamento de condena, e cada parte deberá aboar as custas causadas pola súa intervención, sendo as comúns por metade en ambas as instancias (artigos 394 e 398 da LAC).

Vistos os preceptos legais citados e demais de xeral e pertinente aplicación,

Fallo

Acollemoso recurso de apelación interposto pola procuradora Sra. Alonso Fernández, en nome e representación de Banco Santander, SA, contra a sentenza con data do 22 de novembro de 2021 pronunciada no xuízo ordinario núm. 379/2020 seguido ante o Xulgado de Primeira Instancia e Instrución núm. 1 de Tui (rolo núm. 73/2022), a cal revogamos, e, no seu lugar, acordamos desacoller a demanda presentada pola procuradora Sra. Veiga Silva, en nome e representación de dona Pura, contra o Banco Santander, SA, ao cal se absolve das pretensións formuladas.

Cada parte deberá aboar as custas devindicadas pola súa intervención en ambas as instancias, sendo as comúns por metade.

Procédase á devolución do depósito constituído para recorrer.

Notifíquese a presente resolución ás partes e fágase saber que esta sentenza poderá ser susceptible de recurso extraordinario por infracción procesual e de casación se concorren os requisitos legais (artigos 469 e 477 e disposición derradeira décimo sexta da LAC), recursos que se interpoñerán, de ser o caso, ante o Tribunal no prazo de 20 días contados desde a súa notificación.

Consonte a disposición adicional décimo quinta da Lei orgánica do poder xudicial, para a admisión do recurso deberase acreditar que se constituíu, na conta de depósitos e consignacións deste órgano, un depósito de 50 euros, agás que a parte recorrente sexa beneficiaria de xustiza gratuíta, o Ministerio Fiscal, o Estado, comunidade autónoma, entidade local ou organismo autónomo dependente.

Unha vez que a sentenza sexa firme, expídase un testemuño que será remitido cos autos orixinais ao xulgado de procedencia, para os efectos oportunos.

Así, por esta nosa sentenza, pronunciámolo, mandámolo e asinámolo.

A difusión do texto desta resolución a partes non interesadas no proceso en que foi pronunciada só poderá levarse a cabo logo da disociación dos datos de carácter persoal que conteña o documento e con pleno respecto ao dereito á intimidade, aos dereitos das persoas que requiran un especial deber de tutela ou á garantía do anonimato das vítimas ou prexudicados, cando proceda.

Os datos persoais incluídos nesta resolución non poderán ser cedidos nin comunicados con fins contrarios ás leis.

Fórmate con Colex en esta materia. Ver libros relacionados.