Sentencia Civil Nº 71/2015, Audiencia Provincial de A Coruña, Sección 6, Rec 125/2013 de 30 de Marzo de 2015

Encabezamiento

AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6 (DESPL)

A CORUÑA

SENTENCIA: 00071/2015

AUDIENCIA PROVINCIAL DE A CORUÑA

SECCIÓN SEXTA

SANTIAGO DE COMPOSTELA

Rollo de apelación civil nº 125/2013

Ilmos. Sres. Magistrados:

D. ÁNGEL PANTÍN REIGADA, PRESIDENTE

D. JORGE CID CARBALLO

Dª LORENA TALLÓN GARCÍA

SENTENZA

Núm. 71/15

Santiago de Compostela, 30 de marzal de 2015.

Vistos en grao de apelación ante esta Sección 6ª da Audiencia Provincial de A Coruña, con Sede en Santiago de Compostela, os autos do procedemento ordinario núm. 652/2010, procedentes do Xulgado de Primeira instancia e instrución núm. 1 de Padrón, aos que correspondeu o rolo recurso de apelación núm. 125/2013, nos que aparece como parte apelante don Germán , don Julio e Promociones Reyfer Barbanza SL., representados pola procuradora dona Beatriz Cerviño Gómez, e como parte apelada dona Emma , don Pascual e don Serafin , representados pola procuradora dona Silvia Villar Brun, sendo Xuíz Relator dona LORENA TALLÓN GARCÍA, quen expresa o parecer da Sala, formulando os seguintes antecedentes de feito, fundamentos xurídicos e parte dispositiva.

Antecedentes

PRIMEIRO.- Seguido o litixio en cuestión polos trámites legais ante o Xulgado de primeira instancia e instrución núm. 1 de Padrón, ditouse Sentenza en cuxa parte dispositiva se estableceu: 'Se desestima la demanda presentada por la procuradora Sra. Cerviño Gómez, en representación de D . Germán , D. Julio y Promociones Reyfer Barbanza SL., contra Dª Emma , Pascual y D. Serafin , todos ellos representados por la procuradora Sra. Villar Brun, abosolviendo a los codemandados de todas las pretensiones contra ellos deducidas y con imposición de las costas causadas a la parte actora.

Se estima íntegramente la demanda reconvencional formulada por la procuradora Sra. Villar Brun, en representación de Dª Emma , así como la formulada por la misma procuradora, en representación de D. Pascual y D. Serafin , contra D . Germán y D. Julio , con la representación anteriormente expresada, declarando resuelto el contrato de fecha 17 de octubre de 2006 y, por ende, el derecho de los herederos de D. Erasmo (Dª Emma , Pascual y D. Serafin ) a hacer suya la cantidad de 48.060,73 euros, recibida hasta la fecha en virtud del meritado contrato, con imposición de las costas causadas a los demandantes reconvenidos.'

SEGUNDO.-Notificada dita resolución ás partes, a representación procesual de don Germán , don Julio e Promociones Reyfer Barbanza SL. interpuxo recurso de apelación que foi admitido e, cumpridos os trámites correspondentes, eleváronse as actuacións a este Tribunal, sinalándose para a súa deliberación, votación e dispoño, o 14 de xaneiro de 2015, en que tivo lugar o acordado.

TERCEIRO.-Na tramitación deste procedemento observáronse as prescricións legais.

Fundamentos

PRIMEIRO.-A Sentenza apelada desestimou a pretensión de resolución por causa imputable aos demandados do contrato de permuta de data 17 de outubro de 2006 interesada polos agora apelantes ao entender que os demandados cumpriron coa obriga, asumida en virtude do devandito contrato, de inscribir a finca obxecto do mesmo, a nome de don Erasmo no Rexistro da Propiedade. Pola contra, a Sentenza impugnada, estimou a pretensión deducida por vía reconvencional polos demandados declarando resolto o devandito contrato por causa imputable aos demandantes, recoñecendo o dereito dos reconvintes a facer súas as cantidades percibidas en virtude do contrato mencionado, ao entender que, obrigados os actores a entregar aos demandados as vivendas especificadas en dito contrato no prazo de tres anos a contar desde a data do mesmo, ao tempo no que se interpuxo a demanda que deu orixe a estas actuacións, os demandantes non levaran a cabo ningunha actuación encamiñada ao inicio da promoción inmobiliaria da que formaban parte ditas vivendas.

Fronte a dita Resolución alzouse en apelación a parte actora insistindo nos seus plantexamentos iniciais; invocando como motivo do recurso o erro na valoración da proba. Máis concretamente a recorrente insistiu en que: 1) A inscrición da finca no Rexistro da propiedade tiña carácter esencial xa que a falta da mesma se configurou como suposto de resolución do contrato na cláusula terceira do mesmo; 2) Os demandados incumpriron a obriga de inscribir rexistralmente a finca ao seu nome. A única inscrición que se obtivo foi a nome do causante dos demandados, don Erasmo , cando no contrato de permuta o que se estableceu foi a obriga de inscribir a finca a nome da 'parte transmitente'; 3)Sendo certo que non se estableceu expresamente un prazo para a inscrición rexistral da finca o certo e que si se estableceu un prazo para promover e construír o edificio de tres anos dende a data do contrato de permuta polo que, transcorrido máis da metade de dito prazo sen que a inscrición se tivera producido, os adquirentes deben considerarse facultados para resolver o contrato; sentado o anterior non pode apreciarse que os demandados procederan dilixentemente na obriga de inscribir rexistralmente a finca ao seu nome.

SEGUNDO.-Conforme ao art. 456 da Lei de axuizamento civil ' en virtude do recurso de apelación poderá perseguirse , con arranxo aos fundamentos de feito e de dereito das pretensións formuladas ante o Tribunal de primeira instancia, que se revogue un auto ou sentenza e que, no seu lugar, se dite outro ou outra favorable ao recorrente, mediante un novo exame das actuacións levadas a cabo ante aquel tribunal e conforme a proba que, nos casos previsto nesta Lei, se practique ante o Tribunal de apelación'.A doutrina xurisprudencial e unánime no sentido de que a valoración probatoria levada a cabo polos tribunais de instancia, goza de singular autoridade, especialmente cando o que se valora son probas de índole subxectiva tales como declaración das partes ou de testemuñas. No obstante o exposto, as facultades revisoras do tribunal de apelación non poden entenderse limitadas. Pola contra o art. 456 da LAC, anteriormente transcrito, autoriza a levar a cabo unha nova ponderación do material probatorio.

TERCEIRO.-Partindo do exposto, tras un novo exame das actuacións, este Tribunal comparte as conclusións fixadas na resolución impugnada.

Sobre a base do contrato de permuta, cuxa resolución pretenden ambas partes, debe afirmarse, dunha parte, que o transmitente asumiu a obrigación de inscribir rexistralmente a súa condición de titular dominical da finca transmitida aos agora apelantes. Así mesmo debe entenderse que as partes atribuíron carácter esencial ao cumprimento de dita obrigación ao recoñecer, expresamente, aos adquirentes a facultade de resolver o contrato de permuta en caso de incumprimento da mesma (cláusula terceira do contrato). Doutra banda debe afirmarse, sobre a base do tenor literal do contrato de permuta, que o cumprimento de dita obrigación non se suxeitou a prazo ningún.

Sentado o anterior a tese da apelante conforme a que, o tempo da interposición da demanda, os demandados non cumpriran coa obriga de inscribir rexistralmente a finca por canto a única inscrición que se obtivera, en dito momento, fora a nome do causante dos mesmos, don Erasmo , cando no contrato de permuta o que se estableceu foi a obriga de inscribir a finca a nome da 'parte transmitente', non pode ser acollida. A parte transmitente no contrato de permuta litixioso non foron os demandados, agora apelados, senón don Erasmo , tal e como expresamente se indica no mesmo. A lexitimación pasiva dos demandados deriva da súa condición de herdeiros do sr. Erasmo e do previsto no art. 1.257 conforme ao que os contratos só producen efectos entre as partes que os outorgan e os seus herdeiros. Polo tanto, sentado o anterior debe afirmarse, ponderando os restantes elementos de proba achegados a estas actuacións, que en marzal de 2008, a finca permutada foi inscrita rexistralmente a nome de quen era parte transmitente no contrato litixioso. Polo tanto, na data en que se interpuxo a demanda a obriga de inscrición asumida contractualmente debe reputarse cumprida. Así mesmo debe sosterse que o lapso de tempo transcorrido entre a formalización do contrato de permuta e a inscrición non resulta imputable a unha actuación neglixente dos demandados ou de don Erasmo . A proba testemuñal achegada as actuacións permite concluír que dende a formalización do contrato de permuta, tal e como se describe con detalle na Resolución impugnada, os demandados realizaron as xestións preceptivas para conseguir a devandita inscrición.

Pola contra, si cabe apreciar, tal e como se recolle na Sentenza apelada, que os demandados incumpriron coa obrigación de entregar as vivendas identificadas no contrato de permuta aos demandados; entrega para a que as partes estipularon un prazo de tres anos dende a data do contrato de permuta.

A avaliación do retraso na entrega dos inmobles da promoción que ían a realizar os apelantes debe partir da doutrina xeral conforme á que o retraso no cumprimento das obrigacións propicia a constitución en mora do acredor cando se dan os presupostos que sinalan, entre outros, o art. 1.100 do CC , coas consecuencias que prevén os arts. 1.101 , 1096, 1.182 do CC , pero non necesariamente á resolución contractual. O carácter de remedio excepcional da resolución contractual fronte ao principio de conservación do negocio xurídico, propicia que a xurisprudencia veña esixindo non so que quen promove a resolución cumprira as obrigacións que lle corresponderan, senón que se aprecie no acredor que insta a resolución un 'interese xuridicamente atendible'; expresión mediante a cal se expresa a posibilidade de apreciar o carácter abusivo ou contrario á boa fe, ou incluso doloso, que pode ter a resolución cando se basea nun incumprimento máis aparente que real, pois non afecta ao interese do acredor en termos substanciais, ou encobre a posibilidade de conseguir un novo negocio que determinaría un novo beneficio. E, por outra parte, que se trate dun incumprimento de certa entidade, que se ten caracterizado como 'verdadero y propio'( Sentenzas 15 de novembro de 1994 , 7 de marzo e 19 de xuño de 1995, entre outras), 'grave'( Sentenzas de 23 de xaneiro e 10 de decembro de 1996 , 30 de abril e 18 de novembro de 1994 ), ' esencial' (Sentenzas de 26 de setembro de 1994 , 26 de xaneiro de 1996 , 6 de outubro de 1997 , 11 de abril de 2003 ), a cuxo efecto utilízanse fórmulas como as que caracterizan o incumprimento resolutorio acudindo a que teña importancia e transcendencia para a economía dos contratantes ( Sentenzas de 25 de novembro de 1983 , 19 de abril de 1989 ) ou entidade suficiente para impedir a satisfacción económica das partes ( Sentenzas 22 de marzo de 1985 , 24 de setembro de 1986 ), ou ben xere a frustración do fin do contrato (Sentenzas de 23 de febreiro de 1995 , 10 de maio de 2000 , 25 de febreiro , 11 de marzo e 15 de outubro de 2002 , entre as máis recentes); expresándose as veces con outras fórmulas, como a frustración das lexítimas expectativas ou aspiracións ou a quebra da finalidade económica ou a frustración do fin práctico ( Sentenzas 19 de novembro de 1990 , 21 de febreiro de 1991 , 15 de xuño e 2 de outubro de 1995 )...Estando encomendada a apreciación deste incumprimento o libre arbitrio dos tribunais de instancia ( SSTS de 21 de marzo de 1986 , 29 de febreiro de 1988 , 28 de febreiro de 1989 , 16 de abril de 1991 , 13 de maio 2004 ).

Asumindo a doutrina exposta no suposto que nos ocupa debe terse en conta, dunha banda, que as partes fixaron expresamente un prazo para a entrega das vivendas, se ben, como se indicou, non configuraron o prazo de entrega como un elemento esencial do contrato. Doutra banda debe ponderarse o feito de que despois da inscrición da finca non consta nas actuacións que os demandantes levaran a cabo ningunha actuación encamiñada a iniciar a promoción inmobiliaria na que se integran as vivendas a cuxa entrega se comprometeu en virtude do contrato de permuta litixioso. Tendo en conta o sinalado compre concluír que a ausencia das devanditas actuacións, durante un período de tempo superior a dous anos, contados xa non dende que se concertou o contrato senón dende a inscripción rexistral da finca permutada sen que conste que a demandada realizara ningunha actuación dirixida a iniciar a devandita promoción impón a consideración de que o retraso na entrega dos inmobles frustrou o fin do contrato, as lexítimas expectativas derivadas do mesmo para os demandados ou se se prefire supuxo a quebra da finalidade económica do mesmo. Polo tanto debe recoñecérselle a dito incumprimento, imputable aos demandantes, entidade resolutoria.

CUARTO.-Atendendo ao exposto, desestímase o recurso de

apelación, condenando á apelante ao abono das custas da segunda instancia a tenor do disposto no art. 398 en relación co art. 394, ambos da LAC.

Por todo o exposto, vistos os preceptos legais citados, os seus concordantes e demais de xeral e pertinente aplicación,

Fallo

A Sala acorda desestimar o recurso de apelación interposto pola representación procesual de don Germán , don Julio e Promociones Reyfer Barbanza SL.e, en consecuencia, confirma a Sentenza de data 15 de xaneiro de 2013 ditada polo Xulgado de primeira instancia e instrución núm. 1 de Padrón no procedemento ordinario núm. 652/2010.

Impóñense á parte apelante as custas procesuais xeradas nesta instancia.

Notifíquese esta resolución, en legal forma, ás partes e fágaselles saber que, conforme preceptúa o artigo 248-4º da Lei Orgánica do Poder Xudicial , contra ela cabe recurso de casación por interese casacional que deberá ser interposto ante esta Sección, no prazo de 20 días a contar dende o seguinte a notificación da mesma.

Dentro do prazo legal, devólvanse as actuacións orixinais con testemuño desta resolución ao Xulgado de procedencia, para a súa execución e cumprimento.

Así por esta resolución da que se porá certificación literal no Rolo de Sala da súa razón, incluíndose o orixinal no Libro correspondente, o pronunciamos, mandamos e asinamos.

PUBLICACIÓN.- Dada, lida e publicada foi a anterior Sentenza pola Xuíz relator que a ditou, estando celebrando audiencia pública nomesmo día da súa data, do que eu, o Secretario Xudicial, dou fe.