Sentencia Contencioso-Administrativo Nº 203/2018, Tribunal Superior de Justicia de Galicia, Sala de lo Contencioso, Sección 2, Rec 4139/2016 de 03 de Mayo de 2018

Encabezamiento

T.S.X.GALICIA CON/AD SEC.2

A CORUÑA

SENTENCIA: 00203/2018

-

T.S.J.GALICIA CON/AD SEC.2ª

A Coruña

SENTENZA: /2018

RELATOR: D. FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA

RECURSO NUMERO: PROCEDEMENTO ORDINARIO núm. 4139/2016

RECORRENTE: CONCELLO DE PEDFRAFITA DO CEBREIRO

ADMINISTRACION DEMANDADA: CONSELLERÍA DE FACENDA/SOGAMA

NON NOME DO-REI

A Sección 002 dá Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia pronunciou a

SENTENZA

Ilmos./as. Sres./as. D./Dª

MARIA AZUCENA RECIO GONZÁLEZ- PTE

XULLO DIAZ CASAIS

FERNANDO FERNANDEZ LEICEAGA (R )

CARMEN NÚÑEZ FIAÑO ( R )

A Coruña, a tres de mayo de dous mil dezaoito.

No recurso contencioso-administrativo que, co número 4139/2016, presentado polo CONCELLO DE PEDRAFITA DO CEBREIRO, representado polo letrado dá Deputacion Provincial, contra as resolución de 28.09.2015 e 07.12.2015 de RETENCIÓN DE FONDOS DE COOPERACION LOCAL. É parte a Administración demandada a CONSELLERÍA DE FACENDA , representado polo letrado dá Xunta e SOGAMA, representada polo procurador Sr. Amenedo Martínez e asistida do letrado Sr. Varro García.

É relator ou Ilmo. Sr. D. FERNANDO FERNANDEZ LEICEAGA.

Antecedentes

PRIMEIRO. -Admitiuse a trámite ou recurso, e practicáronse as dilixencias oportunas, presentado ou recorrente a súa demanda, na que solicitou que se acollera integramente ou recurso.

SEGUNDO. -Conferido traslado á parte demandada, solicitouse a desestimación do recurso, de conformidade cos feitos e fundamentos de dereito consignados na contestación dá demanda.

TERCEIRO.- Recibíndose ou asunto a proba e declarado concluso ou debate escrito, quedaron as actuacións sobre a mesa para resolver.

CUARTO. -Na sustanciación do recurso observáronse as prescricións legais, sendo a súa contía 23.556,46 EUROS .

Fundamentos

PRIMEIRO.-Os actos que se percorren son: a) resolución de 28.09.2015 dá CONSELLERÍA DE FACENDA de retención de fondos de cooperación local por débedas con SOGAMA e b) resolución dá Dirección Xeral de Planificación e orzamentos de 07.12.2015 que rexeita ou requerimento previo e procede á incautación dá indicada contía.

SEGUNDO.-A cuestión controvertida resolvémola na sentenza de 08.01.2018 ( PO 4137/2016 )- ponente Sr. Díaz Casales- entre as mesmas representacións ( A Deputación representaba ó Concello de Castroverde ) onde dixemos:

Fundamentos da impugnación.

O Concello de Castroverde, despois de referir a súa vinculación con SOGAMA a través dun contrato administrativo asinado o 17 de novembro de 2006 e que a mesma procedeu a modificar unilateralmente o prezo contractual a partir do mes de marzo ata decembro de 2014, aos que se corresponden as contías 'incautadas' pola Xunta de Galicia, fundamenta o recurso nos seguintes motivos:1)resulta inviable no sistema administrativo que a Xunta de Galicia veña a operar unha compensación 'triangular' a favor dunha empresa parte nun contrato administrativo, cando o acto administrativo, executivo, ejecutorio e con presunción de legalidade foi ditado pola corporación local, amparado na literalidad do contrato subscrito con SOGAMA, conforme ao cal a duración do contrato era de 15 anos e o importe que debía abonar polo tratamento dos residuos domésticos era de 47,09 €/tonelada, mediante certificación mensual e abono en 90 días, contraviniendo con iso a doutrina sentada por este TSJG na St. 729/2013 do 21 de outubro no recurso entre Sogama e o Concello de Pontevedra;2)a irretroactividad do cambio de modelo, porque dando por válido o argumento que onde existía un contrato administrativo agora exista un modelo de adhesión á superestrutura da empresa que practicamente monopoliza o servizo, tal cambio só operaría a partir de marzo de 2015, que foi cando acabou o prazo outorgado aos Concellos para adherirse ao novo modelo pola Resolución da Consellería do 15 de decembro de 2014, polo que nunca poderían afectar os contratos existentes con anterioridade;3)pero ademais resulta que o mecanismo para a 'incautación' practicada regulouse no Art. 59 da Lei de orzamento para 2015, facendo unha aplicación retroactiva en relación con débedas de marzo a decembro de 2014 o que contraviene o principio de seguridade xurídica do Art. 9.3 da C .E.;4)se contraviene a prohibición polo T.C. das chamadas compensacións triangulares, transcribindo a St. 41/2016 do 3 de marzo (Recurso 1792/2014 ) que declarou a nulidade do Art. 57 bis da LBRL por carecer do rango de orgánica; 5) interesa que de promova por esta Sala unha cuestión de inconstitucionalidade respecto da Disposición adicional 21ª da Lei 11/2013 de orzamentos de para 2014 e do Art. 59 da Lei 11/2014 de orzamentos para 2015, en base aos argumentos esgrimidos no escrito de interposición do recurso, polos seguintes motivosa)resultar vulneradoras do principio de autonomía local en relación cun servizo de competencia propia dos Concellos, convertendo un contrato administrativo nun instrumento de adhesión, perdendo os Concellos todas as prerrogativas recoñecidas na lexislación de contratos;b)falta de competencia da administración autonómica para converter un prezo privado nun tributo, invadindo con iso competencias da administración do estado e vulnerando o expresamente establecido no Art. 134.7 da C .E. conforme ao cal as Leis de Orzamentos non poden crear tributos;c)está a utilizarse a Lei de Orzamentos para fins distintos dos previstos constitucionalmente, porque aceptando que SOGAMA forma parte do sector público autonómico a súa actuación non está relacionada de forma directa e inmediata cos gastos e ingresos públicos;d)vulneración polo Art. 59 da Lei 11/2014 de orzamentos para 2015 do Art. 9.3 da C .E. tendo en conta que tratándose dun procedemento de gravame aplícase a unha reclamacións anteriores á súa entrada en vigor; e) a norma non cumpre as esixencias que para as leis singulares impón o T.C. por tratarse dunha medida que non foi razoable, proporcionada nin adecuada, supoñendo unha vulneración do dereito á tutela xudicial efectiva dos Concellos porque a única vía de reacción que queda é a cuestión de inconstitucionalidade, que é unha prerrogativa dos órganos xudiciais e porque estes non teñen posibilidade de exercer un control da mesma intensidade que cando se recorre un acto administrativo.

En atención ao exposto termina interesando que se dite sentenza pola que, estimando integramente o recurso, declárese a nulidade das Resolucións da Dirección Xeral de Planificación e Orzamentos da Xunta de Galicia do 28 de setembro de 2015 e 7 de decembro de 2015 polas que se incautan a contía de 15.705,81 € do Concello de Castroverde polas facturas pendentes de abono á empresa SOGAMA, S.A. correspondentes aos meses de marzo a decembro de 2014 e, se o considera oportuno, expoña a cuestión de inconstitucionalidade respecto da Disposición Adicional 21ª da Lei 11/2013 e o Art. 59 da Lei 11/2014 .

TERCEIRO.-Oposición ao recurso pola administración demandada.

Polo Letrado da Xunta opúxose á demanda sinalando, que pese ao encomiable traballo do Letrado da Deputación, os feitos son os que son e neste caso a retención, que non incautación de fondos, e a desestimación do requirimento teñen a súa base na Disposición Adicional 21ª da Lei 11/2013 , en relación coa cal o T.C. rexeitou, ata en 3 autos, as cuestións de inconstitucionalidade expostas, o TSJG na St. do 12 de maio de 2016 ditada no PO 4056/2015 se inadmitió o recurso en relación coa Resolución do 15 de decembro de 2014 e os Xulgados que entraron na cuestión de fondo obrigaron aos Concellos ao abono das débedas, polo que despois de indicar que se trata dun sistema de incorporación e permanencia voluntaria, do que o Concello de Castroverde non se desvinculou, non atopa motivos para cuestionar a corrección dunha retención que só executa o establecido nunha disposición legal ( D.A. 21ª da Lei 11/2013 ) polo que entende que o recurso ha de ser directamente desestimado.

En todo caso, despois de referir os antecedentes de SOGAMA, e a valoración positiva que mereceu a súa xestión pola Comisión Europea, advirte que a previsión contida na Disposición Adicional 2ª da Lei só ten un obxectivo que é asegurar a sustentabilidade do sistema e un límite que as percepcións polo canon non excedan o custo total que xera o tratamento dos residuos domésticos, pero que o sistema non é contractual senón de adhesión polo que, como recoñeceu a St. do TSXG do 23 de outubro de 2008 (Recurso 4441/2006)as condicións da adhesión deben ser marcadas polo poder público promovente do sistema, sendo ratificada pola St. 729/2013 do 21 de outubro .

Por outra banda o T.C. inadmitió, ata en 4 ocasións, as cuestións de inconstitucionalidade promovidas polos Xulgados do Contencioso-Administrativo polo que, despois de transcribir parcialmente o Auto do 26 de abril de 2016, renunciou a tratar o tema da formulación da cuestión de inconstitucionalidade, por entender que o T.C. falou ben claro.

En canto á limitación da obrigación de abono a partir de febreiro ou marzo de 2015 sinala o Letrado da Xunta que tal tese non foi acollida nin polo T.C. nin por ningunha das Sentenzas dos Xulgados que entraron na cuestión de fondo, en calquera caso nega calquera percorrido a esta cuestión tendo en conta de que na Disposición Adicional xa se establecía tanto a contía do prezo ou canon como a posibilidade da retención para o caso de falta de pagamentos, polo que atrasar ese pago máis aló dos dous meses supoñería o descoñecemento dunha previsión legal.

En relación coa formulación da cuestión de inconstitucional advirte que a petición formulada polo Concello non chega a constituír unha pretensión, porque esa posibilidade é unha potestade exclusiva dos órganos xudiciais (Sts. T.S. do 17 de decembro de 1.984 e 22 de xaneiro de 1.995) e, por outra, que a anulación do Art. 57 bis da LBRL ( St. T.C. 41/2016 ) debeuse á esixencia de lei orgánica, que non resulta esixible neste caso.

Finalmente advirte que non cabe permitir que os Concellos, que voluntariamente permanecen adheridos ao sistema institucional de tratamento de residuos, poidan desligarse do pago do canon ditando resolucións unilaterais, que foron impugnadas por SOGAMA e que cando obtivo a retención desistiu dos recursos, porque xa non tiña débeda pendente pero non porque consentise a resolución denegando o pago.

En atención ao exposto termina interesando a desestimación do recurso, con imposición de costas á parte recorrente.

CUARTO.-Contestación á demanda por SOGAMA, acudida como interesada.

A entidade prestadora do servizo e acudida como codemandada, SOGAMA, opúxose ao recurso, despois de referir os antecedentes da súa vinculación co Concello recorrente e de sinalar que solicitou da Dirección Xeral de Planificación e Orzamentos da Consellería de Facenda a retención, despois de apercibir de pago ao Concello e ofrecerlle unha proposta de convenio para o pago aprazado, que non foi aceptado (folios 8 a 15 do expediente) fundamenta a súa oposición ao recurso en base á incidencia dos pronunciamientos do T.C. sobre a inadmisión das cuestións de inconstitucionalidade expostas por diversos xulgados en relación coa Disposición Adicional 21ª da Lei 11/2013 que, á súa entender, desvirtúan os fundamentos sostidos na demanda, polo que se remite a estes pronunciamientos destacando o contido no Auto 84/2016 do 26 de abril.

En todo caso advirte que o Concello de Castroverde permanece voluntariamente no sistema de xestión institucional de residuos, polo que debe suxeitarse ás condicións que rexen para a totalidade dos adheridos, indicando que tivo posibilidade de desistir no prazo de 2 meses desde a entrada en vigor da Lei 11/2013.

Por outra banda, tanto en razón do disposto na D.A. 21 da Lei 11/2013 , como na Resolución do 15 de decembro de 2014, pola que se publican as condicións da adhesión o Concello vén obrigado a abonar en prazo as facturas emitidas por SOGAMA, sendo a retención unha consecuencia inherente, coñecida de antemán e aceptada, do seu incumprimento e constitúe o última cociente que permite o aseguramiento da sustentabilidade económico-financeira do sistema.

Sinala que a retención operada non só atopa o seu amparo na D.A. 21ª da Lei 11/2013 e o Art. 59 da Lei 11/2014 , senón tamén na tutela financeira da Xunta respecto dos entes locais ( Art. 49.1 do Estatuto) e o Art. 7 letra g) do Decreto Lexislativo 1/1999 polo que se aproba o Texto Refundido de réxime financeiro e orzamentario de Galicia, polo que as tachas de ilegalidade opostas carecen da máis mínima lóxica xurídica.

A estipulación oitava das condicións de adhesión establecen expresamente a posibilidade de operar a retención tamén polas cotas pendentes de abono unha vez transcorrido o prazo de 2 meses desde a entrada en vigor da Lei 11/2013. En definitiva defende que a Consellería resultaba plenamente habilitada para operar a retención en relación coas cantidades pendentes de abono correspondentes aos meses de marzo a decembro de 2014.

Finalmente advirte que nestes momentos, tendo en conta dos precedentes pronunciamientos do T.C., non ten lóxica platear de modo reiterado unha nova cuestión de inconstitucionalidade, polo que termina interesando a desestimación do recurso.

QUINTO.-Antecedentes da cuestión litixiosa.

Do contido do expediente e dos escritos das partes resultan unha serie de antecedentes que convén ter presentes para o entendemento de canto habemos de decidir. Son os seguintes:

1.-O día 17 de novembro de 2006 polo Alcalde de Castroverde subscribiuse un contrato administrativo coa empresa SOGAMA, para o tratamento dos residuos urbanos xerados, por un prazo de 15 anos e en canto ao prezo establecíase:

CUARTA.- PREZO

Ou importe que ou Concello asinante abonará a SOGAMA pola prestación dúas servizos obxecto do presente contrato, será ou resultado de multiplicar ou nº de toneladas realmente introducidas nas instalación procedentes dá recollida ordinaria dese Concello, polo prezo de 47,09 €/Tonelada máis IVE (prezo do ano 2006).

Ou prezo anterior será revisado e actualizado anualmente, a un de xaneiro de cada ano, segundo as variacions experimentadas polo Índice de Prezos ao Consumo nos 12 meses anteriores.

As referidas actualizacions efectuaranse con carácter acumulativo, tomando como base para cada actualización ou importe vixente na data dá revisión.

2.-Como consecuencia da aprobación da Lei 11/2013 de Orzamentos Xerais da Comunidade Autónoma para 2014 da Disposición Adicional 21 ª, as facturas viradas por Sogama ao Concello a partir de marzo de 2014 facíanse a partir do prezo de 74,64 €/Tonelada.

3.-O Concello dirixiu a Sogama diferentes resolucións polas que non conformaba as facturas remitidas, devolvéndollas, á vez que aprobaba a liquidación dos servizos a razón de 56,02 €/tonelada, máis IVE. Requirindo a súa rectificación por parte da empresa.

4.-Sogama interpuxo recurso de reposición contra as resolucións municipais e ante a súa desestimación por silencio promoveu recursos xurisdicionais.

5.-O Xulgado do Contencioso número 2 dos de Lugo, no que se promoveron polo menos 30 procedementos co mesmo obxecto, promoveu cuestión de inconstitucionalidade, entre outros, por Auto do 11 de novembro de 2015 ditado no P.A. 32/2015-C -no que se reclamaban as facturas correspondentes a marzo e abril de 2014 ao Concello de Castroverde-.

6.-O T.C. ditou Autos inadmitiendo a cuestión de inconstitucionalidade promovida por varios Xulgados do Contencioso-administrativo.

7.-A empresa SOGAMA, amparándose na Disposición Adicional 21ª da Lei 11/2013 , nas condicións de adhesión ao sistema de tratamento de residuos, aprobadas pola Consellería por Resolución do 15 de decembro de 2014 e nos Arts. 59 , 60 e 61 da Lei 11/2014 de orzamentos para 2015, interesou a retención das cantidades que nos Fondos de Cooperación Local haberían de corresponder aos Concellos.

8.-A retención foi acordada por Resolución do 28 de setembro de 2015 e requirida a Consellería para que as deixase sen efecto o mesmo foi desestimado por Acordo do 7 de decembro. Estas son as resolucións obxecto do presente recurso.

Pola súa absoluta relevancia na resolución do presente recurso resulta preciso reproducir integramente a D.A. 21ª da Lei 11/2013 , que é do seguinte tenor literal:

Disposición Adicional Vixésimo Primeira. Garantía de sustentabilidade financeira do sistema promovido pola Administración autonómica para a xestión institucional dos residuos domésticos

Un.O sistema promovido pola Administración autonómica para a xestión institucional dos residuos domésticos, xestionado de acordo co disposto na Lei 10/2008, do 3 de novembro, de residuos de Galicia, pola sociedade do sector público autonómico Sociedade Galega do Medio Ambiente, configúrase como un modo de xestión colectiva dos residuos municipais cuxa finalidade de interese xeral é a de conseguir en cooperación coas entidades locais adheridas ao sistema o mellor resultado ambiental global no tratamento dos residuos domésticos procurando a máxima eficiencia no uso dos recursos públicos.

O sistema deberá asegurar, mediante a valorización enerxética e material dos residuos domésticos e a eliminación en vertedoiro controlado da fracción dos devanditos residuos para os cales non caiba ningún outro tratamento contemplado pola lexislación vixente, que a xestión integrada dos residuos efectúase garantindo o cumprimento de todos os obxectivos establecidos nos correspondentes plans de residuos, cuns niveis máximos de protección ambiental, buscando un custo homoxéneo e o máis reducido posible para todas as entidades locais adheridas a este sistema.

Dous.Para os efectos indicados no apartado anterior e para garantir a sustentabilidade financeira do sistema fíxase un canon unitario de tratamento por tonelada, expresado no art. 29.b) da Lei 10/2008 , na cantidade de 74,64 €/t máis o imposto sobre o valor engadido para o ano 2014, de acordo co plan de viabilidade presentado pola sociedade pública e en función dos custos totais que xera o tratamento dos residuos domésticos no marco do sistema. En posteriores exercicios devandito canon actualizarase anualmente no mes de xaneiro conforme ao índice de prezos ao consumo, publicándose a contía do mesmo no Diario Oficial de Galicia.

Este canon será de aplicación aos negocios xurídicos xa subscritos polas entidades locais coa Sociedade Galega de Medio Ambiente, S.A., para a xestión dos residuos urbanos municipais unha vez transcorrido o prazo de dous meses desde a entrada en vigor da presente norma, salvo que dentro de devandito prazo as entidades locais remitisen o acordo adoptado polo órgano competente da entidade local polo cal se desiste do negocio xurídico subscrito.

Tres. Cando por circunstancias extraordinarias de alteración da sustentabilidade económica do sistema fose necesario revisar a contía do canon unitario por tonelada de residuos domésticos para o seu tratamento no marco do sistema, o mesmo será establecido pola consellería competente en materia de residuos previo informe favorable da Consellería de Facenda, de tal forma que non exceda dos custos totais que xere o tratamento dos residuos domésticos no marco do sistema.

A estes efectos, polo órgano de administración da Sociedade Galega do Medio Ambiente, S.A., tras os estudos pertinentes en que se xustifiquen os custos asociados ás operacións de tratamento e o desenvolvemento dunha fase de consultas coa entidade asociativa máis representativa das entidades locais a fin de que poida efectuar as alegacións oportunas na defensa dos intereses locais, procederase á aprobación dunha proposta de canon unitario e os seus mecanismos obxectivos de revisión, que se remitirá para a súa aprobación á consellería.

A aprobación da contía do canon unitario por tonelada así como a súa revisión publicaranse no Diario Oficial de Galicia.

Catro.A xestión, liquidación e cobro do canon unitario corresponderá á Sociedade Galega de Medio Ambiente, S.A., que deberá expedir mensualmente as facturas correspondentes ás entidades locais, e estas deberán abonalas nos termos previstos na Lei 3/2004, do 29 de decembro, pola que se establecen medidas de loita contra a morosidade nas operacións comerciais.

Cinco.A adhesión ao sistema de xestión institucional de residuos domésticos será voluntaria para as entidades locais no marco do disposto na lexislación de residuos e no Plan de xestión de residuos urbanos, e efectuarase mediante negocio xurídico-administrativo, que será formalizado entre a entidade local e a Sociedade Galega de Medio Ambiente, S.A., como xestora do sistema. A consellería competente en materia de residuos, para asegurar o funcionamento do sistema, previa proposta da sociedade pública, fixará as condicións de adhesión das entidades locais ao sistema e aprobará o modelo para a formalización da adhesión. Despois de publicarse as condicións para a adhesión no Diario Oficial de Galicia, os negocios xurídicos que neste momento estivesen subscritos polas entidades locais coa Sociedade Galega de Medio Ambiente, S.A., para a xestión dos residuos urbanos municipais entenderanse modificados e adaptados ás condicións aprobadas unha vez que transcorrese o prazo de dous meses desde a indicada publicación, salvo que dentro de devandito prazo as entidades locais remitisen o acordo adoptado polo órgano competente da entidade local polo cal se desiste do negocio xurídico subscrito.

Seis.En garantía da sustentabilidade financeira do sistema, entre as condicións para a adhesión figurará a dun tempo mínimo de adhesión que permita realizar as previsións oportunas en canto ao volume de residuos a tratar e a de que en caso de falta de pagamento das cantidades que corresponda abonar ás entidades locais en concepto de canon unitario estas terán a consideración de vencidas, líquidas e esixibles a efectos do seu abono con cargo ás cantidades que correspondan a cada municipio como participación no Fondo de Cooperación Local, a instancia da sociedade pública, mediante acordo de retención ditado polo órgano encargado da xestión do Fondo de Cooperación Local de acordo co establecido na regulación do mesmo. As cantidades retidas serán obxecto de entrega á sociedade pública.

Cando o obrigado ao pago fose unha mancomunidade de municipios os concellos integrantes serán responsables solidarios, na parte que corresponda segundo a súa porcentaxe de participación na correspondente mancomunidade, das débedas xeradas ao xestor institucional do sistema pola falta de pagamento do canon unitario.

SEXTO.-Sobre a imposibilidade das compensacións triangulares no ámbito contencioso-administrativo.

Habemos de comezar por recoñecer, tendo en conta do que dispón o Art. 5 da LOPJ con arranxo ao cal os órganos xurisdicionais han de atender ás resolucións ditadas polo T.C. en todo tipo de procesos, que moito do que imos dicir na resolución do recurso vén predeterminado polo resolto polo T.C. ao inadmitir as cuestións de inconstitucionalidade prateadas por diferentes xulgados do Contencioso-administrativo en relación coa D.A. 21ª da Lei 11/2013 .

Por iso, en relación con este primeiro motivo de impugnación, resulta evidente que avalado polo T.C. que a disposición adicional 21ª da Lei 11/2013 , aplicada ao presente caso, ten o carácter de Lei singular, cumprimento os parámetros de proporcionalidade, excepcionalidade e adecuación, este motivo de impugnación está abocado ao fracaso, porque a Consellería ao aplicar a retención non fixo máis que axustarse a aquela disposición legal que non cabe descoñecer. Sen que resulte de aplicación, a este respecto, a doutrina sentada polo T.C. na St. 41/2016 do 3 de marzo (Ditada no Recurso 1792/2014 ) en relación co Art. 57 bis da LBRL que prevía a posibilidade de retención ás Comunidades Autónomas para atender ás obrigacións destas coas entidades locais, substituíndoas no exercicio das súas competencias, que se declarou inconstitucional en base a que interfere nas relacións financeiras entre o Estado e as Comunidades Autónomas e, por tanto, nun ámbito material reservado á Lei Orgánica que, con arranxo ao Art. 157.3 da C .E., reserva que non se produce neste caso, polo que se impón a desestimación deste motivo de impugnación.

SÉTIMO.-Sobre a natureza do contrato como de adhesión e a denuncia de aplicación retroactiva da Lei 11/2013 e o Art. 59 da Lei 11/2014 .

O Letrado da Deputación defende que por mor da Lei 11/2013 e, máis exactamente, desde a Resolución de decembro de 2014, polo que se aprobaron pola Consellería de Medio Ambiente as condicións da adhesión ao sistema de tratamento de residuos, modificar o modelo, que pasou de ser contractual a un modelo de adhesión, pero que con anterioridade á aprobación desa resolución, ao tratarse dun modelo contractual, habería de estarse ao contido das súas cláusulas.

Á marxe das críticas que se conteñen na demanda, respecto ao oligopolio que exerce a empresa ao que están vinculados maioritariamente os Concellos para a prestación dun servizo da súa competencia, como é o tratamento dos residuos domiciliarios, o certo é que xa do contrato orixinario extráense datos reveladores de que o que fixo o Concello coa firma do contrato orixinario foi adherirse ao sistema institucional de tratamento dos residuos promocionado pola Xunta de Galicia a través dunha empresa mixta, así resulta de a) a omisión dun proceso de selección do contratista; b) que o contrato se asinase en Cerceda, c) recoñécese que Sogama é a única designada para levar a cabo a xestión integral do tratamento, conforme ao Art. 29 da Lei 10/1997 e o Plan de Xestión de Residuos Sólidos Urbanos de Galicia e d) o prezo fíxase en función do vixente á data de celebración do contrato, polo que a posibilidade da súa negociación resulta, cando menos, dubidosa. Por iso haberiamos de concluír que, resulta discutible a afirmación de que se mudo un prezo privado fixado contractualmente para convertelo nun canon.

En todo caso, como advertimos, o incremento do importe do servizo vén amparado pola Lei singular ditada en atención á necesidade de asegurar a sustentabilidade do sistema de tratamento a través dunha empresa pública e non podemos compartir que se estea aplicando retroactivamente, porque interpretada sistematicamente a D.A. 21ª da Lei 11/2013 resulta que a mesma prevé, no apartado 2º, desde a súa entrada en vigor o novo prezo do servizo e dedica o apartado 4º aos modelos do contrato de adhesión, polo que entrando en vigor a Lei o 1 de xaneiro de 2014 e sendo aplicados os prezos ás facturas emitidas a partir de marzo dese ano, é evidente que non hai aplicación retroactiva, porque ata febreiro de 2014 facturouse o servizo polo prezo actualizado que correspondía ata a esa data, respectando o prazo de dous meses concedido aos Concellos para desistir da súa vinculación.

Tampouco a retención practicada produciuse antes da súa previsión, porque aínda que é certo que se aplicou a débedas xeradas nos meses de marzo a decembro de 2014 e o procedemento para levala a cabo non estivo desenvolvido ata a aprobación da Lei 11/2014, que entrou en vigor o 1 de xaneiro de 2015, o que resulta evidente é que se aplicou con posterioridade á súa vixencia, porque a retención dos fondos de cooperación local tivo lugar en setembro de 2015 en relación con débedas xeradas antes, pero que resultaban, por disposición legal, vencidas, líquidas e esixibles. Polo que non se fixo aplicación retroactiva algunha senón que o que se fixo foi someter unha situación xurídica preexistente á entrada en vigor da lei -a prestación dun servizo a un Concello por unha empresa pública- á nova regulación establecida por ela, pero sen afectar os efectos xa despregados, que ademais vén xustificada, segundo veremos ao tratar da sentenza do T.C., por imperioso razóns de interese xeral, por iso nin creba o principio de irretroactividad nin a seguridade xurídica, polo que tamén estes motivos do recurso han de ser desestimados.

OITAVO.-Sobre a innecesariedad da formulación de cuestións de inconstitucionalidade en relación coa D.A. 21ª da Lei 11/2013 e os Arts. 59 e 60 da Lei 11/2014 .

En relación coa solicitude de formulación dunha nova cuestión de inconstitucionalidade en relación coa D.A. 21ª da Lei 11/2013 habemos de advertir, por unha banda, que a potestade da súa formulación corresponde exclusivamente aos órganos xudiciais, á marxe da petición que respecto diso formulen as partes. Así o declarou o T.S. na St. 26 de xaneiro de 2015 (recaída no Recurso 5/14 ) na que di:

'...SEGUNDO.- Con carácter previo a entrar no exame dos motivos do recurso, e aínda que a formulación das cuestións de inconstitucionalidade corresponden en exclusiva a unha decisión libre do órgano xurisdicional, que non está vinculado ás pretensións de formulación ou de oposición a el das partes, e debido a que foi este Tribunal o que, sen pretensión respecto diso de ningunha parte, decidiu oir a estas e ao Ministerio Fiscal sobre o particular, resulta procedente explicar a razón pola que chegamos á conclusión de non expor neste caso a cuestión de inconstitucional...'

Por outra banda, como queira que os Autos do T.C. polas que se inadmitieron as prateadas polos Xulgados do Contencioso-administrativo, dáse cumprida resposta aos motivos de impugnación que, a xuízo do Concello, haberían de determinar unha reiteración de todo punto innecesaria, en atención ao ordenado polo Art. 5 da LOPJ , optamos por transcribir parcialmente un deles.

Trátase do Auto ditado por mor da cuestión de inconstitucionalidade exposta polo Xulgado do Contencioso-administrativo número 2 do de Lugo con ocasión do recurso promovido por Sogama contra o Concello de Castroverde.

Auto 132/2016 do 21 de xuño, Pleno Tribunal Constitucional (rec. 1059/2016 )

FUNDAMENTOS DE DEREITO

2. Con carácter previo a abordar o fondo da presente cuestión é preciso delimitar o seu obxecto. Aínda que o órgano xudicial expón esta cuestión de inconstitucionalidade respecto ao apartado 2 da disposición adicional vigesimoprimera da Lei 11/2013, do 26 de decembro, de orzamentos xerais da Comunidade Autónoma de Galicia para 2014, na súa totalidade, a norma cuestionada só é aplicable e relevante para o fallo no seu parágrafo segundo, que é o que afecta os contratos xa celebrados e o que, por tanto, resulta determinante para resolver a controversia exposta no proceso a quo...

5. O primeiro dos motivos nos que o órgano xudicial fundamenta a inconstitucionalidade da norma cuestionada é que, ao seu xuízo, é unha lei singular que non respecta os límites que a Constitución estableceu en relación con este tipo de leis.

Dentro da categoría de lei singular atópanse incluídas diversos tipos de leis. Entre elas atópanse 'aquelas ditadas en atención a un suposto de feito concreto e singular que esgotan o seu contido e eficacia na adopción e execución da medida tomada polo lexislador ante ese suposto de feito, illado na Lei singular e non comunicable con ningún outro' ( STC 166/1986, do 19 de decembro , FJ 10; no mesmo sentido, SSTC 48/2003, do 12 de marzo, FJ 14 ; 136/2011, do 13 de setembro, FJ 3 ; 121/2012, do 5 de xuño, FJ 3 ; 51/2013, do 28 de febreiro, FJ 8 ; 129/2013, do 4 de xuño, FJ 4 ; 203/2013, do 5 de decembro, FJ 3 ; 50/2015, do 5 de marzo , FJ 3, e 231/2015, do 5 de novembro , FJ 3).

O parágrafo segundo do apartado 2 da disposición adicional vigesimoprimera da Lei 11/2013, do 26 de decembro, de orzamentos xerais da Comunidade Autónoma de Galicia para 2014, establece, como se indicou, que o canon unitario de tratamento de residuos previsto no seu parágrafo primeiro resulta de aplicación aos contratos xa subscritos entre SOGAMA e as entidades locais, salvo que no prazo de dous meses desde a entrada en vigor da norma as entidades locais desistan do negocio xurídico subscrito. Esta norma, por tanto, ditouse 'en atención a un suposto de feito concreto e singular que esgota o seu contido e eficacia na adopción e execución da medida tomada polo lexislador ante ese suposto de feito' -modificar no prezo fixado nos referidos contratos-, polo que dado o seu obxecto pode afirmarse que, segundo a doutrina deste Tribunal máis arriba exposta, é unha lei singular.

Na STC 203/2013, do 5 de setembro , FJ 4 (citando á súa vez as SSTC 166/1986, do 19 de decembro , FJ 11, e 129/2013 , do 4 de xuño, FJ 4), este Tribunal estableceu que para que as leis singulares sexan conformes coa Constitución han de superar tres requisitos: en primeiro lugar, deben responder a unha situación excepcional igualmente singular; en segundo lugar, deben circunscribirse a 'aqueles casos excepcionais que, pola súa extraordinaria transcendencia e complexidade, non son remediables polos instrumentos normais de que dispón a Administración, constrinxida a actuar con suxeición ao principio de legalidade, nin polos instrumentos normativos ordinarios, facéndose por iso necesario que o lexislador interveña singularmente, ao obxecto exclusivo de arbitrar solución adecuada, a unha situación singular'; en terceiro lugar, non poden condicionar ou impedir o exercicio de dereitos fundamentais que son materia reservada a leis xerais. E concluímos, por iso, que 'o canon de constitucionalidade que debe utilizar este Tribunal ao exercer a súa función de control deste tipo de leis é o da razonabilidad, proporcionalidade e adecuación'.

A norma que agora se axuiza respecta as esixencias que impón a xurisprudencia constitucional que acaba de citarse:

a) A norma responde a unha situación excepcional, pois, segundo establécese no parágrafo primeiro do apartado 2 desta disposición adicional, dítase co fin de 'garantir a sustentabilidade financeira do sistema', polo que cumpriría a primeira das esixencias establecidas por este Tribunal.

b) Trátase dunha medida que non puidese ser adoptada pola Administración. Neste caso a 'singularidade' da norma radica en que o canon alí establecido resulta de aplicación aos negocios xurídicos xa celebrados, e en que a Administración carece de potestades para alterar o réxime xurídico dos contratos subscritos por terceiros e modificar o prezo fixado nos mesmos. Esta decisión só pode ser adoptada por lei, pois só unha lei especial na que se prevexa esta consecuencia, pode excepcionar a aplicación a lei xeral que establece a obrigatoriedade dos contratos desde que se perfeccionan ( art. 1258 do Código civil ). No ámbito da contratación pública, esta regra está consagrada especificamente no art. 209 do texto refundido da Lei de contratos do sector público, segundo o cal '(l)vos contratos deberán cumprirse a teor das súas cláusulas sen prexuízo das prerrogativas establecidas pola lexislación en favor das Administracións Públicas'. No presente caso tales prerrogativas non teñen ningunha incidencia, pois son as que a lexislación de contratos recoñece á Administración contratante e no suposto que agora se examina a Administración contratante é o concello demandado, quen non só non promoveu a modificación do prezo do contrato, senón que considera que a modificación do prezo que efectúa a norma cuestionada é inconstitucional.

A Administración autonómica, en canto promotora do sistema institucional de xestión dos residuos domésticos, carece de potestades para incidir nos contratos celebrados por terceiros, por iso, a decisión de modificar o prezo dos contratos que subscribiu a sociedade pública autonómica SOGAMA, coas entidades locais para a xestión dos residuos urbanos municipais non pode adoptala esta Administración. O único modo de excepcionar a regra xeral que establece a vinculatoriedad dos contratos nos termos que foron pactados é a través doutra norma que teña rango suficiente para poder considerala de preferente aplicación fronte á norma xeral que establece tal consecuencia. Como a norma que obriga a cumprir os contratos 'a teor das súas cláusulas' ten rango legal ( art. 209 do texto refundido da Lei de contratos do sector público ou o art. 1258 CC ) é preciso, por tanto, outra lei que estableza unha norma especial que impida a aplicación da Lei xeral. Resulta, por tanto, que esta norma non modifica as normas xerais que regulan a contratación pública, senón que, unicamente, contén unha medida singular -a modificación do prezo duns determinados contratos- que só pode adoptala o lexislador.

En suma, a medida establecida non podía adoptarse a través de 'os instrumentos normais de que dispón a Administración', polo que se cumpre o segundo dos requisitos establecidos en doutrina constitucional.

c) Tamén se respecta o terceiro requisito, antes aludido, de non condicionar ou impedir o exercicio de dereitos fundamentais, xa que esta materia que está reservada a leis xerais. O obxecto da Lei cuestionada é modificar o prezo establecido en determinados contratos, polo que non regula ningunha medida que, en si mesma, impida ou condicione o exercicio de dereitos fundamentais; cuestión distinta é que, dado o rango desta norma, tal medida non poida ser obxecto de impugnación ante os Tribunais, pero este é un efecto que se deriva, non do obxecto regulado, senón do rango da norma que o regula e no caso examinado carece de efectos relevantes desde o punto de vista da tutela dos dereitos e intereses lexítimos, tendo en conta da posibilidade de impugnar os actos de aplicación da norma que aquí se examina e da facultade dos tribunais ordinarios ante os que se formulen estas impugnacións de expor, no seu caso, cuestión de inconstitucionalidade ante este Tribunal, como ocorreu no suposto obxecto de axuizamento.

Finalmente, tamén se supera 'o canon da razonabilidad, proporcionalidade e adecuación' ao que se refiren, entre outras, as STC 129/2013 , do 4 de xuño, FJ 4; e STC 203/2013, do 5 de decembro , FJ 4. De acordo coa nosa doutrina, a lei é razoable se ten unha xustificación obxectiva ( STC 203/2013, do 5 de decembro , FJ 5). Neste caso tena, pois segundo afírmase na propia norma, esta medida adoptouse para garantir a sustentabilidade financeira do sistema. Ademais, é adecuada para conseguir o fin perseguido, pois o incremento do prezo fixado no contrato contribúe a alcanzar ese obxectivo e é proporcionada, xa que, desde unha perspectiva xeral, as vantaxes que leva a súa imposición - garantir a viabilidade económica da empresa pública que xestiona o sistema institucional de residuos domésticos- son maiores que os prexuízos que pode ocasionar aos concellos que contrataron o servizo a elevación do prezo establecido nos contrato. Ha de terse en conta, por unha banda, que a Lei outorga a posibilidade ás entidades locais que non estean de acordo co novo prezo legalmente establecido de desistir do contrato durante o prazo de dous meses desde a súa entrada en vigor; e, por outra, que, se a empresa crebase, tampouco podería prestar o servizo e as entidades locais tampouco poderían obter a súa prestación. En tal caso, a quebra da empresa que xestiona o servizo afectaría, ademais, a todo o sistema de xestión institucional dos residuos promovido pola Administración autonómica, o que determinaría que non puidesen alcanzarse os fins de interese xeral que a través dese sistema pretenden conseguirse. Por iso é polo que non poida considerarse desproporcionada a medida adoptada pola norma cuestionada.

Por todo iso, debe declararse que o parágrafo segundo do apartado segundo da disposición adicional cuestionada é unha lei singular que respecta os límites que, segundo a xurisprudencia deste Tribunal, deben cumprir este tipo de leis, polo que non pode entenderse lesiva dos arts. 9.3 e 106.1 CE .

6. Tampouco pode prosperar a alegación pola que se aduce que a norma cuestionada ha lesionado o dereito á autonomía local e que, por este motivo, infrinxise o art. 140 CE . De acordo coa doutrina deste Tribunal, a autonomía local recoñecida nos arts. 137 , 140 e 141 CE , 'configúrase como unha garantía institucional cun contido mínimo que o lexislador debe respectar e que se concreta, basicamente, no dereito da comunidade local a participar a través de órganos propios no goberno e administración de cuantos asuntos incúmbenlle, graduándose a intensidade desta participación en función da relación existente entre os intereses locais e supralocales dentro de tales asuntos ou materias' (entre outras moitas, STC 92/2015 , FJ 4), e neste caso a norma cuestionada non infrinxe tales dereitos, pois, á marxe doutras consideracións, son as entidades locais afectadas as que deben decidir se desisten do contrato subscrito, dadas as modificacións que a aprobación da lei leva nos mesmos ou se, pola contra, adhírense ao sistema institucional de xestión dos residuos que esta norma promove. Esta decisión non pode considerarse menoscabada, como alega o órgano xudicial que expón a cuestión, por tela que adoptar no prazo de dous meses desde a aprobación da Lei, pois este prazo é suficiente para que a Administración local que subscribiu o contrato poida analizar se lle convén desistir do contrato ou aceptar a modificación do prezo legalmente establecida.

7. A disposición legal cuestionada tampouco incorre na vulneración da normativa básica estatal en materia de contratos administrativos nin, polo tanto, en inconstitucionalidade mediata por contravención do art. 149.1.18 CE . A norma legal non regula a revisión de prezos dos contratos públicos, senón que, como se expuxo, en atención a unha situación excepcional, establece unha medida singular co fin de garantir a sustentabilidade financeira do sistema institucional de xestión de residuos promovido pola Administración autonómica. En consecuencia, a previsión contida na mesma, non pode entenderse contraria á normativa básica estatal en materia de contratos administrativos, pois non ten como obxecto regular esta materia, senón establecer unha medida que dea resposta á situación excepcional que a fundamenta, sen alterar nin incidir na lexislación básica que rexe a contratación pública.

8. Por último, a norma cuestionada tampouco vulnera o art. 134 CE , por constituír un contido alleo ao contido propio dunha lei de orzamentos.

De acordo coa doutrina deste Tribunal, como tanto a Lei Orgánica 8/1980, de financiamento das Comunidades Autónomas ( art. 21.1) como o Estatuto de Autonomía de Galicia ( art. 53.1) conteñen unha cláusula similar ao art. 134.2 CE , pode deducirse 'un principio xeral de que o contido da Lei de Orzamentos autonómica adecúese á función institucional que lle é propia, sen que poidan incluírse nela normas que non garden relación directa co programa de ingresos e de gastos ou cos criterios da política económica en que se sustentan, ou que non sexan un complemento necesario para a maior intelixencia e para a mellor e máis eficaz execución do Orzamento' ( SSTC 174/1998, do 23 de xullo, FJ 6 ; 130/1999, do 1 de xullo, FJ 5 ; e 108/2015, do 28 de maio , FJ 3).

Neste caso non pode apreciarse que a regulación contida no parágrafo segundo do apartado segundo da disposición adicional vigesimoprimera da Lei 11/2013, do 26 de decembro, de orzamentos da Comunidade Autónoma de Galicia para 2014 vulnere o referido principio. Esta previsión, ao referirse ao canon que debe cobrar unha sociedade pública autonómica pola xestión de residuos urbanos municipais -canon que se estableceu co fin de garantir a súa viabilidade económica- non pode considerarse que non garde relación co programa de ingresos e gastos obxecto do orzamento. Segundo establece o art. 1 g) da Lei 11/2013 , o orzamento da Comunidade Autónoma está integrado por 'os orzamentos de explotación e capital das sociedades mercantís públicas autonómicas a que fai referencia o artigo 102 da Lei 16/2010 , do 17 de decembro, de organización e funcionamento da Administración xeral e do sector público autonómico'. Pois ben, SOGAMA, como acaba de sinalarse, é unha destas sociedades, polo que a determinación dos seus ingresos a través do establecemento do canon ao que se refire o apartado 2 da disposición adicional e exprésaa previsión da aplicación deste canon aos negocios xurídicos xa subscritos, ao incidir no financiamento da referida empresa, ha de entenderse que é unha materia que garda relación directa co contido da lei de orzamentos.

Por todo o exposto, o Pleno

FALLO

Inadmitir a trámite a presente cuestión de inconstitucionalidade.

Do contido da cita podemos extraer unha primeira conclusión cal é que a Disposición Adicional 21ª da Lei 11/2013 constitúe unha lei singular que respecta os parámetros de excepcionalidade, ditarse antes situacións non remediables polos medios ordinarios e non incide sobre o exercicio de dereitos fundamentais, cumprindo igualmente os principios de proporcionalidade, racionabilidad e adecuación.

O T.C. dá resposta aos motivos de impugnación esgrimidos e por iso á transcrición anterior remitímonos, para denegar a petición de formulación de novo dunha cuestión de inconstitucionalidade en relación co número 2 da D.A. 21 da Lei 11/2013 .

Tampouco cabe a formulación de inconstitucionalidade algunha en relación cos Arts. 59 e 60 da Lei 11/2014 , de orzamentos da Comunidade Autónoma para 2015, en atención a que se infrinxiu o principio de seguridade xurídica, xa que regulándose o procedemento de retención a partir de xaneiro de 2015, aplicouse a débedas xeradas con anterioridade á súa entrada en vigor, isto é marzo a decembro de 2014. Os referidos preceptos dispoñen:

ARTIGO 59. DÉBEDAS OBXECTO DE COMPENSACIÓN

Un. As cantidades que correspondan a cada municipio como participación no Fondo de Cooperación Local serán susceptibles de compensación coas débedas vencidas, líquidas e esixibles que teñan contraídas coa Comunidade Autónoma e as entidades instrumentais do sector público autonómico que actúen no exercicio das súas potestades administrativas.

Dous. En particular, poderán ser obxecto de compensación as cantidades vencidas, líquidas e esixibles debidas á Administración da Comunidade Autónoma e ás entidades instrumentais do sector público autonómico que actúen no exercicio das súas potestades administrativas, como danos e prexuízos derivados do incumprimento de convenios administrativos de colaboración.

A estes efectos, entenderase que son líquidas as cantidades que a Comunidade Autónoma haxa abonado a terceiros a consecuencia do incumprimento do convenio pola entidade local. Estas cantidades comunicaranse ao municipio, acompañando as facturas ou outros documentos que acrediten os gastos realizados, e tras a audiencia deste aprobaranse por resolución motivada.

Tres. Ademais, poderán ser obxecto de compensación coa participación no Fondo de Cooperación Local as achegas dos municipios que, en virtude de convenio coa Xunta de Galicia e as súas entidades instrumentais, teñan a condición de vencidas, líquidas e esixibles.

Catro. Por último, poderán ser obxecto de retención as cantidades que as entidades locais municipais deban satisfacer ás mancomunidades a que pertenzan de acordo co disposto na lexislación da Administración local. Tamén as que deban satisfacerse a outras mancomunidades, municipios e consorcios que xestionen servizos en común, a consecuencia da súa obrigación de participar no financiamento e mantemento destes servizos e sempre que así se establecese de forma expresa no instrumento regulador asinado entre as partes, e que este instrumento fose comunicado, con carácter previo á súa firma, á Consellería de Facenda para que autorizase a utilización do procedemento de compensación.

ARTIGO 60. PROCEDEMENTO PARA A COMPENSACIÓN DAS DÉBEDAS E POSTERIOR RETENCIÓN NAS ENTREGAS A CONTA

Un. En caso de débedas vencidas, líquidas e esixibles coa Xunta de Galicia, os seus organismos autónomos, axencias públicas e demais entidades instrumentais do sector público autonómico que actúen no exercicio de potestades administrativas, o procedemento de retención iniciarase a solicitude do órgano ao que correspondese a competencia no procedemento executivo de recadación da débeda, quen previamente ditaría o oportuno acordo de compensación da mesma e notificarao ao municipio debedor.

Neste suposto, corresponderá ao órgano encargado da xestión do Fondo de Cooperación Local ditar o acordo de retención, tanto nas entregas a conta do fondo para realizar ao municipio debedor durante o exercicio corrente como na liquidación definitiva anual do mesmo que se realice durante o devandito exercicio, tendo en conta do establecido no artigo seguinte en canto á orde de prelación de débedas nos supostos de concorrencia.

Dous. O procedemento previsto no apartado anterior tamén será de aplicación ás débedas incluídas no apartado Tres do art. 59. Con todo, cando o propio convenio contemplase expresamente a posibilidade de realizar a retención no Fondo de Cooperación Local, o procedemento limitarase ao sinalado respecto ao acordo de retención.

Tres. En caso de débedas con entidades locais que non dependan da Comunidade Autónoma, o procedemento de retención iniciarase a solicitude do alcalde ou presidente da entidade local acredora da débeda, quen achegará a esta solicitude a certificación do seu responsable de recadación, na que se faga constar a denominación, o concepto e o importe da débeda cuxa retención se solicita, así como a data en que se produciu o vencimiento do período de pago comunicado para facela efectiva. Ademais, á solicitude incorporarase copia compulsada do documento (estatutos da entidade, convenio de prestación de servizos ou calquera outro) do que dimane a vinculación xurídica entre as partes e ampare a obrigatoriedade da débeda reclamada, achegándose así mesmo o plan de pagos que se propón.

Neste suposto, corresponderá ao órgano encargado da xestión do Fondo de Cooperación Local ditar o acordo de retención tanto nas entregas a conta do fondo para realizar ao municipio debedor durante o exercicio corrente como na liquidación definitiva anual do mesmo que se realice durante o devandito exercicio, tendo en conta do establecido no artigo seguinte en canto á orde de prelación de débedas en supostos de concorrencia.

No presente caso é evidente que o mecanismo articulado por estes artigos actuouse en relación con débedas da entidade local xeradas con anterioridade á súa entrada en vigor, pero tamén o é que non estamos en presenza se situacións esgotadas e consolidadas senón que, pola contra, trátase de situacións de discrepancia xurídica que, mesmo, estaban a ser jurisdiccionalmente discutidas, polo que non se incorreu nunha retroactividade prohibida con arranxo ao criterio sentado polo T.C. e o T.S. como lembra esta último na St. do 20 de decembro de 2017 (Recurso 784/2014), ao dicir:

Efectúa a STC 270/2015 (FD 7º) as seguintes precisións sobre o concepto de retroactividade prohibida polo artigo 9.3 CE:

«Como xa sinalabamos desde os nosos primeiros pronunciamientos ( SSTC 42/1986, do 10 de abril , FJ 3, e 65/1987, do 21 de maio , FJ 19), o que se prohibe nese art. 9.3 CE é a retroactividade entendida como incidencia da nova lei nos efectos xurídicos xa producidos de situacións anteriores. A irretroactividad só é aplicable aos dereitos consolidados, asumidos e integrados no patrimonio do suxeito e non aos pendentes, futuros, condicionados e expectativas (por todas, SSTC 99/1987 , do 11 de xuño, FJ 6 b ), e 178/1989, do 2 de novembro , FJ 9), de forma que só pode afirmarse que unha norma é retroactiva para os efectos do art. 9.3 CE cando incide sobre relacións consagradas e afecta a situacións esgotadas ( STC 99/1987 , FJ 6 b), suposto no que a prohibición de retroactividade operaría plenamente e só esixencias cualificadas do ben común poderían impoñerse excepcionalmente a tal principio. Pola contra, no caso da retroactividade impropia, que incide en situacións non concluídas, hai que recoñecer ao lexislador unha ampla marxe de liberdade, de xeito que non entran dentro do ámbito da retroactividade prohibida as disposicións que, carentes de efectos ablativos ou peyorativos cara ao pasado, despregan a súa eficacia inmediata cara ao futuro aínda que iso supoña incidir nunha relación ou situación xurídica aínda en curso.

En suma, conforme á doutrina deste Tribunal, o art. 9.3 CE non contén unha prohibición absoluta de retroactividade que conduciría a situacións conxeladoras do ordenamento contrarias ao art. 9.3 CE ( STC 126/1987, do 16 de xullo , FJ 11), nin impide que as leis poidan afectar a dereitos e intereses derivados de situacións xurídicas que seguen producindo efectos, pois non hai retroactividade proscrita cando unha norma regula prol futuro situacións xurídicas creadas con anterioridade á súa entrada en vigor ou cuxos efectos non se consumaron, xa que o lexislador pode variar ex nunc o réxime xurídico preexistente dos dereitos individuais, sempre que se axuste ás restantes esixenciasda Constitución ( STC 227/1988, do 29 de novembro , FJ 9)...

Deste xeito unha medida normativa como a impugnada non entra no ámbito da retroactividade prohibida polo art. 9.3 CE , pois nos achamos ante relacións xurídicas non concluídas, cuxa resistencia á retroactividade da lei é menor que nos supostos de retroactividade auténtica , debendo recoñecérselle ao lexislador unha ampla marxe de liberdade na constatación da concorrencia de circunstancias concretas e razóns que puidesen ser discutibles no debate político, pero que, desde o punto de vista constitucional, aparecen como suficientes para xustificar a retroactividade impropia ante a que nos atopamos.

Non nos atopamos ante unha norma restritiva de dereitos, nin ante unha regulación que afecte a unha situación 'esgotada', consolidada, perfeccionada ou patrimonializada -nos termos utilizados pola nosa xurisprudencia- que fose revertida in peius con efecto retroactivo, polo que non concorre un suposto de retroactividade constitucionalmente prohibida, e, en consecuencia, non se produce unha vulneración do art. 9.3 CE (EDL 1978/3879) .

Pero é que, ademais, a súa aplicabilidade ás débedas xeradas con posterioridade á entrada en vigor da D.A. 21ª da Lei 11/2013 está expresamente prevista na Resolución de febreiro de 2015, pola que se aprobou o modelo de adhesión.

Polo que, en definitiva, tamén han de ser desestimados estes motivos do recurso.

NOVENO.-Sobre os recursos contencioso-administrativos precedentes e a súa falta de vinculación ao presente caso.

O Letrado do Concello de Castroverde co seu escrito de conclusións achegou copia de 2 resolucións xudiciais procedentes do Xulgado do Contencioso-Administrativo número 2 dos de Lugo.

Na primeira por Decreto 40/2016 do 1 de setembro (P.A.278/2015) ordenábase o arquivo do recurso promovido a instancia de SOGAMA contra o Concello de Castroverde por desistencia da recorrente, acompaña o escrito de desistencia e nel a parte recorrente sinala:

'...unha vez recuperada a cantidade reclamada interésase a terminación das presentes actuacións...'

A outra é a St. 187/2016 na que se inadmitía o recurso contra o Concello da Pobra de Broullón por interpoñelo fóra de prazo.

A defensa do Concello advertiu que a entidade SOGAMA instou a retención dos fondos a pesar de deixar que gañasen firmeza as declaracións municipais instando a rectificación das 'facturas' ou liquidacións. Pero non podemos acoller tal motivo do recurso por unha razón básica, cal é que nos escritos instando a desistencia advertíase que unha vez retidos os fondos e abonado o servizo na cantidade fixada pola D.A. 21ª carecía de interese manter o recurso, á marxe das pretensións declarativas, tendo en conta de que a regularidade da retención se ventilaba no presente recurso.

Outro tanto ocorre en relación con aqueles casos nos que a sentenza dos xulgados inadmitió o recurso por interpoñelo fóra de prazo, tendo en conta de que, en definitiva, unha disposición legal excepcional e que cumpre os parámetros de proporcionalidade e adecuación, habilitou un remedio para posibilitar o sostemento institucional de xestión dos residuos.

Polo que tamén estes motivos de impugnación han de ser desestimado e co a totalidade do recurso.

Idénticos principios debemos aplicar ó caso de autos onde só muda a parte recorrente ( Concello de Pedrafita do Cebreiro ) e a data na que inicia a relación contractual con SOGAMA ( 20.05.2008 ), e as facturas ( de marzo a decembro de 2014 ), xa que os fundamentos dá pretensión son os mesmos que na sentenza reproducida.

TERCEIRO.-Non facemos declaración dás custas ó existir dúbidas fundadas en dereito, de conformidade co disposto non artigo 139 dá Lei Xurisdicional .

Por todo ou exposto, en nome do Rey, pola autoridade que lle confire a Constitución, esta sala decidiu

Fallo

Que REXEITÁMOLO recurso contencioso-administrativo presentado polo CONCELLO DE PEDRAFITA DO CEBREIRO contra resolución de 28.09.2015 dá CONSELLERÍA DE FACENDA de retención de fondos de cooperación local por débedas con SOGAMA e A resolución dá Dirección Xeral de Planificación e orzamentos de 07.12.2015 que rexeita ou requerimento previo e procede á incautación dá indicada contía.

Non facemos declaración dás custas.

Notifíquese ás partes e, non seu momento, devólvase ou expediente administrativo á súa procedencia, con certificación desta resolución. Contra esta resolución teñen un recurso de casación ante a Sala Terceira do Tribunal Supremo e/ou Sala de casación do TSX Galicia. Devandito recurso haberá de prepararse ante a Sala de instancia non prazo de trinta días, contados desde ou seguinte ao dá notificación dá resolución que se percorre, en escrito non que, dando cumprimento aos requisitos do artigo 89 dá Lei Reguladora dá Xurisdición Contencioso-Administrativa , tómese en consideración ou disposto non punto III do Acordo dá Sala de Goberno do Tribunal Supremo de data 20 de abril de 2016, sobre extensión máxima e outras condicións extrínsecas dous escritos procesuais referidos ao recurso de casación (B.Ou.E. do 6 de xullo de 2016).

Así ou pronunciamos, mandamos e asinamos.

PUBLICACION. - A sentenza anterior foi lida e publicada ou mesmo día dá súa data, polo Ilmo. Sr. Maxistrado Relator D. FERNANDO FERNANDEZ LEICEAGA ao estar a celebrar audiencia pública a Sección 004 dá Sala do Contencioso-Administrativo doTribunal Superior de Xustiza de Galicia. Dou fe. A Coruña, a tres de mayo de dous mil dezaoito.