Sentencia Contencioso-Administrativo Nº 262/2018, Tribunal Superior de Justicia de Galicia, Sala de lo Contencioso, Sección 2, Rec 4153/2017 de 31 de Mayo de 2018

Encabezamiento

T.S.X.GALICIA CON/AD SEC.2

A CORUÑA

SENTENCIA: 00262/2018

RECURSO NUMERO:PROCEDEMENTO ORDINARIO 4153/2017

RECORRENTE: CONCELLO DE COSPEITO

ADMINISTRACION DEMANDADA: CONFEDERACION HIDROGRÁFICA MIÑO- SIL

NO NOME DE EL-REI

A Sección 002 da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia pronunciou a

SENTENZA

Ilmos./as. Sres./as. D./Dª

MARIA AZUCENA RECIO GONZÁLEZ-PTE

JULIO DIAZ CASALES

FERNANDO FERNANDEZ LEICEAGA (R )

CARMEN NÚÑEZ FIAÑO ( R )

A CORUÑA, trinta e un de maio de dous mil dezaoito.

No recurso contencioso-administrativo que, co número 4153/2017, presentado polo CONCELLO DE COSPEITO, representado polo procurador Sra. Sobrino Nieto , dirixido polo letrado Dª Losa García, contra o acordo de 22.12.2016 da CONFEDERACION HIDROGRÁFICA MIÑO-SIL. É parte a Administración demandada a CONFEDERACION HIDROGRÁFICA MIÑO-SIL, representado polo letrado do Estado

É relator o Ilmo. Sr. D. FERNANDO FERNANDEZ LEICEAGA.

Antecedentes

PRIMEIRO. -Admitiuse a trámite o recurso, e practicáronse as dilixencias oportunas, presentado o recorrente a súa demanda, na que solicitou que se acollera integramente o recurso.

SEGUNDO. -Conferido traslado á parte demandada, solicitouse a desestimación do recurso, de conformidade cos feitos e fundamentos de dereito consignados na contestación da demanda.

TERCEIRO.- Recibíndose o asunto a proba e declarado concluso o debate escrito, quedaron as actuacións sobre a mesa para resolver.

CUARTO. -Na sustanciación do recurso observáronse as prescricións legais, sendo a súa contía 9.135,60 EUROS .

Fundamentos

PRIMEIRO.-O acto que se recorre é o acoro de 22.12.2016 da CONFEDERACION HIDROGRÁFICA MIÑO-SIL que impón unha multa de 7.944,00 euros e a indemnización de danos de 1.191,60 euros por realizar verquidos ó rio Guisande incumprindo a condición B.1.3 da autorización V/27/00049 - EDAR e Feira do Monte.

Segundo resulta do expediente o 24.08.2015 a gardería fluvial denunciou ó Concello de Cospeito xa que as augas residuais do lugar de Feira do Monte verquíanse, sen depurar, a un terreo a carón da lagoa de Cospeito a onde ían a parar e dalí ó rio Guisande. Tomáronse mostrar e mandáronas a analizar. As mostras as obtiveron coa presenza dun oficial do Concello de Cospeito que rexeitou a mostra contraditoria.

O 31.08 realizaron unha nova inspección co mesmo resultado.

Os verquidos incumpren o acordo de 14.05.2014.

SEGUNDO.-A recorrente alega: a) ausencia de responsabilidade do Concello de Cospeito e falta de culpabilidade, b) nulidade da toma de mostras, c) ausencia de danos no dominio público d) infracción da presunción de inocencia, e) infracción do principio de tipicidade e f) incongruencia e ausencia da agravante de reiteración.

O letrado do Estado rebate dita pretensión.

Compre resolver, con carácter preferente, se existe proba de cargo dabondo da comisión dos feitos dado o contido da sentenza de 26.01.2017 deste TSX Galiza.

Ó respecto concordamos co letrado do Estado en que os supostos son moi diferentes, existindo, no caso presente, proba de cargo dabondo da realización de verquidos que rematan - indirectamente- no rio Guisande e que incumpren as condicións que se lle impuxeron o 14.05.2014.

Figuran no expediente as denuncias e os resultados das visitas de campo de 24 e 30.08, onde se recolleron mostras dos verquidos; actuacións realizadas pola Gardería fluvial - perfectamente identificada- e coa presenza de persoal do Concello.

Consonte indica a STSX Andalucía 2017/2013: En canto á alegada vulneración do dereito á presunción de inocencia, baseada na insuficiencia da proba de cargo empregada pola Administración e, máis concretamente, da denuncia do Servizo de Vixilancia de Costas, o recurso tampouco pode prosperar. Toda sanción administrativa -Adóptese a través dun procedemento que respecte os principios esenciais reflectidos no art. 24 da Constitución - como dixese a STC 125/1983 , fundamento xurídico 3º, con ocasión das primeiras ocasións que a cuestión foi sometida á consideración do TC. Por iso, a actividade probatoria de cargo despregada pola Administración debe ser suficiente para enervar a presunción de inocencia e tramitada nun procedemento en legalmente tramitado con respecto do esencial principio de audiencia. Ten reiteradamente establecido o TC (e igualmente o Tribunal de Dereitos Humanos, sentenzas de 8 xuño 1976 -asunto Engel e outros-, de 21 febreiro 1984 - asunto Oztürk , de 28 xuño 1984 -asunto Cambell e Fell -, de 22 maio 1990 - asunto Weber -, de 27 agosto 1991 - asunto Demicoli -, de 24 febreiro 1994 - asunto Bendenoum -) que os principios e garantías constitucionais da orde penal e do proceso penal han de observarse, con certos matices, no procedemento administrativo sancionador e, así o dereito á presunción de inocencia ( SSTC 13/1982 e 37/1985 , 42/1989 , 76/1990 , e 138/1990 ), que foi incorporado polo lexislador á normativa reguladora do procedemento administrativo común (Título IX da Lei 30/1992 de 26 novembro ( RCL 1992, 2512 , 2775 e RCL 1993, 246) ), rexe sen excepcións no ordenamento sancionador e ha de ser respectada na imposición de calquera sancións, sexan penais, sexan administrativas pois o exercicio do ius puniendi, nas súas diversas manifestacións está condicionado polo art. 24.2 da Constitución ao xogo da proba e a un procedemento contraditorio no que poidan defenderse as propias posicións. En tal sentido, o dereito á presunción de inocencia, expresamente recollido na Lei 30/92, artigo 137 , comporta: que a sanción estea baseada en actos ou medios probatorios de cargo ou incriminadores da conduta reprochada; que a carga da proba ( onus probandi)corresponda a quen acusa, sen que ninguén estea obrigado a probar a súa propia inocencia; e que calquera insuficiencia no resultado das probas practicadas, libremente valorado polo órgano sancionador, debe traducirse nun pronunciamiento absolutorio. Iso sen prexuízo, por unha lado, da validez da proba indiciaria, debido a que como di a STS, Salga 3ª, do 5 de abril de 2006 lembra a doutrina constitucional sobre a adecuación da proba indiciara ao dereito fundamental á presunción de inocencia. Sinálase, así, que 'o dereito á presunción de inocencia non se opón a que a convicción xudicial poida formarse sobre a base dunha proba indiciaria; pero para que esta proba poida desvirtuar dita presunción debe satisfacer as seguintes esixencias constitucionais: os indicios han de estar plenamente probados-non pode tratarse de meras sospeitas-e débese explicitar o razoamento en virtude do cal, partindo dos indicios probados, chegou á conclusión de que o imputado realizou a conduta infractora; pois, doutro xeito, nin a subsunción estaría fundada en Dereito nin habería maneira de determinar se o produto deductivo é arbitrario, irracional ou absurdo, é dicir, se se vulnerou o dereito á presunción de inocencia ao estimar que a actividade probatoria pode entenderse de cargo. E, doutra banda, de que unha vez achéguese pola Administración proba de cargo bastante pase á parte recorrente a carga de probar o que di, para fundar a súa irresponsabilidade STS 4 marzo 2004 , 4 novembro 2003 e 10 decembro 2002 , Ar. 2116, 8022 e 2465/03 , respectivamente, e STC 129/03 . Ao caso, o recorrente é denunciado por vixiantes de costas, que estenden o boletín de denuncia, plano e dúas fotografías o 16 agosto 2007, unidos no expediente adminstrativo. O recorrente non propuxo nin achegou proba algunha que desdiga ou contradiga a denuncia do Vixiante de Costas, en consecuencia, como entendeu, o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, en Sentenza núm. 520/2004 de 23 xuño , JUR 2005197764, ou o Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña en sentenza núm. 1258/2004 de 12 novembro , JUR 20056641, ou o Tribunal Superior de Xustiza de Illas Baleares en sentenza núm. 596/1998 de 30 setembro RJCA 19983010, ha de prevalecer a devandita denuncia con arranxo ao establecido no articulo 137.3 da Lei 30/1992 , así como no articulo 17.5 do Regulamento do procedemento para o exercicio da potestade sancionadora aprobado por Real Decreto 1398/1993 do 4 de agosto ( RCL 1993, 2402 ) , os cales confirman e reforzan ese valor probatorio ' iuris tantum' da constatación plasmada en documento público de funcionarios como os axentes da autoridade que son os Vixiantes de Costas, de modo que se desexa destruírse ese valor probatorio ' iuris tantum' é preciso achegar probas que o desdigan ou contradigan. Pero mesmo, se os Axentes de Costas non fosen funcionarios, a denuncia tería a consideración dunha mera noticia críminis, pero realiza un cidadán cualificado que se encarga precisamente do control costeiro, é un indicio que a falta de proba contraria, non proposta polo recorrente, é bastante par enervar a presunción de inocencia. Así para supostos análogos, como os casos de denuncias por vixiantes de de estacionamento de vehículos, o STS Salga 3 de 6 novembro 2001 sinala que non é admisible o criterio de reputar carente de todo valor a denuncia efectuada por un Controlador de Tráfico para os efectos de acreditar unha infracción deste tipo, como non o sería o privar de valor á denuncia efectuada por calquera particular que observe a comisión da mesma. Con carácter xeral o artigo 75 da Lei de Seguridade Viaria prevé que o procedemento sancionador sobre a materia pode incoarse, tanto de oficio, como a instancia dos axentes da autoridade encargados do servizo de vixilancia do tráfico, ou de calquera outra persoa que teña coñecemento directo dos feitos. A denuncia de quen tiver ese coñecemento será sempre un elemento probatorio a ter en conta, conxugándoo co resto das circunstancias que poidan dar ou negar verosimilitud á mesma e constituíndo elemento de valoración discrecional -aínda que razoablemente apreciada- por parte do órgano administrativo ao que competa sancionar o feito, valoración en todo caso revisable polo Tribunal de instancia na posterior vía xurisdicional. O contido da denuncia dos vixiantes de costas, con esbozos por eles levantado e fotografías achegadas, xunto co boletín ampliatorio de informe, con novo esbozo e máis fotografías -documento 1 do expediente, debe considerarse suficiente para considerar superada aquela presunción de inocencia.

E na sentenza citada desta Sala 455/2017 dixemos : Fúndase igualmente a demanda na falta de fehaciencia dos informes oficiais nun procedemento sancionador. É certo que non se atopan amparados pola presunción de veracidade que se refire á denuncia, pero non se aprecian motivos para poñer en dúbida o que din, aínda que non se amparen na devandita presunción, en tanto a parte demandante non achega proba en contra que desvirtúe o seu contido. Non se pon en dúbida, de acordo coa xurisprudencia constitucional que se cita na demanda, que o denunciado ten que ter a posibilidade de propoñer a proba; pero o certo é que aquí a tivo. En todo caso, ademais, ha de terse en conta o contido do artigo 137.3 da Lei 30/1992 e artigo 94 da Lei de Augas , e neste caso as actas e denuncias subscríbeas un axente ambiental. ..

Con este datos temos que a proba de cargo da administración: denuncia do axente fluvial xunto co informe técnico de análise son suficientes para enervala presunción de inocencia, sen que o recorrente achegara dato contraditorio ningún.

Non existe, tampouco, dubida ningunha da procedencia dos verquidos, de por onde discorrían e, asemade, que remataban na Lagoa de Cospeito e dalí ó rio.

Tampouco - resultado dos análises xuntados os autos- que os verquidos incumprian as condicións da autorizacion de 14.05.2014.

TERCEIRO.-Unha vez determinado que os verquidos procedían do núcleo urbano de Feira do Monte e que incumprian as esixencia da autorización de 14.05.2014 toca por resolvela alegación de ausencia de responsabilidade/culpabilidade.

O Concello entende que é Augas de Galicia a responsable de que a nova EDAR de Feira do Monte non funcione polo que non é posible imputarlle responsabilidade ningunha ó Concello.

Concordamos tamén co letrado do Estado en que a existenza dun terceiro - Augas de Galiza- que xestione a construcción e execución da EDAR non exclúe a responsabilidade última do Concello que é que, consonte cos arts. 25.2.I LBRL , art.7 da Orde 23.12.1986 e RDL 11/1995 , a titular da potestade e obriga do tratamento das augas residuais.

Os eventuais retrasos ou incumprimentos de Augas de Galiza debe emendalos o Concello que é quen dispón dunha autorización de verquido das augas residuais no rio Guisande e, en tanto non se deixe sen efecto lle impón unha actuación dilixente para que se cumpran as condicións que se impuxeron. Non consta que ó tempo da denuncia se lle comunicara á Confederacion Hidrográfica que AUGAS de Galicia asumía a xestión da depuración, polo que era o Concello o obrigado.

No mesmo sentido - é dicir, intervención de terceiros- as sentenzas ditadas por esta Sala nos Po 4380/2013 e 4117/2015 .

Verbo dos defectos denunciados; a recorrente alega a nulidade da toma de mostras e do resultado dos análises o no cumprila cadea de custodia. Maila pretensión que se realiza no expediente consta que se cumpriron coas esixencias do art. 326 quater do RDPH e que o recorrente negouse a recibir unha mostra contraditoria, polo que non concorre a causa de nulidade pretendida.

Tampouco é causa de nulidade que, por erro, non se reflectira na resolución as alegacións formuladas á proposta de resolución e se lle dera unha contestación polo miudo; falarmos dun feito que non lle causa unha situación de indefensión material e carece de sentido unha retroacción de actuacións cando, no presente procedemento, xa coñecemos as pretensións das partes.

Tampouco consideramos que se infrinxa o principio de tipicidade; o tipo aplicado á conduta denunciada ( e que consideramos probada ) é o art. 315.a) e I ) do RDPH; a)As accións ou omisións que causen danos aos bens do dominio público hidráulico, sempre que a valoración daqueles non supere os 3.000.00 euros.

I) As verteduras efectuadas sen a correspondente autorización ou aqueles que incumpran as condicións nas que foron autorizados, así como outras actuacións susceptibles de contaminar as augas continentais, ou calquera outro elemento do dominio público hidráulico, ou de alterar as condicións de desaugadoiro da canle receptora, cando os danos derivados para o dominio público hidráulico non sexan superiores a 3.000,00 euros

.Fronte ó pretendido temos que o Concello non cumpre coa autorización de verquidos e estos tras chegar á Lagoa de Cospeito rematan no rio, polo que, aínda que o verquido non é direto no rio o art. 100 Lei de Augas regula tamén os verquidos indiretos, polo que, a conduta está ben tipificada.

CUARTO.-Onde debemos darlle a razón ó recorrente é na determinación da sanción aplicada.

Coma acredita o recorrente a sanción que se lle impuxera no expediente S/27/0102/13/N anulouna a sentenza deste Tribunal o 26.01.2017 ,polo que, ó non concorrela agravante aplicada, a sanción debe rebaixarse ( art. 117.1 LAUGAS ) a 1.000 euros.

Verbo dos danos o dominio público hidráulico estes existen, e a formula aplicada é a prevista no art. 326 ter do RDPH; o Garda fluvial que observa o verquido ( en dous días diferentes ) non é quen de determinalo caudal e aplica para determinalo daño o que está autorizado de 375 m3/día e establece que este duraron 8 días xa que seguían existindo logo da 2ª inspección; podemos admitir coma correcto o segundo dato ( o concello non achega proba ningunha contraditoria ) e, se ben, o 1º é mais discutible conta co abeiro do art. 326 ter a 2º parágrafo segundo, e o Concello non achega dato ningún que permita acoller outro parámetro, o que obriga a rexeitalo recurso neste punto.

QUINTO.-No facemos declaración das custas, de conformidade co disposto no artigo 139 da Lei Xurisdicional .

Por todo o exposto, en nome do Rey, pola autoridade que lle confire a Constitución, esta sala decidiu

Fallo

QueACOLLEMOS PARCIALMENTEo recurso contencioso-administrativo presentado polo CONCELLO DE COSPEITO contra a resolución de 22.12.2016 da CONFEDERACION HIDROGRÁFICA MIÑO-SIL ( exped. S/27/0175/15/V ) rebaixando a sanción a 1.000 euros.

Non facemos declaración das custas.

Notifíquese ás partes e, no seu momento, devólvase o expediente administrativo á súa procedencia, con certificación desta resolución. Contra esta resolución teñen un recurso de casación ante a Sala Terceira do Tribunal Supremo e/ou Sala de Casación do Tribunal Superior de Xustiza. Devandito recurso haberá de prepararse ante a Sala de instancia no prazo de trinta días, contados desde o seguinte ao da notificación da resolución que se recorre, en escrito no que, dando cumprimento aos requisitos do artigo 89 da Lei Reguladora da Xurisdición Contencioso-Administrativa , tómese en consideración o disposto no punto III do Acordo da Sala de Goberno do Tribunal Supremo de data 20 de abril de 2016, sobre extensión máxima e outras condicións extrínsecas dos escritos procesuais referidos ao recurso de casación (B.Ou.E. do 6 de xullo de 2016).

Así o pronunciamos, mandamos e asinamos.

PUBLICACION.- A sentenza anterior foi lida e publicada o mesmo día da súa data, polo Ilmo. Sr. Maxistrado RelatorD. FERNANDOFERNANDEZ LEICEAGAao estar a celebrar audiencia pública a Sección 002 da Sala do Contencioso- Administrativo doTribunal Superior de Xustiza de Galicia. Do que eu, Letrada da Administración de Xustiza, certifico.