Sentencia Contencioso-Administrativo Nº 315/2018, Tribunal Superior de Justicia de Galicia, Sala de lo Contencioso, Sección 4, Rec 15647/2017 de 05 de Noviembre de 2018

Encabezamiento

T.S.X.GALICIA CON/AD SEC.4

A CORUÑA

SENTENCIA: 00315/2018

-Equipo/usuario: IL

Modelo: N11600

PLAZA GALICIA S/N

N.I.G:15030 33 3 2017 0001671

Procedimiento: PO PROCEDIMIENTO ORDINARIO 0015647 /2017 /

Sobre:ADMINISTRACION TRIBUTARIA Y FINANCIERA

De D./ña. Cirilo

ABOGADOJAVIER CONSTENLA VEGA

PROCURADORD./Dª. MARIA DEL CARMEN LOSADA GOMEZ

ContraD./Dª. CONSELLERIA DE FACENDA

ABOGADOLETRADO DE LA COMUNIDAD

PROCURADOR D./Dª.

RELATOR: D. FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA

NO NOME DE EL-REI

A Sección 004 da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia pronunciou a

SENTENZA

Ilmos./as. Sres./as. D./Dª

JOSE MARIA GOMEZ E DIAZ CASTROVERDE-PTE

JOSE MARIA ARROJO MARTINEZ

JUAN SELLES FERREIRO

FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA

MARIA DEL CARMEN NÚÑEZ FIAÑO

A CORUÑA,cinco de novembro de dous mil dezaoito.

No recurso contencioso-administrativo que, co número 15647/2017, presentado por Dº Cirilo, representado polo procurador Sra. Losada Gómez, dirixido polo letrado Dº.Constenla Vega, contra o acordo de 04.09.2017 da CONSELLERÍA DE FACENDA. É parte a Administración demandada a CONSELLERÍA DE FACENDA, representado polo letrado da Xunta.

É relator o Ilmo. Sr. D. FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA.

Antecedentes

PRIMEIRO. -Admitiuse a trámite o recurso, e practicáronse as dilixencias oportunas, presentado o recorrente a súa demanda, na que solicitou que se acollera integramente o recurso.

SEGUNDO. -Conferido traslado á parte demandada, solicitouse a desestimación do recurso, de conformidade cos feitos e fundamentos de dereito consignados na contestación da demanda.

TERCEIRO. -Recibíndose o asunto a proba e declarado concluso o debate escrito, quedaron as actuacións sobre a mesa para resolver.

CUARTO. -Na sustanciación do recurso observáronse as prescricións legais, sendo a súa contía 17.752,20 EUROS .

Fundamentos

PRIMEIRO.-O acto que se recorre é o acordo de 04.09.2017 da CONSELLERÍA DE FACENDA que rexeita o recurso de NULIDADE presentado contra a liquidación do I.Sucesións ( exped. NUM000).

Segundo resulta do expediente o Sr. Cirilo presentou a autoliquidación do I.Sucesións o 22.02.2011, designando como domicilio para notificacións a Urb. DIRECCION000-Bloque NUM001- NUM002- NUM004 NUM003 de TEO. Comprobación do valor con requerimento de información. Trámite de audiencia con designación dun novo enderezo: r/General Pardiñas-20.1ºD Santiago.

Liquidacion NUM005 que lle intentaron notificar duas veces (27.07 e 05.09.2012 ): AUSENTE; intentos de notificación no enderezo de TEO ( ausente ). Notifiacion no DOG de 05.10.2012.

Providencia de constrinximento que lle intentaron notificar o 26 e 27.08.2013: AUSENTE e DOG 07.10.2013.

Dilixencia de embargo; intentos de notificación de 05.01 e 07.01.2015: AUSENTE e DESCOÑECIDO. Dog DE 20.01.2015.

Embargo de vehículos; intentos de notificación na Pya Seselle Ch.Prado Rojo-86-Ares de 03.09 e 04.09.2015 ( ausente ) e o 08.09.2015 notificacion efectiva.

Recurso de reposicion de 08.10 contra a dilixencia de embargo ( e solicitude de aprazamento/fraccionamento ). Rexeitánllo o 25.01.

Acción de nulidade de 21.10.2015.

SEGUNDO.-O recorrente identifica coma causa de nulidade a prevista no art. 217.1.e) Lei 58/2003 e 62.1.e) Lei 30/92, é dicir, o TER PRESCINDIDO TOTAL E ABSOLUTAMENTE do procedemento legalmente establecido ó entender que a LIQUIDACION non se notificou en forma.

A identificación da causa de NULIDADE invocada ten relevancia, dado que como establece a STS 19.02.2018: La Sra. xxxx pidió la nulidad de su liquidación tributaria porque en el recurso de reposición entablado por su hermano contra la suya no fue oída, circunstancia que, en su criterio, la hacía (a su liquidación) incursa en la causa de nulidad del artículo 217 .1.e) LGT : haberse adoptado prescindiendo total y absolutamente del procedimiento legalmente establecido. Sin embargo, la Sala de instancia, después de rechazar que concurriera tal razón para declarar la nulidad de la liquidación, atendiendo a unos datos de hecho diferentes (la circunstancia de que por la adquisición hereditaria a partes iguales del mismo bien soportaran cuotas tributarias distintas) y sin plantear la tesis, resolvió que la liquidación girada a la misma era nula de pleno Derecho por incurrir en vulneración del derecho fundamental a la igualdad en la aplicación de la ley, causa contemplada en el artículo 217 .1.a) LJCA .

7. Al proceder de tal modo, la Sala de instancia ha hecho caso omiso del talante estricto con el que han de ser abordados las causas de nulidad de pleno Derecho de los actos tributarios y el procedimiento de revisión de los actos firmes que padecen una de esas tachas, además de desconocer la configuración de la jurisdicción contencioso- administrativa, que impide resolver sobre pretensiones distintas de las suscitadas en la vía administrativa con fundamento en un sustrato fáctico diferente del esgrimido por la interesada en esa vía y en su demanda. En definitiva, la sentencia impugnada ha incurrido en una incongruencia por exceso al interpretar y aplicar al caso enjuiciado lo dispuesto en el artículo 217 LGT .

Do dito resulta que debemos resolver dentro dos límites propostos pola partes e, en concreto, determinar se os ( alegados ) defectos nas notificacións son equivalente a ter prescindido total e absolutamente do procedemento.

Debemos partir de que ante o deseño xeral que fan a Lei 30/1992 ( RCL 1992, 2512, 2775 e RCL 1993, 246)- e tamén a actual Lei 39/2015- e a Lei Xeral Tributaria ( RCL 2003, 2945) parece claro que debe sopesarse a gravidade do vicio producido para determinar se merece o máximo reproche da súa expulsión radical do mundo xurídico, consecuencia que se reserva para os casos concretos que para o efecto se enumeran, ou se a resposta máis proporcional é a que resulta da regra xeral que nos conduce á anulabilidad. Así resulta da interpretación que dos preceptos citados vén facendo a xurisprudencia do Tribunal Supremo, da que se poden extraer dous principios.

En primeiro lugar, a interpretación estrita da concorrencia das causas que conducen á aplicación da regra especial, a nulidade de pleno dereito, afirmando que a nulidade é unha 'medida extrema que ao tratar de evitar a supervivencia de efectos evidentemente ilícitos, inmorais e contrarios ao interese público, só debe apreciarse naqueles casos de gravísimas infraccións tipificables, sen xénero de dúbidas, nalgún dos supostos legais' ( Sentenza do Tribunal Supremo, TS, 15 de Xuño de 1981 ( RJ 1981, 2689) ), de modo que a nulidade radical dos actos administrativos, 'ten un ámbito moi circunscrito aos supostos concretos enumerados no mesmo, cuxa interpretación jurisprudencial presenta un marcado sentido restritivo do entendemento dos seus termos, para temperalos á súa finalidade de manter o procedemento administrativo dentro dunha canle adecuada a dereito, pero que non supoña un formalismo extremo repudiado pola propia Lei e por causa do cal se incorrese en frecuentes nulidades determinantes de esterilidad da función administrativa. E así o revelan as palabras empregadas polo devandito precepto, indicativas de que só casos extremos, como órgano manifestamente incompetente, actos de contido imposible ou delituoso, ou ditados prescribindo total e absolutamente das normas de procedemento legalmente establecidas, provocan a nulidade de pleno dereito' ( sentenza do TS do 8 de Xullo de 1983 ( RJ 1983, 4030) ).

Esta interpretación estrita é corroborada pola xurisprudencia, como pode observarse das sentenzas do TS de 5 maio 2008 (Recurso de Casación 9900/2003) ( RJ 2008, 5005) , do 2 de decembro de 2009 (recurso de casación 1274/2004), 9 de xuño de 2011 (recurso de casación 5481/2008), 7 de decembro de 2012 (recurso de casación 1966/2011), ou 10 de decembro de 2012, (recurso de casación 563/2010) ( RJ 2013, 723) .

En segundo lugar, pero como complemento do principio anterior, o TS impón atender ás circunstancias concorrentes, para evitar a supervivencia de efectos evidentemente ilícitos, inmorais ou contrarios á orde pública, (así, a xa citada STS 15 de xuño de 1981 ( RJ 1981, 2689) , xa que 'na esfera administrativa ha de ser aplicada con moita parsimonia e moderación a teoría xurídica das nulidades, debendo terse en conta, antes de chegar a unha solución tan drástica e extrema, o conxunto de circunstancias concorrentes, como son as relativas á importancia dos vicios existentes, do dereito a que afecte, das derivacións que motive e da situación ou posición dos interesados no expediente ' ( sentenzas do TS do 30 de xaneiro de 1984; do 7 de marzo de 1988 ( RJ 1988, 1797) e do 18 de decembro de 1991). No mesmo sentido, as sentenzas do TS do 17 de outubro de 1991, 31 de maio de 2000 ( RJ 2000, 7551) , ó, máis recentemente, a sentenza do 10 de decembro de 2012, (recurso de casación 563/2010) ( RJ 2013, 723) , que explica que 'resulta necesario ponderar en cada caso as consecuencias producidas por tal omisión á parte interesada, a falta de defensa que realmente orixinase e, sobre todo, o que puidese variar o acto administrativo orixinario en caso de observarse o trámite omitido.'

Verbo da causa 6 do art. 217.1 Lei 58/2003; 0 respecto é de especial interese citar a sentenza, tamén do Alto Tribunal, do 9 de xuño de 2011 (recurso de casación 5481/2008) ( RJ 2011, 5165):

'Pola súa banda, o apartado e) do referido artigo 217.1 recolle como suposto de nulidade de pleno dereito dos actos ditados en materia tributaria, o de 'que fosen ditados prescindindo total e absolutamente do procedemento legalmente establecido para iso ou das normas que conteñen as regras esenciais para a formación da vontade nos órganos colexiados'.

Iso lévanos a distinguir os seguintes casos:

1º) Cando se prescinde total e absolutamente do procedemento, referíndose a este suposto as Sentenzas desta Sala do 10 de outubro de 1979, 21 de marzo de 1988 ( RJ 1988, 1691) , 12 de decembro de 1989, 29 de xuño de 1990, 31 de xaneiro de 1992, 7 de maio, 4 de novembro e 28 de decembro de 1993, 22 de marzo e 18 de xuño de 1994 e 31 de outubro de 1995 ( RJ 1995, 7481) , entre moitas outras).

Trátase dun suposto reservado, como se sinalou na Sentenza do 8 de febreiro de 1999, 'para aquelas vulneracións da legalidade cun maior compoñente antijurídico', debendo ser a omisión 'clara, manifesta e ostensible' ( Sentenzas do 30 de abril de 1965, 22 de abril de 1967, 19 de outubro de 1971, 15 de outubro de 1997 ( RJ 1997, 7794) e 30 de abril de 1998)) e non podéndose cualificar como suposto de nulidade de pleno en caso de omisión dun mero trámite (por todas a Sentenza desta Sección do 24 de febreiro de 2004, ditada no recurso de casación 7791/2008[sic] ( RJ 2005, 2930) ), salvo que o mesmo sexa esencial.

2º) Cando se utiliza un procedemento distinto do establecido na Lei.

Realmente, asimílase á ausencia de procedemento e así se recoñece na Sentenza desta Sección do 26 de xullo de 2005 (recurso de casación 5046/2000) ( RJ 2005, 8781) , pero tamén pode ocorrer que no que se siga cúmpranse os trámites esenciais do omitido, non dando lugar á nulidade de pleno dereito.

3º) Cando se prescinde dun trámite esencial . Así se recoñeceu nas Sentenzas do 21 de maio de 1997, 31 de marzo de 1999 ( RJ 1999, 4167) e 19 de marzo de 2001.'

Isto é, a xurisprudencia pon de manifesto a concorrencia de tres requisitos para declarar a nulidade dun procedemento pola causa que estamos a examinar: A).- Que a omisión debe ser total e absoluta, ao utilizar o precepto ambos os adverbios. Con iso estase remarcando que debe ser manifesto o vicio cometido, isto é, debemos estar ante unha omisión manifesta do procedemento. Aínda que, como se acaba de expoñer, a propia xurisprudencia engloba tres supostos distintos: non seguir procedemento algún (equiparable á vía de feito), seguir un distinto do establecido legalmente ou previsto polo lexislador, e prescindir dos trámites esenciais de forma que fagan inidentificable o procedemento legalmente establecido (entendendo por tales aqueles que delimitan o conxunto de dereitos e obrigacións dos interesados ou dos posibles afectados). B).- A relevancia da omisión procedimental, ou ponderación á que antes se aludiu. C).- O menoscabo ou lesión das garantías do interesado que fundamentalmente lesionan o seu dereito á defensa, isto é, produce indefensión.

Polo tanto, para que se produza esta causa de nulidade de pleno dereito é imprescindible ou ben a ausencia total de procedemento, ou ben de trámite esencial equivalente a aquela ou pola utilización dun procedemento diferente ao legal ou regulamentariamente previsto

Os supostos de nulidade previstos no ordenamento tributario e que son reflexo do establecido no ordenamento administrativo, establécense atendendo á gravidade e transcendencia do vicio que se produciu, o que supón, en definitiva, a necesidade de acudir a unha análise casuístico para determinar a gravidade do mesmo.

Véxase respecto diso a Sentenza da Audiencia Nacional de 16 setembro 2004 ( JT 2004, 1396) .

En sentido parecido pronunciouse tamén o Consello de Estado, manifestando respecto diso que a mera omisión dun trámite, aínda que fose preceptivo, non constitúe necesariamente por si soa un vicio de nulidade de pleno dereito con arranxo o disposto no art. 47.1.e) Lei 39/2015, do 1 de outubro, do Procedemento Administrativo Común das Administracións Públicas).

Na mesma liña pronunciouse a Sentenza do Tribunal Supremo de 11 xullo 2003 ( RJ 2003, 5433) , onde se declarou que a falta de audiencia nun procedemento non sancionador non é, por si propia, causa de nulidade de pleno dereito , senón que só pode conducir á anulación do acto naqueles casos nos que tal omisión producise a indefensión material e efectiva do afectado pola actuación administrativa.

Non constitúe omisión do procedemento a falta de notificación do inicio das actuacións inspectoras e insuficiencia da representación outorgada ao interesada respecto dos exercicios económicos contemplados na liquidación tributaria. De igual modo a falta de motivación do acta de inspección tributaria ou a paralización do procedemento por máis de seis meses, non constitúen por si sós un abandono ou inobservancia total do procedemento (STS ( Sala do contencioso-administrativo, Sección 2ª), sentenza de 5 maio 2008 [ RJ 2008, 5005] ).

TERCEIRO.-Cos indicados alicerces compre resolver se os defectos denunciados nas notificacións son ou non causa de nulidade.

O recorrente cingue a denuncia as notificacións practicadas para facerlle sabela liquidación e providenza de prema, as realizadas o 20.08.2012 ás 10:30 horas e o 21.08 as 10:30 horas, e 26.08.2013 ás 12:45 e 27.08 ás 10.30, e sostén que se realizaron ( a 1ª )no mes cotián de vacacións e á mesma hora, e no período de vacacións e sen respectala diferencia de 24 horas a 2ª, infrinxindo a doutrina da STS de 12.12.1997 e 13.05.2015.

Concordamos coa administración en que o mes de agosto non é inhábil ós efectos de realiza-las notificacións, sen que a STS 13.05.2015 estableza tal doutrina ( coma pretende o recorrente ), e sen que o recorrente acredite, nin tan sequera, que nesas datas estivera disfrutando de vacacións fora do seu enderezo cotián.

A notificación - agás do que se dirá- cumpre coas esixencias do Rd 1829/1999, dado que figura no xustificante de recepción, que se intentou a notificación en dúas ocasións e NON FOI RETIRADO, caducando.

Coma dixemos na STSX Galicia 19.06.2018: O Real Decreto 1829/1999, do 3 de decembro ( RCL 1999, 3265 e RCL 2000, 414) , polo que se aproba o Regulamento polo que se regula a prestación dos servizos postais, determina no seu art. 42 que ' 1. Se tentada a notificación no domicilio do interesado, ninguén puidese facerse cargo da mesma, farase constar este extremo na documentación do empregado do operador postal e, no seu caso, no aviso de recibo que acompañe á notificación, xunto co día e a hora en que se tentou a mesma, intento que se repetirá por unha soa vez e nunha hora distinta dentro dos tres días seguintes.

2. Se practicado o segundo intento, este resultase infrutuoso pola mesma causa consignada no parágrafo anterior ou ben polo coñecemento sobrevindo dalgunha das previstas no artigo seguinte, consignarase devandito extremo na oportuna documentación do empregado do operador postal e, no seu caso, no aviso de recibo que acompañe á notificación, xunto co día e a hora en que se realizou o segundo intento.

3. Unha vez realizados os dous intentos sen éxito, o operador ao que se encomendou a prestación do servizo postal universal deberá depositar en lista as notificacións durante o prazo máximo dun mes, a cuxo fin se procederá a deixar ao destinatario aviso de chegada na correspondente marcadora domiciliaria, debendo constar no mesmo, ademais da dependencia e prazo de permanencia en lista da notificación, as circunstancias expresadas relativas ao segundo intento de entrega. Devandito aviso terá carácter ordinario.

4. ...

5. Se practicado o segundo intento, este resultase infrutuoso pola mesma causa consignada no parágrafo anterior ou ben polo coñecemento sobrevindo dalgunha das previstas no artigo seguinte, consignarase devandito extremo na oportuna documentación do empregado do operador postal e, no seu caso, no aviso de recibo que acompañe á notificación, xunto co día e a hora en que se realizou o segundo intento. A partir deste momento, dita notificación terá o mesmo tratamento que as que houberen sido rexeitadas ou rexeitadas.

6. En todos os supostos previstos nos parágrafos anteriores, o empregado do operador postal deberá facer constar a súa firma e número de identificación no aviso de recibo que, no seu caso, acompañe á notificación e no aviso de chegada se o mesmo procede. '.

No caso presente a discusión cínguese en determinar se deixaou o persoal de correios o AVISO DE CHEGADA ou non.

Ó respecto compre indicar que, unha norma posterior, o RD 1065/2007, para as notificacións tributarias, establece no artigo 114.1 que este aviso de chegada procederá cando sexa posible e que se deixará os efectos meramente INFORMATIVOS, o que parece privarlle da relevancia que tiña no RD 1829/1999.

A esto engadimos que esta Sala ten dito ( dende a sentenza do PO 15777/2015): No caso presente aínda que non figura - coa claridade debida- que o persoal notificación cumprira coa esixencia de facelo deposito en lista, deixando aviso de chegada a XXX xa que a única mención que parece facer referencia a dito extremo e o riscado do recadro co número 9: NON RETIRADO, entendemos que dita mención é expresiva do cumprimento das esixencias regulamentarias , e que o feito de NON RETIRALA notificación esixiu, con carácter previo, que se deixou aviso, con indicación do prazo e da dependencia onde estaba.

Esta interpretación - que muda o criterio que mantivemos noutras sentenzas- é coherente coa realidade social e co funcionamento do servizo de correios, ó non existir motivo ningún que autorice a dubidar de que se cumpriron coas esixencias do RD 1829/99....

Do dito resulta que as notificacións, neste punto, foron correctas.

Cuestión distinta é o incumprimento da esixencia de que a notificación se faga EN HORA DISTINTA (A lei require dous intentos de notificación no domicilio fiscal en días distintos, o segundo deles dentro dos tres días seguintes ao primeiro e en hora distinta), cousa que se incumpre na notificación da liquidación: as dúas realizáronas as 10:30 horas ( non así coa providencia de prema, onde a notificación realízase en día distinto e en hora diferente ).

Cuestión que afectaría á EFICACIA e non á validez da liquidación.

CUARTO.-O que compre determinar e se este defecto é equiparable a prescindir total e absolutamente do procedemento legalmente establecido, ou se mailo defecto, o recorrente puido defenderse.

Como é natural, a importancia da notificación e a necesidade de practicala persoalmente, radica en facer posible que os interesados poidan defender os seus dereitos e intereses lexítimos

Vinculadas as garantías da notificación co principio de boa fe e co dereito fundamental de tutela xudicial efectiva, con todo, cabe a notificación por edictos ou por comparecencia unha vez superados os requisitos legais previstos en relación cos intentos de notificación persoal.

A plena produción de efectos dos actos administrativos require o cumprimento do orzamento da súa eficacia, é dicir, require da notificación regular do acto administrativo.

A notificación é un instrumento para que o interesado coñeza o acto da Administración, sendo deber dos seus órganos a correcta realización da mesma, co que é obrigado tela por inexistente ante calquera insuficiencia, confusión ou dúbida sobre a súa realización, sobre as persoas ás que se practicou ou sobre a data na que se produciu.

A única irregularidade - coma se indicou- é o incumprimento da obriga de que a notificación 1ª e 2ª se realice en HORA DISTINTA; este defecto, nembargantes, non é constitutivo da nulidade do artigo 217.1.e Lei 58/2003 dado que, non devalou as posibilidades de defensa do recorrente; segundo a súa propia alegación, as notificacións practicáronse durante o período vacacional do recorrente ( non estaba no enderezo indicado ), polo que, a practica correcta ( que a 2ª notificación a fixeran as 11.30 e non as 10:30 ) non engadiría garantía ningunha, nin faría mais eficaz o intento.

A esto engadimos que a notificación da providenza de prema é correcta, do que resulta que nese momento puido denúncialas irregularidades da notificación da liquidación e, nembargantes, ó non facelo, falarmos dun acto válido firme e consentido.

Do dito resulta que, se ben existiron defectos na notificación da liquidación, estos non equivalen a prescindir total e absolutamente do procedemento legalmente establecido, o que obriga a rexeitalo recurso.

A maior abastanza e só a efectos indicativos podemos subliñar que, de concorren igualdade de condicións coa sua írman e obter esta outra liquidación de menor importe (coma efectos da anulación da liquidación por defectos de motivación) tería aberta a vía do artigo 217.1 pola causa A, tale coma resulta da STSX Andalucía 28.05.2017 ( infraccion do principio de igualdade ).

CUARTO.-Non facemos declaración das custas ó existir dúbidas fundadas en dereito, de conformidade co disposto no artigo 139 da Lei Xurisdicional.

Por todo o exposto, en nome do Rey, pola autoridade que lle confire a Constitución, esta sala decidiu

Fallo

Que REXEITÁMOLO recurso contencioso-administrativo presentado por Dº Cirilo contra a resolución de 04.09.2017 da CONSELLERÍA DE FACENDA (EXP. NUM000).

Non facemos declaración das custas.

Notifíquese ás partes e, no seu momento, devólvase o expediente administrativo á súa procedencia, con certificación desta resolución. Contra esta resolución teñen un recurso de casación ante a Sala Terceira do Tribunal Supremo. Devandito recurso haberá de prepararse ante a Sala de instancia no prazo de trinta días, contados desde o seguinte ao da notificación da resolución que se recorre, en escrito no que, dando cumprimento aos requisitos do artigo 89 da Lei Reguladora da Xurisdición Contencioso-Administrativa, tómese en consideración o disposto no punto III do Acordo da Sala de Goberno do Tribunal Supremo de data 20 de abril de 2016, sobre extensión máxima e outras condicións extrínsecas dos escritos procesuais referidos ao recurso de casación (B.Ou.E. do 6 de xullo de 2016).

Así o pronunciamos, mandamos e asinamos.