Sentencia Contencioso-Administrativo Nº 343/2019, Tribunal Superior de Justicia de Galicia, Sala de lo Contencioso, Sección 4, Rec 15642/2018 de 17 de Julio de 2019

Encabezamiento

T.S.X.GALICIA CON/AD SEC.4

A CORUÑA

SENTENCIA: 00343/2019

-Equipo/usuario: IL

Modelo: N11600

PLAZA GALICIA S/N

N.I.G:15030 33 3 2018 0001173

Procedimiento: PO PROCEDIMIENTO ORDINARIO 0015642 /2018 /

Sobre:ADMINISTRACION TRIBUTARIA Y FINANCIERA

De D./ña. Alejandro

ABOGADOJOSE MARIA LOPEZ LOPEZ

PROCURADORD./Dª. MARIA ANGELES REGUEIRO MUÑOZ

ContraD./Dª. CONSELLERIA DE FACENDA, TRIBUNAL ECONOMICO-ADMINISTRATIVO REGIONAL DE GALICIA

ABOGADOLETRADO DE LA COMUNIDAD, ABOGADO DEL ESTADO

PROCURADORD./Dª. ,

RELATOR: D. FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA

NO NOME DE EL-REI

A Sección 004 da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia pronunciou a

SENTENZA

Ilmos./as. Sres./as. D./Dª

JOSE MARIA ARROJO MARTINEZ

FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA

MARIA DEL CARMEN NÚÑEZ FIAÑO

A CORUÑA, dezasete de xullo dous mil dezanove.

No recurso contencioso-administrativo que, co número 15642/2018, presentado por Dº Alejandro , representado polo procurador Sra. Regueiro Muñoz , dirixido polo letrado Dº. López López, contra o acordo de15.03.2018 do TEAR. É parte a Administración demandada o TEAR, representado polo letrado do Estado e a CONSELLERÍA DE FACENDA, coa asistenza do letrado da Xunta.

É relator o Ilmo. Sr. D. FERNANDO FERNÁNDEZ LEICEAGA.

Antecedentes

PRIMEIRO. -Admitiuse a trámite o recurso, e practicáronse as dilixencias oportunas, presentado o recorrente a súa demanda, na que solicitou que se acollera integramente o recurso.

SEGUNDO. -Conferido traslado á parte demandada, solicitouse a desestimación do recurso, de conformidade cos feitos e fundamentos de dereito consignados na contestación da demanda.

TERCEIRO. -Recibíndose o asunto a proba e declarado concluso o debate escrito, quedaron as actuacións sobre a mesa para resolver.

CUARTO. -Na sustanciación do recurso observáronse as prescricións legais, sendo a súa contía 1.423,31 EUROS.

Fundamentos

PRIMEIRO.-O acto que se recorre é o acordo de 15.03.2018 do TEAR que rexeita a reclamación económico administrativa contra a liquidación do ITP derivada da escritura de compravenda de 02.03.2016: valor escriturado de 6.000 euros.

Valor comprobado (valor catastral x 1,30) de 19.908,72 euros.

SEGUNDO.-Coma sinala o letrado do Estado o sistema de valoración previsto no artigo 57.1.b Lei 58/2003 - aplicable pola remisión do art. 46 Real Decreto Legislativo 1/1993 - condicionouno a STS 23.05.2018 a unha serie de esixencias:

g) Nesta liña de razoamento, unha cousa é que a noción do valor real sexa indeterminada na enunciación legal, pero cuantificable sobre a base do emprego dos medios de comprobación que tipifica a lei, e outra ben distinta é que a Administración quede apoderada, polo artigo 57.1. b) LGT , para a substitución libérrima da determinación ou comprobación do valor real por outro distinto que, en puridad, non o é -ou non necesariamente éo-, na medida en que se integra nunha norma xurídica, unha disposición de seu abstracta, que por iso mesmo afástase de aspectos que velis nolis han de confluír no establecemento do valor de cada inmoble -como sucede co estado de conservación, as melloras incorporadas, a posición relativa do inmoble nun edificio ou urbanización, etc.-

h) En resumo do anterior, dixo con constancia e reiteración a xurisprudencia deste Tribunal Supremo que o acto de determinación do valor real dos bens inmobles comprobados pola Administración -que, polo tanto, corrixe ou verifica os valores declarados polo interesado como prezo ou magnitude do negocio xurídico levado a termo- ha de ser: a) singularizado; b) motivado; e c) froito dun exame do inmoble, normalmente mediante visita ao lugar (véxanse, por todas, as sentenzas do 29 de marzo de 2012 -recurso de casación para unificación de doutrina nº 34/2010 -; do 18 de xuño de 2012 -recurso de casación nº 224/2009 -; e do 26 de marzo de 2014 -recurso de casación nº 3191/2011 -)........

c) Os expresados bos desexos é dubidoso que poidan ser constitucionalmente lexítimos cando no seu plasmación xurídica veñen substituír un sistema de comprobación individual, ad casum, por parte de funcionario experto e neutral, que a xurisprudencia esixía que fose singular, motivada e baseada na observación directa dos bens, por outro método de establecemento universal e indistinto de valores para todo o municipio, desatento ás singularidades de tales bens e que renuncia de antemán a ofrecer ao interesado razóelas determinantes da súa decisión, en tanto prescinde da referencia precisa ao seu caso concreto. d) Tales deficiencias e claudicacións, na medida en que conscientemente se apartan do valor real, xa que reflicten criterios puramente xerais, sen distinción algunha, sobre todos os inmobles dunha mesma localidade, van directamente unidas ao feito de que sexa unha disposición xeral, un regulamento, a que atraia para si a pretendida función de comprobar, de singularizar e, polo tanto, de motivar, algo que a súa índole abstracta, a súa vocación xeral, impídelle afrontar de forma adecuada e xusta.................................................................................................................................

a) O artigo 57.1. b) LGT non prefigura a forma xurídica en que ha de desenvolverse a comprobación que nel autorízase, nin menos aínda a clase de impostos aos que vai dirixida. Non impón, pois, que o emprego de coeficientes débase plasmar precisamente en disposicións xerais -excepción feita do deber de publicar a metodoloxía, os coeficientes resultantes e o período de validez, que non require per se a forma regulamentaria-. Unha vez óptase pola adopción desta, ningún precepto superior esixe tampouco que a disposición non só se limite a conter os elementos obxectivos, pero xerais, para a determinación do valor real -os coeficientes-, senón que esgote ou culmine, co puro reflexo mecánico, automático e indiscriminado dos coeficientes nela recolleitos, toda tarefa comprobadora. Noutras palabras, que a comprobación consista nesa mera operación aritmética, considerada globalmente. É de advertir, conforme ao prevido no artigo 134.1 LGT , que tales valores publicados -non só os coeficientes- serven tamén a outro propósito distinto, o de dispensar da comprobación de valores a quen os utilice, aínda cando sexa posible que tales valores oficiais superen o valor declarado, incluso o valor real, de ser este máis elevado. Ademais, a utilización dunha fórmula regulamentaria non significa que o coeficiente adoptado deba ser automaticamente transferido á liquidación, con renuncia a toda posible actividade complementaria que puidese matizar ou endereitar a automaticidad do valor programado, mediante a introdución de factores de corrección que atendan ás singularidades do inmoble sometido a comprobación. Así, a dicción legal do artigo 57.1. b) LGT , que fala de estimación por referencia aos valores, non de aplicación de valores , permite interpretar a norma no sentido de que tales valores poidan ser un punto de partida estimativo, co necesario complemento, para a asignación final do valor concreto, dunha verdadeira comprobación singular, motivada e baseada na observación directa e inmediata do ben comprobado.

b) Sentado o anterior, o feito de que os coeficientes figuren en anexos de disposicións regulamentarias, distribuídos con carácter único por poboacións, non lles confire unplus de autenticidade ou unha maior presunción de veracidade que poida ser inmune ás demais presuncións -menos aínda ante o xuíz-, como as que afectan as declaracións fiscais ou autoliquidaciones, senón só na medida en que o seu orzamento de feito -o axuste dos coeficientes ao valor real- sexa verdadeiramente cumprido e, para iso, sometido a contraste. O contrario sería transformar un mero mecanismo de orde técnica en que ancorar a eficacia da actividade administrativa nunha presunción iuris et de iure que incorporaría unha auténtica diabolica probatio a quen pretendese refutarlos no proceso.

c) En calquera caso, a presunción de validez da orde autonómica ou dos coeficientes recolleitos nela non permiten situar á Administración recorrente nunha posición procesual de predominio no seo do litixio xudicial en que se dilucida a validez do acto de liquidación que constitúe a plasmación da devandita orde, con sacrificio do dereito fundamental á tutela xudicial efectiva e, dentro dela, á igualdade de armas entre as partes e ao dereito a valerse de toda clase de probas lexítimas. ............................................................................................................................. Se as autoliquidaciones, pois, comportan unha carga para o administrado, favorecida legalmente pola presunción do artigo 108.4 LGT , a resposta á primeira pregunta enunciada no auto de admisión debe ser negativa, por estas razóns: a) A Administración ten que xustificar, antes de comprobar, que hai algo que mereza ser comprobado, isto é, verificado na súa realidade ou exactitude por ser dubidosa a súa correspondencia coa realidade. Neste caso, ten que xustificar por que non acepta o valor declarado, incredulidade que, á súa vez, involucra dúas facetas distintas: a primeira sería a de supoñer que o prezo declarado non corresponde co efectivamente satisfeito, o que daría lugar a unha simulación relativa cuxa existencia non pode ser, desde logo, fachendosa, senón obxecto da necesaria proba a cargo da Administración que a afirma; a segunda faceta, distinta da anterior, consiste en admitir que o valordeclarado como prezo da compravenda é o efectivamente abonado, pero non corresponde co valor real, que é cousa distinta. Neste caso, tamén tería que xustificar a Administración a fonte desa falta de concordancia.

b) Esa xustificación non é só sustantiva e material, senón tamén formal, en tanto comporta a esixencia, no acto de comprobación e no de liquidación a cuxo establecemento tende, de motivar as razóns polas que se considera que o valor declarado nunha autoliquidación que a lei presume certa non se corresponde co valorreal, sen que sexa admisible que a fonte desas razóns sexa a mera disparidade do valor declarado co que resulte dos coeficientes aprobados.

c) Que a aplicación de coeficientes abstractos sobre valores catastrais sexa legal como método de valoración -afirmación da que non dubidamos-, tal como preconiza o recurso de casación ( artigo 57.1. b) LGT ), non significa que sexa un método idóneo, pola súa abstracción, para establecer o valor real (artigos 10.1 e 46.1 TRLITP). d) O emprego da potestade regulamentaria, por medio de orde autonómica, para fixar automaticamente coeficientes únicos para todos os bens inmobles radicados nunha localidade, non pode entrañar un plus de presunción de acerto na comprobación, dado que á abstracción propia da forma en que se fixan os valores por coeficientes engádese a inherente ás normas xurídicas, que non atenden nin poderían facelo ao caso singular (pode verse para o efecto o voto particular formulado ás dúas sentenzas do 6 de abril de 2017, desta Sala, recursos de casación nº 888 e 1183/2016 ).

Aplicarmos estes principios ó caso de autos e temos que a administración autonómica procedeu a aplicarlle ó valor catastral os índices aprobados na Orde de 29.06.2015; índices que son xerais para as localidades, e así no caso de AMES é un coeficiente xeral e abstracto de 1,30, sen que exista unha avaliación individualizada do ben cando, na propia liquidación figura que estarmos ante unha casa en mal estado.

Este modo de actuar non é admitido pola sentenza reproducida o que nos leva a acollelo recurso.

TERCEIRO.-Non facemos declaración das custas ó existir dúbidas fundadas en dereito ( cambio de criterio polo TS ), de conformidade co disposto no artigo 139 da Lei Xurisdicional .

Por todo o exposto, en nome do Rey, pola autoridade que lle confire a Constitución, esta sala decidiu

Fallo

Que ACOLLÉMOLO recurso contencioso-administrativo presentado por Dº Alejandro contra a resolución de 15.03.2018 do TEAR (Liquidación ITP, exped. 15/5374/2017) anulándoa por contraria a dereito.

Non facemos declaración das custas.

Notifíquese ás partes e, no seu momento, devólvase o expediente administrativo á súa procedencia, con certificación desta resolución. Contra esta resolución teñen un recurso de casación ante a Sala Terceira do Tribunal Supremo. Devandito recurso haberá de prepararse ante a Sala de instancia no prazo de trinta días, contados desde o seguinte ao da notificación da resolución que se recorre, en escrito no que, dando cumprimento aos requisitos do artigo 89 da Lei Reguladora da Xurisdición Contencioso-Administrativa , tómese en consideración o disposto no punto III do Acordo da Sala de Goberno do Tribunal Supremo de data 20 de abril de 2016, sobre extensión máxima e outras condicións extrínsecas dos escritos procesuais referidos ao recurso de casación (B.Ou.E. do 6 de xullo de 2016).

Así o pronunciamos, mandamos e asinamos.