Sentencia Penal 23/2024 Audiencia Provincial Penal de A Coruña nº 2, Rec. 1204/2023 de 19 de enero del 2024

Primeiro.- Dado que a primeira impugnación dos recursos é referida á valoración probatoria da instancia, convén resumir o razoamento contido na sentenza.

O resumo dos feitos probados podería ser o seguinte:

Violeta aproveitou a súa relación de traballo con Bienvenido para coñecer os datos da tarxeta bancaria deste que permitían o seu uso en internet.

Unha vez con eses datos, en marzo e abril de 2020, realizou diversas operacións, sen coñecemento de Bienvenido. Afirma que se realizaron ata 55 operacións coa tarxeta por un importe de 2.163 euros.

Concretamente destaca dos realizadas persoalmente por Violeta e para si 18 pedidos en Just Eat (1.053,75 euros) e 6 en Amazon (436,73 euros). Daqueles 18 pedidos, 10 foron servidos no domicilio de Secundino (522,50 euros) e manifesta a sentenza que non consta que soubese dos datos da tarxeta, pero si que se puxo de acordo con Violeta para recibir eses envíos e de esta manera también se enriqueció al recibir indebidamente un servicio pagado pola tarxeta de Bienvenido.

Ademais do anterior, afirma o relato de feitos probados que Violeta entregou os mesmos datos a Ángel que os empregou para 1 cargo de pago a Netflix (15,99 euros).

Por último, manifesta a sentenza, que Violeta deu os datos bancarios da tarxeta de Bienvenido que coñecía a Santos e este realizou 4 pedidos á aplicación Just Eat (210,80 euros) e cargou en 2 ocasións un total de 70 euros a botemania.es. Ademais, Santos tería encargado a Ángel que realizase 1 adquisición en Amazon para el, para Santos, por importe de 93,94 euros.

Afirma que non se probou que Secundino, Ángel e Santos coñecesen as operacións realizadas por Violeta nas que non participasen eles segundo o descrito.

A valoración probatoria na instancia parte de que na data do xuízo xa se producira o falecemento do titular da tarxeta que no seu momento interpuxo unha denuncia manifestando que el non realizara, nin consentira que se realizasen, eses movementos. A sentenza defende que a súa declaración anterior á vista, dado o falecemento e ao abeiro do disposto no artigo 730 LACrim, pode ser valorada como elemento de proba e, aínda recoñecendo a prudencia que debe operar neses casos, defende que é suficiente para considerar acreditado que el non consentira ningún dos movementos obxecto da causa.

Afirma que Violeta culpa a Santos pero entende que a súa versión é ilóxica e non ten credibilidade. Así, analiza que esta acusada manifestou que naquel momento compartía o teléfono con Santos e foi el quen realizou os usos descritos. Ao maxistrado de instancia parécelle imposíbel compartir un teléfono e afirma que el perfil de WhatsApp de dicho número sea ella con un nombre más que revelador Violeta Justeat . Tamén rexeita o manifestado por Violeta e Secundino que defenderon que os encargos a domicilios deles dous, en realidade eran realizados por Santos. A sentenza rexeita que sexa razoábel pensar que este fixese tal cousa para, despois, agardar no exterior, obter a entrega do pedido e deixar alí os recibos.

Si da credibilidade ao manifestado por Torcuato que explicou que a el os datos deullos Santos dicíndolle que podía usalos, e que tamén dixo que o cargo en Amazon por el realizado foi por encargo de Santos.

A partir de dar por certo que Santos proveu dos datos a Torcuato, considera probado que a aquel deullos Violeta por ser a única deles que tiña contacto co titular da tarxeta e ser no seu beneficio a maioría das operacións e ser o segundo máis beneficiado o seu amigo Secundino.

Segundo.- Recurso de Violeta.

Aínda que existen elementos que relacionan uns e outros recursos, procede dar resposta a cada un deles pois son perfectamente deslindábeis os razoamentos de cada un deles.

Certamente a sentenza peca por momentos de escasas referencias aos elementos probatorios documentais que apoian as súas afirmacións e argumentos e non traslada con absoluto detalle as transaccións ás que se refiren os feitos probados. Pese a iso, o certo é que remite a unha documental que o Ministerio Fiscal si detalla na súa impugnación con máis detalle e que consta nas actuacións e pode ser contrastada por esta sala como procederemos a realizado en relación con cada recurso.

O recurso de apelación en nome de Violeta discute que resultase acreditado que o titular da tarxeta fose enganado por non ter comparecido no momento da vista, que se acreditase que Violeta actuase para inducir a erro á vítima e que só se acreditou que Violeta e o titular da tarxeta traballaban xuntos e tiñan unha relación de amizade. Apela xenericamente ao principio de presunción de inocencia.

O Ministerio Fiscal impugnou o recurso alegando que o titular da tarxeta si declarou ante o Xulgado de instrución e a súa declaración foi introducida por vía do artigo 730 LACrim. Defende o razoábel da conclusión da instancia sobre a autoría desta recorrente a partir de que en 18 pedidos o número de teléfono empregado nos pedidos era seu, pois defende a impugnación que non se acreditou o pretendido uso compartido con Santos, e constaba a foto dela no perfil de whatsapp e foron o seu domicilio ou o dos seus pais os que recibiron eses encargos. Ademais nos encargos de comida manifesta que o mail era ' DIRECCION004 y el teléfono de recuperación de ese correo coincide con el de la ahora recurrente. Además también está detrás de las recargas de dinero en páginas de internet y por si fuera poco, los guardias civiles ratificaron sus informes en tal sentido en el acto del juicio oral (folios 20 a 30 y 145 a 151 y en el último de estos informes aparece que de las 10 compras realizadas en Amazon con la tarjeta del denunciante 9 se realizan con entregas a los domicilios de DIRECCION000 NUM001 de Miño (la casa de Violeta) o al domicilio de DIRECCION001 (es decir el de los padres de Violeta).

Sobre este recurso de apelación a acusación particular impugnouno defendendo que os datos recollidos pola policía sobre dende que teléfono, para que dirección e con que mail ou persoa de contacto implican de forma suficiente á recorrente. Considera que o engano existe por terse pasado por amiga e boa compañeira do titular da tarxeta para obter os datos.

No referido a esta acusada o certo é que os elementos probatorios atendidos son abundantes e precisos. Así, debemos partir de que non se pode discutir que os cargos bancarios se produciron. Igualmente, a introdución da versión do titular da tarxeta, tristemente falecido, atópase nun dos supostos do artigo 730 LACrim co que a súa valoración é perfectamente válida e axustada á norma. Neste sentido, ademais, a negación de que el autorizase semellante uso por outras persoas, que parte nin coñecía, non parece reclamar un gran esforzo argumental.

A partir de aí o recurso só xira ao redor da proba do engano causante da disposición patrimonial. Tal alegación non ten ningunha transcendencia, pois o imputado é o delito previsto actualmente no artigo 249.1 letra b) do Código penal que sanciona a quen usando fraudulentamente, entre outros medios, tarxetas bancarias realicen operacións en prexuízo do seu titular ou un terceiro: Los que, utilizando de forma fraudulenta tarjetas de crédito o débito, cheques de viaje o cualquier otro instrumento de pago material o inmaterial distinto del efectivo o los datos obrantes en cualquiera de ellos, realicen operaciones de cualquier clase en perjuicio de su titular o de un tercero. A mesma previsión aparecía na versión en vigor no momento dos feitos como letra c) entón do apartado 2 do artigo 248: Los que utilizando tarjetas de crédito o débito, o cheques de viaje, o los datos obrantes en cualquiera de ellos, realicen operaciones de cualquier clase en perjuicio de su titular o de un tercero.. Non se trata, pois, do previsto no actual artigo 248 do Código penal, e anteriormente no primeiro apartado do mesmo precepto, que é onde se definen os elementos que definen o delito de estafa común que discute o recurso. Certamente esa confusión é provocada pola propia sentenza que introduce no seu primeiro razoamento unhas disquisicións sobre o delito de estafa común que non son aplicábeis ao caso e que parecen un arrastre dunha sentenza anterior. Os feitos, pois, encaixan de forma clara na tipicidade proclamada na sentenza e procede rexeitar este recurso.

Terceiro.- Recurso de Santos.

O recurso de apelación en nome de Santos considera que o relato de feitos probados pugna co expresado no razoamento de valoración probatoria sobre este acusado. Destaca, neste sentido, que se razoa que Santos non tiña relación ningunha co titular da tarxeta, nin posibilidade de obter por si os datos bancarios. A esta persoa se lle atribúen nos feitos probados 4 pedidos de comida e o encargo a Torcuato para que este realizase para el un encargo en Amazon. O recurso manifesta que os teléfonos e correos electrónicos deses catro pedidos eran de Ángel e Secundino, e os domicilios de entrega de Violeta, a súa familia ou Secundino. Defende que a rotura da relación de Santos con Violeta produciuse o 14 de marzo, co que cando se fixeron os pedidos el residía lonxe de onde se entregaron. No referido ás manifestacións de Torcuato, considera que non cabe dar credibilidade a ese outro acusado que non é ata o acto do xuízo que declara que o encargo por el realizado en Amazon foi por terllo encargado Santos, sendo que se negou a responder ás preguntas da defensa dese outro acusado. De aí nega que caiba atender á declaración dun coimputado ante a ausencia de elemento corroborador ningún.

O Ministerio Fiscal impugna tamén este recurso apelando ao informe policial no que se afirma que catro dos encargos de comida se realizan por el usuario " Santos" y que las direcciones de entrega de esos encargos son 3 de ellas en RUA000 de Arteixo, CAMINO000 no NUM002 Arteixo y DIRECCION001 NUM003 Mesoiro (que es el único que se podría relacionar con Violeta por ser el domicilio de sus padres) pero los correos electrónicos para realizar estas compras son emosqu DIRECCION002 (compras 17, 20 y 21) y DIRECCION003 (la compra 22) resultando que el teléfono utilizado en esos pedidos es el NUM004 que es el teléfono de Marta que es la madre del acusado Ángel y el correo emosquera... es también de la madre del acusado Ángel siendo el correo ramagas..directamente un correo electrónico del propio Ángel . Entende que eses datos son corroboradores do recoñecemento realizado por Ángel na vista relativo á participación de Santos, sendo que Ángel nada ganaba con esa confesión realizada en xuízo.

A impugnación da acusación particular afirma responder primeiro a este recurso defendendo que na sentenza non existe contradición ao afirmar que Santos usou dos datos bancarios obtidos para realizar pedidos co seu nome. Afirma que resultou acreditado que os acusados empregaban deses datos en diversos domicilios e con diversos teléfonos. Defende que a relación entre Violeta e Santos non se rompeu de forma definitiva na data indicada, senón que compartiron teléfono e continuaron a relación posteriormente e defende que se acreditou os 4 encargos e a recarga do bote cos datos da tarxeta á que se refire a causa. E igualmente considera válido apelar á declaración do coimputado que confirma os datos que constan nas adquisicións.

A Santos se lle atribúe a realización de catro pedidos mediante a aplicación Justeat. Concretamente os numerados como 17, 20, 21 e 22 da relación que consta no Atestado. En todos eles consta como usuario identificado Santos. Producíronse, respectivamente, os días 30 e 31 de marzo e 4 e 9 de 2020. As direccións de entrega foron RUA000 NUM005, DIRECCION001 NUM003, CAMINO000 NUM002 e de novo DIRECCION001 NUM003. O teléfono de contacto foi en todos os casos o NUM004. O mail nos tres primeiros foi emosqu DIRECCION002 e no último DIRECCION003.

Debemos analizar a secuencia de pedidos a esa aplicación de comidas. En total son 22.

O primeiro é o 19 de marzo, data na que se producen 3 pedidos dos que 2 son cancelados. Nos 3 aparecía a mesma usuaria ( Violeta) e o mesmo número de teléfono ( NUM006) usado por Violeta e o mesmo mail de contacto ( DIRECCION004). O primeiro, cancelado, puña como dirección DIRECCION001 NUM003 (A Coruña), os seguintes RUA001 NUM007 (Ferrol).

Tras iso prodúcense pedidos a esa RUA001 de Ferrol, domicilio de Secundino, usando o mesmo usuario, teléfono e mail de contacto os días 20, 21, 22 (medio día e dous de noite), 23 e 25 de marzo [pedidos 2 a 9].

O 25 e o 26 de marzo cos mesmos datos fanse pedidos para RUA002 NUM007 (A Coruña) [pedidos 10 e 11].

O 27 de marzo ao medio día volven os pedidos a RUA001 de Ferrol cos mesmos datos pero variando o teléfono ( NUM008) usado por Secundino [pedido 12].

O mesmo 27 á noite volven pedidos a DIRECCION001 NUM003 (A Coruña) co mesmo número de teléfono do principio, mesma usuaria e mesmo mail. Repítense dirección e datos os días 28 e 29 (dous na noite) [pedidos 14, 15 e 16].

O día 30 pola mañá (12:22 horas) hai un pedido para RUA000 NUM005 (Arteixo) e aparece por primeira vez como nome de usuario Santos, teléfono NUM004 e mail DIRECCION005 [pedido 17] tanto o número como o mail teñen por titular á nai de Ángel, pero sería el o usuario. Ese día hai dous pedidos máis, un ás 15:30 e outro ás 23:34 horas, aquel a DIRECCION001 NUM003 (A Coruña) e este a RUA001 en Ferrol co nome de usuaria, mail e teléfono de Violeta [pedidos 18 e 19].

Ao día seguinte, 31 de marzo, ao medio día hai outro pedido a esa dirección de DIRECCION001 NUM003 (A Coruña) que usa, por primeira vez para esta dirección, o nome de usuario de Santos e o teléfono e mail xa indicados no pedido 17 [pedido 20].

O día 4 de abril prodúcese de novo o uso do nome de usuario de Santos e o teléfono e mail xa indicados no pedido 17, pero para unha entrega en CAMINO000 (Arteixo) [pedido 21].

A última entrega produciuse o 9 de abril e usou de novo o nome de usuario de Santos e o mesmo teléfono do pedido 17, pero neste caso con outro mail que era o DIRECCION003 e volvendo a ser o pedido para DIRECCION001 (A Coruña) [pedido 22].

Constan cargos nun perfil atribuído a Santos na páxina botemania.es por importes de 20 e 10 euros o 7 de marzo, 20 euros o 9 de marzo e 20 euros o 12 de marzo.

No referido ao cargo da plataforma Netflix, consta que se realizou dando como número de contacto o terminado en 9845 e o mail DIRECCION005 e foi realizada o 25 de marzo.

Por último, o 10 de abril consta realizado un pedido a Amazon dunha incubadora a nome, co teléfono e mail e para a dirección de Ángel.

Observados eses datos, non comentados na sentenza, resulta que os catro pedidos realizados mediante a aplicación Justeat usando o nome de Santos son realizados dando como teléfonos e mail de contactos os usados por Ángel. Igualmente, consta que o primeiro (o 17) faise a un local de Arteixo para entregar nesa localidade, o segundo e o cuarto (20 e 22) no domicilio de Violeta en Coruña, e o terceiro en Arteixo. É relevante que o único dato que era irrelevante para obter a entrega era o do nome de usuario, pois tanto os de contacto como os de entrega debían ser reais para obter o pretendido. E de todos eses datos só aquel nome de usuario relaciona a Santos con estes feitos, pois o resto corresponden con datos de teléfonos ou mails correspondentes a Ángel. Dos catro pedidos, dous se producen nun domicilio que aparece reiteradamente usado por Violeta que existen indicios de que naquela altura xa non tiña relación con Santos e, de feito, ese nome aparece xusto despois de que conste nun informe que se produciu a ruptura da relación de Santos con Violeta, o que fai menos improbábel que se usase ese nome de usuario precisamente pola desafección cara el produto desa situación. Os outros dous foron en domicilios de Arteixo, localidade onde consta documentado que residía Ángel e non Santos. A propia sentenza afirma que este residía en Ferrol como argumento para desacreditar a versión de Violeta que pretendía atribuírlle a Santos o control de todas as operacións de pedido de comida. Sendo así, non compartimos que eses datos supoñan confirmación ou corroboración do sostido por Ángel cando atribúe a Santos a realización deses pedidos, pois os datos obxectivos (dende que teléfono e a que dirección se enviaban) apuntan á autoría de Ángel e non a de Santos, e deste só constaba que se dera o nome. Contra o afirmado na impugnación do recurso, Ángel obtén unha ganancia evidente, pois, como acabamos de ver, os datos obxectivos apuntaban á súa autoría. O mesmo cabe dicir do pedido a Amazon por Ángel, ao seu nome e para recibilo no seu domicilio. Non hai ningún dato que non sexa a propia declaración autoexculpatoria de Ángel que permita relacionar a Santos con ese envío.

Por todo o anterior, a atribución deses envíos (os 4 de Justeat e o de Amazon) a Santos só atopa apoio probatorio na declaración do coimputado Ángel que é quen, precisamente, aparece relacionado con eles polos datos de carácter obxectivo. Non podemos considerar suficientemente confirmada esa versión dos feitos e dende logo non é a versión de Ángel a única críbel e lóxica. Todo o contrario, os datos obxectivos fan críbel que fose o propio Ángel que realizase os encargos para si e tal versión alternativa é lóxica se por tal entendemos a coherente co acreditado, e tamén se con tal expresión quere dicirse que esa versión aparece como posíbel, pois posíbel é que, trala ruptura da parella, ou nun dos momentos dela, Violeta e outras persoas empregasen o nome de Santos sen que el tivese relación con eses actos.

Restarían unicamente os catro cargos realizados por internet a unha páxina de xogos. O acusado recoñece que os fixo, pero manifesta que naquel momento si sostiña a relación con Violeta e que empregou os datos que esta lle deu pensando que eran dunha tarxeta dela. Que naquela altura Violeta dispuña de forma continuada desa tarxeta quedou acreditado segundo observamos antes. Co cal a hipótese da defensa é que a parella do acusado manifestoulle que estaba autorizada a usar desa tarxeta ben por ser dela ou ben por outros motivos e que el descoñecía que non era así. Esa hipótese, no conxunto de circunstancias observados non é irrazoábel, polo que non cabe rexeitala sen máis cando non se ten apuntado ningún indicio probatorio sólido para volvela inatendíbel.

Por todo o indicado procede acoller o recurso de apelación de Santos e proceder á súa absolución con declaración de oficio das custas ocasionadas.

Cuarto.- Recurso de Secundino.

O recurso de apelación en nome de Secundino parte de que a propia sentenza manifesta que non consta que Violeta lle dese os datos bancarios obtidos e de que só consta que os pedidos mencionados foron realizados para a súa entrega no domicilio do recorrente, pero non que el estivese de acordo con Violeta en que se realizasen ou en que se pagasen a cargo da tarxeta de Bienvenido. Nega a afirmación na sentenza de que tres dos acusados, Violeta, Santos e o propio recorrente, botásense a culpa entre si, pois defende que el a ninguén culpou, ningunha relación tivo con Santos, salvo saber que foi parella de Violeta, e non coñecía a Torcuato. Analiza as declaracións realizadas para destacar que Violeta negou ter estado no domicilio do recorrente cando se realizaron os pedidos, Santos dixo non ter estado no seu domicilio, pero si saber cal é, e Torcuato manifestou que Santos hacía pedidos a otros domicilios que no eran el suyo y que incluso le recomendó a él que hiciera lo mismo. Así pois, defende, que só se probou que se fixeron pedidos para o domicilio do recorrente, pero nin se probou que fosen realizados dende ese domicilio, nin que el empregase os datos bancarios, nin soubese da situación. Engade que aínda que se dese por probado que os pedidos foron realizados e recibidos nese domicilio, cousa que nega, non se acreditou que coñecese a forma de pago e que era usada a tarxeta á que se refire a causa. Apelando ao principio de presunción de inocencia reclama a súa absolución. Fundamentalmente polos mesmos motivos considera non aplicábel o artigo 248 do Código penal. Subsidiariamente, reclama unha redución da responsabilidade civil pois, en todo caso, un dos pedidos foi anulado e non se chegou a cargar polo que habería que reducir os 72,95 euros que corresponden con el.

De novo impugna o recurso o Ministerio Fiscal apelando neste caso a que 9 pedidos son entregados no seu domicilio e un deses 9 é realizado usando o teléfono que é titularidade de Secundino. Rexeita a versión de Secundino en xuízo que defendeu que eses pedidos eran realizados por Santos, quen agardaba pola comida no seu coche e recollíaos no portal do edificio deixando alí tirados os tiques o recibos. Como a sentenza, o Ministerio Fiscal considera incríbel esa versións dado o domicilio en Ferrol de Santos. Tras defender a tipicidade da conduta de empregar os datos bancarios doutra persoa, só apoia o referido ao pronunciamento de responsabilidade civil con redución do encargo efectivamente anulado.

A acusación particular na súa impugnación insiste en considerar absurda a explicación de que outra persoa realizaba o encargo para o seu domicilio e despois o interceptaba e destaca que houbo pedidos realizados dende o seu teléfono.

Na análise do anterior recurso detallamos os envíos que constan descritos no Atestado. Efectivamente, consta neles que en 9 ocasións dende o teléfono e usando o mail de contacto de Violeta foron realizados pedidos de comida para entregar no domicilio de Secundino. Nunha das ocasións o pedido foi cancelado. Ademais, nunha das ocasións o teléfono usado foi o de Secundino, pero o mail seguiu sendo o de Violeta, que é, ademais, a usuaria identificada sempre en todos os pedidos, segundo describimos antes. A sentenza razoa por que a versión, máis ben de Violeta que de Secundino, sobre pedidos realizados por Santos non aparece como razoábel. Niso asístelle razón, pero ante unha acusación penal non é tan estraño que a pretensión da defensa fose, dado o que manifestaba a coacusada, negar toda relación, sen que iso evite que nos debamos cuestionar que se deduce da proba. E nesa análise que conste como domicilio de entrega o deste acusado non supón necesariamente que el participase dese uso da tarxeta allea. Todo o contrario, é completamente habitual e esperábel que cando un grupo de persoas que piden comida para compartir nun domicilio, unha delas se encargue de realizar o pedido e, despois, fagan as contas que consideren precisas entre elas. Neses casos, por simple máxima de experiencia, non verifica cada persoa como a encargada de realizar o pedido paga o servizo. Desa forma, é perfectamente coherente co acreditado que Violeta asumira esa posición de xestionar o pedido, pagalo, sen coñecemento dos demais, contra a tarxeta bancaria da que obtivera os datos e despois fixera ou non as contas correspondentes. Así pois, do único dato de que se entregase no domicilio dunha persoa un pedido, non cabe inferir que esta realizou o pedido ou sabía como se pagaba. Non podemos obviar que naquel momento Violeta realizaba habitualmente eses pedidos e aí sen dúbida con coñecemento da conta aos que os cargaba. Nesas circunstancias que nunha ocasión pedíranlle o teléfono ao recorrente non varía a conclusión. Efectivamente, de novo entra nunha normalidade que nunha ocasión concreta unha persoa pida a outra o teléfono para facer un encargo común sexa cal fose o motivo. É máis, nesa ocasión, pese a usarse o teléfono do recorrente, todo o resto de datos eran os usados habitualmente por Violeta amosando que era o usuario xerado por ela o que controlaba a acción.

Procede acoller tamén este recurso.

Por todo o explicado,