Sentencia Penal 243/2023 ...o del 2023

Última revisión
06/10/2023

Sentencia Penal 243/2023 Audiencia Provincial Penal de A Coruña nº 2, Rec. 52/2020 de 29 de junio del 2023

nuevo

GPT Iberley IA

Copiloto jurídico


Relacionados:

Tiempo de lectura: 166 min

Orden: Penal

Fecha: 29 de Junio de 2023

Tribunal: AP A Coruña

Ponente: XERMAN VARELA CASTEJON

Nº de sentencia: 243/2023

Núm. Cendoj: 15030370022023100241

Núm. Ecli: ES:APC:2023:1636

Núm. Roj: SAP C 1636:2023

Resumen:
ESTAFA (TODOS LOS SUPUESTOS)

Encabezamiento

AUD.PROVINCIAL SECCION N. 2

A CORUÑA

SENTENCIA: 00243/2023

-

C/. DE LAS CIGARRERAS Nº 1 - EDIFICIO ANTIGUA FABRICA DE TABACOS. 1ª PLANTA

Teléfono: 981 18 20 74 /75/36

Correo electrónico: seccion2.ap.coruna@xustiza.gal TFNO. 881 881 899 /895/ 896/ 898

Equipo/usuario: AL

Modelo: 787530

N.I.G.: 15006 41 2 2016 0100258

PA PROCEDIMIENTO ABREVIADO 0000052 /2020

Delito: ESTAFA (TODOS LOS SUPUESTOS)

Denunciante/querellante: Begoña, Bernarda , Blanca , Efrain , MINISTERIO FISCAL

Procurador/a: D/Dª MARIA ELISA GARCIA FERNANDEZ, MARIA ELISA GARCIA FERNANDEZ , MARIA ELISA GARCIA FERNANDEZ , MARIA ELISA GARCIA FERNANDEZ ,

Abogado/a: D/Dª PABLO MANUEL DE ACOSTA GONZALEZ, PABLO MANUEL DE ACOSTA GONZALEZ , PABLO MANUEL DE ACOSTA GONZALEZ , PABLO MANUEL DE ACOSTA GONZALEZ ,

Contra: XUNTA DE GALICIA, Fausto , Elisenda

Procurador/a: D/Dª , RAFAEL OTERO SALGADO , RAFAEL OTERO SALGADO

Abogado/a: D/Dª LETRADO DE LA COMUNIDAD, LUCIANO PRADO DEL RIO , LUCIANO PRADO DEL RIO

ILMA. Sra. PRESIDENTA

DONA MARIA-CARMEN TABOADA CASEIRO

ILMOS. Sres. MAXISTRADOS

DON SALVADOR-PEDRO SANZ CREGO

DON XERMAN VARELA CASTEJON- relator

SENTENZA

A Coruña a 29 de xuño de 2023

Foi vista ante a Sección Segunda desta Audiencia Provincial a causa instruída co número 52/2020, procedente do Xulgado de primeira instancia e instrución núm. 1 de Arzúa e seguida polo trámite de procedemento abreviado núm. 333/2016 , por delitos de estafa e falsificación contra:

- Elisenda, con DNI NUM000, nada o día NUM003 de 1970, e

- Fausto, con DNI NUM000, nado o día NUM004 de 1974.

Ambos foron representados por polo procurador Rafael Otero Salgado e defendido polo avogado Luciano Prado del Rio.

Compareceu a Letrada da Xunta de Galicia ao ser citada esa institución como responsábel civil subsidiaria.

Foi parte acusadora o Ministerio Fiscal, e, como acusación particular, Begoña, que presentou o seu propio escrito de acusación, e Bernarda, Blanca e Efrain, todos eles representados pola procuradora Elisa García Fernández e asistidos polo letrado Pablo Manuel de Acosta González.

Actuou como relator o maxistrado Xermán Varela Castejón.

Antecedentes

Primeiro.- Estas actuacións comezaron coa incoación das dilixencias previas de procedemento abreviado numeradas como 333/2016 do Xulgado de primeira instancia e instrución nº 1 de Arzúa . Logo de se efectuaren as dilixencias probatorias que o instrutor considerou relevantes, este acordou a continuación do procedemento polos trámites establecidos no artigo 779 da Lei de axuizamento criminal.

O Xulgado traslado as dilixencias ao Ministerio Fiscal e ás acusacións particulares, que presentaron cada unha o seu escrito de acusación con petición de apertura de xuízo oral.

O Xulgado acordou, entón, a apertura sinalouse esta Audiencia Provincial como o órgano competente para o coñecemento e a resolución da causa.

Tras iso, o Xulgado deu traslado das actuacións á defensa dos acusados, que presentaron os seus escritos de defensa, como tamén o fixo a chamada como responsábel civil. Deseguido remitíronse as actuacións a esta Sala.

Segundo.- Os días 24 e 25 de maio de 2023 foi celebrada vista.

No momento de emitir as súas conclusións definitivas o Ministerio Fiscal modificou o seu escrito de acusación segundo consta nas actuacións. A acusación particular elevounas a definitivas e o propio fixo a defensa e a Letrada da Xunta de Galiza.

O Ministerio Fiscal, nesas conclusións definitivas, solicitou a inclusión no seu relato de feitos dos que explicou en sala e variou a súa petición de pena así como a referida á responsabilidade civil.

A vista de xuízo rematou dando a última palabra ás persoas acusadas.

Hechos

Primeiro.- Que entre novembro de 2014 e outubro de 2016 Elisenda e Fausto, casados un co outro, actuando xuntos e para lucrarse con eses movementos, solicitaron a diversas empresas que operan a través de internet os préstamos que se dirán.

Ao solicitalos simulaban que quen os pedía eran outras persoas que nada sabía desas peticións.

Segundo.- Para simular que quen aparecía como solicitante era quen realizaba a petición, que tiña solvencia para pedir o préstamo ou a titularidade da conta na que se solicitaba o ingreso do diñeiro, remitían diversa documentación. En concreto, en todos os casos, salvo as excepcións que se dirán, enviaban:

a) unha fotografía do DNI da persoa cuxo nome era usado,

b) recibos bancarios falsificados para simular que esa persoa era titular da conta na que se ía producir o ingreso e que en realidade pertencía ou a un dos acusados ou a ambos.

Coa consideración de recibos bancarios, en todos os casos remitiron unha notificación falsificada do banco ao cliente de ter realizado un pago dunha domiciliación ou un cargo directo. Nalgunha ocasión, ademais deses recibos enviouse outro recibo que informaba do ingreso do salario que se simulaba nesa conta ( anotación en conta).

Ás veces enviouse, xunto ao anterior, unha nómina falseada sempre a nome de quen aparecía como peticionario do préstamo. Salvo nos casos que se indicará expresamente, esas nóminas simulaban ser nóminas emitidas a favor desa persoa por algunha Consellería da Xunta de Galicia.

Terceiro.- Elisenda traballaba en todo ese tempo como empregada da Xunta de Galicia no Servizo público de emprego nas oficinas de Melide.

Ao acudir as persoas usuarias ao servizo atendido por ela debían exhibir o seu DNI. Nalgunhas ocasións aproveitou ese momento para pedirlles a algunhas das persoas usuarias que lle entregaran o DNI e realizoulle co seu teléfono unha fotografía. Esas fotos eran as que despois remitían ás empresas coas solicitudes de préstamos.

Cuarto.- Os recibos bancarios eran confeccionados manipulando informaticamente documentación orixinal recibida polo matrimonio en relación ás súas propias contas.

As nóminas da Xunta remitidas a nome de cada prestamista aparente eran confeccionadas polos acusados manipulando informaticamente a nómina de Elisenda.

Quinto.- Varias das solicitudes foron admitidas e as empresas prestamistas transferiron o diñeiro ás contas que se lle indicaban polos acusados.

Nalgúns casos, devolveron o diñeiro que se lle ingresara como consecuencia dos préstamos cos xuros ou os cargos correspondentes.

Noutros casos adiaron o momento de devolución pagando diversas cantidades para obter esa ampliación do prazo.

Sexto.- Ningunha das persoas cuxos nomes foron usados para pedir os préstamos tivo que pagar ningunha contía derivada de que se concertaran eses préstamos.

Algunhas realizaron xestións ao coñecer ese uso: chamadas telefónicas, traslados a sucursais bancarias, interposición de denuncias ou declaracións policiais e xudiciais.

Sétimo.- Elisenda empregou para obter as fotografías dos DNIs e, nalgún caso, pedir préstamos o teléfono Samsung Galaxy asociado daquela á liña telefónica NUM001.

Fausto usou para obter algúns préstamos o LG G3 asociado daquela á liña telefónica NUM002.

Ambos terminais telefónicos constan incautados.

Oitavo.- Jacinta, Epifanio, Juliana , Eulalio y Lucía non querer reclamar nada neste procedemento.

Noveno.- En concreto as operacións acreditadas son as seguintes agrupadas pola persoa cuxo nome foi usado.

En cada táboa consta:

Na primeira columna a data de ingreso ou concerto do préstamo.

Na segunda, a empresa prestamista.

Na terceira, o importe recibido e, no seu caso, se ese importe foi devolto.

Na cuarta, os supostos nos que, ademais da fotografía do DNI e recibos bancarios, foi remitida unha nómina falsificada que simulaban ser da Xunta, de non ser así e ser doutra empresa faise constar. Tamén sinalamos os supostos de pagos por adiar o vencemento.

Nas dúas últimas filas faise constar, primeiro, o total importe recibido e, segundo, o total, dese principal recibido, non devolto.

1. Supostos nos que se usou o nome de Adela.

[Folios 448 a 506 da peza principal]

Data Empresa Importe documentos

25/09/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros

[27/10/15 devolución]

25/09/2015 Vivus Finance 300 euros

28/09/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[14/10/15 devolución]

28/09/2015 Twice Lamda 300 euros

14/10/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros

[30/10/15 devolución]

27/10/2015 Sistemas Financieros Móviles 300 euros

Nómina simulada

27/10/2015 P 10 Finance 280 euros Nómina simulada

30/10/2015 Protocolos y Servicios Financieros 320 euros Nómina simulada

03/10/2016 Twinero SL 255 euros Nómina simulada

2255 euros

1755 euros

2. Supostos nos que se usou o nome de Amalia.

[Folios 228 a 291 da peza documental, e 221 a 228 da principal]

Data Empresa Importe documentos

17/10/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros

[17/11/2015 devolución]

18/10/2015 Twice Lamda Investiments 300 euros

19/10/2015 Vivus Finance 300 euros

19/10/2015 P 10 Finance 280 euros

20/10/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[04/11/2015 devolución]

24/10/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada e

Pagos por adiamento

04/11/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros Nómina simulada

16/11/2015 Sistemas Financieros Móviles 250 euros Nómina simulada

1880 euros

1630 euros

3. Supostos nos que se usou o nome de Teodoro.

[Folios 292 a 329 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

09/03/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada

12/03/2015 Vivus Finance 300 euros Crédito vendido

13/03/2015 Protocolos y Servicios Financieros SL 150 euros Nómina simulada

13/03/2015 P 10 Finance 280 euros

15/03/2015 Twice Lamda Wonga 300 euros

1180 euros

1180 euros

Ademais realizaron unha solicitude que foi rexeitada o 10/03/2015.

4. Supostos nos que se usou o nome de Casilda.

[Folios 330 a 351 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

15/09/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

Pagos por adiamento

300 euros

300 euros

Ademais solicitaron créditos o 13/09/2015 e 22/09/2015 que lle foron denegados.

5. Supostos nos que se usou o nome de Bernarda.

[Folios 352 a 412 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

29/07/2015 Vivus Finance 300 euros

29/07/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada

30/07/2015 P 10 Finance 280 euros

17/08/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

Pago por adiamento

19/08/2015 Twice Lamda Investiment 300 euros

1330 euros

1330 euros

Ademais solicitaron outro o 30/07/2015.

6. Supostos nos que se usou o nome de Luis Pablo.

[Folios 413 a 436 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

20/04/2015 P 10 Finance 280 euros

20/04/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros Nómina simulada

Pagos por adiamento

23/04/2015 Protocolos y Servicios Financieros 150 euros Nómina simulada

Pagos por adiamento

630 euros

630 euros

Ademais pediron outros en 20/04/2015 e 19/08/2015.

7. Supostos nos que se usou o nome de Estefanía.

[Folios 437 a 478 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

29/08/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

30/08/2015 P 10 Finance 280 euros

13/09/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros Nómina simulada

17/09/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros Nómina simulada

980 euros

980 euros

8. Supostos nos que se usou o nome de Flor.

[Folios 479 a 496 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

25/11/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

300 euros

300 euros

Ademais realizaron outra solicitude o 29/11/2015.

9. Supostos nos que se usou o nome de Gloria.

[Folios 497 a 536 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

16/05/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros

[15/06/2015 devolución]

17/05/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[01/07/2015 devolución]

10/06/2015 Vivus Finance 300 euros Pagos por adiamento

15/06/2015 Sistemas Financieros Móviles 350 euros Nómina simulada

18/06/2015 P 10 Finance 380 euros

01/07/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros

[17/07/2015 devolución]

17/07/2015 Protocolos y Servicios Financieros 250 euros Nómina simulada

1780 euros

1280 euros

Ademais constan denegados varios de maio a agosto de 2015 (un por mes).

10. Supostos nos que se usou o nome de Isidora.

[Folios 537 a 577 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

21/02/2016 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada Blusens Tecnology SL (folio 545)

21/02/2016 Vivus Finance 300 euros

27/02/2016 Twinero 300 euros Nómina simulada Xunta

27/02/2016 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[13/03/2016 devolución] Nómina simulada Blusens Tecnology SL (folio 551)

10/03/2016 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros

[25/03/2016 devolución] Nómina simulada Blusens Tecnology SL (folio 551)

1050 euros

750 euros

Ademais en tres ocasións (o 21/02/2016 dúas e o 13/03/2016 outra) solicitaron préstamos que non lle foron concedidos.

11. Supostos nos que se usou o nome de Lorenza.

[Folios 578 a 622 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

31/10/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

01/11/2015 P 10 Finance 280 euros Nómina simulada

01/11/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada

15/11/2015 Protocolos y Servicios financieros 100 euros Nómina simulada

830 euros

830 euros

12. Supostos nos que se usou o nome de Benigno.

[Folios 623 a 663 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

11/06/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros

[13/07/2015 devolución]

11/06/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[29/09/2015 devolución]

11/06/2015 P 10 Finance 280 euros Nómina simulada

20/06/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

29/06/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros Nómina simulada

14/07/2015 Sistemas Financieros Móviles 300 euros Nómina simulada

1330 euros

1080 euros

13. Supostos nos que se usou o nome de Mercedes.

[Folios 664 a 700 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

28/02/2016 Vivus Finance 300 euros Non consta remitida documentación

05/03/2016 Twinero 300 euros Nómina simulada Xunta de Galicia

06/03/2016 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada Convergys Group SAI SLU (folio 680)

06/03/2016 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros Nómina simulada Convergys Group SAI SLU (folio 673)

850 euros

850 euros

Ademais nunha ocasión (28/02/2016) foi solicitado un préstamo non concedido.

14. Supostos nos que se usou o nome de Alejandra.

[Folios 701a 744 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

09/11/2015 Vivus Finance 300 euros

13/11/2015 Sistemas Financieros Móviles 100 euros Nómina simulada

14/11/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

16/11/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros Nómina simulada

800 euros

800 euros

Ademais en dúas ocasións (15/11/2015 e 27/11/2015) foi solicitado un préstamo non concedido.

15. Supostos nos que se usou o nome de Azucena.

[Folio 745 a 755 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

20/09/2015 P 10 Finance 280 euros Nómina simulada

280 euros

280 euros

16. Supostos nos que se usou o nome de Marcial.

[Folio 756 a 773 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

29/11/2015 P 10 Finance 260 euros Nómina simulada

260 euros

260 euros

Ademais consta un préstamo solicitado a este nome en data 12/12/2013 que non se concedeu sen chegar a ser remitida documentación.

17. Supostos nos que se usou o nome de Estibaliz.

[Folios 774 a 794 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

23/03/2015 P 10 Finance 280 euros

25/03/2015 Twice Lamda Wonga 300 euros Pago por adiamento

580 euros

580 euros

Ademais o 29/03/2015 solicitan un denegado e outro o 20/04/2015 so mesmo resultado.

18. Supostos nos que se usou o nome de Efrain

[Folios 795 a 825 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

20/07/2015 P 10 Finance 220 euros

08/09/2015 Twinero 250 euros Nómina simulada e pago por adiamento

470 euros

470 euros

Ademais o 19/07/2015 solicitaron un denegado, o 19/09/2015 un que foi cancelado

19. Supostos nos que se usou o nome de Pablo.

[Folios 826 a 849 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

25/03/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros

[29/06/2015 devolución] Pago por adiamento

27/03/2015 P 10 Finance 230 euros Nómina simulada

30/06/2015 Sistemas Financieros Móviles 300 euros Nómina simulada

Pago por adiamento

730 euros

530 euros

Ademais o 29/03/2015 solicitaron un denegado. Varias peticións foron dirixidas á mesma empresa en abril, xuño e agosto de 2015.

20. Supostos nos que se usou o nome de Ramón.

[Folios 850 a 860 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

16/08/2015 Twice Lamda Investiment 300 euros Pago por adiamento

300 euros

300 euros

Ademais neste caso realizaron algún rexistro sen chegar remitir máis documentación.

21. Supostos nos que se usou o nome de Noelia.

[Folios 861 a 869 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

09/02/2015 Vivus Finance 300 euros A empresa vendeu o crédito a outra empresa

300 euros

300 euros

Ademais o 29/01/2015 solicitaron outro que se lles denegou.

22. Supostos nos que se usou o nome de Secundino.

[Folios 985 a 1034 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

26/01/2015 Vivus Finance 300 euros vendido o crédito

27/01/2015 Twinero 300 euros Nómina simulada

29/01/2015 Sistemas Financieros Móviles 200 euros Nómina simulada

02/02/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros Nómina simulada

900 euros

900 euros

Ademais constan pedidos outros créditos a este nome pero que foron denegados polo propio sistema informático da prestamista.

23. Supostos nos que se usou o nome de Gendo Liñeira Casal.

[Folios 625 a 646 da peza principal]

Data Empresa Importe documentos

26/07/2015 P 10 Finance 220 euros

[devolución]

220 euros

00

Ademais solicitaron outros o 15/08/2015 e o 27/08/2015.

24. Supostos nos que se usou o nome de Begoña.

[Folios 32 a 56 e 66 a 86 da peza principal]

Data Empresa Importe documentos

11/10/2015 Sistemas Financieros Móviles SL 100 euros

[11/11/2015 devolución] Non consta enviada fotografía de DNI.

12/10/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[28/10/2015 devolución]

12/10/2015 Via SMS Minicredit SL 300 euros Non consta enviada fotografía de DNI.

29/10/2015 Protocolos y Servicios Financieros 200 euros

[13/11/2015 devolución]

09/11/2015 Sistemas Financieros Móviles SL 200 euros

Non consta enviada fotografía de DNI.

12/11/2015 Protocolos y Servicios Financieros 330 euros Nómina simulada

1230 euros

830 euros

25. Supostos nos que se usou o nome de Eulalio.

[Folios 870 a 917 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

25/11/2014 Sistemas Financieros Móviles 200 euros

[27/03/2015 devolución] Pago por adiamento

26/11/2014 Twinero 300 euros

[16/03/2015 devolución] Pago por adiamento.

Nómina simulada

27/11/2014 Kredito 24 500 euros Non consta documentación empregada

14/04/2015 Twinero 220 euros Pago por adiamento.

Nómina simulada

18/05/2015 P 10 Finance 230 euros

19/05/2015 Sistemas Financieros Móviles 300 euros Nómina simulada

19/05/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros Nómina simulada

1850

1350

Ademais consta unha petición o 22/02/2015.

26. Supostos nos que se usou o nome de Epifanio.

[Folios 918 a 931 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

04/11/2014 Vivus Finance 300 euros

[23/02/2017 devolución]

02/03/2015 Wonga.es 300 euros Pago por adiamento.

600

300

Ademais consta un pedido e denegado o 24/05/2015.

27. Supostos nos que se usou o nome de Lucía.

[Folios 932 a 973 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

10/11/2014 Vivus Finance 300 euros

[devolución diversos pagos]

10/11/2014 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[08/09/2016 devolución] Nómina simulada

14/12/2014 Sistemas Financieros Móviles 250 euros

[08/09/2016 devolución] Nómina simulada

Pagos por adiamento

17/12/2014 Isekampur Bondora 2390 euros Non consta documentación

3040

2390

Ademais solicitaron outros dous en datas 10/11/2014 e 21/01/2015.

28. Supostos nos que se usou o nome de Juliana.

[Folios 974 a 984 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

04/11/2014 Vivus Finance 300 euros

[Pagado en sucesivos pagos] Só consta remitida copia de DNI

300

0

Ademais constan solicitados e denegados o 6 e o 17 de novembro de 2014.

29. Supostos nos que se usou o nome de Jacinta.

[Folios 1035 a 1092 da peza documental]

Data Empresa Importe documentos

19/01/2015 Sistemas Financieros Móviles 150 euros Nómina simulada

22/01/2015 Protocolos y Servicios Financieros 100 euros

[15/04/2015 devolución] Nómina simulada

16/02/2015 Vivus Finance 300 euros

19/02/2015 Twinero 300 euros

[15/04/2015 devolución] Nómina simulada

26/02/2015 P 10 Finance 280 euros Nómina simulada

04/03/2015 Twice Lamda Wonga 300 euros

1430

1130

Ademais o 12/02/2015 houbo outra petición non atendida e outra denegación foi de 12/01/2015.

O diñeiro total non devolto é de 23.315 euros.

Décimo.- O 18/05/2018 os entón investigados ingresaron na conta do Xulgado 45.882,03 euros para facer fronte ás responsabilidades civís e pecuniarias deste proceso e solicitaron a súa posta a disposición dos prexudicados.

Undécimo.- As Dilixencias previas foron incoadas o 01/08/2016, os investigados declararon nesa condición o 14/09/2016 e o 14/04/2018, o Xulgado ditou auto de procedemento abreviado o 11/02/2019, o Ministerio Fiscal presentou escrito de acusación o 26/02/2019 e a acusación particular o 11/06/2019, o Xulgado ditou auto de apertura de xuízo oral o 02/06/2020, a defensa presentou o seu escrito o 14/09/2020, e o Xulgado remitiu a causa á Audiencia Provincial o 14/09/2020.

A Audiencia Provincial recibiu a causa o 23/09/2020, ditou auto de admisión de probas o 26/05/2021, estabeleceu data de xuízo o 17/03/2022 e o xuízo celebrouse en maio de 2023.

Duodécimo.- Tanto Fausto como Elisenda padecían no momento dos feitos dun trastorno por xogo patolóxico e trastorno mixto da personalidade nun nivel de gravidade alto nos anos 2014 e 2015 que lle condicionaba negativamente o funcionamento das súas funcións executivas maiores con redución da súa capacidade cognitiva e, sobre todo, volitiva. Actualmente atópase en tratamento con evolución positiva.

Fundamentos

Primeiro.- Sobre os feitos probados.

1.1.- Os feitos probados xorden do actuado en xuízo. Nel as dúas persoas acusadas manifestaron, no inicio das súas declaracións e de forma xenérica, que recoñecían a realidade dos feitos expresados no escrito do Ministerio Fiscal. Ademais dese recoñecemento expreso, foron interrogados sobre a forma de executar os feitos. Tamén contamos con abondosa documental que acredita as diversas contratacións realizadas ou tentadas, así como a documentación remitida nalgunha desas contratacións polos acusados.

Os feitos probados responden ao contraste do manifestado coa documental achegada á causa. Certamente os dous acusados manifestaron dunha forma xenérica que recoñecían como certos os feitos do escrito do Ministerio Fiscal. Esas manifestacións foron realizadas sen entrar en detalles sobre cada operación e remitindo a unha xenérica asunción dun relato extenso como aquel que constituía a conclusión correspondente do escrito da acusación pública. É lóxico que así fora dado o elevado número de feitos concretos sucedidos dos que, probabelmente, tampouco poderían dar conta en todos os seus detalles no momento da vista. Pero por moi lóxico que fose actuar así, o certo é que non podemos asumir por iso sen máis que existe proba de cada feito afirmado no escrito de acusación e é imprescindíbel contrastar o relato do Ministerio Fiscal coa documentación para salvar pequenos erros de transcrición que se puideran ter cometido no traslado da información ao escrito do Ministerio Fiscal e que, sempre que sexa en beneficio das persoas acusadas, debiamos necesariamente solucionar, no posíbel e a salvo dos nosos propios posíbeis erros, no momento de redactar o definitivo relato de feitos probados.

1.2.- Elisenda explicou como obtiña os DNI empregados diferenciando dous grupos. No referido aos familiares dela, dixo que aproveitaba os contactos ordinarios con eles para facerse cos seus DNI. No referido ao resto de persoas, manifestou que aproveitaba que acudían ao Servizo de emprego da Xunta e tiñan que identificarse ante ela co seu DNI. Nese momento, solicitáballes o documento para sacarlle a cada un deses documentos, sen que se percibiran esas persoas, unha fotografía. Tanto ela como Fausto explicaron que, posteriormente, empregaban a propia nómina dela para, alterando o documento informático que recibía da Xunta, variar os datos que aparecían e aparentar que era unha nómina da persoa a cuxo nome pedían o préstamo. O mesmo facían, relataron, con outros documentos bancarios que se xeraban nas súas propias relacións coas entidades e que manipulaban para facer ver que a conta na que instaban o ingreso era titularidade da persoa cuxo nome usaban.

Esas explicacións dos acusados relaciónanse coa documentación que foi achegada como proba documental e admitida polas partes como certa. Fixemos constar en cada suposto os folios da causa nos que consta o respaldo documental de cada unha das operacións. Tal proba documental confirma o expresado polos dous acusados pois se pode comprobar que, efectivamente, o remitido eran fotografías de DNIs e que as nóminas falsas que se remitían respondían a alteracións dun documento base orixinal. Igual sucede cos documentos que confeccionaban, a partir dun orixinal, que simulaba ser unha comunicación bancaria. Por último, esa documentación acredita a efectiva concesión dos préstamos referidos e, nalgúns casos, os pagos que chegaron facer en devolución, total ou parcial segundo o caso, os dous acusados.

No referido ás nóminas en practicamente todos os casos eran nóminas elaboradas sobre un orixinal da que a Xunta pagaba á acusada. Certamente existen dúas excepcións. No caso dos préstamos pedidos a nome de Mercedes o 6 de marzo de 2016 foi usada dúas veces unha nómina na que aparecía como empregadora a empresa Convergys Group SAI SLU (folio 680 e 673) e no caso dos pedidos a nome de Gabriela tres veces unha nómina suposta da empresa Blusens Tecnology SL (folio 545 e 551). Foron, pois, dous casos en que se elaborou unha nómina a nome dunha mercantil. Non se deu explicación en xuízo da orixe desas nóminas que aparentan ser producidas, tamén, mediante a alteración dun orixinal de nómina do acusado. O certo é que as testemuñas que si declararon en xuízo non manifestaron en ningún momento que tiveran traballado para esas empresas e non estamos, pois, nin ante orixinais, nin se pode ter por probado que accederan aos documentos desas persoas dos que puidera ter copia a Xunta de Galicia só pola existencia deses dous supostos. Posteriormente volveremos sobre esa afirmación da orixe dos documentos que se manipulaban.

A coherencia da diversa documentación recollida e o propio recoñecemento dos acusados é o que leva ao relato de feitos probados que acabamos de realizar.

1.3.- A acusación particular pretendeu que a acusada Elisenda obtiña a documentación que despois era remitida ás empresas de crédito mediante acceso a bases de datos ou documentación do seu posto de traballo. Tal afirmación carece de apoio probatorio ningún, e aparenta ser contraria aos elementos de proba que si constan.

Solicitouse á Xunta de Galicia informe sobre os accesos que se puidesen ter producido ás bases de datos dende o posto de traballo de Elisenda. O informe explica que o sistema só rexistra a actividade cando o acceso supón un cambio nos datos rexistrados. Se se produciron accesos sen modificar datos non constarían rexistrados. Desa forma, tal informe nin nega, nin afirma, que se obtivera algún documento desas bases de datos. Agora ben, en xuízo declarou o autor do informe. Explicou que nas mesmas oficinas existen dous servizos: o estatal e o autonómico. Ambos comparten oficinas, pero, ademais de estar separados fisicamente, non comparten sistemas informáticos. O sistema informático utilizado pola acusada era, loxicamente, o da Xunta. Ese sistema informático non accede a bases de datos que conteñan documentación como nóminas ou recibos bancarios. En xeral, non almacena tal tipo de documentación. A mesma testemuña aclarou que o exercicio das funcións propias do traballo da acusada non requiría pedir tal tipo de documentación. A acusada, no exercicio das súas funcións, debía solicitar a quen acudía que se identificara con exhibición de DNI e debía pedirlle o dato da súa conta bancaria, pero non documentación dese tipo. Incluso no referido ao DNI indicou que non se precisaba fotocopiar e chegaba con que se exhibira para acreditar a identidade da persoa usuaria. Esta proba, pois, non só non acredita o pretendido pola acusación particular, senón que apunta en sentido inverso: a acusada non puido obter esa documentación das bases de datos da Xunta cando non consta que esas bases tiveran esa documentación.

Por outro lado, resulta que o exame da documental que consta nas actuacións lévanos á mesma conclusión. Non se observan diversos documentos tipo nómina como sería lóxica consecuencia de ter obtido nóminas ou documentación bancaria de cada persoa cuxo nome usaban nas peticións de préstamos. O que se observa é a repetida utilización de documentos que aparentan ser confeccionados a partir dun orixinal como é a nómina propia ou unha documentación bancaria (xa foran recibos de domiciliacións, cargos directos ou anotación en conta) do matrimonio acusado. De ter tido acceso aos documentos de terceiras persoas, o razoábel sería observar diversos documentos segundo a persoa cuxo nome era usado. Non sucede así e é un elemento máis para rexeitar a pretensión da acusación. Nos dous únicos casos nos que aparecen nóminas emitidas por mercantís, non se acreditou a orixe pero todo indica que serían nóminas do acusado que traballou nese sector.

Por último, as propias testemuñas que declararon en xuízo a proposta da acusación particular, aquelas persoas que precisamente exercen esa acusación, non manifestaron feitos que apoiaran esa versión. Ningunha delas manifestou haber entregado nunca documentación dese tipo, ningunha manifestou que os documentos empregados para pedir crédito ao seu nome tivesen relación con documentos seus, e só unha manifestou que traballou algunha vez para a Xunta. O único documento que afirmaron que exhibiron ou facilitaron foi o DNI. Cando referían que daban a conta bancaria, non referiron que deran un documento relacionado con ela senón o dato do número desa conta.

Todos estes datos eran coñecidos, coa simple observancia da documentación da causa e oíndo ás persoas que actúan como acusación particular, antes da presentación do escrito de acusación. Así pois, só a pretensión de reforzar a suposta responsabilidade da Xunta con fundamento no uso de accesos desa Administración a información contida en bases de datos na execución dos feitos explica, que non xustifica, o ter mantido a acusación particular tal posición.

1.4.- No referido ás contías concretas que temos dado por probadas debemos facer algunhas precisións consecuencia do contraste coa documentación do escrito do Ministerio Fiscal ao que nos referimos anteriormente (punto 1.1).

Con carácter xeral optamos por non trasladar especificamente aos feitos probados os supostos nos que non se produciu a concesión do crédito. Se ben non ten especial transcendencia na tipificación ou na penalidade, o certo é que a información transmitida polas diversas empresas non permite saber se as circunstancias desas peticións (en varios casos non consta sequera que se desen datos de conta bancaria) eran algo máis que tentativas non idóneas. Noutras palabras, semella que son casos nos que o feito non podía derivar na concesión do préstamo por ser insuficiente para enganar á mercantil e, de aí, que carezan de relevancia penal.

Existe un caso que merece unha resposta concreta. Trátase dun préstamo que aparece solicitado a nome de Marcial en decembro de 2013. O préstamo non foi concedido segundo consta por non achegar a documentación. A que aparece é unha fotografía de DNI e unha foto dun papel bancario. Non podemos ter por probado que ese concreto préstamo fose pedido polos acusados pois cabe a posibilidade de que, ese si, fose pedido polo señor Epifanio. A favor desa posibilidade xoga que non se localiza a conta bancaria que aparece na fotografía como titularidade dos acusados, o formato de foto é diferente aos demais e o momento temporal non parece coherente co resto de datas. Efectivamente, se se observan os préstamos finalmente concedidos hai un patrón evidente. En novembro de 2014 solicitaron os acusados préstamos a nome de persoas coas que tiñan vínculos familiares ata un total de 9 (supostos 25, 26, 27 e 28 do relato de feitos). Ao longo de 2015 a nome de terceiras persoas con clara progresión en aumento (29 ata xuño e 60 ata novembro). Tras pedir 9 entre febreiro e marzo de 2016, só aparece un máis pedido en outubro dese ano 2016. Esa secuencia, ademais de deixar claro en que momento se produciu a inmensa maioría dos actos (89 no 2015, fronte a 10 no 2016), fai pouco probábel que aquel de decembro de 2013 fora pedido polos acusados.

Facemos constar que en diversas ocasións os acusados pagaron contías para adiar o vencemento pois así consta na documentación das propias empresas.

Existen outras pequenas variacións derivadas do contraste coa información da documental que indica que o préstamo concedido era inferior ao que se refería no escrito do Ministerio Fiscal.

Moitos supostos non son máis que rectificacións das contías dado que, examinada a documentación, a ingresada era inferior á indicada no escrito da acusación. Así o primeiro e quinto préstamo que mencionamos no suposto 2 (onde puña 200, eran 150 nun caso e 100 noutro); no suposto 3 o primeiro e o terceiro eran de 150 e non 200, e o constaba realizada unha petición o 10/03/2015 que foi rexeitada pese a aparecer computada no escrito do Ministerio Fiscal; no suposto 5 o primeiro mencionado era de 150 e non 200, ademais era de data 29 e non 20 de xullo (neste caso a acusación particular tamén arrastrou a mención do escrito do Ministerio Fiscal); no suposto 6 o último mencionado era de 150 e non 200; no suposto 9 o último mencionado era de 250 e non de 350; no suposto 10 os nomeados en primeiro e cuarto lugar como de 200 foron de 150 e 100 (volve sorprender que a acusación particular limitárase a copiar o escrito do Ministerio Fiscal); no suposto 11 os dous últimos mencionados como de 200 eran de 150 e 100; no suposto 12 a mesma relación nos dous primeiros; no suposto 13 o penúltimo pasa de 200 a 150 e o último de 200 a 100; no suposto 14 é o último o que ten a mesma redución; no suposto 16 consta no escrito do Ministerio Fiscal un préstamo como concedido, pero no folio 771 consta rexeitado, ademais de constar unha referencia a outra empresa prestamista (folio 769) na que nada se tramitou; no suposto 22 o último préstamo foi de 100 e non de 200; no suposto 25 o Ministerio Fiscal inclúe un préstamo de 245 euros que aparece mencionado na información dada pola empresa Kredito 24 (folio 872), porén non consta, a diferencia do outro desa empresa, ingreso bancario ningún consecuencia dese suposto préstamo que aparece cos mesmos datos que o outro e por un importe peculiar que xera dúbida (245.78), todo iso fai que non consideremos suficiente esa proba para ter por acreditada a obtención dese concreto préstamo; no suposto 26 só matizar que existía un erro na mención da primeira empresa prestamista; no suposto 27 o primeiro préstamo consta devolto na documentación (folio 937 en letra ben pequena) e o terceiro non foi de 500 senón de 250 euros; no suposto 28 o préstamo consta devolto en diversos pagos (folio 976); no suposto 29 a contía do segundo préstamo era de 100 e non de 200.

Ademais debemos indicar que só referimos a documentación remitida nos casos dos préstamos que non foron devoltos. Non a referimos, polo indicado antes, dos casos en que non se concederon. Nalgúns deses casos si se remitiu, pero noutros nin sequera consta se se chegou remitir algunha documentación. Tampouco nos casos de préstamos devoltos pois a maioría das empresas neses casos non remitiron a documentación que recibiran para a concesión do préstamos.

Por último, non atendemos aos supostos nos que aparecen aparentes pantallazos entre a documentación coa que contaban as mercantís. A calidade das impresións fai difícil coñecer a orixe e o contido deses documentos. En todo caso, non se explica como se obtiñan, nin que función tiñan, e, desa forma dificilmente podemos darlles transcendencia aos efectos da presente resolución.

Segundo.- Sobre a cualificación xurídica dos feitos.

2.1.- O Ministerio Fiscal pretendeu que os feitos constituirían os seguintes delitos: un delito continuado dos previstos no artigo 400 bis do Código Penal en relación co artigo 74.1 CP, en concurso de normas (a resolver ao abeiro do art. 8.3 do mesmo Código por absorción) cun delito continuado de falsificación de documento mercantil dos previstos no artigo 392.1 do CP, en relación co 390.1.2º, e co 74.1 CP, en concurso medial co anterior a resolver conforme ao artigo 77.1 e . 3 do CP, cun delito continuado de estafa dos previstos no artigo 248.1 e 249 en relación co artigo 74.1 e .2 do mesmo Código.

Os dous escritos da acusación particular mantiveron a mesma cualificación xurídica pero con diversa petición de pena.

2.2.- Os feitos non constitúen a comisión dun delito dos previstos no artigo 400 bis do Código penal .

2.2.1.- No referido aos documentos de identidade, queda probado que se enviou fotografía de documentos auténticos. A dúbida é se iso supón un uso do documento auténtico nos termos requiridos polo Código Penal.

O Código Penal considera de forma distinta o desvalor da acción consistente en falsificar un documento, que o propio da acción de usar o documento falsificado. Por iso esta última acción é sancionada con menor pena e só cando concorran requisitos que non esixe naquela (uso en xuízo ou para prexudicar a outro). Como exemplo o contraste do 393 do Código Penal cos que lle preceden, ou do 396 co 395.

Cando se sanciona penalmente o uso de documentos, o uso os documentos de identidade reciben un trato diferente a outros supostos. Así, o uso de documentos públicos falsos constitúe delito só se son presentados en xuízo ou usados para prexudicar a outro. A pena é a inferior en grao á que se lle imporía ao falsificador do documento ( art. 393 do Código Penal). O uso dun documento de identidade falso, ao abeiro do artigo 392.2, é delito se é realizado con consciencia da falsidade. A pena é a de prisión de seis meses a un ano e multa de 3 a seis meses. Esa pena é, tamén, inferior á que se imporía ao falsificador (pena de prisión de seis meses a tres anos e multa de seis a doce meses), pero superior á inferior en grao que correspondería de aplicar a regra xeral.

O artigo 400 bis do Código penal prevé:

En los supuestos descritos en los artículos 392 , 393 , 394 , 396 y 399 de este Código también se entenderá por uso de documento, despacho, certificación o documento de identidad falsos el uso de los correspondientes documentos, despachos, certificaciones o documentos de identidad auténticos realizado por quien no esté legitimado para ello.

Estamos ante unha conduta de particulares que usarían dun documento de identidade. Sendo así, a referencia ten que ser ao artigo 392.2, segundo inciso, do Código Penal que estabelece:

Se impondrá la pena de prisión de seis meses a un año y multa de tres a seis meses al que hiciere uso, a sabiendas, de un documento de identidad falso.

O artigo 400 bis supón a equiparación en determinados casos do uso dun documento falso, co uso dun auténtico realizado por quien no esté legitimado para ello.

Pode ser delito, pois, tanto o uso dun documento que é falso, como, en certos caso, dun que é auténtico. Aqueles son propiamente os casos de falsificación. Neles o perigo para o tráfico xurídico reside en que se introduce un documento que en si mesmo está acreditando unha falsidade e, desa forma, diminúe a confianza nos documentos dentro dese tráfico. Tal confianza debe poder predicarse dos documentos, é dicir o ben xurídico protexido é a seguridade que se debe poder ter na lexitimidade dun documento en si mesmo. No caso do uso dun documento auténtico por quen non está lexitimado non se introduce ningún documento no tráfico que sexa falso. O uso dun documento falso fai que crer que se está ante un documento auténtico, é dicir aproveita a confianza no propio documento e na representación da realidade que se pode esperar del, é dicir a que documenta. Neste caso a confianza no documento está xustificada e o que se produce é un concreto acto por quen non ten lexitimidade para usar dese documento. Así, aproveita a confianza que se poida ter en que quen posúe un documento de identidade auténtico, está lexitimado para usalo. Trátase de ámbitos de protección diferentes.

Só cabe apelar a unha lexítima confianza en que quen usa un documento auténtico sexa o lexitimado para usalo, se esa persoa exhibe ou entrega ese documento auténtico. A confianza nace de que se posúe o documento auténtico. Por un lado, unha máxima de experiencia razoábel di que quen posúe un documento de identidade é o seu titular. Por outro lado, existe unha obriga, ou carga, de que o titular non ceda o documento a terceiros. O lexítimo é actuar na confianza nesa máxima e no cumprimento polos demais das súas obrigas. Por iso é razoábel que se relaxen as cautelas ante quen exhibe ou entrega o documento auténtico. Nada diso sucede cando é empregada a fotografía dun documento de identidade sen entrega ou exhibición do documento auténtico. Quen exhibe ou entrega unha fotografía do documento non está mostrando que posúa o documento auténtico, e quen recibe esa fotografía non se atopa na mesma situación que a quen se lle entrega ou exhibe o documento auténtico. Non se xustifica neste caso a redución das cautelas que describimos no primeiro caso. A quen se lle exhibe ou quen recibe esa fotografía, sabe que non se entregou ou exhibiu un orixinal auténtico. Respecto do documento que recibe, non podía confiar na autenticidade do documento en si que nunca observou, o que manifesta é confianza na fotografía que se interpón entre el e o documento auténtico. Respecto da persoa que entrega ou exhibe, descoñece se posuía o documento auténtico ou se só obtivo a fotografía.

No mesmo sentido, a xurisprudencia ten advertido que non cabe considerar que a manipulación da fotocopia, e o mesmo cabe dicir da fotografía, dun documento público ou oficial, como se se tratara do falseamento do propio documento público ou oficial. Si que cabe sancionar polo delito de falsidade en documento público ou oficial cando por medio de fotografía, ou fotocopia, o que se obtén é un documento falso que aparente ser o orixinal e auténtico, non cando o alterado é claramente a fotografía, ou fotocopia. Así o manifestou a recente sentenza de 10 de marzo de 2023 (ROJ STS 1885/2023):

Conforme explicábamos en la sentencia núm. 11/2015, de 29 de enero , "(...) las fotocopias serán sin duda documentos en cuanto escritos que reflejan una idea que plasma en el documento original y como tal documento puede ser alterado en sus elementos esenciales o aparentar la intervención de personas que no la han tenido. Cuestión distinta es cuando de lo que se acusaba es del delito de falsificación de documento oficial o mercantil, en estos casos la reproducción fotográfica sólo transmite la imagen del documento no su naturaleza jurídica salvo una posterior autenticación. De modo que una falsedad, en cuanto alteración de la verdad del documento, realizada sobre una fotocopia no autenticada de un documento oficial, público o mercantil no podía homologarse analógicamente a la falsedad de un documento de la naturaleza que tenga el original, por lo que sólo podrá equipararse en tales supuestos, a un documento privado que la parte obtiene para su uso, sin que pudiera alcanzar el parangón de documento público, oficial o mercantil ( SSTS. 1219/2011, de 21 de noviembre , 220/2011, de 29 de marzo , 620/2005, de 11 de mayo ), pero si la fotocopia de un documento oficial (o mercantil) se añadían elementos que pueden inducir a error sobre la autenticidad del original, la misma constituye una lesión de la legitima confianza de los ciudadanos en la veracidad de los documentos emanados de una oficina pública. En consecuencia, cuando por las circunstancias subjetivas u objetivas en que la fotocopia se utiliza, ésta es idónea para generar plena confianza en su autenticidad, debe ser calificada como fotocopia autenticada y por lo tanto, constituye objeto material idóneo del delito de falsedad. Lo decisivo, en definitiva, será la trascendencia jurídica que pueda derivar de la información proyectada en el soporte u objeto material cuyo sentido o contenido se manipula o altera ( STS. 21.1.2005 ).

En definitiva, la más reciente jurisprudencia respecto al valor de las fotocopias en relación con el delito de falsedad documental, sentencia núm. 386/2014, de 22 de mayo , distingue los siguientes supuestos:

1º Las fotocopias de documentos son sin duda documentos en cuanto escritos que reflejan una idea que plasma en el documento original, si bien la naturaleza oficial del documento original no se transmite a la fotocopia, salvo en el caso de que la misma fuese autenticada.

Aunque no quepa descartar en abstracto que la fotocopia pueda ser usada en algún caso para cometer delito de falsedad, lo cierto es que tratándose de documentos oficiales esta caracterización no se transmite a aquélla de forma mecánica. Y, por tanto, textos reproducidos carecen en principio y por sí solos de aptitud para acreditar la existencia de una manipulación en el original, que podría existir o no como tal ( STS. 25 de junio de 2004 ).

2º Por ello una falsedad, en cuanto alteración de la verdad del documento, realizada sobre una fotocopia no autenticada de un documento oficial, público o mercantil, no puede homologarse analógicamente a la falsedad de un documento de la naturaleza que tenga el original, por lo que sólo podrá considerarse como una falsedad en un documento privado ( sentencia núm. 939/2009, de 18 de septiembre ).

3º La doctrina anteriormente expuesta es aplicable a los supuestos de falsedad material, es decir cuando la falsedad se lleva a efecto alterando el documento en alguno de sus elementos o requisitos de carácter esencial ( artículo 390.1.1º del Código Penal ).

4º En el caso de que la falsedad consista en simular un documento en todo o en parte, de manera que induzca a error sobre su autenticidad ( artículo 390.1.2° del Código Penal ), lo relevante a efectos de tipificación es la naturaleza del documento que se pretende simular, no la del medio utilizado para ello. Así cuando se utiliza una fotocopia o reproducción fotográfica para simular la autenticidad de un documento, y disimular la falsedad, la naturaleza a efectos de la tipificación es la del documento que se pretende simular -en este caso documento mercantil u oficial- no la del medio empleado, pues lo que se falsifica no es la fotocopia -mero instrumento- sino el propio documento que se pretende simular ( sentencia núm. 1126/2011, de 2 de noviembre ).

Igualmente en los casos en que partiendo de un modelo original, se confecciona otro con propósito y finalidad de hacerlo pasar como si del verdadero documento oficial o mercantil se tratase. No se trata de una fotocopia que se quiere hacer como que responde al original, sino de crear un documento íntegramente falso para hacerlo pasar por uno original.

Como hemos dicho en las sentencias núm. 183/2005, de 18 de febrero ; 1126/2011, de 2 de noviembre , la confección del documento falso, con vocación de pasar por auténtico, puede efectuarse mediante técnicas diversas, como puede ser, a título meramente enunciativo, no taxativo o cerrado, partiendo de soportes documentales auténticos, mediante confección por imprenta de soportes semejantes o mediante escaneado o digitalización. Medios que resultan indiferentes a los fines de apreciación de la falsedad, ninguna que el resultado induzca a error sobre autenticidad."

En el mismo sentido, señalábamos en la 297/2017, de 26 de abril que "(...) una fotocopia de un documento no es equiparable al original del mismo documento. Por ello, las alteraciones realizadas sobre la fotocopia solamente podrán ser consideradas como falsedad de documento privado, punibles si concurren las demás exigencias típicas contenidas en el artículo 395 del Código Penal . Sin embargo, como acertadamente razona el Tribunal de instancia, cuando utilizando una fotocopia se confecciona un documento que se pretende que sea considerado como un documento oficial, o dicho con otras palabras, cuando mediante una fotocopia se simula un documento oficial, la falsedad, en estos casos tipificada en el artículo 390.1.2º del Código penal , habrá de referirse a la clase de documento simulado, de manera que se tratará de un delito de falsedad en documento oficial".

Dende outra perspectiva, a conduta típica é usar. Usar un documento é empregalo para unha finalidade que lle é propia como tal documento. En palabras do Código no seu artigo 26 que ante terceiros exprese o incorpore datos, hechos o narraciones con eficacia probatoria o cualquier otro tipo de relevancia jurídica. Normalmente, no caso de DNI, a finalidade é identificar a unha persoa. Outros usos posíbeis do soporte físico do documento que non supoñan ese uso, digamos documental, non poden ser considerados típicos. Como exemplo extremo, usar un DNI para forzar unha pechadura ou para producir danos, non son supostos de uso aos que se refire este precepto. Primeiro, por non estar actuando entón como documentos, e, segundo, por non supor ningún deses casos actos nos que despreguen as consecuencias de expresar ou incorporar os elementos indicados, que é precisamente o que xustifica a sanción da conduta.

2.2.2.- No caso que nos ocupa existen dous momentos en referencia a cada un dos DNIs relacionados cos feitos. Nun primeiro momento, Elisenda cun teléfono sacaba unha fotografía do documento orixinal e auténtico e obtiña un documento consistente nun arquivo de imaxe (unha foto). Nun segundo momento, ambos acusados remitían ás empresas prestamistas ese arquivo informático xerado co acto anterior. A dúbida é se cabe dicir que, aos efectos de aplicación do artigo 400 bis do Código Penal, esas accións supoñen usar o documento auténtico.

Ao sacar unha fotografía do documento a acusada xeraba un novo documento que vén constituído polo arquivo .jpg que contén o resultado desa acción, pero non usaba do documento no sentido que antes describimos. É máis, ese arquivo non pretendía ser o documento (como podería suceder nalgúns casos de escaneo de documentos que, unha vez impresos en determinados materiais, pretenden pasar por ser orixinais), e non había dúbida de que o remitido era o arquivo informático que soportaba a copia do DNI. O que se remite é unha fotografía da que non hai dúbida que se trata dunha fotografía. Se actuar, como explicaba a sentenza anterior, sobre unha fotocopia, non supón actuar sobre o documento fotocopiado, usar dela tampouco pode supor usar ese documento fotocopiado.

A propia operativa usada polas empresas de concesión de créditos do caso que nos ocupa é admitir a recepción por medio de internet de fotografías de documentos. Ademais resulta que precisamente ese formato de recepción é o fundamento do seu negocio ao permitir xerar un gran número de operacións que non poderían realizar, ou non no mesmo número ou coa mesma estrutura centralizada, se esixiran observar os propios documentos. É esa dinámica a que supón que non sexa verificado o documento auténtico, nin sequera a identidade da persoa que efectivamente solicita o préstamo. Nesas circunstancias, non cabe dicir que a autenticidade do documento supuña un motivo para relaxar a verificación sobre quen usaba ese documento. Era evidente que o recibido non era un documento auténtico e por iso non cabe afirmar que esa acción quebrara esa confianza que, polo que dixemos, é o que se pretende protexer con este tipo penal.

Por todos eses motivos rexeitamos que os feitos poidan constituír un delito dos previstos no artigo 400 bis do Código Penal.

2.3.- Os feitos constitúen un delito continuado de falsidade en documento privado.

2.3.1.- Como indicamos nos feitos probados, resultou acreditado que os acusados confeccionaron unha serie de documentos que empregaban para simular, ademais da participación daquela persoa cuxo nome usaban, que esta era titular dunha determinada conta ou tiña solvencia.

Non existe dúbida de que se trataría de delitos de falsificación pois en todos eles o que fixeron os acusados foi confeccionar documentos que referían actos inexistentes e aparentaban ser emitidos por outras persoas de forma que levaba a erro sobre a súa autenticidade.

2.3.2.- Agora ben, o que non compartimos co Ministerio Fiscal e coa acusación particular é que os documentos falsificados aos que se refiren os escritos de acusación (nóminas e recibos bancarios) merezan a consideración de documentos mercantís.

No momento de emitir as súas conclusión, o Ministerio Fiscal cinguiu a súa pretensión de que se consideraran documentos mercantís aos que se aparentaban emitidos como recibos por unha entidade bancaria e non ás nóminas que recoñecía como documentos privados. Efectivamente, ten sido reiterada a natureza de documento privado, a estes efectos, das nóminas en resolucións, entre outras moitas, como a da Audiencia Provincial de Madrid de 29 de xuño de 2022 (ROJ SAP M 9616/2022): Ahora bien, entiende este Tribunal que la nómina de retribuciones de una relación laboral, por destino del documento, no constituye documento mercantil del art. 390.1 º y 392 del CP y sí un documento privado del art. 395 CP , en el que evidentemente se llevó a cabo una falsificación con ánimo de causar perjuicio a tercero. Ou a de Santa Cruz de Tenerife de 6 de abril de 2021 (ROJ SAP TF 960/2021): El Ministerio Fiscal calificó los hechos como delito de estafa procesal en grado de tentativa en concurso medial con un delito de falsedad en documento mercantil, sin embargo las nóminas no son documentos públicos ni oficiales, sino documentos de carácter privado, al proceder de una persona física privada. Tampoco son documentos mercantiles porque no acreditan la celebración de un contrato o la asunción de obligaciones de naturaleza mercantil o comercial, al tratarse de meros informes o certificaciones relativos a los ingresos de un supuesto empleado.

Debemos analizar se os recibos bancarios que eran referidos nos escritos de acusación constitúen a estes efectos un documento privado ou un mercantil.

A doutrina do Tribunal Supremo sobre o concepto de documento mercantil ten variado, ou máis ben foi precisada, nos últimos tempos. Como nos lembra a sentenza de 26 de abril de 2023 (ROJ STS 1718/2023), ese cambio, ou previsión, é produto da sentenza de 14 de marzo de 2022 (ROJ STS 965/2022) emitida polo pleno con pretensións de unificación. Esta última sentenza tiña por obxecto debater a consideración, aos efectos destes delitos, do documento que plasmaba un contrato mercantil de axencia.

Parte esa sentenza de pleno da relevante diferenza de pena entre as falsificacións de documentos privados e mercantís. A maior penalidade require unha xustificación. Por iso entende que a consideración como documento mercantil do documento falsificado require un particular desvalor que debe justificar la pluspunición respecto al delito de falsedad de cualquier otro documento privado.

Lembra a sentenza que tradicionalmente a xurisprudencia considerara como documento mercantil:

..a aquel que acredita, manifiesta y proyecta las actividades que se producen en el círculo o ámbito propio de una empresa mercantil -vid. STS 8 de mayo de 1992 -. Una categorización amplia que ha incluido a: "los que dotados de nomen iuris se encuentran regulados en el Código de Comercio o en leyes especiales; las representaciones gráficas del pensamiento, generalmente por escrito, y su papel, que, con fines de preconstitución probatoria, plasmen o acrediten la celebración de contratos o la asunción de obligaciones de naturaleza mercantil o comercial, aunque carezcan de denominación conocida en derecho; los que se refieren a la fase de ejecución o de consumación de contratos u operaciones mercantiles, tales como albaranes de entrega, facturas, o recibos o libros de contabilidad; así como libros u hojas auxiliares que sirven para proporcionar los datos que han de pasar a los libros oficiales"-vid. STS de 6 de marzo de 2001 -.

Pero, continúa, esa liña foi matizada noutras sentenzas reclamando unha interpretación restritiva:

Así, con referencia a la regulación del Código Penal de 1973, se afirmaba en la STS de 31 de mayo de 1991 , de la que se hacía eco la STS 786/2006, de 22 de junio , que "el artículo 392 del Código Penal se refiere sólo a aquellos documentos mercantiles merecedores de una especial protección, porque su materialidad incorpora una presunción de veracidad y autenticidad equivalente a un documento público, lo que es la "ratio legis" de la asimilación. De modo que ' no es suficiente con que se trate de un documento utilizado en el tráfico mercantil', sino que se requiere una especial fuerza probatoria, como ocurre con las letras de cambio, que sin una protección especial difícilmente podrían ser transmisibles por endoso en la forma habitual".

Línea jurisprudencial restrictiva que ha mantenido su proyección más o menos matizada en resoluciones actuales. De tal modo, se ha insistido en que, sin perjuicio de que puedan considerarse mercantiles los documentos explícitamente contemplados en la legislación mercantil, su punición ex artículo 392 CP exige "que tengan una eficacia jurídica superior a la de simple documento privado que justifique precisamente la agravación de su falsedad respecto a la de aquel" -vid. STS 695/2019, de 19 de mayo de 2020 , 755/2018, de 12 de marzo de 2019 , 159/2018, de 5 de abril , 571/2005, de 4 de mayo -. Lo que algunos autores han identificado con el valor ejecutivo del documento mercantil y otros con las exigencias de ciertas formalidades para su otorgamiento .

Como vemos o Tribunal Supremo parte nesa sentenza de considerar unha liña restritiva do alcance do delito de documento mercantil (a segunda explicada), e outra amplía (a primeira), e tenta nesta sentenza de unificación definir o espazo entre ambas.

Ese cometido entende que debe realizarse partindo do ben xurídico protexido pues solo desde necesidades específicas de mayor protección puede justificarse tan desaventajado tratamiento penal respecto a otras conductas falsarias, e proclama que ese ben é la seguridad en el tráfico mercantil. De tal ben xurídico extrae:

Lo que sugiere con claridad que el bien jurídico protegido no es solo individual, sino que adquiere una proyección colectiva y social mucho más acentuada que con relación al protegido mediante el delito de falsedad en documento privado. Residiendo aquí, precisamente, la razón que justifica las necesidades de protección penal intensificada, anudando a su lesión un mayor reproche punitivo.

Confirma esa idea o feito de que a posición sistemática da sanción da falsidade sobre documento mercantil estea xunto á sanción da falsidade en documentos públicos ou oficiais. A protección maior destes últimos ten fundamento, afirma o Tribunal Supremo, en proteger el interés general, la confianza de la ciudadanía, en el buen uso de las facultades o potestades reconocidas a determinadas autoridades o funcionarios para confeccionar documentos. Condiciones de confección presuntivas que son las que otorgan al documento falseado público u oficial la idoneidad para lesionar el bien jurídico protegido y afectar a las funciones documentales con mayor intensidad. Continúa advertindo que se así é neses supostos, por un lado, e, por outro, o Código equipara o documento mercantil a eses públicos ou oficiais, un documento para ter, na interpretación destes delitos, esa consideración de documento mercantil debe:

Incorpor[ar] también una especial intensidad lesiva de dichas funciones documentales, equiparable a la de los documentos públicos u oficiales. Nivel especial de lesividad que cabe predicar de aquellos que, además de estar expresamente previstos en una norma de carácter mercantil, gocen de una proyección cualificada en el tráfico jurídico .

Esta sentenza conclúe pois coa seguinte regra interpretativa:

22. Reiteramos. La consideración del bien jurídico, como elemento rector tanto para la interpretación de los elementos del tipo como para la medición de la antijuricidad exigida, justifica reajustar el contorno aplicativo del tipo del artículo 392 CP . Limitando su aplicación a aquellas conductas falsarias que recaen sobre documentos mercantiles que, por el grado de confianza que generan para terceros, puedan afectar potencialmente al valor de la seguridad, en su dimensión colectiva, del tráfico jurídico- mercantil.

De tal modo, resultará suficiente la protección penal mediante el tipo del artículo 395 CP frente a la falsedad de otros tipos de documentos que, si bien plasman operaciones mercantiles o han sido confeccionados por empresarios o comerciantes, carecen de dicha especial idoneidad lesiva colectiva -por ejemplo, contratos, presupuestos, tiques, albaranes, recibos y otros justificantes de pago que recaen sobre actos, negocios o relaciones jurídicas sin relevancia para terceros- . [todos os destacados en negro son nosos]

A mesma sentenza tamén fai unha enumeración de supostos nos que cabería entender que estamos ante un documento mercantil:

23. Por su parte, entre los documentos cuya falseamiento sí podría comprometer el bien jurídico protegido por el artículo 392 CP cabe encontrar, con fines meramente enunciativos, los que tienen el carácter legal de título-valor; los que obedezcan al cumplimiento de una obligación normativa de documentación mercantil que funcionalmente les acerca a los documentos emitidos por ciertos funcionarios con capacidad documentadora -por ejemplo, libros y documentos contables, actas de juntas de sociedades de capital, certificaciones con potencial acceso al Registro Mercantil, etc.-; los que documentan contratos-tipo, clausulados generales o particulares en relaciones de consumo -por ejemplo, contratos de seguro, bancarios, de financiación, transporte etc.-; aquellos contratos sometidos a condiciones normativas de forma o de supervisión o a algún tipo de intervención pública -por ejemplo, contratos de gestión financiera, de correduría de seguros, de inversión, etc.- y documentos que, bajo la apariencia de corresponder al giro mercantil de una empresa, tengan como finalidad la comisión de delitos contra la Hacienda Pública, la Seguridad Social, fraude de subvenciones o la obtención de financiación por entidades bancarias o de crédito, etc..

Como exemplo, en aplicación expresa desta nova doutrina resolveu a sentenza do Tribunal Supremo de 31 de maio de 2023 (ROJ STS 2455/2023) que exclúe a consideración de documento mercantil a estes efectos penais dun documento que simulaba unha factura emitida por unha mercantil a outra:

En este caso la simulación de una factura, carece de potencialidad significativa para lesionar la seguridad del tráfico mercantil en sentido colectivo, según el criterio hermenéutico establecido por la nueva doctrina de esta Sala por lo que los hechos declarados probados son legalmente constitutivos de un delito de falsedad en documento privado del artículo 395 CP , lo que obliga a una nueva individualización judicial de la pena.

2.3.3.- No presente caso, a dúbida aparece ao redor dos diversos recibos bancarios que, referidos nos escritos de acusación, describimos nos feitos probados. Como indicamos antes, a documentación presentada considerada como recibo bancario tratábase de documentos que contiñan unha notificación do banco ao cliente (un particular) de que aquel realizara unha determinada operación na súa conta: ben o pago domiciliado, ben aceptar un cargo directo, ben anotar o ingreso da nómina. Non teñen requisito especial ou formalidade ningunha para a súa emisión. Non documentan propiamente un acto mercantil senón que informan dun acto mercantil (o pago ou o ingreso) que xa se produciu. O acto mercantil referido en realidade é anterior e alleo a esa comunicación, pois é entre o titular da conta e o terceiro ao que aquel paga (no caso da domiciliación e no do cargo directo) ou que lle abona a nómina. Este documento só comunica ao cliente ese acto. Por iso, aínda sendo propio da actividade bancaria, entendemos que non é un acto do xiro mercantil desa entidade como si sería un polo que se realizara esa operación.

Por outra banda, outra característica de todos os documentos bancarios referidos é que non son tipo de documentos destinados ao tráfico xurídico. A funcionalidade deses documentos é manter informado ao cliente do banco de determinadas actuacións do Banco, pero non se emiten coa intención de que sexan presentados ante un terceiro. Evidentemente, calquera documento pode ser empregado ante terceiros, e aí é cando normalmente adquiren relevancia xurídica. Agora ben, iso tamén pasa cos documentos que a sentenza referida exclúe expresamente do ámbito propio do documento mercantil en sentido penal: contratos, presupuestos, tiques, albaranes, recibos y otros justificantes de pago que recaen sobre actos, negocios o relaciones jurídicas sin relevancia para terceros. No caso que nos ocupan eran documentos en principio dirixidos ás relacións internas do cliente e o seu Banco.

Por último só indicar que a sentenza referida si entende que constitúen documento mercantil aqueles cuxa finalidade sexa la obtención de financiación por entidades bancarias o de crédito. Deixa unha dúbida a forma de expresión da sentenza sobre se o documento será mercantil cando a finalidade habitual ou común dese tipo de documentos sexa esa (como podería suceder con determinados informes do ámbito empresarial ou os destinados a plasmar a situación contábel dunha empresa), ou se será mercantil cando a finalidade de quen o falsificou fora esa. Entendemos máis prudente a primeira interpretación pois senón case calquera dos que no parágrafo anterior eran excluídos podería pasar a ter esa natureza mercantil. Efectivamente, nun proceso de obtención de financiamento poden ser moi variados os documentos que sexan usados por diferentes motivos. Sería contrario aos criterios interpretativos da propia sentenza, que por esa finalidade do autor da falsificación, que non do tipo de documento, variase a natureza xurídica a efectos típicos do documento. Pero, aínda que non se aceptara esa interpretación, o certo é que tamén neses casos require esa sentenza que sexan documentos que teñan esa finalidade bajo la apariencia de corresponder al giro mercantil de una empresa. Como explicamos antes non compartimos que se deba identificar calquera acto dunha empresa, cun dos que son propios do seu xiro mercantil. O Ministerio Fiscal defendeu que debían ter, aos efectos que nos ocupan, carácter mercantil por ser unha entidade bancaria quen os emite, ou, neste caso, quen se quería aparentar que os emitía. Pese a iso, o carácter mercantil non pode derivar só dese carácter mercantil da persoa emitente, xa sexa a real ou a aparente. A mesma sentenza que antes analizamos (de 14 de marzo de 2022 (ROJ STS 965/2022)) preguntábase iso e respondía negativamente:

Partiendo de lo anterior, surge, irremediablemente, una cuestión ¿Puede afirmarse que la falsificación de un documento en el ámbito de una relación contractual privada en la que una de las partes es un comerciante es susceptible, en todo caso y por sí, de afectar a la seguridad del tráfico mercantil? ¿El contrato de agencia simulado es documento mercantil a los efectos típicos del artículo 392 CP ?

La repuesta, en el caso que nos ocupa, ha de ser negativa. La simulación del clausulado de un contrato otorgado entre particulares, aunque estos puedan ostentar la condición de comerciantes y fijen una regla negocial de naturaleza mercantil, carece de eficacia más allá de la relación negocial entre aquellos y de potencialidad significativa para lesionar la seguridad del tráfico mercantil en un sentido colectivo.

No caso que nos ocupa, referíanse sempre a relacións do Banco co cliente aparente e non afectan á seguridade do tráfico mercantil máis aló das relacións entre eles. Cousa diversa é que sexan empregados, como o foron, para prexudicar a outro e como instrumento dun delito de estafa. Tal circunstancias non é obviada, pois precisamente é a que xustifica que se entenda que se cometeu un delito de falsificación de documento privado.

2.3.4.- Por todo o expresado concluímos que estamos ante un delito, continuado neste caso, de falsificación de documento privado dos previstos no artigo 395 do Código penal:

El que, para perjudicar a otro, cometiere en documento privado alguna de las falsedades previstas en los tres primeros números del apartado 1 del artículo 390, será castigado con la pena de prisión de seis meses a dos años.

2.3.5.- Só resta por indicar que non cabe dúbida de que o delito neste caso merece a consideración de delito continuado ao abeiro do artigo 74 do Código Penal no seu primeiro parágrafo pois é constatada unha reiteración de condutas aproveitando a mesma circunstancia (acceso ao DNI e manipulación de documentos propios), así como cun plan que, cando menos en gran parte, aparece como preconcebido. Así é definido no apartado primeiro dese precepto:

1. No obstante lo dispuesto en el artículo anterior, el que, en ejecución de un plan preconcebido o aprovechando idéntica ocasión, realice una pluralidad de acciones u omisiones que ofendan a uno o varios sujetos e infrinjan el mismo precepto penal o preceptos de igual o semejante naturaleza, será castigado como autor de un delito o falta continuados con la pena señalada para la infracción más grave, que se impondrá en su mitad superior, pudiendo llegar hasta la mitad inferior de la pena superior en grado.

Procede entender cometido o delito de falsificación como delito continuado. Aplicando ese precepto, a pena posíbel é a de un ano e tres meses de prisión a dous anos e seis de prisión.

2.4.- Os feitos constitúen tamén un delito continuado de estafa.

2.4.1.- Nesta cualificación non existiu discusión entre as partes dado que a propia defensa recoñece que os feitos constitúen un delito de estafa. Efectivamente, non existe dúbida en que os acusados, de acordo ambos, simulaban ante as diversas entidades de préstamo que outra persoa era a solicitante do préstamo. Desa forma, xeraban o erro nesas entidade de estar contratando con outras persoas e provocaban que esas empresas realizaran disposicións patrimoniais ao seu favor.

Atendendo á versión en vigor no momento de produción dos feitos estaríamos de cheo no definido no artigo 248, entón apartado 1, do Código Penal:

Cometen estafa los que, con ánimo de lucro, utilizaren engaño bastante para producir error en otro, induciéndolo a realizar un acto de disposición en perjuicio propio o ajeno.

En canto á pena impoñíbel estaríamos, en principio, no ámbito definido no artigo 249 do mesmo Código que, na versión entón en vigor, prevía:

Los reos de estafa serán castigados con la pena de prisión de seis meses a tres años, si la cuantía de lo defraudado excediere de 400 euros. Para la fijación de la pena se tendrá en cuenta el importe de lo defraudado, el quebranto económico causado al perjudicado, las relaciones entre éste y el defraudador, los medios empleados por éste y cuantas otras circunstancias sirvan para valorar la gravedad de la infracción.

A reforma operada pola Lei Orgánica 14/2022, de 22 de decembro, mantén fundamentalmente a mesma redacción das previsións que acabamos de reproducir pero agora constituíndo o artigo 248 do Código Penal ao pasar o anterior 249 a integrar un segunda parágrafo dese 248.

2.4.2.- Tampouco cabe dúbida neste caso de que estamos ante un delito continuado nos termos previstos no artigo 74 do Código Penal. O relato de feitos probados constata unha sucesión de feitos nos que, seguindo un mesmo plan e aproveitando a mesma oportunidade (de acceso aos DNI e de forma de contratación) foron obtidos múltiples disposicións a favor dos acusados.

Estando ante un delito patrimonial a súa regulación estabelécese no parágrafo segundo dese artigo 74:

2. Si se tratare de infracciones contra el patrimonio, se impondrá la pena teniendo en cuenta el perjuicio total causado. En estas infracciones el Juez o Tribunal impondrá, motivadamente, la pena superior en uno o dos grados, en la extensión que estime conveniente, si el hecho revistiere notoria gravedad y hubiere perjudicado a una generalidad de personas.

No referido ás consecuencias penolóxicas do delito continuado, a recente sentenza do Tribunal Supremo de 9 de marzo de 2023 (ROJ STS 1319/2023) lembraba a xa consolidada xurisprudencia:

5.2 En relación con la primera cuestión, que se refiere a la penalidad que deba aplicarse en caso de delitos continuados patrimoniales existe un sólido criterio jurisprudencial expuesto, entre otras muchas, en la STS 126/2019, de 12 de marzo .

Las distintas posturas que sobre esta cuestión se venían manteniendo se unificaron a partir de dos acuerdos plenarios. El adoptado por el Pleno no jurisdiccional de esta Sala celebrado el 18 de julio de 2007 estableció que "(...) en los delitos continuados patrimoniales, lo previsto en el apartado segundo del artículo 74 CP constituye una regla no incompatible con el criterio general de punición de los delitos continuados previsto en el apartado primero de ese mismo artículo". A ello ha de sumarse lo decidido en el posterior Acuerdo de 30 de octubre de 2007, que dice así: "El delito continuado siempre se sanciona con la mitad superior de la pena. Cuando se trata de delitos patrimoniales la pena básica no se determina en atención a la infracción más grave, sino al perjuicio total causado. La regla primera, artículo 74.1 CP , queda sin efecto cuando su aplicación fuera contraria a la prohibición de doble valoración (...)".

Como expusieron entre otras las SSTS 474/3016 de 2 de junio, 947/2016 de 15 de diciembre o la 249/2017 de 5 de abril , estos Acuerdos pretendieron resolver las incógnitas referidas a la aplicación de la regla primera del artículo 74 CP a los delitos continuados de naturaleza patrimonial. La idea de que esta categoría de delitos conoce una regla especial en el artículo 74.2 CP había animado buena parte de las resoluciones de esta misma Sala (SSTS 155/2004 de 9 de febrero ; 1256/2004 de 10 de diciembre y 678/2006 de 7 de junio , entre otras muchas). Con arreglo a este entendimiento, el artículo 74.2 CP encerraría una norma especial que excluiría la aplicación de la regla genérica contenida en el artículo 74.1 CP . Sin embargo, la experiencia aplicativa desarrollada bajo la vigencia de tal criterio puso de manifiesto la conveniencia de reorientar esa interpretación, en la medida en que no existe razón alguna de política criminal que justifique la sustracción del delito continuado de naturaleza patrimonial a la regla agravatoria prevista en el nº 1 de tal precepto. De ahí la importancia de la idea proclamada en el mencionado Pleno, a tenor de la cual el delito continuado también habrá de ser sancionado mediante la imposición de la pena determinada con arreglo al perjuicio total causado, en su mitad superior. Ello no es sino consecuencia de incorporar el delito patrimonial a la razón de política criminal que, con carácter general, proclama el artículo 74.1 CP ( SSTS 284/2008 26 de junio ; 199/2008 25 de abril y 997/2007 de 21 de noviembre ).

Dende logo, non estamos nin ante unha notoria gravidade (ao fin a inmensa maioría dos préstamos non alcanzaban os 400 euros, algúns foron devoltos e o cómputo non devolto está nuns 24 mil euros), nin ante unha xeneralidade de persoas dado o número de afectados. Baste con referir a sentenza do Tribunal Supremo de 30 de xuño de 2015 (ROJ STS 3177/2015):

Como hemos dicho en STS. 435/2010 de 3.5 , con cita de la STS. 439/2029 de 14.4 "El delito con sujeto pasivo masa se integra por dos elementos propios: la notoria gravedad y una generalidad de personas. Lo notorio según el diccionario RAE es "lo público y sabido de todos" o, dicho de otro modo, lo que es conocido públicamente, lo que es evidente y no ofrece dudas - Diccionario del Español Actual-. Lo notorio unido al sustantivo gravedad, en clave económica, nos lleva a una gravedad económica fuera de toda discusión, y claramente diferente a la nota de especial gravedad del art. 250.1-6º del Código pena, no es una gravedad reforzada sino algo distinto".

Respecto al segundo elemento definidor es la existencia de "una generalidad de personas" -expresión se encuentra también en el art. 65 LOPJ apartado 1-c) al asignar a la Sala de lo Penal de la Audiencia Nacional las defraudaciones "....que produzcan o puedan producir.....perjuicio patrimonial en una generalidad de personas....".

En una primera interpretación del concepto, la gramatical, se entiende que generalidad de personas no es equivalente, sin más, a pluralidad de personas, generalidad del latín generalitas, supone equivalencia a universalidad, siendo utilizada por los escritores romanos como semejante a público. Según el diccionario de la Real Academia, en su primera acepción es igual a "mayoría", muchedumbre o casi totalidad de los individuos u objetos que componen una clase o todo sin determinación a persona o cosa particular". Fuera de la pura literalidad semántica, generalidad deriva de general, que se aplica por oposición a "especial" o "particular", es lo que es todo o todos o para todo o todos.

La jurisprudencia de esta Sala ha interpretado el término generalidad como semejante a una importante pluralidad de sujetos pasivos. Así, dice el auto de 25.3.2003 debe entenderse, en principio, una multitud o una cantidad indefinida de personas, y en la STS. 439/2009 de 14.4 "generalidad de personas" hace referencia a un grupo numeroso de personas, incluso indeterminado que no tiene porqué tener un vinculo común, salvo el de ser destinatarios a la actividad ilícita del autor", o en la STS. 129/2005 de 11.2 "una colectividad indeterminada y defensa de individuos".

Bien entendido que ambos elementos deberán concurrir, es decir, debe existir un número significativo de personas que han tenido un perjuicio concreto y que dado el número de víctimas la suma de todos los perjuicios hace que pueda hablarse de notoria gravedad.

Esta Sala ha interpretado restrictivamente el precepto (ver autos 29.10 y 23.11.98 ) pero estimó que constituían generalidad de personas unos hechos en los que había 546 perjudicados. En auto 8.5.91 un numero que se aproxime al medio centenar y en el auto de 20.9.2005 consideró lo mismo en un caso en el que aparecían inicialmente perjudicadas más de 45 empresas, si bien eran casos relativos a la competencia de la Audiencia Nacional, art. 65, apartado 1 c) LOPJ . Sin embargo en la STS. 129/2005 de 11.2 , rechazó su aplicación con un perjuicio de 11 millones pesetas y 45 personas, y la STS. 439/2009 de 14.4 , consideró el hecho de notoria gravedad y los perjudicados una generalidad de personas, en un supuesto de 1797 compradores de vivienda y un perjuicio total de más de 25.000.000 E.

En el caso actual si bien el perjuicio total ascendió a más de 13 millones de euros, el número de personas perjudicadas reconocidas en sentencia, se limita a quince, por lo que difícilmente puede hablarse de "una generalidad de personas".

Dadas esas premisas, en absoluto cabe entender aplicábel o inciso segundo do apartado 2 do artigo 74 do Código Penal. Por ese motivo sería aplicábel o artigo 74 no seu apartado 2 pero no seu inciso primeiro e non no segundo.

Por todo o anterior, o delito de estafa analizado suporía mover a posíbel pena nun arco de 1 ano e 9 meses de prisión a 3 anos. Ese arco é a consecuencia de calcular a metade superior da pena posíbel xa antes referida e prevista no momento dos feitos no artigo 249 do Código penal.

2.5.- Como advertíamos antes debemos valorar a relación concursal entre o delito de estafa que acabamos de examinar e o de falsificación de documento privado mencionado anteriormente.

O Ministerio Fiscal pretendeu que estaríamos ante un concurso medial a resolver ao abeiro do artigo 77 do Código Penal entre o que no seu escrito calificara como delito de falsificación de documento mercantil e o delito de estafa, en ambos casos delitos continuados. Porén, polo explicado, a relación que debemos analizar é entre un delito de falsificación de documento privado e un delito de estafa, en ambos casos continuados. E tal relación concursal é resolta de forma diferente pola xurisprudencia segundo esteamos ante unha falsificación dun tipo ou outro, e así, a sentenza do Tribunal Supremo de 25 de xuño de 2020 (ROJ STS 2103/2020) manifestaba

Nuestra STS 540/2017, de 12 de julio , expresa que la falsedad concurrente en un delito del art. 395 del Código Penal (falsedad en documento privado que consiste en cometer en un documento privado alguna de las falsedades previstas en los tres primeros números del apartado 1 del art. 390), en tanto que dicho tipo penal requiere que se haga con la intención de perjudicar a otro, tal aserto concursa de forma normativa con el delito de estafa, siendo aplicable exclusivamente éste, según jurisprudencia reiterada de esta Sala Casacional (por todas, STS 287/2016, de 7 de abril ).

Con mayor amplitud, la STS 126/2016, de 23 de febrero , en un caso idéntico, que incluso contó con el apoyo del Ministerio Fiscal, razonaba que de manera reiterada ha considerado la jurisprudencia de esta Sala que la relación medial entre el delito de falsedad en documento privado del artículo 395 y el delito de estafa debe reconducirse al concurso de normas del artículo 8 CP . La expresión "en perjuicio de otro" del artículo 395 CP supone que éste requiere algo más que la mera alteración mendaz de uno de los elementos del documento. Exige además que se produzca un perjuicio -o el ánimo de causarlo- en un tercero, perjuicio que normalmente será económicamente evaluable y que precisamente coincide con el de la estafa. Lo contrario supondría una duplicidad o superposición tipológica a la hora de contemplar el perjuicio y en definitiva de doble sanción ( SSTS 760/2003 de 23 de mayo ; 702/2006 de 3 de julio ; 860/2008 de 17 de diciembre ; 552/2012 de 2 de julio ; 860/2013 de 26 de noviembre ; 232/2014 de 25 de marzo ó 195/2015 de 16 de marzo ).

Como dijo la STS 992/2003 de 3 de julio , el delito de falsedad en documento privado requiere en su tipicidad el ánimo de perjudicar a tercero, precisamente uno de los elementos de la estafa, por lo que la conducta debe ser penada conforme a uno de los dos tipos penales en aparente concurso, que lo es de leyes.

El bien jurídico que se protege en la estafa es el patrimonio privado ajeno, cuando es atacado por medios insidiosos y fraudulentos (engaño). El delito de falsedad castiga a quien presenta como real o auténtico algo que no lo es, y en este caso el bien jurídico protegido es el tráfico jurídico general, en cuanto el documento es capaz de crear en terceros la confianza en su autenticidad y su eficacia probatoria.

Por ello desde antiguo la doctrina científica consideró al documento privado falsificado funcionalmente destinado a cometer una estafa, como identificable con el engaño, y no como un elemento del mismo, sino, en realidad, su propia esencia, por lo que de penarse ambos delitos por separado se estaría castigando dos veces la misma infracción ( SSTS 1235/2001 de 20 de junio ; 2015/2001 de 29 de octubre ; 746/2002 de 19 de abril y 975/2002 de24 de mayo de 2002 ).

Por regla general, la estafa absorberá la falsedad en la medida en que el perjuicio efectivamente causado engloba el engaño y ánimo de perjudicar. Sin embargo, en algunos supuestos particulares se abre paso, por el principio de alternatividad, la regla de la sanción más grave del nº 4 del artículo 8 CP . En concreto cuando la estafa no haya llegado a perfeccionarse (entre otras SSTS 860/2013 de 26 de noviembre ó 195/2015 de 16 de marzo ), pues en tales casos al no haberse alcanzado el propósito defraudatorio, ambas infracciones tienen el mismo grado de especificidad, señala la jurisprudencia. Además resulta contrario a la lógica que el autor de un delito de falsedad en documento privado se viese privilegiado por el hecho de haber intentado o cometido además una estafa.

O anterior supón que debamos comparar ambas posíbeis penalidades. No referido ao delito de estafa, sendo un delito continuado a penalidade posíbel é a de un ano e nove meses a tres anos de prisión. No referido ao delito de falsidade en documento privado, de novo ao abeiro do artigo 74 CP, a pena posíbel é a de un ano e tres meses a dous anos e seis meses. É polo anterior polo que a pena posíbel neste caso debe atender ao marco do delito máis penado que é o patrimonial de estafa nos termos explicados.

Terceiro.- Debemos analizar agora as circunstancias modificativas da responsabilidade penal.

3.1.- A defensa alegou a concorrencia dunha atenuante analóxica prevista no apartado 6º do artigo 21 en relación coa eximente prevista no 2º do artigo 21 ao defender que actuaron a causa do seu grave trastorno aditivo ao xogo patolóxico ou ludopatía.

3.1.1.- A xurisprudencia ten analizado en diversas ocasións a influencia da denominada ludopatía na responsabilidade penal.

En recente auto do Tribunal Supremo do 9 de marzo de 2023 (ROJ ATS 2811/2023) lembraba:

La ludopatía es considerada por la jurisprudencia de esta Sala como una "entidad nosológica que se presenta dentro de una conducta más general de incapacidad para controlar los impulsos, que naturalmente no afecta al discernimiento, sino a la voluntad del individuo". En definitiva, se trata de una situación en la que el sujeto no puede resistir la tentación de jugar, lo que implica una dependencia psicológica constituida por su impulso más o menos irresistible.

En general se estima que el trastorno ludópata afecta a la capacidad de culpabilidad por afectar a la imputabilidad, bien anulándole, disminuyéndole gravemente o de forma más leve, de acuerdo con la graduación del trastorno que puede ser eximente completa, eximente incompleta o atenuante ordinaria.

Por otra parte, para la aplicación de cualquier expediente ya de irresponsabilidad o de atenuación de la misma, hace falta no solo la realidad del padecimiento del trastorno o alteración psíquica, sino que además es preciso que la misma haya tenido relevancia en la ejecución del hecho analizado, es decir junto con el diagnóstico médico, debe acreditarse la incidencia del trastorno en el hecho, esto es que exista una adecuada relación de causalidad y de dependencia entre el trastorno y su incidencia en el hecho analizado.

En general, la jurisprudencia de esta Sala suele ser muy restrictiva en la apreciación de esta neurosis de ludopatía, que viene exigiendo una acreditación cumplida para la aplicación de la atenuante y asimismo se exige su conexión con el delito objeto de enjuiciamiento, dada su naturaleza de factor criminógeno que genera una delincuencia funcional ( STS 78/2017, de 9 de febrero ).

No caso que analizaba ese auto acreditárase a afección da vontade pero non da capacidade cognitiva: .. el acusado pudiera tener afectada su capacidad volitiva de modo importante por la impulsividad y ansiedad reactiva que presentaba, unida a las consecuencias del consumo de cocaína, pero que sus capacidades cognitivas enfocadas en el conocimiento de las consecuencias de los hechos que desarrollaba se encontraban sin afectación alguna. A conclusión foi apreciar unha atenuante simple e rexeitar expresamente o carácter de moi cualificada.

A mesma liña xa afirmara noutras resolucións como outro auto de 16 de xuño de 2022 (ROJ ATS 9878/2022) no que tamén lembraba que a apreciación da atenuante requiría no sólo la cumplida acreditación de la realidad del padecimiento del trastorno o alteración psíquica, sino también la incidencia de dicho trastorno en el hecho examinado. Además de incidir en la apreciación restrictiva de esta neurosis de ludopatía, al exigirse su conexión con el delito objeto de enjuiciamiento. E nun sentido moi parecido pronunciouse o auto de 17 de marzo de 2022 (ROJ ATS 4869/2022), entre outros.

3.1.2.- No presente caso, a defensa presentou un informe médico que informaba tanto do tratamento como do diagnóstico previo a el. O autor do informe declarou en xuízo e explicou de forma detallada o seu contacto cos dous acusados. Por unha banda, manifestou que acudiron por primeira vez en 2019 á súa consulta. Mantivo entón entrevistas tanto con eles, como con familiares que deron conta da situación que presentaban. Aplicoulles entón diversos test psicolóxicos que confirmaron a súa diagnose de padecer ludopatía. De forma moi detallada e extensa expuxo no informe escrito como chega á conclusión do diagnóstico de cada un dos acusados, así como a forma en que conclúe de forma retroactiva a situación no momento dos feitos. É significativo, como xa expuxemos antes, que a inmensa maioría das accións delituosas se produciran precisamente no momento en que o informe considera que se producía a afección máis grave.

En xuízo o perito explicou e desenvolveu, a preguntas das partes, unha explicación clara e precisa do fundamento das súas conclusión. Explicou que ambos acusados acudiron de forma regular ás consultas de tratamento presentando unha evolución moi positiva na que destacou a colaboración e compromiso de ambos co tratamento.

A acusación particular cuestionou a transcendencia dese informe e das manifestacións do perito. Apelou a que a primeira visita se producira no 2019, sen constancia de diagnósticos previos e cando estaba xa en marcha a acusación contra eles. Tamén cuestionou que fora posíbel por medio duns test coñecer a situación anterior ao momento desas visitas que, entende, supoñen que son as manifestacións dos propios acusados as que sustentan a conclusión.

Non podemos compartir esas críticas. Por un lado, nada estraño hai en que sexa ao terse que enfrontar coa consecuencias dos seus comportamentos, e xa con coñecemento e presión ou apoio familiar, que unha persoa afectada por esta trastorno asuma a necesidade de acudir a procurar asistencia. Tampouco hai nada estraño en que non se diagnosticara antes pois, precisamente pola negación da propia situación propia da enfermidade, non acudiran a informar do problema a profesional sanitario ningún. As críticas do letrado ás capacidades de diagnose de situacións previas dos instrumentos indicados polo perito (entrevista con pacientes e familiares e test psicolóxicos) foron perfectamente rebatidas polo propio perito que explicou o respaldo científico deses instrumentos, incluíndo a presenza neles de mecanismos de control de posíbeis simulacións interesadas polos pacientes. Ningunha relevancia ten a referencia a que sistemas de xogos eran usados polos acusados. É irrelevante para a transcendencia do problema, pero, ademais, tanto a resposta dos acusados como a do perito remitiron ao que se recordaba nese momento da declaración en xuízo pois non era un aspecto relevante e só responderon o que recordaban nese concreto momento.

En resumo de todo o indicado compartimos coa defensa, e co expresado polo Ministerio Fiscal en conclusións orais, que si procede recoñecer que existía a doenza, que determinou en gran parte a capacidade de control de vontade dos acusados, levándoos a cometer os feitos para obter diñeiro co que poder realizar actos de xogo, ou, cando menos, influíndo de forma relevante nesas decisións. Por todo iso, consideramos que procede aplicar a atenuante alegada pola defensa.

3.2.- En segundo lugar reclamou a defensa a aplicación da atenuante de dilacións indebidas prevista no artigo 21 apartado 6º do Código Penal.

3.2.1.- Dende a reforma operada no ano 2010, o artigo 22 do Código Penal no seu apartado sexto manifesta:

6.ª La dilación extraordinaria e indebida en la tramitación del procedimiento, siempre que no sea atribuible al propio inculpado y que no guarde proporción con la complejidad de la causa.

Certamente a referencia é imprecisa e precisa de concreción no momento da súa interpretación se ben da xa un parámetro cando indica que a dilación, amén de indebida, debe ser extraordinaria, é dicir superior ao que poida ser esperábel dadas as circunstancias. Igualmente advirte que a posíbel dilación non pode ter orixe na propia actuación do inculpado ou ser consecuencia da complexidade da causa. Como resumo dos requisitos é reiterado nos autos do Tribunal Supremo, como o de 20 de abril de 2023 (ROJ ATS 5629/2023), o seguinte parágrafo:

B) Para la jurisprudencia de esta Sala, la apreciación de dilaciones indebidas exige cuatro requisitos: 1) que la dilación sea indebida, es decir injustificada; 2) que sea extraordinaria; 3) que no sea atribuible al propio inculpado; y 4) que no guarde proporción con la complejidad de la causa, requisito muy vinculado a que sea indebida ( STS 759/2016, de 13 de septiembre , entre otras).

Recorda a sentenza do Tribunal Supremo de 26 de abril de 2023 (ROJ STS 1785/2023) que o cómputo de tempo non se debe realizar dende a comisión dos feitos ou o inicio da causa senón que:

El cómputo comenzará cuando se adquiere la condición de imputado. Solo en ese momento se produce el padecimiento que supone estar sometido a un proceso (posibles medidas cautelares, obligación apud acta, zozobra derivada de la incertidumbre del seguimiento del proceso...) y que enlaza con la idea de pena natural, latente en la construcción dogmática de la atenuante de dilaciones indebidas.

Resulta relevante nun intento de procurar criterios obxectivos aos que atender comprobar concretos casos de aplicación ou valoracións defendidas polo Tribunal Supremo.

Así, por exemplo, a sentenza de 11 de maio de 2023 (ROJ STS 2124/2023) lembraba, como criterio consolidado, que a partir dos oito anos de duración da causa xa non se fala de atenuante simple senón moi cualificada. Agora ben, esa mesma sentenza considera que si procedía, como apreciara a sentenza que se impugnaba, aplicar unha atenuante simple por ter durado o procedemento dende a declaración como investigado ata xuízo catro anos e cinco meses.

Na de 20 de abril de 2023 (ROJ STS 1846/2023) lembraba supostos anteriores en que se considerou como moi cualificada a atenuante:

En STS 551/2008, de 29 de septiembre , ante la tardanza de 5 años y medio en sede de la Audiencia, pendiente de la celebración del juicio oral terminada la instrucción; y en la STS 630/2007, de 6 de julio , por la paralización indebida por tiempo de 4 años, en esas mismas condiciones.

Se ben a mesma sentenza trae outros exemplos cando indica que:

En la STS 626/2018, de 11 de diciembre , se aplicó la atenuante como simple en un proceso que duró seis años y tuvo una paralización cercana al año y medio y en la STS 414/2018, de 20 de septiembre se apreció la atenuante como simple a un proceso con una tramitación de 9 años y medio en la que no se apreciaron periodos de paralización.

No caso contemplado no auto de 14 de abril de 2023 (ROJ ATS 5543/2023) apreciouse atenuante simple destacando:

Los razonamientos del Tribunal Superior de Justicia deben respaldarse. El Tribunal de apelación destaca, entre otros extremos, que la causa se transformó en Sumario Ordinario por auto de 4 de diciembre de 2018 y hasta el 31 de julio de 2019 no se obtuvo la sanidad del perjudicado, dictándose el auto de procesamiento el 18 de septiembre de 2019, y que, tras dictarse el auto de admisión de prueba el 3 de septiembre de 2020, señalándose la vista preliminar para conformidad el 29 de enero de 2021, el juicio no se inició hasta el 9 de diciembre de 2021. En consecuencia, puede decirse que ha existido una dilación indebida y extraordinaria que fundamente la aplicación de la atenuante de dilaciones indebidas, no imputable a los acusados y que no guarda proporción con la complejidad de la causa.

E de novo aparecen referencias temporais na sentenza de 12 de abril de 2023 (ROJ STS 1428/2023) cando analiza se procedía a aplicación da atenuante non simple senón cualificada:

Y la STS 668/2016 , rechazó la cualificación en un procedimiento que se inició en el año 2010, en el que se dictó sentencia cinco años más tarde y que tuvo una paralización de un año y algunos meses. La STS 624/2016, de 13 de julio , no aceptó la cualificación en un supuesto de duración similar del proceso, por unos hechos ocurridos en febrero de 2010, en el que se celebró el juicio oral en marzo de 2015, con dos periodos de inactividad, nueve meses para calificar los hechos por la acusación pública, y ocho meses en acordar la apertura del juicio oral, que el Tribunal consideró dilación extraordinaria aunque no cualificada. La STS 739/2016, de 5 de octubre , rechazó la cualificación en relación a una causa que había invertido en su duración 5 años y diez meses. Y la sentencia de 379/2019, de 23 de julio , la apreció en el supuesto de duración del procedimiento por tiempo superior a 10 años, con una paralización de un año.

3.2.2.- No referido aos feitos sobre os que sustentar esta petición, o certo é que a ausencia de referencia ningunha no escrito da defensa, que podería supor consecuencias adversas para a súa pretensión, foi salvada polo Ministerio Fiscal ao introducir nas súas conclusión en xuízo un engadido en canto aos feitos asumimos no último punto do relato de feitos probados. Nel, agora si, son identificados os períodos a analizar para valorar unha posíbel apreciación desta atenuante.

As Dilixencias previas foron incoadas o 01/08/2016, os investigados declararon nesa condición o 14/09/2016 e o 18/04/2018, o Xulgado ditou auto de procedemento abreviado o 11/02/2019, o Ministerio Fiscal presentou escrito de acusación o 26/02/2019 e a acusación particular o 11/06/2019, o Xulgado ditou auto de apertura de xuízo oral o 02/06/2020, a defensa presentou o seu escrito o 14/09/2020, e o Xulgado remitiu a causa á Audiencia Provincial o 14/09/2020.

A Audiencia Provincial recibiu a causa o 23/09/2020, ditou auto de admisión de probas o 26/05/2021, estabeleceu data de xuízo o 17/03/2022 e o xuízo celebrouse en marzo de 2023.

O tempo dende a primeira declaración de Fausto ata a celebración de vista na causa foi de seis anos e cinco meses. Entre aquel primeiro momento e a finalización da instrución con decisión de continuación polos trámites de procedemento abreviado pasou un ano e sete meses. Dende entón ata a vista catro anos e un mes aproximadamente. No caso de Elisenda dende a súa primeira declaración ata o auto de continuación polos trámites de procedemento abreviado pasaron menos de dez meses. O resto do tempo foi común co anterior, é dicir en total catro anos e uns once meses.

Debemos atender a eses períodos pois, como dixemos antes, non achegou a defensa períodos que considerara que supuxeran paralización da causa. No momento de valorar outros factores si cabe contemplar que o número de préstamos pedidos supuxeron unha complexidade non habitual para organizar toda esa información. Porén, tal dato ampararía un certo tempo reclamado pola instrución, pero no presente caso contémplase que existe maior retraso dende o momento en que se finaliza a instrución co que tal dato non xustifica o tempo posterior a esa data. De feito si se constata que recibidos os escritos de acusación, houbo unha paralización de varios meses (case un ano) que non se pode ligar a esa certa complexidade. E tamén dende o envío á Audiencia Provincial produciuse un retraso maior do habitual. Se atendemos ao caso de Fausto, o período de tempo supera os seis anos e cinco meses e si se localizan momentos de paralización unha vez ditado o auto de procedemento abreviado, case un ano tardouse en ditar o auto de apertura de xuízo e retraso tamén existiu ata a celebración de vista. No caso de Elisenda, certamente o tempo medido dende a súa declaración como investigada é menor pois declarou en abril de 2018. Agora ben, aínda así o tempo entre ese momento e a vista supera tamén os cinco anos e cabería incluso indicar que xa antes sabía das sospeitas que a ela ían dirixidas e a decisión inminente de dirixir contra ela tamén o procedemento.

Procede en consecuencia asumir a petición de apreciación de atenuante de dilacións indebidas se ben claramente como simple dados os tempos indicados.

3.3.- Por último, solicitou a defensa a aplicación dunha atenuante por reparación do dano como moi cualificada ao abeiro do punto 5º do artigo 21 do Código Penal.

3.3.1.- Contempla o artigo 21 na súa regra 5ª esta atenuante co seguinte texto:

5.ª La de haber procedido el culpable a reparar el daño ocasionado a la víctima, o disminuir sus efectos, en cualquier momento del procedimiento y con anterioridad a la celebración del acto del juicio oral.

Como resumo da xurisprudencia habitual do Tribunal Supremo só mencionar o auto 14 de abril de 2023 (ROJ ATS 5543/2023):

B) Tiene declarado esta Sala, como es exponente la Sentencia 957/2010, de 2 de noviembre , que el fundamento de la circunstancia de reparación se traduce en una disminución de la pena a imponer y ello, por dos razones: a) Porque es necesario -y justo- ofrecer algún premio a quien está dispuesto a dar una satisfacción a la víctima del delito, reparando las consecuencias civiles de su acción. Ciertamente todo delito en cuanto supone una violación de las reglas que permiten la convivencia y libertad de la sociedad, supone que la propia sociedad queda victimizada con cualquier delito, y a ello responde la necesidad de la pena como reparación del daño causado, pero no hay que olvidar, que junto con esa víctima mediata y general, sin rostro, que es la comunidad, existe una víctima concreta, corporal y con rostro que es la que recibe la acción delictiva, pues bien parece obvio que cualquier acto del responsable del delito tendente a dar una reparación a la víctima debe tener una recepción positiva en el sistema de justicia penal, porque admitiendo el protagonismo de la víctima en el proceso penal, hay que reconocer que tiene relevancia el acto de reparación que haya podido efectuar el causante de la lesión, porque se satisfacen y se reparan los derechos de la víctima dañados por el agresor. b) Porque qué duda cabe que el acto del responsable del delito de reparar el perjuicio causado de forma voluntaria, puede tener el valor de un dato significativo de una regeneración y consiguiente disminución de su peligrosidad en el futuro ( STS 293/2018, de 18 de junio ).

Dende esas premisas debemos analizar a alegación desta atenuante cuxa apreciación foi pedida tanto pola defensa como polo Ministerio Fiscal.

3.3.2.- Consta neste caso que en data 18 de maio de 2018 a defensa ingresou na conta do Xulgado a cantidade de 45.882,03 euros. Como veremos esa contía case dobra aquela na que resultaron danadas as vítimas dos delitos cometidos (sobre 24 mil euros). No momento dese ingreso a parte solicitou que se entregaran ás empresas prestamistas, pero que previamente estas empresas verificaran a cantidade que se debía en cada caso.

Tamén cabe referir dúas circunstancias que, aínda que por si soas non terían suficiente relevancia para xustificar atenuación ningunha, no contexto xeral e en relación con esta atenuación si adquiren certa transcendencia. Referímonos a que consta que algúns préstamos recibidos foron devoltos. Non se trata só, aínda que si nalgún caso, de préstamos de pequena contía que eran xusto anteriores a pedir outros maiores, o que podería supor un intento de aparentar solvencia inicial. Tamén constan outros devoltos sen esa petición ulterior. E, por outro lado, consta que se foron realizando pagos para conseguir o adiamento do vencemento, quizais na confianza irracional na sorte nos xogos que se realizaban. En todo caso, ambas cousas supuxeron que as empresas recuperaran parte do prestado.

Esa consignación supón unha evidente reparación do dano económico padecido polas empresas e permite afrontar os pagos que se acorden por outros danos e, xa que logo, son plenamente eficaces para as finalidades ás que se refire o precepto e xustifican a aplicación da atenuante neste caso como moi cualificada.

Cuarto.- individualización da pena

Como indicamos antes, resolta a relación concursal ao abeiro do artigo 8 do Código Penal procede partir dun marco de pena que sería un ano e nove meses a tres anos de prisión.

Ese marco debe aplicarse atendendo a que apreciamos a concorrencia de dúas atenuantes simples e unha cualificada. Desa forma ao abeiro do artigo 66.1 do Código Penal no súa segunda regra:

2.ª Cuando concurran dos o más circunstancias atenuantes, o una o varias muy cualificadas, y no concurra agravante alguna, aplicarán la pena inferior en uno o dos grados a la establecida por la ley, atendidos el número y la entidad de dichas circunstancias atenuantes.

A pena inferior nun grao sería de dez meses e quince días a un ano e nove meses de prisión. A inferior en dous grados de cinco meses e sete días a dez meses e quince días.

Optamos por impor unha pena de nove meses de prisión. Atendemos aos seguintes criterios: a) que exista unha pluralidade de feitos xa foi valorado ao considerar o delito continuado, b) a práctica totalidade das operacións eran de contía inferior a catrocentos euros, c) de feito, as que eran superiores correspondían con casos nos que se usou o nome de familiares que renunciaron ás accións, d) existe unha atenuante de ludopatía que aprecia a situación no momento dos feitos, pero tamén debemos valorar que nestes momentos constatouse a continuidade no tratamento con asunción do problema, e) independentemente do que se valorará despois no ámbito da responsabilidade civil, o certo é que a comisión dos feitos xa tivo consecuencias no ámbito laboral de Elisenda e a condena é altamente probábel que tamén as teña, e f) o tempo pasado dende a produción dos feitos e a evolución indicada permite a decisión tomada.

Todo iso lévanos a reducir en dous graos a pena, pero impola, nese tramo, cara a metade superior.

Quinto.- Responsabilidade civil.

Estabelece o artigo 116 do Código Penal:

1. Toda persona criminalmente responsable de un delito lo es también civilmente si del hecho se derivaren daños o perjuicios. Si son dos o más los responsables de un delito los jueces o tribunales señalarán la cuota de que deba responder cada uno

2. Los autores y los cómplices, cada uno dentro de su respectiva clase, serán responsables solidariamente entre sí por sus cuotas, y subsidiariamente por las correspondientes a los demás responsables.

Ademais o artigo 113 do mesmo Código estende a responsabilidade civil da seguinte forma:

La indemnización de perjuicios materiales y morales comprenderá no sólo los que se hubieren causado al agraviado, sino también los que se hubieren irrogado a sus familiares o a terceros.

5.1.- En primeiro lugar, o Ministerio Fiscal solicitou que foron condenados os acusados a reintegrar a contía de diñeiro cuxa entrega logrou polos pagos recibidos das entidades prestamistas.

Debemos acceder a esa petición se ben con matizacións.

En primeiro lugar, atendemos ás contías que finalmente foron dadas por probadas segundo explicamos anteriormente no primeiro razoamento desta sentenza.

En segundo lugar, non procede acordar ese pago nos casos que referimos nos que a propia empresa prestamista manifestou que vendera a outra mercantil o seu crédito. Non procede condenar ao pago ao favor de quen xa vendeu o crédito, pero non podemos acordalo respecto dunha terceira empresa respecto da que non hai petición de ninguén e non existen datos suficientes na causa.

Desa forma, procede condenar aos seguintes pagos:

1. Sistemas Financieros Móviles SL: 3.600 euros

2. Vivus Finance SL: 3.300 euros

3. Protocolos y Servicios Financieros: 2.300 euros

4. Twice Lamba: 2.100 euros

5. P10 Finance: 4.400 euros

6. Twinero SL: 4.025 euros

7. Vía SMS Minicredit: 300 euros

8. Krédito24: 500 euros

9. Wonga.es: 300 euros

10. Isekampur Bondora: 2.390 euros

5.2.- En segundo lugar, debemos analizar as reclamacións de indemnización a favor das persoas cuxos nomes eran usados polos acusados para pedir préstamos. A salvo o que despois se dirá, a maioría se solicita apelando ao denominado dano moral.

O Ministerio Fiscal solicitou que foran indemnizados en la suma de 500 euros a cada uno de los perjudicados en concepto de daño moral por la utilización de su DNI y datos personales. Referindo como prexudicados neste concepto a todas as persoas cuxos nomes foron usados polo acusados e non renunciaran a seren indemnizados.

No escrito da acusación particular referido a Bernarda, Blanca e Efrain, afirmouse como feito que se pedía fora probado que eles tres: a consecuencia de la estafa figuran como deudores en las correspondientes entidades crediticias y han tenido que realizar numerosos trámites que les han ocasionado pérdidas tanto de tiempo como de dinero. No escrito referido a Begoña o que se solicitaba era que se tivera por acreditado que: Además, una vez que nuestra defendida tiene conocimiento de lo ocurrido, procede a realizar múltiples gestiones a fin de intentar aclarar el origen de su deuda, entre las que se encuentran varias llamadas telefónicas que suponen una tarificación adicional sobre su tarifa de móvil por importes de 123,92€, en la factura de junio de 2016 (folios 94-95), y de 174,59€ en la factura de mayo de 2016 (folios 96 y 97).

Con referencia a todas as persoas que, sen ter renunciado a seren indemnizadas, viron usado o seu nome nas peticións de préstamos que se relataron pódese recoñecer que ese feito xéralles un certo dano moral. É certo que en todos os casos foi empregada unha fotografía do DNI delas, pero non é correcto afirmar que se empregaran outros datos delas pois, como vimos, só se acreditou esa obtención da fotografía e non o uso doutros documentos ou outros datos. Polo mesmo motivo, contra o afirmado pola acusación particular, non se empregou de ningunha delas otra documentación particular, e tampouco outros datos que non foran o nome que constaba no DNI e o que esa fotografía supuña.

No conxunto de persoas hai diferentes graos de afección. O feito que temos dado por probado, por manifestar a defensa que asumía o exposto no escrito do Ministerio Fiscal, non precisan esas diferencias. Pese a iso non sería razoábel dar a mesma resposta a todas esas situacións cando si se poden derivar do resto do relato de feitos probados eses matices entre unhas e outras situacións. Así, como criterios que determinarán unha resposta diferente podemos apuntar: ao número de entidades coas que se empregou o nome e o número de préstamos pedidos, devoltos ou non, pois iso supón un maior ou menor número de veces en que se produciu a exposición da fotografía obtida. Tamén ao importe de préstamo obtido en canto aumenta ou diminúe o risco de padecer reclamacións ou consecuencias adversas de constar cada persoa como debedora, e, dentro deste criterio, influirá tamén o que finalmente non foi pagado polos acusados dado que determina tamén ese nivel de risco.

Eses criterios de extensión debemos relacionalos co feito de que ningunha desas persoas tiveron que facer fronte a ningún pago e que a actuación policial xa determinou a anotación por cada empresa de que non procedía reclamar os pagos aos titulares aparentes. De feito, o pago que será consecuencia desta sentenza, estando xa a contía consignada, asegura esa consecuencia. Ademais a situación na maioría dos casos foi que estas persoas non chegaron ter coñecemento dos préstamos e non consta acreditado ningún suposto no que se lles reclamara pago algún, e tampouco ningún no que chegaran ter que pagar algunha contía.

A partir do anterior, cuantificar ese dano moral sempre ten unha nota de discrecionalidade que fai que sexa difícil xustificar unha cuantificación concreta. En todo caso, partiremos dunha base de 50 euros referida ao suposto de menor afección e engadiremos contías idénticas dependendo desas diversas circunstancias ás que antes nos referimos. Así se o número de empresas que concederon préstamos a un nome foron 3, 4 ou 5 sumaremos 50 euros, se son máis outros tantos. Se o importe non devolto supera os 1000 euros sumaremos outros 50, e outros tantos se supera os 1500 euros. Por último se a cantidade pedida supera os 2000 euros sumaremos outros 50 euros.

1. Adela: 300 euros

2. Amalia: 250 euros

3. Teodoro: 200 euros

4. Casilda: 50 euros

5. Bernarda: 150 euros

6. Luis Pablo: 100 euros

7. Estefanía: 100 euros

8. Flor: 50 euros

9. Gloria: 150 euros

10. Blanca: 100 euros

11. Lorenza: 100 euros

12. Benigno: 150 euros

13. Mercedes: 100 euros

14. Alejandra: 100 euros

15. Azucena: 50 euros

16. Marcial: 50 euros

17. Estibaliz: 50 euros

18. Efrain: 50 euros

19. Pablo: 50 euros

20. Ramón: 50 euros

21. Noelia: 50 euros

22. Secundino: 100 euros

23. Gendo Liñeira Casal: 50 euros

24. Begoña: 100 euros.

5.3.- Segundo acabamos de indicar, os contías recoñecidas no anterior punto pretenden atender ás molestias que poderían padecido as persoas cuxos nomes foron usados na comisión dos feitos. Atendemos tanto ao risco xerado como ao feito de que dos feitos derivaron molestias. Con iso damos resposta á petición do Ministerio Fiscal que incluía na súa petición a todas as persoas mencionadas.

A acusación particular instou unha maior indemnización para as catro persoas que representou. Nas catro pretendeu a aplicación que chamou analóxica do importe das sancións relacionadas coa Lei Orgánica 3/2018, de 5 de decembro, de protección de datos persoais e garantía dos dereitos dixitais. Con ese fundamento pretendeu que a indemnización fora fixada en 100.000 euros para Bernarda, Blanca e Efrain, e de 150.000 euros para Begoña.

A desproporción da petición é tan evidente que merece a cualificación de pouco rigorosa. Xa a propia contía debería ser suficiente para que a parte desistira de tal petición. Pero, ademais, os argumentos empregados carecen de forma ostentosa de calquera apoio xurídico que non pase polo voluntarismo da parte e, probabelmente, da circunstancia do improbábel da condena a quen neste aspecto é máis demandante que acusador ao pago das custas, mecanismo este que quizais debería ser revisado cando, aínda asistindo razón na pretensión penal, é empregado o proceso para peticións tan carentes de xustificación.

En todo caso, chega con lembrar a brillante impugnación realizada polo Ministerio Fiscal nas súas conclusións definitivas. Os supostos aos que se refire a Lei mencionada pola acusación particular nada teñen que ver co aquí sucedido pois refírense a cualquier tratamiento total o parcialmente automatizado de datos personales, así como al tratamiento no automatizado de datos personales contenidos o destinados a ser incluidos en un fichero. O acreditado neste caso é que se sacou unha fotografía dos DNIs, ningunha relación co aí regulado. A acusación pretendeu que a acusada obtivera de bases de datos documentos e información. Polo que explicamos nada se acreditou nese sentido e a acusación non achegou medio de proba ningún, nin fundou tal aseveración en nada diferente á súa vontade de que fora acreditada. Aínda cabería engadir que en ningún caso cabe equiparar a finalidade das contías en caso de sancións coas pretensión de cuantificación de indemnizacións, por iso non cabe fundar analoxías como a defendida pola acusación.

Seguindo con aquela impugnación do Ministerio Fiscal, non cabe tampouco acudir á xurisprudencia civil referida a indemnizacións por incorrectas inclusións en rexistros de morosidade. Primeiro, debemos lembrar que no escrito de Begoña si se incluíu unha referencia a eses rexistros: además de incluirla en el fichero ASNEF de morosidad como consecuencia de ello. No referido ás outras tres persoas que exerceron a acusación particular a única referencia ás consecuencias foi, tras recoñecer que nada pagaron, que figuran como deudores en las correspondientes entidades crediticias y han tenido que realizar numerosos trámites que les han ocasionado pérdidas tanto de tiempo como de dinero. Así pois, só daquela prexudicada se referiu como pretendido feito probado tal inclusión en rexistros dese tipo e iso excluiría xa a análise respecto dos demais. En todo caso, tanto aquela como estes declararon que ningunha consecuencia tivo a inclusión. Primeiro, dado que non se acreditou un prexuízo concreto derivado desa inclusión errónea que, en todo caso, sería reclamábel a quen a realizou. Ademais no tempo no que permaneceron rexistrados ningunha petición consta que realizaran que se vira rexeitada por tal inclusión. Só declarou nese sentido algunha consecuencia Efrain. Declarou que nunha ocasión posterior non lle deron unha financiación nunha tenda, pero el mesmo recoñece que non pode saber o motivo nin se tivo relación cos feitos que nos ocupan. Segundo, dado que non se pode considerar acreditado que a inclusión no rexistro que nalgún caso documentouse fora consecuencia destes feitos pois a documental non aclara eses extremos.

O Ministerio Fiscal apelou, en crítica da desmesura da petición da acusación particular, a cantidades que se recoñeceran en supostos de comisión de delitos contra a intimidade do artigo 197 e os seguintes do Código Penal. Os exemplos expostos poñen aínda máis en evidencia o desmesurado da petición da acusación particular, pero nin sequera servirían de baremo. A propia natureza do delito contra a intimidade e o ataque que pode supor á tranquilidade das persoas queda lonxe do suposto que nos ocupa no que consideramos moito máis prudentes as contías indicadas anteriormente.

Só restaría unha petición que se realiza en nome de Begoña que imputa uns sobrecustes da súa factura telefónica ás xestións realizadas por mor destes feitos. Por un lado, na indemnización xa recoñecida, a partir da petición do Ministerio Fiscal, xa se inclúe o certo grao de molestias que derivaron de verse introducida nestes feitos. Por outro, asiste razón á defensa cando advirte que ningunha proba foi realizada sobre o motivo desas chamadas sen que poidamos sen máis atribuílas a estes feitos pois é perfectamente posíbel que tiveran outras motivacións e non se considera suficiente a proba despregada pola acusación particular.

Sexto.- Responsabilidade civil subsidiaria.

6.1.- A acusación particular solicitou que fora declarada a responsabilidade civil subsidiaria da Xunta de Galicia. Nos escritos de acusación, certamente, a petición foi deficientemente realizada pois non consta como conclusión a petición de tal condena, senón que, irregularmente, introduce un Outrosi no que solicita Se ponga el procedimiento en conocimiento de la Consellería de Economía, Emprego e Industria de la Xunta de Galicia en su condición de responsable civil subsidiaria a los efectos legales oportunos. Tal forma de chamamento podería ter determinado xa o rexeitamento da propia articulación da pretensión.

6.2.- Parece, en todo caso, que se pretende amparo no contido do artigo 121 do Código Penal:

El Estado, la Comunidad Autónoma, la provincia, la isla, el municipio y demás entes públicos, según los casos, responden subsidiariamente de los daños causados por los penalmente responsables de los delitos dolosos o culposos, cuando éstos sean autoridad, agentes y contratados de la misma o funcionarios públicos en el ejercicio de sus cargos o funciones siempre que la lesión sea consecuencia directa del funcionamiento de los servicios públicos que les estuvieren confiados, sin perjuicio de la responsabilidad patrimonial derivada del funcionamiento normal o anormal de dichos servicios exigible conforme a las normas de procedimiento administrativo, y sin que, en ningún caso, pueda darse una duplicidad indemnizatoria.

6.3.- Os feitos tal e como resultaron probados, despois de rexeitar as pretensións da acusación particular, só refiren como feito relacionado coas funcións do cargo da acusada que obtiña o DNI orixinal ao pedilo a persoas que acudían ao servizo que prestaba.

É relevante que, como se aclarou en xuízo, quedase claro que a prestación dese servizo non requiría da entrega do DNI senón que chegaba coa súa exhibición. Desa forma, a petición do DNI non formaba parte das funcións propias do cargo. Pero, é máis, nese momento, a acción realizada non pasaba dunha preparación da ulterior comisión do delito. Os elementos típicos do delito polo que se acorda a condena é o de estafa que se comete ao enganar ás empresas prestamistas e tal acción está desligada desa primeira de obter unha fotografía que, en si mesma, non constituiría ese delito nin sería un acto típico do delito de estafa, como tampouco, polo que antes explicamos, do delito de falsidade. Así, se xa é discutíbel que o delito fora cometido en el ejercicio de sus cargos o funciones, o que non cabe afirmar en caso ningún é que a lesión (engano e prexuízo ás e das empresas prestamistas) sea consecuencia directa del funcionamiento de los servicios públicos que les estuvieren confiados.

Hai que rexeitar esta pretensión.

Sétimo.- custas.

Ao abeiro do artigo 239 da LACrim procede pronunciarse sobre o pago das custas procesuais. Claramente procede condenar ás mesmas aos dous acusados condenados nesta instancia. Agora ben, o discutido é se procede considerar incluídas as que correspondan á acusación particular.

A xurisprudencia advirte de que, en principio, deben incluírse, sempre que fora así solicitado, as custas da acusación particular en caso de condena. Agora ben, admite tamén excepcións a esa regra como lembra a sentenza do Tribunal Supremo de 10 de maio de 2023 (ROJ STS 2058/2023):

Por lo que se refiere a las costas de la acusación particular, la doctrina reiterada de esta Sala del Tribunal Supremo es, como recuerda la STS 605/2017, de 5 de septiembre , entender que "rige la "procedencia intrínseca" de la inclusión en las costas de la acusación particular, salvo cuando ésta haya formulado peticiones no aceptadas y absolutamente heterogéneas con las del Ministerio Fiscal y con las acogidas por el Tribunal, de las que se separa cualitativamente, evidenciándose además como inviables, extrañas o perturbadoras ( STS 147/2009, de 12 de febrero ; 381/2009, de 14 de abril ; 716/2009, de 2 de julio ; y 773/2009, de 12 de julio ). De modo que sólo es exigible una motivación expresa en este punto cuando el juzgador encuentre razones para apartarse del criterio general que es precisamente el de la imposición al condenado de las costas de la acusación particular ( SSTS 223/2008, de 7 de mayo ; 750/2008, de 12 de noviembre ; 375/08, de 25 de junio ; 203/2009, de 11 de febrero ; y 474/2016, de 2 de junio )"..

A actuación da acusación particular no presente caso xustifica que declaremos expresamente que non procede a condena ao pago das custas referidas á mesma.

En primeiro lugar, as peticións asumidas sobre responsabilidade penal non aceptaron as cualificacións da acusación particular segundo explicamos anteriormente. En segundo lugar, os escritos de acusación particular variaban o do Ministerio Fiscal só na pretensión de ter por probado que se empregaran documentos obtidos das aplicacións da Xunta e ese feito, que era fundamento da súa petición civil, non foi aceptado e non contou con proba ningunha despregada por esas acusacións particulares. En terceiro lugar, é relevante que elas pretenderon a aplicación do inciso segundo do apartado 2 do artigo 74 do Código Penal, se ben non se refería expresamente nos escritos tal referencia ao mencionar só o número do apartado. Efectivamente, incluso coa tipificación que propuñan as acusacións o máximo posíbel de pena era de 4 anos de prisión. O delito de falsidade en documento mercantil cuxa aplicación propugnaban ten unha pena de 6 meses a 3 anos de prisión e multa de 6 a 12 meses. Dado que se entendeu sempre como continuado, a pena posíbel era, ao abeiro do apartado 1 do artigo 74, de prisión de 1 ano e 9 meses a catro anos e seis meses (e a multa de 9 a 18 meses). A pena polo delito de estafa nos termos dos escritos era de prisión 6 a 3 anos e, dada a aplicación do mesmo artigo 74 no seu apartado segundo no primeiro inciso igual a doutro delito: prisión de 1 ano e 9 meses a catro anos. A propia acusación particular, nos dous escritos presentados, recoñecía a existencia dunha atenuante. Así pois, en principio, o límite superior da pena era de catro anos e seis meses de prisión. Tal límite penolóxico non xustificaría a competencia desta Audiencia Provincial. Porén, a acusación particular instou nun dos casos que a pena de prisión a impor, concorrendo na súa propia versión unha atenuante, fose de 4 anos, 6 meses e 1 día de prisión. A única explicación de tal pretensión, determinante da competencia, é que a parte defendera que a súa referencia fose ao segundo inciso do artigo 74.2 do Código Penal. Como vimos tal pretensión, que se afastaba completamente da pretensión do Ministerio Fiscal, é rexeitada por carecer de motivos para fundarse e nin sequera foi obxecto de alegacións pola propia acusación.

Ademais do anterior, a contía da pretensión civil fundamental da acusación en canto á contía non só foi rexeitada, senón que merece a consideración de moi escasamente rigorosa e defendíbel. A pretensión de extensión da responsabilidade civil á Xunta tamén foi rexeitada. E, inda por riba, hai indicadores do pouco rigor xeral desas peticións. Así a acusación particular confundiu as contías e as datas nun dos préstamos referido a Bernarda. No caso de Blanca referiu de forma errada os importes de dous dos préstamos e que as nóminas eran da Xunta cando, sorprendentemente, este era precisamente un dos dous casos nos que constaba unha nómina doutra empresa usada en 3 dos préstamos pedidos a nome desta persoa. No caso de Efrain afirmouse que na maioría dos casos acompañouse unha nómina cando foi nun caso de dous. No referido a Begoña, a acusación particular solicitou que se dese por probado que ao seu nome foron solicitados 5 préstamos. Non menciona o que si incluíu o Ministerio Fiscal de 12 de outubro de 2015 coa entidade Minicredit que consta aos folios 33 a 56. Os que incluíu son os que constaban aos folios 66 a 86 en ambos casos da peza principal. Tamén se debe referir que constaban outros dous préstamos nos folios 196 a 210 pedidos a nome desta persoa, pero sobre os que ningunha parte pediu pronunciamento.

Nesas circunstancias non podemos afirmar que estea xustificada a condena en custas da acusación particular.

Tras seren vistas as disposicións legais citadas e demais de xeral aplicación do Código penal e da Lei de axuizamento criminal,

Fallo

Condenamos a Elisenda e Fausto como autores, cada un deles en concepto de coautor, dun DELITO CONTINUADO DE ESTAFA coa concorrencia da atenuante de dilacións indebidas, reparación do dano moi cualificada e afección psicolóxica por ludopatía á pena, a cada un deles, de NOVE MESES DE PRISIÓN, e, como pena accesoria, a inhabilitación para o dereito de sufraxio pasivo nese tempo,

Condenamos como responsábeis civís solidarios a Elisenda e Fausto a indemnizar a:

1. Sistemas Financieros Móviles SL: 3.600 euros

2. Vivus Finance SL: 3.300 euros

3. Protocolos y Servicios Financieros: 2.300 euros

4. Twice Lamba: 2.100 euros

5. P10 Finance: 4.400 euros

6. Twinero SL: 4.025 euros

7. Vía SMS Minicredit: 300 euros

8. Krédito24: 500 euros

9. Wonga.es: 300 euros

10. Isekampur Bondora: 2.390 euros

11. Adela: 300 euros

12. Amalia: 250 euros

13. Teodoro: 200 euros

14. Casilda: 50 euros

15. Bernarda: 150 euros

16. Luis Pablo: 100 euros

17. Estefanía: 100 euros

18. Flor: 50 euros

19. Gloria: 150 euros

20. Blanca: 100 euros

21. Lorenza: 100 euros

22. Benigno: 150 euros

23. Mercedes: 100 euros

24. Alejandra: 100 euros

25. Azucena: 50 euros

26. Marcial: 50 euros

27. Estibaliz: 50 euros

28. Efrain: 50 euros

29. Pablo: 50 euros

30. Ramón: 50 euros

31. Noelia: 50 euros

32. Secundino: 100 euros

33. Gendo Liñeira Casal: 50 euros

34. Begoña: 100 euros.

Condenamos a ambos ao pagamento das custas procesuais causadas sen incluír as da acusación particular.

Absolvemos á Xunta de Galicia dos pedimentos a ela referidos.

Notifíquese a presente sentenza, da que se unirá certificación ao correspondente rolo de Sala, ás partes, instruíndoas de que contra esta cabe RECURSO DE APELACIÓN ante esta Audiencia para ante a Sala do Civil e do Penal do Tribunal Superior de Xustiza dentro dos DEZ DÍAS seguintes ao da última notificación da sentenza, o cal se tramitará conforme o establecido nos art. 790, 791 e 792 da LACrim.

Así o pronunciamos, mandamos e asinamos por esta nosa sentenza, da cal se levará unha certificación ao rolo de sala e que se anotará nos rexistros correspondentes.

Publicación.- A anterior sentenza foi dada, lida e publicada en audiencia pública polo maxistrado Xermán Varela Castejón.

Fórmate con Colex en esta materia. Ver libros relacionados.