Sentencia Penal 485/2024 Audiencia Provincial Penal de A Coruña nº 2, Rec. 304/2024 de 10 de diciembre del 2024

Primeiro.-O recurso comeza por impugnar o relato de feitos probados, que considera que atenta contra o principio de presunción de inocencia.

Sobre o alcance das esixencias derivadas do principio de presunción de inocencia, así como do ámbito do control en supostos de recurso, aínda referidas evidentemente ao propio de casación, podemos destacar entre as varias resolucións do Tribunal Supremo a seguinte sentenza do 29 de xuño de 2017 ( ROJ STS 2582/2017):

Suele decirse que ello se lleva a cabo mediante lo que se considera un triple juicio: a)El «juicio sobre la prueba», para constatar si existió prueba de cargo; b)«El juicio sobre la suficiencia», referido a la consistencia que tiene la virtualidad de provocar el decaimiento de la presunción de inocencia y c)«El juicio sobre la motivación y su razonabilidad», sobre si se explicitaron los razonamientos para justificar el efectivo decaimiento de la presunción de inocencia.

Todo ello para determinar si la decisión alcanzada por el Tribunal sentenciador es lógica, coherente y razonable, de acuerdo con las máximas de experiencia, reglas de la lógica y principios científicos.

Pero una tal construcción quizás puede considerarse insuficiente.

La garantía de presunción de inocencia implica, en efecto, una determinada relación, lógica o científica, entre el resultado de la actividad probatoria y la certeza que el tribunal que condena debe tener respecto a la verdad de la imputación formulada contra el penado.

Esa relación exige, como presupuesto, que aquella actividad probatoria se constituya válidamentepor la producción de medios obtenidos de fuentes con respeto de las garantías constitucionales de los derechos fundamentales y libertades constitucionales. Y, además, que la actividad probatoria se haya llevado a cabo en juicio celebrado con publicidad y bajo condiciones de contradicción, sin quiebra del derecho a no sufrir indefensión.

La justificación de la conclusión probatoriaestablecerá los datos de procedencia externaaportados por medios cuya capacidad persuasoria será tributaria de la credibilidad del medio de prueba directo y de la verosimilitud de lo informado. Siquiera el juicio acerca de esa credibilidady verosimilitudno se integra ya en la garantía de presunción de inocencia a no ser que tales juicios se muestren arbitrarios o contrarios al sentido común.

La justificación internade la decisión emplaza a una aplicación del canon que suministran la lógica y la experiencia o ciencia, de tal suerte que pueda decirse que desde aquellos datos se deba inferir que la afirmación de los hechos en los que se sustenta la condena, los elementos objetivos, pero también los subjetivos, son una conclusión coherenteque, con absoluta prescindencia de la subjetividad del juzgador, generen una certezaque, por avalada por esos cánones, debe calificarse de objetiva.

En definitiva, la argumentación de la conclusión probatoria debe partir de proposiciones tenidas por una generalidad indiscutidamente como premisas correctas (justificación externa) y desde aquéllas las inferencias (justificación interna) se debe acomodar al canon de coherencia lógica y a la enseñanza de la experiencia, entendida como «una comprensión razonable de la realidad normalmente vivida y apreciada conforme a los criterios colectivos vigentes».

Y es que, devenido claramente inconstitucional el limitar la valoración de la prueba resultante a la conciencia del juzgador o a su íntima convicción, por notoriamente insuficiente como garantía del ciudadano, aquella objetividad es la única calidad que hace merecer la aceptación de los ciudadanos, sean parte o no en el proceso, y con ello confiere legitimidad a la decisión de condena.

La certeza alcanzada puede, sin embargo, no excluir dudas,por lo demás consustanciales al conocimiento humano. Ciertamente las dudas pueden surgir por un lado respecto de aquella justificación interna,si la conclusión asumida no es la única posible, y, por otro lado, de la razonabilidad de inferencias a partir de otros datos externoscon los que cabe construir tesis alternativas excluyentes de la imputación.

Suele decirse que no corresponde a este Tribunal seleccionar entre inferencias o conclusiones valorativas alternativas. Y que la de instancia debe ratificarse si es razonable. Incluso si lo fuere la alternativa. Sin embargo, esa hipótesis resulta conceptualmente imposible desde la perspectiva de la garantía constitucional. Porque si la objeción a la inferencia establecida o la hipótesis alternativa a la imputación es razonable, también son razonables las dudas sobre la afirmación acusadora.Y entonces falta la suficiente certeza objetiva. El Tribunal, cualquiera que sea su convicción subjetiva, está en ese caso obligado constitucionalmente a dudar.

Sin que aquella duda sea parangonable tampoco a la duda subjetiva del juzgador, que puede asaltarle pese al colmado probatorio que justificaría la condena. Esta duda también debe acarrear la absolución, pero, y de ahí la relativización antes mencionada, fuera ya del marco normativo de exigencias contenidas en el derecho fundamental a la presunción de inocencia.

Y es que, desde la perspectiva de la garantía constitucional de presunción de inocencia, no importa si el Tribunal dudó o no, sino si debió dudar.

No es acorde a nuestra Constitución mantener una condena en el escenario en que se presentan con no menos objetividad la tesis de la imputación que la alternativa absolutoria.

A partir desas premisas debemos advertir que a revisión propia dun recurso de apelación cando é impugnada a valoración probatoria que levou á condena non cabe equiparala ao ámbito, máis restrinxido por diversos motivos, do recurso de amparo propio do Tribunal Constitucional. Se no recurso de amparo se ten debullado un ámbito de control referido á existencia de actividade probatoria de cargo regularmente producida, aínda engadindo dende hai anos unha nota de suficiencia que amplía algo o obxecto de control polo alto tribunal, no recurso de apelación por forza o control debe ser maior, pois non se debe esquecer a propia natureza do recurso e non queda cinguido ao control propio do Tribunal Constitucional que no exerce como segunda instancia.

Así, o recurso de apelación non reclama unicamente unha superficial comprobación de racionalidade no exposto na instancia. Máis aló diso procede realizar un exame tanto da actividade probatoria atendida (presunción de inocencia como regra de proba), como da forma en que foi valorada esa actividade probatoria (presunción de inocencia como regra de xuízo). A condena debe quedar xustificada pola valoración que foi realizada da actividade probatoria de forma tal que non quede oculta só na crenza subxectiva de quen xulgou senón que poida ser defendida como aceptábel ante un auditorio alleo ás súas posicións individuais. A iso se refire a doutrina indicada na sentenza do Tribunal Supremo con diversas formulacións que, en todo caso, remiten a un control da propia valoración que, sen ter que supor substituír sen máis ao órgano de instancia, si debe superar a tradicional referencia á simple racionalidade da valoración plasmada polo órgano de instancia.

Terceiro.-Para analizar a sentenza debemos partir de organizar os feitos probados aos que se refire. Neles atopamos, constatada a concorrencia da denunciante e as catro menores acusadas no mesmo centro escolar, diferéncianse catro feitos sucedidos entre setembro de 2020 e xuño de 2021:

a) Que as catro acusadas de forma continuadaao longo do curso se metían con ella diciendo en voz alta, de forma que ella lo oía, aunque no se dirigían a ella directamente, que era tonta.

b) Que no primeiro trimestre le dijeron que otro compañero quería salir con ella y la convencieron para que accediese, así que María Purificación le dijo a ese compañero que quería salir con él, lo cual provocó una situación humillante para María Purificación pues ese chico no quería tener una relación con ella, siendo objeto de burla por parte de los demás compañeros.

c) Que nun momento que non se determina le decían que tenía cara de llamarse " Esmeralda", " Marta" y otros nombres y la llamaban así en lugar de dirigirse a ella por su nombre, lo cual hizo que otros compañeros hiciesen lo mismo.

d) Que no segundo trimestre se gravou por toda a clase un vídeo no que aparecía a denunciante. Entón una persona no identificada hizo una captura de la parte en la que aparecía María Purificación, captura que circuló por diferentes grupos de whatsapp, entre ellos alguno en el que participaban las menores. A partir de aí, afirma a sentenza, as catro acusadas le decían a María Purificación que era "fea, horrorosa".

Manifesta a sentenza como consecuencia deses feitos: Debido a esta situación e incrementado por su carácter introvertido, no consiguió integrarse con sus compañeros de clase. Esta situación provocó en María Purificación ansiedad y malestar emocional.

A sentenza recoñece que neste caso a proba dos feitos é de carácter persoal e as diversas manifestacións resultan contraditorias no seu contido. A sentenza valora as probas practicadas a partir da valoración que lle da á declaración da menor denunciante entendendo que esa declaración resta corroborada fundamentalmente pola declaración dunha das testemuñas, Rebeca, e parcialmente polo que manifestou outra, Luis Angel. Contrasta esas manifestacións coas das denunciadas e considera que non restan valor a aquela credibilidade dada á denunciante o manifestado por outra testemuña, Alberto e polas profesoras e director do centro educativo que declararon.

En concreto, en referencia á declaración da denunciante, repasa parte da xurisprudencia que analiza a posibilidade de valoración da declaración de quen comparece afirmando ter sido vítima dos feitos axuizados. Traslada esas consideracións ao caso concreto para concluír que neste caso non detecta elementos de incredibilidade subxectiva apelando á ausencia de deficiencia na denunciante e a que las menores expedientadas reconocieron ser amigos entre ellas y no tener buena relación con María Purificación. Y ésta manifestó tener mala relación con ellas precisamente con motivo de los hechos denunciados. Sobre o relatado por ela manifesta que Ofreció María Purificación un relato detallado y expresivo que reviste credibilidad y se mantuvo persistente en el tiempo, sin contradicciones. Un relato secuencial de los hechos en un lenguaje sencillo acorde a su edad y con bastante detalle pese al tiempo transcurrido. Mantuvo la inculpación y su versión de los hechos con firmeza, claridad y homogeneidad. Su versión resulta verosímil y su testimonio no parece preparado o inducido, tampoco fruto de una fantasía. Tras describir o manifestado pola denunciante entende que Se ofrecen dos versiones contradictorias, ofreciendo mayor credibilidad el testimonio de María Purificación, que expuso los hechos con claridad expositiva. A pesar del tiempo transcurrido contestó de forma coherente y que merece credibilidad, a las preguntas que le fueron formuladas sobre los hechos denunciados, sin que se aprecien incoherencias, lagunas ni contradicciones, realizando una inculpación clara e inequívoca. Apunta como elemento de corroboración o manifestado pola testemuña Rebeca que describe nalgún dos seus apartados e entende que confirmou o clima hostil presente contra a denunciante. Tras iso a sentenza analiza o resto de declaracións. Comeza pola de Luis Angel da que destaca que manifestou que levarse ben coa denunciante era incompatíbel con levarse ben coas denunciadas e que respecto das denunciadas las escuchó hablar mal de María Purificación fuera y dentro de la clase, no insultos directos delante de

María Purificación pero si comentarios como no hables con ella que está loca, ten cuidado con ella (comentarios realizados por Mariola y Felicisima). Describe a declaración de Alberto como contraditoria e considera que rematou recoñecendo que era unha broma o referido a saír xuntos. Rexeita a sentenza dar relevancia a que o profesorado manifestase que non recordaba eses sucesos analizando o manifestado por cada un incluso con referencias ao manifestado ante a Garda Civil.

A análise crítica da proba que nos reclaman as alegacións das partes tórnase no presente caso complexa por cando menos dous motivos.

Por unha banda temos uns feitos algo difusos na súa concreción en accións determinadas. O relato de feitos probados que sustenta a condena apela en realidade a catro atribucións fácticas todas situadas nos meses do curso académico 2020/2021. A primeira afirma que dende o principio ao final de curso de forma continuada as catro menores chamábanlle tonta. A segunda atribúelles ás catro ter convencido á denunciante de que se dirixira a un compañeiro ( Alberto) para dicirlle que quería saír con el e así mofarse despois dela. A terceira refire que a chamaban por un nome diverso ao dela se ben non queda claro se tamén ao longo de todo o curso. Finalmente atribúeselles ás catro chamala fea e horrorosa tras ver unha foto dela sen a máscara. O carácter difuso de parte desas atribucións, que remiten a algo que se di sucedido de forma continuada e repetitiva no tempo, vólvese máis complexo de manexar se temos en conta que se ve envolto con referencias que son reproches a condutas que non poden ter relevancia penal por si mesmas. Así que unhas menores teñan ou non boa relación con outra non ten esa relevancia, como tampouco pode tela que alguén de unha opinión negativa doutra ou que non desexe manter con ela unha relación de amizade. Dende logo é desexábel que exista un bo ambiente nas clases de menores, como tamén que fagan esforzos por integrar ás diversas persoas, pero de aí a construír un reproche penal existe unha diferenza substancial que non pode ser negada. Eses datos poderán ser atendidos en canto contexto do sucedido, pero non valorado como parte dos actos reprochados penalmente.

O segundo elemento que volve complexa a valoración é que estamos ante catro persoas acusadas que cada unha delas ten a súa propia responsabilidade. Certamente hai condutas que poden ser executadas cooperando varias persoas en diversas formas de coautoría, agora ben iso non permite que se deslice o razoamento cara unha sorte de atribución de responsabilidade colectiva en que caiba atribuír a cada unha das acusadas calquera comportamento descrito unicamente en referencia ao grupo sen especificar que concreta acción fai que ela sexa responsábel dela. Con maior motivo, non cabe atribuír ás catro acusadas comportamentos difusos que se refiren á totalidade da clase ou unha parte dela non definida.

Por outro lado, debemos lembrar novamente que o que debe ser obxecto de valoración é o practicado en xuízo e non actuacións anteriores á propia investigación neste caso fiscal. Desa forma as referencias na sentenza ao declarado ante a Garda Civil, que nalgún caso se realizaron na propia vista, non poden ser soporte probatorio. Tampouco cabe acudir ao declarado na instrución ante Fiscalía dada a forma sorprendente en que se realizou a introdución desas declaracións. En varios momentos do xuízo ás testemuñas indicóuselle con insistencia que afastarse do declarado anteriormente podía ter consecuencias e nalgún caso entregóuselles a súa declaración anterior para que, para si mesmos e non en voz alta, a leran antes incluso de manifestar nada. Tal forma de proceder é completamente contraria ao contido do artigo 714 LACrim e supón, por un lado, limitar a liberdade da declaración da testemuña, pero sobre todo, por outro lado, supón que esas lecturas previas non sexan unha forma válida de introdución das declaracións previas ao xuízo oral pois nin respondían en todos os casos a contradicións co manifestado en xuízo, nin se producía o acto coa publicidade que require o artigo 714, nin se concretaba en pedir as explicacións sobre contradicións que se apreciaban.

Pois ben, despois do visionado do vídeo, non podemos compartir a valoración realizada na instancia. A declaración da menor si aparece tinxida dunha manifesta animadversión da denunciante contra as acusadas. Certamente esa animadversión podería ser coherente con que sucedesen os feitos declarados probados, pero tamén con que sucedesen outros de menor entidade, reprochábeis ao mellor noutras perspectivas, pero non relevantes penalmente que provocasen que cando interpón a denuncia (ao final do curso) si exista un enfrontamento que lle leve, non a mentir pois tal cousa en absoluto é apreciábel, senón a ter a súa propia visión da forma de ter ido sucedendo os feitos. En todo caso, non é iso o máis relevante. O relevante é que a súa declaración está marcada por ese carácter difuso das imputacións que indicábamos ao principio tanto na concreción de que determinadas accións (ou algunhas delas) sucederan para chegar a unha imputación como a que realiza o relato de feitos probados, como no referido á concreción de que fixeran cada unha das catro acusadas. Neste último punto debemos indicar que en varios momentos os reproches da declarante eran dirixidos a todo un sector da clase e non a estas catro, e cando o eran a estas catro non se podía determinar que fixera cada unha. Pedida concreción o que manifestou era que A la mínima aprovechaban para meterse, tu eres tonta, o me llamaron fea cuando lo del video de gallego,e despois lo de fea a partir de la 2 evaluación al pasar lo del video, pero lo de tonta todo el tiempo.Pouco máis é concretado sobre o primeiro grupo de feitos atribuído no relato de feitos probados. Alberto declarou sobre todo en relación co incidente a el referido sobre o que volveremos, pero negou que se producisen insultos en público e non describiu unha situación como a que se da por probada, senón máis ben que unhas falaban mal da outra sendo que tal cousa, por si mesma, non tería relevancia penal. Luis Angel tamén declarou sobre todo dos motivos polos que el se afastou, pero preguntado reiteradamente se escoitara insultos directos manifestou que non, esta persoa non estaba na clase con elas pero en todo caso o que non corrobora é ese ambiente hostil de gravidade dado por probado. Chegamos así á declaración de Rebeca que a sentenza considera que corrobora o manifestado pola denunciante. De novo neste caso consta unha mala relación manifesta entre a testemuña e as catro acusadas e, de novo, se ben podería ser compatíbel cos feitos que ela describe, tamén pode ter outras razóns ou motivacións que fan que se deba ter prudencia na súa valoración. Pero resulta que preguntada expresamente se escoitou que chamaran tonta á denunciante respondeu que non, tras iso céntrase a declaración noutros temas e sobre todo en incidentes propios da testemuña e non do que é obxecto de axuizamento. Seguindo co alumnado, Raúl manifestou tamén que non escoitou insultos nin referencias como a de tonta. Ata aquí a proba sobre o primeiro feito que se declara probado aparece como débil e insuficiente para soster tal declaración, pero aínda aparece con menor intensidade se temos en conta que o profesorado que declarou manifestou que non tiñan coñecemento dese tipo de incidentes referindo só conversas moi concretas e cinguidas a momentos determinados. Dende logo non cabe atender ao manifestado en Fiscalía sendo improcedente a forma de exporllo á testemuña e converter o xuízo oral, como pareceu pretender algún letrado, nunha mera revisión do transcrito nun acta anterior. Pero, en todo caso, en ningún caso refiren un ambiente continuado e hostil centrado nas catro acusadas e non cabe por iso entender de xeito ningún que esas declaracións apoien o relato de feitos probados. Cabería dubidar se o feito de que o profesorado non percibise un feito así sexa dabondo para negar que o feito sucedese, pero non cabe dicir que da súa negación derive un apoio a unha proba xa de por si feble.

O segundo incidente que se deu por probado atribúe ás catro, sen maior especificación, ter convencido, sen concretar como, á denunciante para que lle dixese a Alberto que quería saír con el, respondendo el que el non e, segundo a sentenza, provocando iso unha situación humillante xeradora de burlas posteriores. O primeiro elemento que debemos destacar é que a propia sentenza non da por probado expresamente que entre as acusadas e ese compañeiro de clase existise un concerto previo para provocar esa situación, tampouco sequera que soubesen que a resposta sería negativa. Tampouco da a sentenza por probado en que consistiu a situación humillante máis aló da resposta negativa que, debemos entender, é unha das posíbeis cando se comunica algo así a outra persoa. Por último, a sentenza non da por probado que as acusadas fixesen obxecto de mofa esa negativa senón que remite de forma novamente imprecisa a los demás compañeros.Desta forma, en realidade, os propios feitos probados non son constitutivos de delito, pois o único que lle atribúen ás acusadas e ter convencido á denunciante para pedir a saír, valga a expresión dado o contexto, a un compañeiro sen que iso, así descrito, sexa penalmente relevante. Se acudimos á proba, a denunciante declarou que as acusadas fixéronlle crer (segue sen existir concreción de accións) que Alberto quería saír con ela para burlarse(ese ánimo xa dixemos que non se deu por probado), recoñece que tanto Alberto como as catro negaron ter preparado iso e só apunta como fonte de información de que así fora á testemuña Rebeca. No referido ao que sucede despois non refire burlas, e só manifesta la gente hablando de mi todo el curso,sen explicar en que consistiron eses actos posteriores a salvo que ela entendese que os demais sabían do sucedido. A sentenza procurou apoio na declaración da testemuña Rebeca, pero de novo nos movemos no terreo da imprecisión cando responde constantemente cun non o recordo referido a quen fixo que para convencer á denunciante, sendo que ademais introduce un elemento, unha suposta carta, que non é mencionado pola denunciante e no que unha das autoras podería ser ela mesma cando manifesta que naquel momento formaba parte dese grupo do que afirma se separa despois e por outros motivos. Sobre este incidente pouco máis aportan o resto de persoas salvo o propio Alberto. Certo é, como manifesta a sentenza, que foi unha declaración moi confusa, e non só por parte do declarante, pero, por un lado, non parece estraño cando se trata dun rapaz novo declarando sobre algo no que se supón un comportamento pouco ético pola súa banda e, por outro lado, dado o tempo transcorrido e a forma de desenvolverse o interrogatorio. Das respostas cabe inferir que o tema si tiña unha intención de broma francamente reprochábel eticamente, pero pouco máis cabe inferir dese relato sobre quen o promoveu e en que consistiu. Só queda claro que houbo unha pregunta e unha resposta negativa, nin outros elementos que o fagan humillante máis aló do propio, e criticábel, de tal forma de proceder, e nada referido a actos posteriores a esa negativa.

No referido ao incidente que se concreta en empregar outros nomes para referirse á denunciante é a propia denunciante a que preguntada por iso manifestou que iso sucedera 2 ou 3 veces e considérao unha broma que, parece, adquiriu relevancia polos feitos posteriores pero en si mesma non hai especial concreción sobre o seu alcance.

Por último, en canto ao relativo ao coñecemento do aspecto físico despois do vídeo realizado na clase a propia sentenza non atribúe ás menores nada relacionado coa obtención da imaxe, que por outro lado é discutíbel teña alcance penal. O que se atribúe ás menores acusadas é que desde ese momento hasta final de curso, ellas le decían a María Purificación que era "fea, horrorosa". A denunciante manifestou que a chamaron fea falando das catro e sen concreción en canto a momentos ou situacións nas que se produciuse ese comportamento. Apélase a comentarios nun grupo de mensaxes pero non queda claro se os comentarios foron só das acusadas, destas e outras persoas, ou doutras persoas, como tampouco cantas veces e en que forma eran atentatorios contra a denunciante. Tampouco nisto cabe acudir á declaración de Rebeca pois tampouco recordaba nin os comentarios, nin quen os fixera e Raúl, que comunicou á denunciante a existencia da foto, nega que existisen eses comentarios. Desta forma o resto de probas, que só veñen negar coñecemento sobre eses extremos, non poden apoiar a declaración de feitos probados que pasa a sustentarse só en dúas que, polo indicado, non podemos considerar suficientes para ese fin.

Xa por último a relación de causalidade entre os feitos probados e a situación da denunciante non se xustifica na sentenza e, unha vez revisados conforme ao que vimos analizando, non atopamos ningún fundamento sólido que xustifique atribuír ao comportamento das acusadas esas consecuencias.

Cuarto.-A partir da variación de feitos que acordamos procede a absolución das denunciadas por non constituír eses feitos un delito contra a integridade moral. De feito resulta cuestionábel que os propios feitos declarados probados constituísen ese delito.

O artigo 173 do Código penal polo que se acorda a condena neste caso é unha das descricións típicas das que contén o Código penal menos descritivas e xera un relevante problema interpretativo ao ser necesario dotar de significado ao que describe. Efectivamente, a conduta sancionada é a de quen infligiera a otra persona un trato degradante,exixindo un determinado resultado desa acción cal é que se actúe menoscabando gravemente su integridad moral.

É habitual referir a dignidade da persoa como ben protexido e apelando a que supón un trato degradante toda conducta que supoña negarlle a unha persoa a dignidade que lle é propia, moitas veces apelando á idea de tratala como un obxecto desprovisto da dignidade que sempre se lle debe recoñecer a toda persoa. Agora ben, é evidente que esas referencias son altamente imprecisas e remiten a conceptos normativos cargados de subxectividade no sentido de que cada persoa interpreta os parámetros da dignidade de forma diversa. Ademais son moitas as condutas que pode supor un trato degradante nun determinado uso desa expresión. Así, por exemplo, os delitos contra o honor supoñen un trato degradante en certo uso da expresión pois atentan contra o trato digno que a persoa merece, desprovéndoa do respecto merecido, é dicir degradándoa. Pero é evidente que non calquera conduta que poida merecer en certos usos da linguaxe esa cualificación, debe merecela cando se trata da definición deste delito.

No camiño de tentar concretar os supostos que poderían ser incluídos razoabelmente no ámbito sancionado penalmente que debemos definir, hai que partir de que non poden ser as ideas do interprete as que se impoñan sen máis. Sen prexuízo de que non poderá o intérprete afastarse completamente das súas propias concepcións vitais, debe procurar identificar indicadores asumíbeis pola Sociedade e polo lexislador. Así, o propio tipo penal da unha referencia relevante que debe restrinxir a interpretación cal é que non será incluíbel no tipo penal calquera trato degradante senón aquel que non só menoscabe a integridade moral da persoa afectada, senón que o faga gravemente. Esa referencia normativa do tipo é un elemento que debe restrinxir o ámbito de condutas só as que se poidan entender como identificábeis por calquera observador como graves.

Unha segunda referencia é dada polo Código penal ao sancionar estas condutas cunha pena que só poderá ser de prisión (referímonos, claro, á previsión para maiores de idade). E trátase dunha pende prisión que poderá ir de seis meses a dous anos. Ese marco penal, por poñer un exemplo, pode ser comparado co homicidio imprudente que prevé unha pena dun a catro anos de prisión, é dicir parcialmente coincidente.

No mesmo artigo atopamos outras condutas sancionadas coa mesma pena que poden ser baremos da gravidade que é exixíbel a estas que tentamos precisar. Así, a mesma pena é imposta a quen coñeza a localización dun cadáver e oculten ese dato a familiares ou persoas próximas sempre que o fagan de modo reiterado.Outro dato é que a mesma pena é imposta a quen desenvolva un grave acosoá vítima, pero para merecer esa pena debe realizarse no ámbito dunha relación laboral ou funcionarial, prevalecéndose da relación de superioridade e os actos hostís e humillantes deben realizar de forma reiterada. Se eses actos por si mesmos constitúen o trato degradante sancionado no primeiro parágrafo procederá aplicar esa primeira previsión, pero noutro caso os actos descritos precisarán dese contexto, da relación de superioridade, do actuar reiterado e supor ese grave acoso. Nun caso concreto non se reclaman todos eses requisitos pero deberán ser actos hostís ou humillantes teñan por obxecto impedir o lexítimo desfrute da vivenda. É máis, o exercicio de violencia física ou psíquica habitual cara a persoas do círculo familiar indicadas no apartado 2º do mesmo artigo 173 parte da mesma pena de 6 meses de prisión e eleva o límite superior a 3 anos incluíndo outras penas accesorias.

Outro punto de referencia atopámolo no artigo 172 ter que sanciona unha serie de condutas con menos pena (prisión de tres meses a dous anos e coa posibilidade de optar por unha pena de multa). Se iso é así, non parece que condutas que non cumpran cos mesmos requisitos de inxusto poidan ter maior pena. Concretamente, o artigo 172 ter sanciona a quen de forma insistente y reiteradarealiza algunha das condutas que se describen e, desa forma, altere el normal desarrollo de su vida cotidiana.Se uns feitos que poderían ser observados dende esa perspectiva, non cabe consideralos sancionados con esas penas, menores, é difícil afirmar que podemos sancionalos acudindo a outro precepto que contempla unha pena maior.

Traendo esas consideracións ao presente suposto resulta evidente que os feitos que declaramos agora como probados non constitúen ese delito, pero tamén que non o serían os declarados probados na sentenza. Foi relevante na valoración probatoria, pero debemos insistir agora en que se mesturaron en todo momento referencias a imputacións de comportamento pouco ético con referencias a comportamentos penalmente relevantes. Así, como exemplo, que sexa pouco ético convencer, como entendeu a sentenza que sucedera, a unha menor para achegarse a outro para proporlle unha relación sabendo que a resposta será negativa, poderá ser obxecto de crítica noutros planos, pero por si mesmo non se pode afirmar que recibir unha resposta negativa sexa un acto humillante. Poderá chegar a ter tal carácter, pero non o ten por si mesmo e, por iso, tería sido preciso aclarar en que consistiu ese plus que volvía este suposto nunha humillación, ademais, grave. Da mesma forma, reiterar unha inxuria non é un acto que menoscabe por si mesmo gravemente a dignidade moral. Iso suporía afirmar que en todos os casos de afección á fama doutra persoa estamos ante unha perda completa de dignidade da persoa inxuriada. Algo parecido cabería dicir das inxurias referidas ao aspecto físico que son descritas de novo como unha sucesión de inxurias. En resumo, a sentenza non describe feitos que poidan merecer a consideración de grave atentado á dignidade moral doutra persoa. Que sexa moi relevante atender ao valor de protección dos menores non pode supor que calquera conduta que lles afecte deba ser considerada automaticamente como grave, menos cando iso supón tamén sancionar a outras menores e consideralas autoras dun delito que, pola súa gravidade, debería aplicarse a feitos de singular relevancia.

Tras seren vistos os artigos de xeral e pertinente aplicación,