Última revisión
10/07/2025
Sentencia Penal 143/2025 Audiencia Provincial Penal de Pontevedra nº 5, Rec. 115/2025 de 08 de abril del 2025
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 62 min
Orden: Penal
Fecha: 08 de Abril de 2025
Tribunal: Audiencia Provincial Penal nº 5
Ponente: MARCOS DIAZ PETEIRO
Nº de sentencia: 143/2025
Núm. Cendoj: 36057370052025100139
Núm. Ecli: ES:APPO:2025:1197
Núm. Roj: SAP PO 1197:2025
Encabezamiento
C/ PADRE FEIJOO Nº 1, VIGO
Teléfono: 986 817162-63
Correo electrónico: seccion5.ap.pontevedra@xustiza.gal
Equipo/usuario: MR
Modelo: 213100 SENTENCIA MODELO RP
N.I.G.: 36057 43 2 2019 0000643
Juzgado procedencia: XDO. DO PENAL N.1 de VIGO
Procedimiento de origen: PROCEDIMIENTO ABREVIADO 0000184 /2024
Delito: ESTAFA (TODOS LOS SUPUESTOS)
Recurrente: Filomena, Emilio
Procurador/a: D/Dª SILVIA CLAUDIA DOMINGUEZ DOMINGUEZ, MARIA ELENA SALGADO TEJIDO
Abogado/a: D/Dª MARIA ARANZAZU DIEZ NOGUEIRA, PEDRO DIZ AMOR
Recurrido: Emilio, MINISTERIO FISCAL
Procurador/a: D/Dª MARIA ELENA SALGADO TEJIDO,
Abogado/a: D/Dª PEDRO DIZ AMOR,
==========================================================
==========================================================
En VIGO, a oito de abril de dous mil vinte e cinco.
VISTO, por esta Sección 5 desta Audiencia Provincial na causa arriba referenciada, o recurso de apelación interposto polo Procurador MARIA ELENA SALGADO TECIDO, SILVIA CLAUDIA DOMINGUEZ DOMINGUEZ, en representación de Emilio, Filomena, contra Sentenza ditada no procedemento PA: 184/2024 do JDO. DO PENAL nº: 1; sendo parte nel, como apelantes os mencionados recorrentes, como apelados o MINISTERIO FISCAL, Emilio, representado polo Procurador MARIA ELENA SALGADO TECIDO e o Ministerio Fiscal, na representación que lle é propia, actuando como Relatora o/a Maxistrado/a Ilmo/a. Sr./a. MARCOS DIAZ PETEIRO.
Antecedentes
"
E como Feitos Probados expresamente recóllense os da sentenza apelada:
En septiembre de 2018, tras conversaciones mantenidas a través de WhatsApp con Luis María, acordaron la venta al mismo de una tarjeta gráfica y una pantalla de ordenador fijando un precio de €450
Los acusados recibieron el pago de dicha cantidad a través de una transferencia bancaria de €400 efectuada por Luis María en la cuenta de la entidad La Caixa con número NUM000, cuya titularidad exclusiva correspondía a Filomena.
Pese a haber recibido la totalidad de la cantidad acordada los acusados no procedieron a entregar los productos vendidos ni a devolver el precio abonado.
El perjudicado reclama por estos hechos los €450 abonados de precio y los €3 en concepto de emisión de la transferencia."
Hechos
Non se aceptan os feitos probados, que se substitúen polos seguintes:
Fundamentos
Fronte á Sentenza do xulgado do penal número 1 de Vigo de 19 de setembro de 2024 os acusados interpuxeron cadanseu recurso de apelación.
A defensa de Emilio fundamenta o seu recurso na errónea valoración da proba, entendendo que non existe proba de cargo suficiente contra o seu defendido. De xeito subsidiario, e para o hipotético suposto de condena, entende que debe ser de aplicación a circunstancia atenuante de dilacións indebidas con carácter moi cualificado.
O Ministerio Fiscal opúxose ao recurso entendendo que a valoración da proba foi a correcta.
A defensa de Filomena fundamenta o seu recurso na errónea valoración da proba, entendendo que non existe proba de cargo suficiente contra a súa defendida, sendo todos os feitos delituosos cometidos por quen entón era a súa parella, o tamén acusado Emilio. Interesou tanto o ditado dunha sentenza absolutoria como a condena do outro acusado. De xeito subsidiario, e para o hipotético suposto de condena, entende que debe ser de aplicación a circunstancia atenuante de dilacións indebidas con carácter moi cualificado.
O Ministerio Fiscal opúxose ao recurso entendendo que a valoración da proba foi a correcta.
A defensa de Emilio impugnou o recurso formulado pola defensa de Filomena, reiterando o xa exposto no seu recurso de apelación.
A diferenza das teses que se viñan sostendo na xurisprudencia nas que só os erros máis groseiros ou evidentes á hora de valorar a proba podían ser corrixidos na segunda instancia, o certo é que dita tese ten sido obxecto de revisión. Máis alá dunha incluso da simple concepción das facultades revisoras como de comprobación da constitucionalidade, legalidade, suficiencia da proba, o certo é que tanto o Tribunal Constitucional como o Tribunal Supremo, teñen recoñecido a natureza do recurso de apelación como un verdadeiro segundo exame da causa.
Así, entre outras moitas a SAP de A Coruña, de 22 de xullo de 2024, con cita doutras, sinala:
Con base no anterior, vista a gravación do xuízo así como examinada a causa, discordamos da valoración efectuada na sentenza de instancia.
Non se pode efectuar un pronunciamento de culpabilidade respecto do acusado Emilio coa proba que se practicou no plenario.
Pártese da celebración dun xuízo en ausencia, posibilidade que contén o artigo 787.1 LACRIM. Agora ben, na gravación do xuízo non se recolle o trámite da audiencia ás partes, xa que non foron gravadas as cuestións previas. O anterior unido á propia consideración que ten a non comparecencia, como negación dos feitos, refórzase neste asunto. Quere iso dicir que non se pode extraer ningún tipo de consecuencia negativa da non comparecencia.
Aparte do anterior, as únicas probas que incriminan ao acusado Emilio son: 1) que alguén puido ter enviado o seu DNI por whatsapp ao prexudicado, xunto co da outra acusada; 2) que a páxina web de milanuncios na que se ofertaba a pantalla e a tarxeta gráfica se atopaba a nome dun tal Emilio, 3) a declaración da coacusada Filomena; e 4) a folla histórico penal deste.
Pois ben, como se dixo, estas probas non son suficientes como para o ditado dunha sentenza de condena.
En canto ao envío dos DNIs, así se recolle nos folios 8 e seguintes do atestado policial (acontecemento 1 do expediente dixital DPA 339/2019 do xulgado de instrución n. 8 de Vigo). Agora ben, este documento é ilexible. Aparece desvaído, o que o converte de imposible lectura. O anterior impide que se poda coñecer algún dato da negociación, os extremos desta, ou que dalgún modo as conversas podan apuntar cara ao investigado. De feito, o propio DNI do investigado tampouco resulta lexible. Pero máis aínda, tampouco foi identificada a titularidade do teléfono móbil dende o que se levou a cabo esta conversa. E se ben non sería un dato definitivo, si podería contribuír a establecer unha relación entre o acusado e o delito de estafa cometido. Por último cómpre destacar que ese número de teléfono, o NUM001 non coincide co dado polo investigado na súa declaración en sede de instrución (acontecemento 38 do expediente dixital DPA 339/2019 do xulgado de instrución n. 8 de Vigo).
Neste sentido, non é infrecuente que existen estafas nas que terceiras persoas empregan documentos de identidade doutras, que obteñen de forma lexítima ou ilexítima. Neste sentido, e como xa recolle a sentenza de instancia, consta que os acusados antes destes feitos denunciaran a subtracción dos seus respectivos DNIs. Tampouco se pode considerar como contrario á lóxica que a outra acusada tivese á súa disposición a fotografía do DNI de quen nese intre era a súa parella sentimental.
Máis aínda neste sentido o prexudicado, Luis María, recoñeceu que non falara por teléfono co autor, senón só por whatsapp, co cal non podía dicir se era home ou muller.
Así, e nestes termos, o envío do DNI resulta unha proba moi feble contra o acusado. Ben sinxelo tería ser recadado o atestado en formato lexible para poder contextualizar o envío de dita documentación.
En segundo lugar, contamos conque a páxina de milanuncios se atopaba a nome dun tal Emilio, segundo a declaración do prexudicado. Pero non se fixo ningún tipo de investigación que permita acreditar a orixe real da titularidade desa conta de milanuncios. Máis aínda, e seguindo co ata agora dito, non é infrecuente que para a comisión de delitos de estafa o autor agoche o seu verdadeiro nome. Tampouco contamos nin sequera cun pantallazo da suposta páxina web de milanuncios a nome de Emilio, que non foi recadada, nin tampouco co propio anuncio.
Neste termos, a páxina web a nome de Emilio segue sendo outra proba de carácter feble. E máis tendo en conta que dado o tempo transcorrido, o prexudicado, como é lóxico, non recordaba ben todos os aspectos do sucedido.
Ben sinxelo tería ser recado información sobre milanuncios, incluso pola propia policía; ou dende o xulgado de instrución.
En terceiro lugar, contamos coa declaración incriminadora e auto exculpatoria da outra co-acusada, Filomena.
Temos que partir da doutrina constitucional e do tribunal Supremo sobre a valoración da declaración do acusado. Por todas, a STS de 16 de xaneiro de 2025 que amplamente expón:
Pois ben, tras esta longa cita, non podemos outorgar valor á declaración da co-acusada como proba de cargo. E iso por canto que os únicos datos obxectivos cos que se conta son o envío do DNI a través de whatsapp e a suposta páxina web ao seu nome que, como se dixo, non son proba suficiente ante as dúbidas do seu contido, da titularidade real do móbil e, en definitiva de quen foi o verdadeiro autor do envío do DNI e o usuario da páxina web. Non son máis que indicios.
Pero, ademais, o certo é que a acusada, co seu proceder, descarga toda a responsabilidade sobre o outro acusado, cando o certo e evidente é que ela é a titular da conta bancaria onde foron depositados os cartos defraudados. Existe un evidente interese espurio na súa declaración. Con elo tampouco pode ser tida en conta, como proba de cargo.
Por último, en cuarto lugar a folla histórico penal, se ben pode constituír un factor importante á hora de determinar a pena a impoñer, non pode ser considerada á hora de ter por acreditados uns feitos probados. Non se xulga se o acusado Emilio habitualmente comete ou cometeu delitos de estafa -nin moito menos que sexa un estafador-; senón se neste concreto caso o fixo.
Con todo o anterior, existen dúbidas razoables respecto do alcance ou participación de Emilio nos feitos denunciados, o que debe determinar a súa absolución.
A defensa da acusada Filomena fundamenta o seu recurso no erro na valoración da proba por canto entende que a maxistrada de instancia non tivo en conta que quen realizou todos os actos propios do delito de estafa foi o outro acusado, o señor Emilio, e que esta foi meramente utilizada polo outro acusado quen se aproveitou dela e quen era quen tiña acceso a todas as contas da acusada, incluídas as claves electrónicas. En apoio disto, considera esencial a presentación dunha denuncia por actos dentro da violencia de xénero así como o ditado dunha sentenza absolutoria por feitos idénticos por parte do xulgado do penal n. 4 de Zaragoza, que exculpou á Sra. Filomena. De xeito subsidiario interesou que fóra aplicada a circunstancia atenuante de dilacións indebidas, como moi cualificada.
Neste caso, tras a visualización do xuízo e a análise das probas chegamos á mesma conclusión que se efectúa na resolución de instancia.
Partimos do feito non discutido de que unha persoa, ben Emilio, ben Filomena ou ben un terceiro, enganou a Luis María e conseguiu deste unha transferencia de 450 €, coa promesa dun produto que o prexudicado nunca recibiu.
Así as cousas, a titularidade única da conta bancaria na que se ingresaron os cartos era de Filomena. Conta na que ela mesma recoñeceu que lle fóra feito un ingreso por parte da administración (como se ve nos movementos de conta achegados co expediente dixital DPA 339/2019 do xulgado de instrución n. 8 de Vigo). O que de ningún modo se pode ter por acreditado é que o único usuario desta conta fora o outro acusado, Emilio. Non existe proba máis aló das propias manifestacións exculpatorias de Filomena. Pero é máis, a titular da conta na que se ingresan os cartos é Filomena, que é a única persoa que ten disposición desta, así como as súas claves. Non un terceiro.
A acusada, Filomena, alegou que quen usaba a súa conta era Emilio, afirmado ser vítima de violencia de xénero. Este tería sido un acto máis de control de Emilio sobre ela. En sustento desta afirmación, a acusada achegou unha denuncia ante os mossos de escuadra na que daba conta deste comportamento por parte de Emilio. Entendemos, sen embargo, que esa proba é notablemente insuficiente por canto que se descoñece como finalizou o procedemento ao que deu orixe esa denuncia. E tendo en conta o tempo transcorrido dende entón, uns 5 anos (acontecemento 73 do expediente dixital DPA 339/2019 do xulgado de instrución n. 8 de Vigo), non resulta razoable que ou ben non teña finalizado ou ben non se teña ditado algunha resolución relevante (orde de protección, auto de transformación en procedemento abreviado, etc...). Non se acredita deste modo o uso da conta bancaria por parte de Emilio.
No propio documento achegado pola defensa relativo aos movementos de conta, en concreto no folio 5 de 7, figura que os 450 € transferidos por Luis María foron retirados o propio día en caixeiro, pero non se indica quen os retirou. Só sabemos que para retirar cartos é necesario ter as claves, e que non quedou acreditado que ninguén distinto de Filomena as tivera.
Por último, o xulgado do Penal de Zaragoza, cuxa sentenza se achega, absolve á acusada Filomena porque o fiscal retirou a acusación formulada alí contra ela, o que non sucede neste suposto. Pero e que, como se di nesa sentenza, fundamento da condena de Emilio son proba tan fundamentais como o contido íntegro das conversas de whatsapp, ou a pescuda da titularidade do móbil dende o que se contactou co prexudicado. Máis aínda, naquel caso, o prexudicado chegou a falar por teléfono, e non só por whatsapp co autor do ilícito. As conclusións daquela resolución non se poden trasladar a este.
Así pois, entendemos que non existe erro na proba, xa que alguén enviou o DNI da acusada ao prexudicado, e deulle o número de conta desta no que este ingresou os cartos. Tamén consta que os cartos foron retirados da conta bancaria, da que a única titular é a acusada. Esta non acreditou o uso da conta por persoa allea, polo que resulta razoable concluír a súa participación, como autora ou cooperadora necesaria, nos feitos axuizados.
A conclusión, en todo caso, é a da confirmación do pronunciamento de condena respecto de Filomena.
O artigo 21.6 do Código Penal indica que:
A circunstancia atenuante de dilacións indebidas, recolleuse expresamente no Código Penal en virtude da reforma operada pola LO 5/2010, se ben xa viña sendo aplicada pola xurisprudencia. Fundaméntase no dereito de toda persoa a un proceso rápido, isto es,
Para valorar a existencia, ou no, de dilacións indebidas debe atenderse a dous criterios xunto co propio lapso de tempo transcorrido: que as dilacións non se deban á actitude do acusado, e á complexidade da causa. Trátase, en definitiva, de dous criterios suxeitos a unha necesaria valoración caso por caso, sen que sexa suficiente con establecer que entre o momento dos feitos e o da sentenza transcorreu un prazo determinado.
Atopámonos ante unha causa que non resulta complexa, e no que por riba, determinadas dilixencias que terían sido axeitado practicar durante a fase de instrución non se fixeron. Pese a iso aprécianse varios períodos nos que a causa se atopou paralizada, se ben por mor, principalmente da actitude dos investigados, respecto dos que se tiveron que ditar ate tres ordes de busca e captura. O cal, é incompatible coa consideración da circunstancia atenuante de dilacións indebidas.
O anterior ten unha excepción, e prodúcese durante o período de tempo que vai dende o 4 de xaneiro de 2023 ate o 8 de abril de 2024. Neste período de 15 meses unicamente se acordou o nomeamento de procurador para o investigado Emilio e o traslado para o escrito de defensa. Tarefas que non requiren máis que dun breve lapso temporal. A iso habería que sumarlle o período de paralización duns meses xa sinalado na sentenza de instancia.
Así pois, atendendo a todo o sinalado entendemos que concorre a mencionada circunstancia, como simple.
O acollemento parcial do recurso de apelación determina a modificación de todos os fundamentos da sentenza de instancia en relación co acusado Mario, a quen nin pode ser considerado autor, nin serlle imposta pena ou responsabilidade civil ningunha.
No relativo ás custas da primeira instancia, quedan modificadas no sentido de impoñer dous terzos destas ás acusadas Nieves e Felicisima; con declaración de oficio dun terzo das custas.
Consecuencia do anterior, será a imposición a Filomena dunha pena de 6 meses de prisión con idéntica inhabilitación especial para o dereito de sufraxio pasivo durante o tempo da condena. Manterase o pronunciamento sobre responsabilidade civil en canto que Filomena deberá indemnizar ao prexudicado na contía de 450 €.
Por todo o dito,
Fallo
Decláranse de oficio o pagamento das custas causadas nesta alzada.
Notifíquese ás partes facéndolles saber que contra esta Sentenza so caberá recurso de
Así por esta nosa Sentenza, a pronunciamos, mandamos e asinamos.
La difusión del texto de esta resolución a partes no interesadas en el proceso en el que ha sido dictada sólo podrá llevarse a cabo previa disociación de los datos de carácter personal que los mismos contuvieran y con pleno respeto al derecho a la intimidad, a los derechos de las personas que requieran un especial deber de tutelar o a la garantía del anonimato de las víctimas o perjudicados, cuando proceda.
Los datos personales incluidos en esta resolución no podrán ser cedidos, ni comunicados con fines contrarios a las leyes.

