Última revisión
14/07/2015
Sentencia Penal Nº 38/2015, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 2, Rec 151/2015 de 25 de Febrero de 2015
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 12 min
Orden: Penal
Fecha: 25 de Febrero de 2015
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: BARREIRO PRADO, JOSE JUAN RAMON
Nº de sentencia: 38/2015
Núm. Cendoj: 36038370022015100035
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 2
PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00038/2015
ROSALIA DE CASTRO NÚM. 5
Teléfono: 986.80.51.19
213050
N.I.G.: 36039 41 2 2009 0006376
RP APELACION PROCTO. ABREVIADO 0000151 /2015J
Delito/falta: LESIONES
APELANTE: Silvia
Procurador/a CRISTINA MARÍA DEL RÍO RECOUSO
Abogado/a: ROBERTO REY FEIJOO
APELADO: MINISTERIO FISCAL FISCAL
Procurador/a: D/Dª
Abogado/a: D/Dª
SENTENZA NÚM. 38
MAXISTRADOS/AS:
Ilmo. Sr. don José Juan Barreiro Prado, presidente
Ilma. Sra. dona Rosa del Carmen Collazo Lugo
Ilma. Sra. dona Rosario Cimadevila Cea
PONTEVEDRA, vinte e cinco de febreiro dous mil quince
Visto pola Sección Segunda desta Audiencia Provincial, na causa instruída co número 235/24, o recurso de apelación interposto por dona Silvia , representado pola procuradora dona CRISTINA MARIA DEL RIO RECOUSO e defendido polo letrado don ROBERTO REY FEIJOO, contra a sentenza ditada polo Xulgado do Penal núm. 2 de Pontevedra en 19 de decembro de 2014 . Constituíronse como partes a mencionada recorrente e o Ministerio Fiscal, na representación que lle é propia, e actuou como relator o maxistrado don José Juan Barreiro Prado.
Antecedentes
Primeiro.-No acto do xuízo oral de referencia ditouse unha sentenza con data do cuxa parte dispositivaé do teor literal seguinte:
'Que debo condenar y condeno a Silvia como autor de un delito de lesiones con instrumento pleigroso previsto y penado en el artículo 148,1 del Código Penal , concurriendo la eximente incompleta de legítima defensa prevista en el artículo 21,1 en relación con el artículo 20,4 del Código Penal , a la pena de 7 meses de prisión e inhabilitación especial para el derecho de sufragio pasivo durante el tiempo de la condena,así como al abono de las costas procesales causadas, debiendo indemnizar a Arturo en la cantidad de 210 euros por las lesiones sufridas'.
E, como feitos probados, recóllense expresamente os da sentenza contra a que se apela:
'Resulta probado y así se declara que el día 5 de octubre de 2009, entre las 3,30 horas y las 4 horas, Silvia se encontraba desempeñando su trabajo en el club Gesma, sito en Porriño cuando se dirigió a ella Arturo en actitud agresiva y llamándola puta y zorra, y Silvia , ante la actitud de Arturo a fin de evitar una agresión que creía inminente, le lanzó un cenicero de cristal.
A consecuencia de estos hechos, Arturo sufrió herida contusa en el labio superior y hematoma gingival, dolor y movilidad de piezas dentarias 23 (canino superior) y 24 (primer premolar superior izquierdo), precisando para su curación, además de una primera asistencia, tratamiento quirúrgico consistente en sutura de heridas, así como 7 días no impeditivos, restándole como secuela una cicatriz de 0,8 cm en la región superior del labio izquierdo'.
Segundo.-Contra a devandita sentenza, a representación procesual da recorrente interpuxo un recurso de apelación, que formalizou expondo as alegacións que constan no seu escrito, o cal está unido ás actuacións.
Terceiro.-Logo de trasladarlle o escrito de formalización do recurso ao Ministerio Fiscal e ás outras partes, presentouse polo Ministerio Fiscal escrito de impugnación baseándose en que a sentenza obxecto de recurso se axusta plenamente a dereito e solicitouse a súa confirmación.
Cuarto.-O xulgado do penal referido anteriormente remitiu a este Tribunal os autos orixinais con todos os escritos presentados para a sustanciación do recurso.
Aceptamos e damos por reproducidos os feitos que se declaran probados na sentenza obxecto de recurso.
Fundamentos
Primeiro.- A acusada Silvia foi condenada na instancia como autora responsable dun delito de lesións con instrumento perigoso, previsto e penado no artigo 148.1 do Código penal , coa concorrencia da eximente incompleta de lexítima defensa do artigo 21.1ª, en relación co artigo 20.4ª do mesmo texto legal . No recurso de apelación que formula perante esta alzada solicita a súa libre absolución ao considerar que concorre a eximente completa de lexítima defensa. A fiscala oponse a que acollamos a impugnación así formulada.
Segundo.- Os feitos probados da sentenza contra a que se apela reflicten que Arturo se dirixiu, en actitude agresiva e chamándolle 'puta' e 'zorra', á acusada Silvia . E que esta, para evitar unha agresión que cría inminente, lle lanzou un cinseiro de cristal, o que lle ocasionou a el lesións. A maxistrada xuíza a quoconsiderou que non quedara probada a necesidade racional do medio empregado, cando menos, en relación coa proporcionalidade, e, por iso, só dun xeito incompleto aplicou a eximente de lexítima defensa ( artigos 20.4 ª e 21.1ª do Código penal ). A cerna do presente recurso de apelación só radica niso, é dicir, en se a circunstancia de lexítima defensa debe ser apreciada como unha eximente incompleta -conclusión da xulgadora a quo- ou como unha eximente completa -tese da apelante-. E plenamente compartimos a devandita conclusión xudicial apoiada polo fiscal que se opón a que acollamos o recurso de apelación.
De entrada, debemos subliñar que, alén da actitude agresiva e dos insultos proferidos por Arturo contra a agora recorrente Silvia e da actitude agresiva que aquel amosaba, por ningures consta que a apelante chegase a recibir unha patada de Arturo . O así referido no recurso de apelación peca dunha orfandade probatoria e, por iso, a sentenza contra a que se apela non fai nin a máis mínima referencia a tal suposto e inexistente particular. Se cadra, debido a que a recorrente freou todo intento de achegamento físico por parte daquel, mediante o lanzamento do cinseiro de cristal contra a súa cara, o que lle causou así as lesións polas que foi condenada na instancia coa aplicación da eximente incompleta de lexítima defensa.
A necesidade racional do medio empregado para impedir ou repeler a agresión constitúe un xuízo de valor sobre a proporcionalidade entre as condicións, instrumentos e riscos da agresión e as propias dos medios e do comportamento defensivo, xuízo de valor que se debe emitir non tanto verbo da identidade ou semellanza deses medios materiais senón das circunstancias do caso concreto (así, os recentes ATS, Penal, Sección 1ª, do 22 de xaneiro de 2015 -ROJ: ATS 496/2015 -, e ATS, Penal, Sección 1ª, do 22 de xaneiro de 2015 -ROJ: ATS394/2015 -).
A STS, Penal, Sección 1ª, do 12 de novembro de 2014 (ROJ: STS 4705/2014 ), lembra ao respecto o seguinte:
En este sentido, se decía en la STS nº 218/2005 , que, '... para pronunciarse sobre esta cuestión, es preciso atender tanto a las circunstancias objetivas como a las subjetivas; y no tanto a la semejanza de las armas o instrumentos utilizados por los contendientes, como a la situación personal y afectiva de los mismos; que hay que tener en cuenta las posibilidades reales de una defensa adecuada a la entidad del ataque y a la gravedad del bien jurídico en peligro; así como a las circunstancias en las que, en definitiva, haya actuado el acusado; y que, en definitiva, deben tenerse en cuenta los criterios derivados de las máximas de experiencia (v.ad exemplum , SSTS de 23 de junio de 1902 , 12 de febrero de 1966 , 24 de septiembre de 1994 , 2 de octubre de 2002 , y de 1 de abril de 2004 ) '.
En la STS nº 962/2005 , se lee que se trata de una ' cuestión compleja, pues como ya dijeron las Sentencias de esta Sala de 30 marzo , 26 abril 1993 , 5 y 11 abril , 15 diciembre 1995 y 4 diciembre 1997 , la necesidad racional del medio empleado para impedir o repeler la agresión, constituye un juicio de valor sobre la proporcionalidad entre las condiciones, instrumentos y riesgos de la agresión y las propias de los medios y comportamientos defensivos, juicio de valor que obliga a tomar en cuenta no tanto la identidad o semejanza de los medios agresivos y defensivos en cuanto el Código Penal en absoluto equipara la racionalidad del medio con la proporcionalidad del medio, sino el comportamiento adoptado con el empleo de tales medios, dadas las circunstancias del caso, por lo que más que la semejanza material de los instrumentos o armas empleados debe ponderarse la efectiva situación en que se encuentran el agresor y agredido, en la que puede jugar el estado anímico del agredido y la perturbación que en su raciocinio sobre la adecuación del medio defensivo empleado pueda causar el riesgo a que se ve sometido por la agresión. Por tanto, para juzgar la necesidad racional del medio empleado en la defensa, no sólo debe tenerse en cuenta la naturaleza del medio, en sí, sino también el uso que de él se hace y la existencia o no de otras alternativas de defensa menos gravosas en función de las circunstancias concretas del hecho. Se trata por tanto de un juicio derivado de una perspectiva «ex ante» '.
De esta forma, aspectos subjetivos como la perturbación del ánimo del defensor o cuestiones relacionadas con la exigibilidad de otra conducta distinta, no dejan de tener su relevancia para la valoración del exceso intensivo en el ámbito de una causa de justificación como la legítima defensa, naturaleza que no pierde, pues, en definitiva, se trata de una reacción actualmente necesaria contra una conducta ilícita.
En este mismo sentido de la STS nº 962/2005 se pronunciaba esta Sala en la STS nº 1031/2009, de 7 de octubre .
Y en la STS nº 593/2009, de 29 de mayo , se señalaba que ' La racionalidad o proporcionalidad del medio defensivo empleado exige para su debida valoración establecer la relación entre la entidad del ataque y de la defensa, y determinar si la defensa sobrepasó o no la intensidad y grado necesarios para la neutralización del ataque. Esta operación valorativa exige atender no a la hipótesis defensiva imaginaria que hubiera sido más proporcionada a la gravedad de la concreta agresión sufrida, sino a la más adecuada dentro estrictamente de lo que en el caso fuera posible, lo cual obliga a considerar la actuación concreta de la víctima y la efectiva disponibilidad de los medios defensivos que estuviera en condiciones de usar. Por eso esta Sala señala que ha de utilizarse 'aquél de los medios de que disponga' que al tiempo que sea eficaz para repeler o impedir la agresión, sea el que menos daño puede causar al agresor (Sª 1053/02, de 5 de junio), y que 'hay que tener en cuenta las posibilidades reales de una defensa adecuada a la entidad del ataque' (Sª 618/05 de 2 de mayo) '.
En definitiva se trata de establecer si, dadas todas las circunstancias del caso, la reacción defensiva se corresponde con la entidad de la agresión de manera que pueda entenderse que va orientada a contrarrestarla de forma proporcionada. Es decir, que se actúa en defensa utilizando los medios de los que dispone el agredido, que han de ser valorados respecto a la proporcionalidad de su empleo en atención a la naturaleza y características de la agresión y demás circunstancias concurrentes. Así pues, deben ser valoradas, en primer lugar, las características de la agresión; en segundo lugar, la situación del defensor; en tercer lugar, los medios defensivos disponibles; y, en cuarto lugar, la forma en que se concreta la acción defensiva, tanto en relación al medio concreto empleado como a su utilización en el caso.
A apelante reaccionou aos insultos, á actitude agresiva e ao comezo do achegamento físico de Arturo mediante o lanzamento á súa cara dun cinseiro de cristal. Este comportamento considerado na instancia pola maxistrada xuíza a quocomo un exceso intensivo ou propio, ten que ver coa falta de proporcionalidade ou de racionalidade dos medios empregados, que deu lugar a excluír a eximente completa e a apreciar a incompleta (neste mesmo sentido, para un caso de agresión ilexítima coas mans e defensa cun cinseiro, a SAP, Penal, Sección 5ª, do 5 de maio de 2009 -ROJ: SAP MU 1220/2009-).
En consecuencia, e como xa adiantamos, rexeitamos o recurso e confirmamos a sentenza contra a que se apelaba, incluído o particular relativo á responsabilidade civil fixado pola xulgadora a quoen 210 €, xa que, como reflectiu, de aplicar con carácter orientativo o baremo para accidentes de circulación, resultaría unha cantidade superior (fundamento de dereito cuarto da sentenza da instancia).
Terceiro.- De oficio declaramos as custas que se puidesen ter ocasionado nesta alzada.
Tras seren vistos os artigos de xeral e pertinente aplicación,
Fallo
Que debemos desestimar o recurso de apelacióninterposto pola representación procesual de dona Silvia , contra a sentenza ditada con data do 19 de decembro de 2014, no procedimento abreviado núm. 235/14, polo Xulgado do Penal núm. 2 de Pontevedra , e confirmaresta sentenza, con declaración de oficio das custas desta alzada.
A presente resolución é firme e contra ela non cabe recurso ningún.
Lévese certificación desta resolución ás actuacións, que se devolverán a este Xulgado para o seu cumprimento e eficacia.
Así o pronunciamos, mandamos e asinamos, mediante esta sentenza, da que se levará certificación ao rolo de sala e que se anotará nos rexistros correspondentes.
PUBLICACIÓN.-A anterior sentenza foi lida e publicada nodía da data, polo maxistrado don José Juan Barreiro Prado, durante a audiencia pública. Dou fe.
