Última revisión
21/09/2016
Sentencia Penal Nº 73/2016, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 2, Rec 300/2016 de 18 de Abril de 2016
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 18 min
Orden: Penal
Fecha: 18 de Abril de 2016
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: BARREIRO PRADO, JOSE JUAN RAMON
Nº de sentencia: 73/2016
Núm. Cendoj: 36038370022016100059
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 2
PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00073/2016
ROSALIA DE CASTRO NÚM. 5
Teléfono: 986.80.51.19
213100
N.I.G.: 36005 41 2 2011 0203745
APELACION PROCTO. ABREVIADO 0000300 /2016-P-
Delito/falta: CONDUCCIÓN BAJO INFLUENCIAS BEB.ALCOHÓLICAS/DROGAS
APELANTE: Valeriano
Procurador/a: D/Dª ALEJANDRA FREIRE RIANDE
Abogado/a: D/Dª MARIA ANTONIA MOLINOS OTERO
APELADO: MINISTERIO FISCAL, AXA
Procurador/a: D/Dª
Abogado/a: D/Dª
Denunciante: Juan Pablo
SENTENZA NÚM. 73/16
============================================================
MAXISTRADOS/AS:
Ilmo. Sr. don José Juan Barreiro Prado, presidente
Ilma. Sra. dona Rosa del Carmen Collazo Lugo
Ilma. Sra. dona Rosario Cimadevila Cea
============================================================
Pontevedra a, dezanove de abril de dous mil dezaseis
Visto, pola Sección Segunda desta Audiencia Provincial, o recurso de apelación, rexistrado co número 300/2016, interposto pola procuradora dona Alejandra Freire Riande, en representación de don Valeriano , contra a sentenza ditada polo Maxistrada-Xuiza do Xdo. do Penal nº 3 de Pontevedra, no Proc. Abreviado nº. 288/2015. Constituíronse como partes o mencionado recorrente e o Ministerio Fiscal, na representación que lle é propia, e actuou como relator o maxistrado don José Juan Barreiro Prado.
Antecedentes
Primeiro.-No acto do xuízo oral de referencia ditouse unha sentenza con data do 17/12/2015 , cuxa parte dispositiva é do teor literal seguinte:
'Que debo CONDENAR Y CONDENO a Valeriano , concurriendo la circunstancia atenuante de dilaciones indebidas, como autor penalmente responsable de un delito contra la seguridad vial por conducir bajo la influencia de bebidas alcohólicas y de un delito de lesiones por imprudencia grve, a penar con arreglo al artículo 382 del Código Penal , a la pena de tres meses de prisión con la accesoria de inhabilitación especial para el ejercicio del derecho de sufragio pasivo durante el tiempo de la condena y privación del derecho a conducir vehículos a motor y ciclomotores por tiempo de un año y un día. Con imposición de costas '.
E, como feitos probados, recóllense expresamente os da sentenza contra a que se apela:
'Probado y así se declara que el acusado, Valeriano , mayor de edad, sin antecedentes penales, sobre las 14,20 horas del día 14 de agosto de 2011 conducía el vehículo Renault Megane Coupe matrícula .... NRX propiedad de Mauricio y asegurado en AXA, por la autopista AP-9 en sentido Pontevedra, después de haber ingerido abundantes bebidas alcohólicas que afectaban a sus facultadas psico-físicas para una conducción segura, por lo que a la altura del Km 109,200 (témino municipal de Caldas) se sale de la vía por el margen izquierdo y choca contra la mediana de cemento y posteriormente contra la bionda metálica del margen izquierdo provocando que trozos de la bionda se desprendan e impacten contra los vehículos matrícula ....KKK y ....NNN que circulaban por la misma vía en dirección A Coruña, causándoles daños, resultando además lesionado Jesús Ángel que iba de copiloto en el vehículo conducido por el acusado, renunciando todos los perjudicados a las acciones civiles que pudieran corresponderles al haber sido indemnizados.
En concreto Jesús Ángel sufrió un traumatismo en hombro derecho con fractura expuesta conminuta de tercios proximal y medio húmero con afectación vascular e importante lesión de partes blandas, fractura de huesos propios de la nariz y heridas contusas en región frontal izquierda y pirámide nasall, precisando para su sanidad varias intervenciones quirúrgicas y tratamiento rehabilitador.
Personada la Guadia Civil en el lugar de los hechos, aprecian en el acusado signos externos de encontrarse afectado por la previa ingesta de bebidas alcohólicas, tales como olor a alcohol, rostro pálido, ojos brillantes, pupilas dilatadas, halitosis etílica, repeticiones y deambulación titubeante, por lo que proceden a someter al mismo a la prueba de determinación del grado de impregnación alcohólica, arrojando un resultado de 0,80 miligramos de alcohol por litro de aire espirado en un primera prueba realizada a las 14,34 horas, sin poder practicársele la segunda dado que por personal médico fue trasladado al Hospital Montecelo. Cinco horas después, a las 19,14 horas, se le practica un nueva prueba en su domicilio arrojando un resultado de 0,46 miligramos de alcohol por litro de aire espirado'.
O 11/01/2016 a Maxistrada-Xuiza ditou auto aclaratorio cuxa parte dispositiva e do teor literal siguiente: 'Que debo CONDENAR y CONDENO a Valeriano , concurriendo la circunstancias de atenuante de dilaciones indebidas, como autor penalmente responsable de un delito contra la seguridad vial por conducir bajo la influencia de bebidas alcohólicas y de un delito de lesiones por imprudencia grave, a penar con arreglo al artículo 382 del Código penall, a la pena de cuatro meses y quince días de prisión con la accesoria de inhabilitación especial para el ejercicio del derecho de sufragio pasivo durante el tiempo de la condena y privación del derecho a conducir vehículo a motor y ciclomotores durante dos años y seis meses, lo que con arreglo al artículo 47 del Código Penal conlleva la pérdida de vigencia del permiso. Con imposición de costas.'
Segundo.-Contra a devandita sentenza, a representación procesual do recorrente interpuxo un recurso de apelación, que formalizou expondo as alegacións que constan no seu escrito, o cal está unido ás actuacións.
Terceiro.-Logo de trasladarlle o escrito de formalización do recurso ao Ministerio Fiscal e ás outras partes, presentouse un escrito de impugnación baseándose en que a sentenza obxecto de recurso se axusta plenamente a dereito e solicitouse a súa confirmación.
Cuarto.-O xulgado do penal referido anteriormente remitiu a este Tribunal os autos orixinais con todos os escritos presentados e, tras seren recibidos, sinalouse unha data para a súa deliberación, que tivo lugar o día 19/04/2016.
Aceptamos e damos por reproducidos os feitos que se declaran probados na sentenza obxecto de recurso.
Fundamentos
Primeiro.- O acusado, Valeriano , foi condenado na instancia como autor responsable dun delito contra a seguridade viaria, na modalidade de condución dun vehículo de motor baixo a influencia de bebidas alcólicas do artigo 379.2 do Código penal , e dun delito de lesións por imprudencia grave do artigo 152.1.1 º e 2 do mesmo texto legal . Formula agora un recurso de apelación perante esta alzada na procura, en definitiva, da súa absolución. A fiscala oponse a que acollamos a impugnación.
Segundo.- Na mesma petición do recurso de apelación formulado polo acusado, Valeriano , solicítase a nulidade das actuacións coa súa retroacción á data de notificación do auto do 11 de xaneiro de 2016. Pronunciouse este a pedimento da fiscala para emendar un erro na imposición das penas de prisión e de privación do dereito a conducir vehículos de motor e ciclomotores por mor da imperativa aplicación do artigo 382 do Código penal , a teor do cal a pena sería a da infracción máis gravemente penada e tiña que aplicarse na súa metade superior, pois o involuntario erro cometido na sentenza contra a que agora se apela consistiu precisamente en que non se aplicou o establecido no citado artigo do Código penal.
As posibilidades de modificar as sentenzas definitivas pola vía da aclaración ou rectificación están estritamente delimitadas ( STC 170/1995 ). O non moi afortunadamente denominado recurso de aclaración resulta plenamente compatible co principio de inmodificabilidade das resolucións xudiciais, sempre que os xuíces e tribunais respecten estritamente os límites inherentes a esa vía reparadora sen alterar substancialmente o que constitúe a esencia da resolución xudicial, ben na súa fundamentación xurídica, ben na súa parte dispositiva ( SSTC 82/1995 e 27/1994 , e STS do 26 de outubro de 1996 ). Dun xeito máis nidio se expresa ao respecto o AATS, Penal, Sección 1ª, do 19 de decembro de 2013 (ROJ: AATS 12103/2013 - ECLI:ES:TS:2013:12103):
La aclaración prevista en el art. 267 LOPJ , por lo tanto, no permite alterar la fundamentación jurídica ni el sentido del fallo ( SSTC 203/89 , 50/92 , 101/92 ) que lo que aquí particularmente interesa más, la vía de aclaración resulta igualmente inadecuada para anular o sustituir una resolución judicial por otra de fallo contrario ( SSTC. 352/93 y 19/95 ), salvo que excepcionalmente, el error material consista en un mero desajuste o contradicción patente e independiente de cualquier juicio valorativo o apreciación jurídica, entre la doctrina establecida en los Fundamentos Jurídicos y el Fallo de la resolución. Esto es, cuando resulta evidente que el órgano judicial 'simplemente se equivocó al trasladar el resultado de su juicio al Fallo'. Por ello se ha dicho que es un error material aquel cuya corrección no implica un juicio valorativo, ni exige operaciones de calificación jurídica o nuevas y distintas apreciaciones de prueba, ni supone resolver cuestiones discutibles u opinables por evidenciarse el error directamente al deducirse, con toda certeza, del propio texto de la sentencia, sin necesidad de hipótesis, deducciones o interpretaciones.
En el mismo sentido la STS 30.3.99 insiste en la idea de que el derecho constitucional a la tutela judicial efectiva impide que los órganos jurisdiccionales pueden modificar o revisar sus resoluciones firmes, al margen de los supuestos y cauces procesales taxativamente previstos en la Ley 'incluso en la hipótesis de que, con posterioridad, entendieran que la decisión judicial no se ajusta a la legalidad', basándose en el principio general de seguridad jurídica recogido en el art. 9.3 CE , y en la inmutabilidad de las resoluciones judiciales que sólo pueden dejarse sin efecto en virtud de los recursos previstos por las Leyes ( art. 18.1 LOPJ ), y añade que los Jueces y Tribunales no pueden variar las sentencias y autos definitivos después de firmados ( art. 267.1 LOPJ .- así como art. 24 CE ), salvo en el caso de omisiones o errores materiales manifiestos o aritméticos que puedan ser aclaradas de oficio o a instancia de parte, pero la aclaración nunca podrá sustituir a los recursos en función propia de éstos, es decir para discrepar del contenido de la resolución y promover su reforma. En aquel sentido las SSTS 3.11.2000 y 14.2.2003 que concluye que: 'es indudable que la introducción en el fallo de una nueva consecuencia jurídica que no responde a ninguno de los Fundamentos Jurídicos contenidos en la sentencia comporta una variación de la misma interdicta en el art. 267 LOPJ ', o la muy reciente STC 14.5.2004 'por lo demás, el Tribunal Constitucional ha declarado reiteradamente que el principio de intangibilidad de las sentencias integra el contenido del derecho a la tutela judicial efectiva ( SSTC núms. 159/1987 , 12/1989 y 69/2000 ); de tal modo que cuando la rectificación o alteración del fallo suponga una nueva operación de valoración, interpretación o apreciación en derecho, el órgano jurisdiccional se habrá excedido de los estrechos límites del citado precepto legal y habrá vulnerado el derecho a la tutela judicial efectiva proclamado en el art. 24.1 de la Constitución .
Así pues, el llamado recurso de aclaración es un remedio procesal excepcional y debe limitarse a la especifica función reparadora para la que se ha establecido, pero nunca puede modificar los elementos esenciales de la resolución judicial que son los que derivan de los antecedentes de hecho, fundamentos jurídicos y sentido del fallo ( STC 112/99 ), pues carece de entidad propia e independiente, solo puede ser reconocido como parte del complejo jurídico de la resolución judicial primaria y ha de limitarse a solicitar cuestiones obvias y evidentes, no pudiendo contradecir o alterar fundamentalmente la sentencia de la que tal causa, pues entre ambas no ha de existir discrepancia y si solo claridad.
No mesmo sentido anterior se expresa o recente AATS, Penal, Sección 1ª, do 16 de marzo de 2016 (ROJ: AATS 2507/2016 - ECLI:ES:TS:2016:2507).
Resulta así evidente que a rectificación de erros materiais e aritméticos é posible en calquera momento a través da aclaración mediante auto en virtude do disposto no artigo 267.3 da Lei orgánica do poder xudicial (LOPX ) e no artigo 161, parágrafo terceiro, da Lei de axuizamento criminal . Os referidos erros poden apreciarse cando a parte dispositiva sexa incontestable e inxustificadamente contraditoria cos razoamentos e as conclusións destes expostos na fundamentación xurídica con relación á individualización da pena. Tal clase de rectificacións conducen a evitar recursos co único obxecto de corrixir erros evidentes (así, a STS do 13 de maio de 2010 ). O recente AATS, Penal, Sección 1ª, do 13 de xaneiro de 2016 (ROJ: AATS 1/2016 - ECLI:ES:TS:2016:1) insiste na procedencia da vía do artigo 267.3 da LOPX para rectificar erros na imposición das penas.
E no caso que nos ocupa, a maxistrada xuíza a quonon realizou no trámite da aclaración da súa sentenza unha nova valoración ou interpretación dunha norma, senón que se limitou a impoñer o mínimo dunhas penas como tales previstas de xeito imperativo no artigo 382 do Código penal , en relación cos artigos 379.2 e 152.1.1 º e 2 do mesmo texto legal . Mesmo a alegación de que tal xeito de proceder lle puido xerar ao agora apelante algún tipo de indefensión, por non darlle traslado da solicitude de aclaración de sentenza formulada pola fiscala, tampouco se pode acoller. Por un parte, xa que o referido traslado está previsto para os supostos do artigo 267.5, pero non para os do seu número 3, como é o caso. E por outra banda, porque, aínda que estivese previsto, tampouco se podería aceptar a alegación, pois, ao impoñerse as penas no seu mínimo legal, esta medición punitiva convertía en superfluo o trámite omitido (así, a STS, Penal, Sección 1ª, do 10 de decembro de 2015 (ROJ: STS 5634/2015 - ECLI:ES:TS:2015:5634).
Terceiro.- Invoca tamén o apelante o quebrantamento de normas e garantías procesuais e a vulneración do dereito de defensa recollido no artigo 24.2 da Constitución española . E merece correr a mesma sorte negativa que o anterior motivo de apelación.
A causa do accidente de circulación, déralle ou non o sono ao acusado, foi a condución dun vehículo de motor baixo a influencia de bebidas alcólicas. Mesmo o suposto sono, de existir, quizais foi ocasionado en boa medida pola inxestión previa de bebidas alcólicas, que, por certo, nunha ou noutras cantidades, o recorrente sempre recoñeceu. De non perder en plena autoestrada AP-9 (en dirección a Pontevedra) o control do vehículo que conducía, non colidiría contra a medianeira de cemento e o valo metálico da súa man esquerda, non se separarían os treitos deste último por mor dunha suposta deficiente suxeición entre eles e non se desprenderían anacos que bateron contra outros dous vehículos que circulaban pola mesma estrada na dirección contraria, cara á Coruña, que así resultaron danados. A imprudencia grave por parte do acusado foi anterior a que colidise contra o valo metálico da autoestrada. E as supostas deficiencias na suxeición dos treitos do devandito perfil metálico poderían, como con evidente tino xa se razoou na instancia, ter relevancia no ámbito da responsabilidade civil, que, porén, resultou inexistente, dada a renuncia de todos os posibles prexudicados. Así as cousas, para os efectos penais e para o dereito de defensa do acusado, ningunha influencia tivo o estado en que se atopaba o repetido valo.
Cuarto.- O erro na apreciación da proba constitúe outro dos motivos de impugnación contra a sentenza da instancia. E non se lle pode dispensar diferente trato que aos anteriores.
A primeira das probas de alcolemia que se lle practicou ao acusado foi no mesmo lugar do accidente cun etilómetro de precisión amparado polo correspondente certificado de verificación periódica que abranguía o día do suceso. O resultado foi de 0,80 miligramos de alcol por litro de aire expirado. Deseguido non se lle puido practicar a segunda proba de alcolemia xa que tivo que ser trasladado polo persoal médico ao Hospital de Montecelo, de Pontevedra. E a segunda proba púidose practicar no seu domicilio, cinco horas despois do accidente, momento en que aínda deu uns 0,46 miligramos de alcol por litro de aire expirado. Deixando á marxe a inconsistencia da explicación subministrada para esta última cantidade, de que a nai do acusado poucos días antes da realización da vista oral na instancia lle transmitiu que entón -catro anos antes- lle botara unha pingas de coñac no café que tomou na casa antes da segunda medición alcólica, o certo é que quedou dabondo demostrada a influencia da inxestión previa de bebidas alcólicas na condución do vehículo de motor por parte do agora recorrente. Nesta orde de cousas, a STC 206/2007, do 24 de setembro , lembraba que:
Ciertamente, esas pruebas son idóneas para el esclarecimiento de un hecho relevante en la persecución del delito de conducción bajo influencia de bebidas alcohólicas, pero el resultado positivo de las mismas ni es la única prueba que puede conducir a una condena por este delito, ni es imprescindible para sustentarla, como hemos afirmado en múltiples ocasiones (por todas, SSTC 24/1992, de 14 de febrero, FJ 3 ; 252/1994, de 19 de septiembre, FJ 5 ; 111/1999, de 14 de junio, FJ 3 ; 68/2004, de 19 de abril, FJ 2 ; 137/2005, de 23 de mayo, FJ 3 ; 262/2006, de 11 de septiembre, FJ 2 ; 319/2006, de 15 de noviembre , FJ 2), dado que desde la STC 145/1985, de 28 de noviembre , FJ 4, sostenemos que el delito no consiste en un determinado grado de impregnación alcohólica, sino en la conducción de un vehículo de motor bajo la influencia de bebidas alcohólicas.
E que o acusado conducía o vehículo de motor baixo a influencia de bebidas alcólicas quedou demostrado de vez, á marxe incluso das devanditas probas de alcolemia practicadas, polo testemuñado polos axentes da Garda Civil que acudiron ao lugar e ao acto da vista oral realizada na instancia. A halitose alcólica -que non nas roupas polo suposto derrame dunha copa-, o rostro pálido, os ollos brillantes, as pupilas dilatadas, as repeticións na fala e a deambulación titubeante que os axentes observaron no acusado, que, lembremos, se saíu da vía pola súa esquerda en plena autoestrada AP-9, abofé que resultaban ben reveladores do seu lamentable estado para poder conducir un vehículo coa mínima seguridade. Se algún dos amentados síntomas se puidesen relacionar co daquela suposto estado de nerviosismo do agora apelante, outros -e, en realidade, todos eles- amosan a influencia dunha inxestión etílica que non debeu ser nada cativa e que lle impedía, insistimos, controlar minimamente os mecanismos da condución dun vehículo de motor. Nas declaracións dos referidos axentes non apreciamos as contradicións ou imprecisións que pretende o recorrente, e, en todo caso, as manifestacións destes amósanse máis concretas, obxectivas e imparciais que as da testemuña da defensa Modesto .
No relativo á pena, dabondo explica a maxistrada xuíza a quopor que optou pola de prisión en atención ao resultado producido e ao risco causado, sen que resulte posible revisar nesta alzada o devandito particular.
Quinto.- Impoñemos as custas da presente alzada á parte apelante por mor do rexeitamento do seu recurso.
Tras seren vistos os artigos de xeral e pertinente aplicación,
Fallo
Que debemos desestimar o recurso de apelación interposto pola representación procesual de don Valeriano contra a sentenza ditada con data do 17/12/2014, no Procedemento Abreviado núm. 288/2015, polo Xulgado do Penal núm. 3 de Pontevedra , e, confirmar esta sentenza, con imposición das custas ao apelante..
A presente resolución é firme e contra ela non cabe recurso ningún.
Ao notificar esta sentenza, déaselle cumprimento ao previsto no artigo 248.4º da Lei orgánica do poder xudicial .
Así o pronunciamos, mandamos e asinamos, mediante esta sentenza, da que se levará certificación ao rolo de sala e que se anotará nos rexistros correspondentes.
PUBLICACIÓN.-A anterior sentenza foi lida e publicada polo maxistrado don José José Juan Barreiro Pradodurante a audiencia pública. Dou fe.

