Sentencia Social 2313/202...l del 2025

Última revisión
07/07/2025

Sentencia Social 2313/2025 Tribunal Superior de Justicia de Galicia . Sala de lo Social, Rec. 77/2025 de 28 de abril del 2025

nuevo

GPT Iberley IA

Copiloto jurídico


Relacionados:

Tiempo de lectura: 47 min

Orden: Social

Fecha: 28 de Abril de 2025

Tribunal: Tribunal Superior de Justicia. Sala de lo Social

Ponente: CARLOS VILLARINO MOURE

Nº de sentencia: 2313/2025

Núm. Cendoj: 15030340012025102386

Núm. Ecli: ES:TSJGAL:2025:3355

Núm. Roj: STSJ GAL 3355:2025

Resumen:
DESPIDO DISCIPLINARIO

Encabezamiento

T.S.X.GALICIA SALA DO SOCIAL

A CORUÑA

SENTENCIA: 02313/2025

-

PLAZA DE GALICIA, S/N

15071 A CORUÑA

Tfno:981-184

Fax:

Correo electrónico:

NIG:32054 44 4 2024 0001175

Equipo/usuario: MR

Modelo: 402250 SENTENCIA RESUELVE REC DE SUPLICACIÓN DE ST

SECRETARIA SRª IGLEGIAS FUNGUEIRO

RSU RECURSO SUPLICACION 0000077 /2025MRA

Procedimiento origen: DSP DESPIDOS / CESES EN GENERAL 0000299 /2024

Sobre: DESPIDO DISCIPLINARIO

RECURRENTE/S D/ñaCONSELLERIA DE POLITICA SOCIAL, Sara

ABOGADO/A:LETRADO DE LA COMUNIDAD, CELIA PEREIRA PORTO

PROCURADOR:,

GRADUADO/A SOCIAL:,

RECURRIDO/S D/ña:CONSELLERIA DE POLITICA SOCIAL, Sara

ABOGADO/A:

PROCURADOR:

GRADUADO/A SOCIAL:

ILMA SRª Dª BEATRIZ RAMA INSUA

ILMA SR DOÑA EVA MARIA DOVAL LORENTE

ILMO SR. D. CARLOS VILLARINO MOURE

Na CORUÑA, a vinte e oito de abril de dous mil vinte e cinco.

Tras ver e deliberado as presentes actuacións, a T.S.X.GALICIA SALGA DO SOCIAL, de acordo con o prevido no artigo 117.1 da Constitución Española,

NO NOME DA S.M O REY

E POLA AUTORIDADE QUE LLE CONFIERE

O POBO ESPAÑOL

Pronunciou a siguiente

S E N T E N Z A

No RECURSO SUPLICACION 0000077/2025, formalizado pola letrada da Xunta de Galicia, en nome e representación da CONSELLERIA DE POLITICA SOCIAL, e pola Letrada Doña Celia Pereira Porto en nome e representación de DOÑA Sara , contra a sentenza número 522/2024 dictada por XDO. DO SOCIAL N. 2 de OURENSE no procedemento DESPIDOS / CESES EN GENERAL 0000299/2024, seguidos a instancia de Sara frente a CONSELLERIA DE POLITICA SOCIAL, Maxistrado-Relator o/a Ilmo/a Sr/Sra D/Dª CARLOS VILLARINO MOURE.

Das actuacións dedúcense os seguintes:

Antecedentes

PRIMEIRO:D/Dª Sara presentou demanda contra CONSELLERIA DE POLITICA SOCIAL, sendo turnada para o seu coñecemento e axuizamento ao sinalado Xulgado do Social, o cal, ditou sentenza número 522 /2024, de fecha vinte e sete de septembro de dos mil vinte e cutro.

SEGUNDO.Na sentenza contra a que se recorre en suplicación recolléronse os seguintes feitos probados:

"PRIMERO - Sara comienza a prestar servicios para la Conselleria de Política Social de la Xunta de Galicia el 1 de abril de 2021 en virtud de un contrato de duración determinada, por obra o servicio, por la necesidad de refuerzo de personal de centro para poder aplicar las medidas dirigidas a reducir el riesgo de contagio por la pandemia de COVID-19, con la categoría profesional de camarera-limpiadora.

Su centro de trabajo es la Residencia de Menores de A Carballeira, Ourense./ SEGUNDO-Por Resolución de 21 de octubre de 2021 la Secretaria General Técnica de la Conselleria de Sanidad da publicidad al Acuerdo del Consello de la Xunta de Galicia de 21 de octubre de 2021 por el que se declara la finalización de la situación de emergencia sanitaria en el territorio de la Comunidad Autónoma de Galicia declarada por Acuerdo del Consello de la Xunta de Galicia de 13 de marzo de 2020 como consecuencia de la evolución de evolución de la epidemia de COVID-19./ TERCERO-El 11 de octubre de 2023 Sara presenta demanda contra la Conselleria de Política Social de la Xunta de Galicia solicitando que se declare la relación laboral indefinida.

Por sentencia de 11 de diciembre de 2023 dictada por el Juzgado de lo Social número 1 de Ourense en el proceso ordinario número 631/21 se declara la relación laboral indefinida.

Dicha sentencia no es firme al estar pendiente de resolución recurso de suplicación formulado por la Xunta de Galicia. /CUARTO-El 15 de marzo de 2024 la Conselleria de Política Social de la Xunta de Galicia entrega a Sara carta con el siguiente contenido:

A los efectos del artículo 49 del Estatuto de los Trabajadores, concluyendo la duración máxima establecida legalmente para el contrato firmado el 1 de abril de 2021 le comunico que, al finalizar la jornada de trabajo del 31 de marzo de 2024, se dará por terminado el contrato suscrito por usted.

A la finalización del contrato, tendrá derecho a percibir una indemnización de 12 días de salario por cada año de servicio o la establecida en la normativa específica que sea de aplicación./ QUINTO - Sara comienza a prestar servicios para la Conselleria de Política Social de la Xunta de Galicia el 8 de abril de 2024 con la categoría profesional de camarera-limpiadora.

Su centro de trabajo es el IES Otero Pedrayo, Ourense."

TERCEIRO.Na sentenza contra a que se recorre en suplicación emitiuse a seguinte decisión: "Se estima la demanda formulada por Sara contra la Conselleria de Política Social de la Xunta de Galicia.

Se declara nula la extinción de la relación laboral con efectos de 31 de marzo de 2024.

Se condena a la Conselleria de Política Social a readmitir a Sara con abono de los salarios de tramitación.

Sara deberá devolver la indemnización, en caso de haberla percibido, una vez sea firme la sentencia."

CUARTO.Contra a devandita sentenza interpuxeron as partes demandante e demandada recursos de suplicación, que foron impugnados de contrario. Os autos foron elevados a este Tribunal, dispúxose que se lle pasasen ao relator, e procedeuse a ditar esta sentenza tras a deliberación correspondente.

Á vista dos anteriores antecedentes de feito, esta Sección de Sala formula os seguintes:

Fundamentos

PRIMEIRO. Motivos do art. 193 c) LRXS da parte demandada

A parte demandada recorre ao abeiro do art. 193 c) LRXS.

Nun primeiro motivo de recurso alega a infracción dos artigos 15.1 a) e 49.1 ET, na redacción vixente na data da sinatura do contrato. Así como dos artigos 2.1 e 8.1 a) do RD 2720/1998. E argumenta, en síntese, que a modalidade de contrato por obra ou servizo era axustada a dereito, sendo unha contratación regular e non fraudulenta. E iso, en tanto que, se ben a duración do contrato era ata o fin da emerxencia sanitaria da covid-19, seguiron existindo motivos para que o persoal temporal estivese contratado ata o límite dos tres anos do ET. Tamén sinala que coa DT 3ª do Real Decreto Lei 32/2021 as contratacións por obra ou servizo anteriores ao 31-12-2021 continúan ata a súa duración máxima. E que o art. 49.1 c) ET, na redacción vixente no momento da contratación, permitía a prórroga ata a duración máxima de tres anos, momento no que finalizaría o contrato. Polo que non houbo un despedimento, e si unha finalización regular do contrato temporal.

No segundo motivo do art. 193 c) LRXS, a parte recorrente alega a infracción do artigo 51.1 c) ET. Manifesta que non está probado que se superase o límite de extincións previsto para os despedimentos colectivos, xa que non consta que as extincións doutros contratos temporais fosen fraudulentas.

Por iso, solicita que se acolla o recurso, se revogue a sentenza de instancia e se rexeite a demanda no seu día presentada.

A parte demandante, na súa impugnación, solicita o rexeitamento do recurso, e a confirmación da nulidade do despedimento, por non existiren as infraccións alegadas.

Imos rexeitar o primeiro motivo de recurso, pero acolleremos o segundo motivo de recurso, consonte os seguintes argumentos:

1º.- Estamos ante un contrato celebrado por obra ou servizo o 1-4-21 (FP 1º). Polo tanto, tiña que se lle aplicar o réxime xurídico vixente no momento da súa celebración ( DT 3º Real Decreto Lei 32/2021).

Tal contrato por obra ou servizo recollía, como obxecto, o reforzo do persoal no centro, para aplicar medidas dirixidas a reducir o risco de contaxio na pandemia da covid-19 (FP 1º). Tal contrato establecía expresamente a súa duración: "ata o remate do servizo pola declaración do fin da emerxencia sanitaria na Comunidade Autónoma de Galicia"(feito non controvertido e que consta na cláusula sexta do contrato).

Pois ben, tal fin da emerxencia en Galicia tivo lugar por resolución do 21 de outubro de 2021 (FP 2º). Xa que logo, desde ese momento o contrato de obra ou servizo era fraudulento e había de presumirse como indefinido ( art. 15.3 ET, na redacción aplicable a este). E, máis en concreto, como indefinido non fixo, ao tratarse dun emprego público, ao cal lle son de aplicación os principios de igualdade, mérito e capacidade -por todas, STS 25-11-2021 (rec: 2337/2020)-. En definitiva, dende a finalización da situación de emerxencia sanitaria, non existía xa causa para a temporalidade.

Por iso o cesamento do 31-3-24, moi posterior á data de finalización da causa do contrato temporal, é un despedimento. O cesamento tivo lugar moito despois da finalización da emerxencia sanitaria, e polo tanto cando xa non existía causa para a contratación temporal.

Porén, non pode acollerse o primeiro motivo do recurso da parte demandada.

Por máis abastanza, reiteramos o xa exposto na STSX de Galicia do 13 de novembro de 2024, rec.: 4452/2024:

"[...] finalizada la situación de emergencia según se ha dicho, el contrato había perdido la justificación de su temporalidad y por tanto, aunque la ley, en términos genéricos, permitiese una prolongación máxima de dicho tipo contractual hasta un máximo de tres años (prorrogable incluso un año más por convenio colectivo sectorial), lo que no permite la ley es esa prórroga con independencia de la causa de la contratación, es decir, que el contrato de obra o servicio se prorrogue más allá de la obra o servicio determinado en él cuando esa obra o servicio haya finalizado y esto es lo que ha sucedido en el caso de autos, al haber proseguido el trabajo tras el levantamiento la emergencia sanitaria, pues en tal circunstancia no cabe habilitar la prórroga contractual porque desaparecido el objeto de contratación no es posible verificar la regularidad del contrato, habiendo perdido este su causa de temporalidad por lo que, como se ha entendido en Instancia, el contrato había quedado, desde entonces, sin causa de temporalidad y por lo tanto no cabía su extinción con base en un supuesto fin de contrato por "duración máxima establecida legalmente para o contrato asinado o 03/04/2021"(hecho probado cuarto)."

2º.- O segundo motivo de recurso ten que ser acollido consonte o xa sinalado por esta Sala do Social do TSX de Galicia, entre outras, na sentenza do 12 de marzo de 2025, rec. 6198/2024:

"En sede jurídica sustantiva, y continuando con el examen del recurso de la trabajadora, se articula un segundo motivo de recurso, en el que denuncia la vulneración del artículo 51.1.c) y, penúltimo último párrafo de dicho aparto 1 del artículo 51 del Real Decreto Legislativo 2/2015, de 23 de octubre, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Estatuto de los Trabajadores y artículo 124.13.a). 3ª de la Ley 36/2011, de 10 de octubre, Reguladora de la Jurisdicción Social , en relación con la jurisprudencia concordante a tal efecto. Se alega por dicha parte recurrente, en síntesis, que resulta evidente que se han superado holgadamente los umbrales a que se refiere el art. 51 del ET toda vez que se han producido 93 extinciones de contratos por obra por Covid 19, solo en el Departamento Territorial de Vigo, en un lapso de 90 días (prácticamente en la misma semana), por lo que se alcanza el umbral numérico exigido por el artículo 51.1.c) del Estatuto de los Trabajadores [...]

No acogemos esta censura jurídica. Sobre esta misma cuestión ya se pronunció esta Sala en su Sentencia de fecha 19 de diciembre de 2024 [RSU 4898/2024 ], revocando, precisamente, Sentencia del Juzgado de lo Social núm. 3 de Ourense, que había declarado la nulidad del despido por superar los umbrales numéricos a los que se alude en el recurso, de modo que los argumentos utilizados en dicha sentencia, han de ser por tanto los mismos que aquí se empleen para desestimar en este caso el recurso de la actora. Declaraba dicha Sentencia que: "El artículo 51.1 del Estatuto de los Trabajadores , a efectos de determinar si concurren los umbrales previstos en la referida norma, indica que "Para el cómputo del número de extinciones de contratos a que se refiere el párrafo primero de este apartado, se tendrán en cuenta asimismo cualesquiera otras producidas en el periodo de referencia por iniciativa del empresario en virtud de otros motivos no inherentes a la persona del trabajador distintos de los previstos en el artículo 49.1.c), siempre que su número sea, al menos, de cinco".El artículo 49.1.c) del Estatuto de los Trabajadores contempla la extinción del contrato de trabajo por expiración del tiempo convenido o realización de la obra o servicio objeto de contrato.

Así lo ha indicado de forma reiterada el Tribunal Supremo, entre otras en sentencia de 16 de julio de 2024, rcud. 3476/2023 , señalando esta que "si el supuesto de despido colectivo en el sector público ha de resolverse con exclusiva aplicación del art. 51.1 ET , es claro que para determinar el umbral numérico que impone el despido colectivo debe atenderse tanto a las genuinas causas de tal tipo extintivo [las económicas, técnicas, organizativas y de producción], cuanto a las que obedezcan a "iniciativa del empresario en virtud de otros motivos no inherentes a la persona del trabajador", a excepción de las que respondan al tiempo válidamente convenido [y transcurrido] o realización -completa y debida- de obra o servicio determinado..."

Por lo tanto, la única opción para que las extinciones formalmente amparadas en el artículo 49.1.c) del Estatuto de los Trabajadores puedan computarse, a efectos de la determinación de los umbrales fijados en el artículo 51 del Estatuto de los Trabajadores , es que se haya declarado el fraude en los contratos temporales suscritos, exigiendo la jurisprudencia del Tribunal Supremo, que se hayan producido pronunciamientos judiciales previos.

Así, como indica la Sentencia del Tribunal Supremo de 22 de noviembre de 2018, rcud. 67/2018 , " nuestra sentencia de 22 de diciembre de 2016, Rec. 10/2016 , entendió que "la calificación de la verdadera causa de extinción de cada uno de los contratos de trabajo tiene contornos estrictamente individuales, en la medida que pueda ser necesario acudir a declarar, con carácter previo, que la verdadera naturaleza de la relación no era temporal, sino indefinida; o que la extinción se produjo antes de que acaeciera el término o hecho objetivo que había de poner fin al contrato temporal".Ello es así, especialmente si lo que se pretende es que se declare que los contratos temporales eran fraudulentos y que, por ello, los trabajadores habían de considerare como trabajadores indefinidos, lo que obligaba a la parte empleadora a acudir al despido colectivo. Por tanto, cuando la noción de despido colectivo se construye, no sobre elementos meramente fácticos, sino sobre calificaciones jurídicas (el fraude de ley en la contratación y la inexistencia de justificación de la terminación de los contratos) "se individualiza la situación de los trabajadores haciendo necesarios unos pronunciamientos previos que no pueden ser incluidos en el objeto del proceso regulado en el artículo 124 LRJS ".

Este argumento ya ha sido examinado y admitido por esta Sala, y tal respuesta (ex art 9.3 CE , principio de seguridad jurídica) es a la que vamos a estar. Así esta Sala de Suplicación en sentencia 4746/2024, de 21 de octubre (rsu 3877/2024) señalamos que "la STS de 19/09/2021 (RCUD 80/2021 ) resuelve esta cuestión y señala que: "...La STS de 13 de julio de 2017, rec. 25/2017 , reitera dicho criterio al decir que "La recurrente parte de la premisa, que no está confirmada con carácter previo, de que los contratos temporales y su extinción son fraudulentos, pero tales cuestiones deben ser despejadas, como dice la sentencia, en la impugnación judicial de dichas extinciones. [...] Con arreglo a nuestra norma nacional, en efecto, para el cómputo del número de extinciones de contratos se tendrán en cuenta cualesquiera producidas en el periodo de referencia por iniciativa del empresario en virtud de otros motivos no inherentes a la persona del trabajador distintos de los previstos en el artículo 49.1.c), precepto referido a la terminación del contrato por expiración del tiempo convenido o realización de la obra o servicio objeto del contrato. El DC sí debe incluir a los contratos indefinidos o a los temporales que no finalicen como consecuencia de la misma causa que la invocada en él".

La STS de 22 de noviembre de 2018, rec. 67/2018 recuerda la anterior doctrina e insiste en que, aunque el despido colectivo puede producirse al margen de que la empresa utilice el procedimiento del art. 51 ET ( despido colectivo irregular) o que, incluso, se oculte su carácter colectivo ( despido colectivo de hecho), tanto en un caso como en el otro, la decisión empresarial puede ser impugnada por la vía del art. 124 LRJS ( STS/4ª/Pleno de 25 noviembre 2013 -rec. 52/2013 - y 21 julio 2015 -rec. 370/2014 -), si bien dado que en aquel caso la demanda se construyó sobre unas afirmaciones de carácter jurídico -el fraude de ley en la contratación y la inexistencia de justificación de la terminación de los contratos- que necesariamente individualiza la situación de los trabajadores, ello hacia necesarios unos pronunciamientos previos que no pueden ser incluidos en el objeto del proceso regulado en el precitado art. 124 LRJS .Y concluye diciendo que "si no cabe la acción del art. 124 LRJS , no se da tampoco la competencia que el art. 7.a) párrafo segundo atribuye a las Salas de lo Social de los Tribunales Superiores de Justicia para conocer en única instancia de los procesos de despido colectivo del art. 124 de dicha norma adjetiva, lo que a su vez supone que los representantes unitarios de los trabajadores carecen de acción y legitimación activa para interponer la demanda colectiva bajo esos presupuestos".

La doctrina de esta Sala recogida en la STS de 24 de enero de 2020, rec. 148/2019 , también se ha pronunciado sobre si el proceso de despido colectivo es adecuado para examinar la irregularidad o no de las extinciones de contratos temporales, en ese caso desde la cuestión procesal de inadecuación de procedimiento que fue la que apreció la sentencia de instancia allí recurrida.

La Sala de instancia ha declarado la falta de competencia en el entendimiento de que, si no cabe la acción del art. 124 de la LRJS , no ostenta competencia para conocer de la demanda, a tenor del mandato del art. 7 a) párrafo segundo de la LRJS . Esto es, ha seguido el criterio adoptado por esta Sala partiendo de una premisa que aquí no se ha alterado, cual es la de que el despido colectivo por el que se actúa está configurado sobre la base de computar contratos para obra o servicio que fueron extinguidos por causa legal o despidos disciplinarios sobre los que no consta ni acuerdo o declaración judicial de improcedencia [...]... ".

Pues bien, en base a todo ello la sala considera que no cabe la declaración de nulidad del despido por no observarse las formalidades del despido colectivo, por lo que procede estimar este motivo del recurso"

La sentencia ahora recurrida se remite a sentencias dictadas por Salas de lo Social de Tribunales Superiores de Justicia que admiten, a efectos del cómputo de los umbrales del despido colectivo, la denuncia de un fraude masivo en la contratación temporal fraudulenta, pero no es este el criterio señalado por el Tribunal Supremo, contenido, entre otras, en Sentencia de 30 de noviembre de 2022 , relativa a la extinción de 180 estudiantes que realizaron prácticas académicas extracurriculares en la Universidad Carlos III de Madrid, en donde en estas circunstancias se reafirma "en la necesidad de descender a las particulares y singulares circunstancias de cada uno de los contratos temporales rescindidos por la empresa para establecer si son contrarios a derecho y debieren en consecuencia considerarse como extinciones computables a los efectos del artículo 51 ET ".

En consecuencia, este motivo del recurso interpuesto por la Letrada de la Xunta de Galicia, en la representación que ostenta, debe ser estimado, debiendo revocar la declaración de nulidad del despido de la actora, realizada por esta causa, sin que pueda concretarse la calificación que debe darse al mismo, hasta que resolvamos el segundo motivo del recurso de la actora"."

Pois ben, á vista do indicado na sentenza citada, o segundo motivo de recurso da demandada vai ser acollido, e iso por canto non consta nos feitos probados cal foi a causa das extincións dos contratos de traballo que se sinalan no fundamento xurídico quinto, e tampouco, de acordo co explicado na sentenza citada, que existise unha previa declaración da irregularidade dos cesamentos neses outros contratos. Sendo isto así, non pode afirmarse que as extincións superasen o límite previsto para o despedimento colectivo.

Por todo isto, acollemos este segundo motivo de recurso e revogamos a declaración de nulidade do cesamento polo feito de non cumprirse cos tramites do despedimento colectivo.

SEGUNDO. Motivos do art. 193 a) e c) LRXS da parte demandante

A parte demandante recorre ao amparo do art. 193 a) e c) LRXS. Formula os seguintes motivos:

1. Ao abeiro do art. 193 a) solicita que se repoñan os autos ao momento anterior ao pronunciamento da sentenza, por infracción dos artigos 55.5 e 6 ET, 108.2 e 181.2 LRXS, en relación cos arts. 14 e 24.1 CE. Sinala que se lle ocasionou indefensión, posto que a sentenza non apreciou os indicios de que o motivo do despedimento era unha vulneración dos seus dereitos fundamentais (igualdade e non discriminación e garantía de indemnidade). Neste senso sinala que presentou unha previa demanda que foi estimada por sentenza do 11-12-2023, a cal declarou o carácter indefinido da relación laboral. E, aportados eses indicios, a demandada non xustificou a súa decisión de extinción da relación laboral.

2. Ao abeiro do art. 193 c) LRXS, alega a infracción dos arts. 55.5 e 6 ET, e dos arts.108.2 e 181.2 LRXS, en relación cos artigos 14 e 24.1 da CE. En relación con este motivo reitera que o despedimento e nulo por vulneración dos seus dereitos fundamentais.

3. Por último, tamén ao abeiro do art. 193 c) LRXS, alega a infracción dos arts. 182.1 d) e 183 LRXS, en relación cos arts. 14 e 24.1 da CE, así como a xurisprudencia que cita. Sinala que, ao existir unha vulneración de dereitos fundamentais, ten dereito a indemnización solicitada na demanda, na cal interesaba o importe de 30.000 euros, invocando como criterio orientador os arts. 40.1 c) e 8.11 e 12 da LISOS.

Por todo isto, solicita con carácter principal a reposición dos autos ao momento de pronunciarse a sentenza, e, de xeito subsidiario, que este Tribunal declare a vulneración dos dereitos fundamentais (igualdade e non discriminación e garantía de indemnidade) coa indemnización solicitada na demanda polos danos morais e os prexuízos causados.

A parte demandada, na súa impugnación, solicita o rexeitamento do recurso, por non existir as infraccións alegadas.

Imos rexeitar o primeiro motivo de recurso, e imos acoller en parte o segundo e o terceiro motivos, á vista dos seguintes argumentos:

1. En canto ao primeiro motivo do art. 193 a) LRXS, non o imos acoller, posto que a sentenza motiva, no fundamento xurídico terceiro, as razóns polas cales entende que non existe unha vulneración de dereitos fundamentais. Esta Sala non comparte, como veremos e xa explicamos no anterior fundamento xurídico, os argumentos da sentenza para entender que o cesamento estaba en principio xustificado. Pero non apreciamos o motivo do art. 193 a) LRXS, pois a cuestión controvertida é unha cuestión relativa, con carácter principal, a existencia ou non dunha causa xustificada para o cesamento. Isto atinxe ás normas substantivas e, polo tanto, debe ser resolto como un motivo do art. 193 c) LRXS, como faremos de seguido.

2. Acollemos en parte o segundo motivo ( art. 193 c) LRXS), pois, por unha banda, entendemos que non existiu un cesamento xustificado, tal e como xa explicamos no anterior fundamento xurídico. Amais, existiron indicios de vulneración da garantía de indemnidade ( art. 24.1 CE) .

En relación á garantía de indemnidade, a STS do 24 de xuño de 2020 (rec.: 3471/2017), sinalou:

"La garantía de indemnidad consiste en que "del ejercicio de la acción judicial o de los actos preparatorios o previos al mismo no pueden seguirse consecuencias perjudiciales en el ámbito de las relaciones públicas o privadas para la persona que los protagoniza"", toda vez que el derecho a la tutela judicial efectiva ( art. 24.1 CE ) no se satisface sólo "mediante la actuación de jueces y tribunales, sino también a través de la (citada) garantía de indemnidad", como dijera tempranamente la STC 14/1993, de 18 de enero . Según se ha anticipado, la garantía de indemnidad incluye no sólo el estricto ejercicio de acciones judiciales, sino que asimismo se proyecta, y de forma necesaria, sobre los actos preparatorios o previos (conciliación, reclamación previa, etc.). De otra forma -afirma la propia STC 14/1993, de 18 de enero -, "quien pretenda impedir o dificultar el ejercicio de la reclamación en vía judicial, tendrá el camino abierto, pues para reaccionar frente a ese ejercicio legítimo de su derecho a la acción judicial por parte del trabajador le bastaría con actuar..., en el momento previo al inicio de la vía judicial". La jurisprudencia ha extendido la protección de la garantía de indemnidad, por las mismas razones, a las reclamaciones administrativas y a las efectuadas en el interior de la empresa.

La posterior jurisprudencia constitucional ha precisado que "el artículo 24.1 CE en su vertiente de garantía de indemnidad resultará lesionado tanto si se acredita una reacción o represalia frente al ejercicio previo del mismo, como si se constata un perjuicio derivado y causalmente conectado, incluso si no concurre intencionalidad lesiva", de manera que, además de lesiones "intencionales" pueden darse lesiones "objetivas" contrarias a la garantía de indemnidad ( STC 6/2011, de 14 de febrero ) [...]"

Amais, existen unhas particulares regras de carga da proba, nos arts. 96.1 e 181.2 LRXS. Consonte os cales, corresponde á parte demandante achegar" indicios fundados"da vulneración de dereitos fundamentais; e, cumprida tal achega, a parte demandada deberá facilitar unha "una justificación objetiva y razonable, suficientemente probada, de las medidas adoptadas y de su proporcionalidad"(art. 96.1 LRXS).

No caso de autos, á vista dos feitos probados, existen indicios da vulneración da garantía de indemnidade, e dicimos isto posto que a traballadora presentou o 11 de outubro de 2023 demanda para que fose recoñecido o carácter indefinido da súa relación laboral. Ademais, o Xulgado núm. 1 de Ourense pronunciou sentenza do 11 de decembro de 2023, que non é firme e que recoñeceu o carácter indefinido (FP 3º). Isto tivo lugar pouco antes do cesamento comunicado o 15 de marzo de 2024, e, polo tanto, existe unha clara conexión temporal entre a demanda, e tamén a sentenza, e o cesamento.

Ante tales indicios, por unha banda, a demandada non xustificou o cesamento, tal e como xa explicamos máis enriba. E, por outra banda, non compartimos, como di a sentenza, que o feito de que a demandante comezase a prestar servizos como funcionaria interina o 8 de abril de 2024 desvirtúe os indicios expresados. O certo é que esa nova prestación de servizos non é como persoal laboral indefinido non fixo, o cal era o pretendido pola traballadora e o declarado en sentenza, e, polo tanto, non evita os efectos da aparente represalia pola sentenza obtida. Deste xeito, ao pouco tempo de obtida a declaración xudicial de traballadora indefinida non fixa, a administración demandada poñe fin a relación laboral cunha causa de extinción que non é aplicable para extinguir o seu vínculo laboral, o cal xa foi declarado indefinido por sentenza.

Existen, polo tanto, indicios de vulneración da garantía de indemnidade, á vista da conexión temporal entre o citado proceso xudicial e o seu despedimento. Polo demais a demandada, e agora impugnante, non achega unha xustificación obxectiva e razoable da súa decisión de despedimento. Tampouco desvirtúa os indicios referidos. Neste suposto os indicios de vulneración da garantía de indemnidade son de especial intensidade, pois xa se ditara sentenza en primeira instancia -aínda que foi recorrida pola Consellería- que recoñecía o carácter indefinido da relación laboral.

Xa que logo, o despedimento e nulo por vulneración do dereito fundamental á garantía de indemnidade ( art. 24.1 CE) . Polo tanto, mantemos a declaración de nulidade da sentenza recorrida (coa readmisión e co abono dos salarios de tramitación), pero por outro motivo distinto do apreciado na instancia.

Por último, non acollemos a vulneración do dereito á igualdade e á non discriminación, pois a parte non concreta, no seu recurso e de xeito suficiente, cal é o criterio (por razón de nacemento, raza, sexo, etc) da discriminación que entende producida dos previstos no noso ordenamento xurídico, por exemplo no art. 14 CE ou na Lei 15/2022

3. Acollemos tamén en parte o terceiro motivo de recurso da demandante. Procede recoñecer unha indemnización dos danos morais consonte o art. 183.1 LRXS. Tomamos como criterio orientador - STC 247/2006; STS de 5-2-2013 (rec: 89/2012); e STS de 15-2-2012 (rec: 67/2011)- o art. 8.12, en relación co art. 40.1 c) LISOS. Neles para as infraccións moi graves recóllese un importe a partir de 7501 euros. Importe ao que debemos aternos, por se tratar do mínimo previsto nesa norma ( STS 6-7-23, rcud.: 4538/2019).

Por outra banda, a parte demandante no seu recurso insta o importe de 30.000 euros, pero non achega argumentos decisivos para iso que teñan sustento nos feitos probados. Sinala a parte demandante que a indemnización debe ser maior, dado que nos atopamos ante un procedemento de despedimento. Pero o certo é que as consecuencias dun despedimento nulo por vulneración de dereitos fundamentais, como é o caso, non se circunscriben á indemnización por danos morais, senón que tamén implican a readmisión e o aboamento dos salarios deixados de percibir. Amais o importe que recoñecemos co acollemento parcial do recurso, de 7501 euros, ten acomodo no propio das sancións por faltas moi graves da LISOS.

Por todo isto, acollemos só parcialmente o recurso da parte demandante, no senso de declarar a nulidade do despedimento por vulneración do dereito fundamental á garantía de indemnidade, mantendo a consecuencia da readmisión e do aboamento dos salarios de tramitación, e amais co abono do importe dunha indemnización de 7501 euros polos danos morais.

TERCEIRO. Custas do recurso

No recurso da demandada non cabe condena en custas, pois foi estimado en parte, en tanto que revogamos a nulidade por superación dos límites de extincións para o despedimento colectivo -art. 235.1 LRXS.

Non cabe condena en custas no recurso da parte demandante, pois o recurso foi tamén acollido en parte, sen prexuízo de que, ademais, a parte recorrente ten o dereito de asistencia xurídica gratuíta -arts. 235.1 e 21.4 LRXS e art. 2 Lei de asistencia xurídica gratuíta.

Fallo

1. ACOLLEMOS en parte o recurso de suplicación interposto pola Consellería de Política Social da Xunta de Galicia contra a sentenza do 27 de setembro de 2024 do Xulgado do Social nº 2 de Ourense, dos autos núm. 299/2024 seguidos a instancia de Dª. Sara. Todo iso, revogando en parte a sentenza de instancia cos seguintes pronunciamentos:

1.1. Revogamos a declaración de nulidade do despedimento por non seguirse os tramites do despedimento colectivo.

1.2. Sen custas.

2. ACOLLEMOS en parte o recurso de suplicación interposto por Dª. Sara contra a sentenza sinalada. Todo iso cos seguintes pronunciamentos:

2.1. Declaramos a nulidade do despedimento por vulneración do dereito fundamental a garantía de indemnidade ( art. 24.1 CE) , mantendo a obriga de readmisión e aboamento dos salarios de tramitación recollida na sentenza recorrida.

2.2. A demandada aboara tamén unha indemnización por danos morais pola vulneración do dereito fundamental do art. 24 CE no importe de 7501 euros.

2.3. Sen custas.

MODO DE IMPUGNACIÓN:Faise saber ás partes que contra esta sentenza cabe interpoñer recurso de Casación para Unificación de Doutrina que ha de prepararse mediante escrito presentado ante esta Sala dentro do improrrogable prazo de dez días hábiles inmediatos seguintes á data de notificación da sentenza. Se o recorrente non tivese a condición de traballador ou beneficiario do réxime público de seguridade social deberá efectuar:

- O depósito de 600 € na conta de 16 díxitos desta Sala, aberta no Banco de SANTANDER (BANESTO) co nº 1552 0000 37 seguida do catro díxitos correspondentes ao nº do recurso e dous díxitos do ano do mesmo.

- Así mesmo se hai cantidade de condena deberá consignala na mesma conta, pero co código 80no canto do 37 ó ben presentar aval bancario solidario en forma.

- Se o ingreso se fai mediante transferencia bancaria desde unha conta aberta en calquera entidade bancaria distinta, haberá que emitila á conta de vinte díxitos 0049 3569 92 0005001274e facer constar no campo "Observacións ó Concepto da transferencia" os 16 díxitos que corresponden ao procedemento (1552 0000 80 ó 37**** ++).

Así por esta nosa sentenza, pronunciámolo, mandamos e asinamos.

La difusión del texto de esta resolución a partes no interesadas en el proceso en el que ha sido dictada sólo podrá llevarse a cabo previa disociación de los datos de carácter personal que los mismos contuvieran y con pleno respeto al derecho a la intimidad, a los derechos de las personas que requieran un especial deber de tutelar o a la garantía del anonimato de las víctimas o perjudicados, cuando proceda.

Los datos personales incluidos en esta resolución no podrán ser cedidos, ni comunicados con fines contrarios a las leyes.

Fórmate con Colex en esta materia. Ver libros relacionados.