Última revisión
02/03/2023
Sentencia Civil 14/2023 Audiencia Provincial Civil de A Coruña nº 5, Rec. 64/2022 de 12 de enero del 2023
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 51 min
Orden: Civil
Fecha: 12 de Enero de 2023
Tribunal: AP A Coruña
Ponente: MANUEL CONDE NUÑEZ
Nº de sentencia: 14/2023
Núm. Cendoj: 15030370052023100017
Núm. Ecli: ES:APC:2023:102
Núm. Roj: SAP C 102:2023
Encabezamiento
Modelo: N10250
CALLE DE LAS CIGARRERAS Nº 1 (ENFRENTE A PLAZA PALLOZA) CP 15071
Equipo/usuario: MV
La Sección Quinta de la Audiencia Provincial de A Coruña, ha pronunciado en nombre del Rey la siguiente:
MANUEL CONDE NÚÑEZ
JULIO TASENDE CALVO
CARLOS FUENTES CANDELAS
En A CORUÑA, a doce de enero de dos mil veintitrés.
En el recurso de apelación civil número 64/22, interpuesto contra la sentencia dictada por el Juzgado de Primera Instancia núm. 1 de Noia, en Juicio de Modificación Medidas nº 223/20, seguido entre partes: Como
Antecedentes
Fundamentos
Acordo estimar parcialmente a demanda promovida Socorro, representada polo procurador don Miguel Ángel Moledo Güeto e asistida pola letrada dona Alba Expósito Juanatey, frontea don Agapito, representado polo procurador don Francisco Javier Salmonte Rosendo e asistido pola letrada Eva Castro Blanco, con intervención do Ministerio Fiscal dada a concorrencia de dous fillos menores de idade habidos en común polas partes, e, en consecuencia, procede:
1º.-Modificar a medida fixada na cláusula C da Sentenza 1/2014 de 23 de maio de 2014 ditada no procedemento de divorcio de mutuo acordo 185/2013, atribuíndo o exercicio da patria potestade a dona Socorro, mantendo a titularidade da mesma ambos proxenitores.
2º.-Modificar a medida primeira adoptada na Sentenza 52/2017 de 28 de xuño establecendo o seguinte réxime de comunicación e estancia dos menores co proxenitor non custodio: un día o mes, que se desenvolverá durante un mínimo de dúas horas, no Punto de Encontro de DIRECCION000, coa intervención dos profesionais do dito Centro, preferente a desenvolverse o primeiro sábado de cada mes. O proxenitor non custodio poderá comunicarse diariamente cos fillosmenores de idade por calquera medio respectando os horarios escolares, de actividade e rutinas dos mesmos.
3º.-Modificar a medida segunda, relativa a pensión de alimentos, acordada na Sentenza 52/2017 de 28 de xuño de 2017, fixando unha pensión de alimentos a cargo do proxenitor non custodio e a favor dos fillos menores de 125€ mensuais para cada un dos menores, sendo os gastos extraordinarios abonados por metade por ambos proxenitores. A dita contía aboarase dentro dos primeiros días de cada mes na contabancaria que a tal fin designe a demandante e será actualizable anualmente segundo o IPC.
Todo elo sen que proceda efectuar pronunciamento de condena en custas.
En los fundamentos de derecho de la referida resolución se hacen constar las razones que conducen a su parte dispositiva, y, en concreto, las siguientes:
1º.-A medida fixada na cláusula C da Sentenza 1/2014 de 23 de maio de 2014 ditada no procedemento de divorcio de mutuo acordo 185/2013 pola que se atribuír a titularidade e o exercicio da patria potestade dos fillos en común adona Socorro e a don Agapito, interesando a atribución da dita patria potestade con carácter exclusivo a dona Socorro.
II.-Sentado canto antecede procede entrar a valorar a pretensión de atribución do exercicio da patria potestade en relación cos dous fillos menores de idade a dona Socorro. Das actuacións derívase a existencia de dificultades derivadas do exercicio conxunto da patria potestade, con incidencia negativa no desenvolvemento da vida cotiá dos menores, propiciadas xa non por diverxencias entre os proxenitores senón pola pasividade do demandado (evade tomar posición complicando actividades dos menores que requiren do consentimento dos dous proxenitores). Por elo, estimamos procedente a atribución do exercicio da patria potestade en exclusiva a dona Socorro.
1º) A Súa Señoría, en relación a solicitude realizada de adverso na que interesa o exercicio exclusivo da patria potestade en relación ao dous fillos menores de idade, indica o seguinte:
Da proba practicada no acto da vista unicamente quedou acreditado que Dona Socorro acudiu en dúas ocasións ao Xulgado para solicitar autorización xudicial para que os seus fillos puidesen viaxar a Suíza e estar en compañía dos tíos mentres a ela viaxaba ao seu país de orixe. Ambas autorizacións pedíronse directamente ao Xulgado sen que por parte de Dona Socorro se enviase un requirimento previo ou se intentase falar co pai dos menores. Don Agapito mostrou a súa oposición por entender que existía outro xeito de xestionarse que era máis favorables para os menores. Pois, consideraba que os seus fillos estarían mellor con seus pais e non con seus tío, e coa finalidade de recuperar eses días de vacacións que non podería pasar cos rapaces debido ao viaxe a Suíza. Non existe ningún outro episodio ou situación que fose alegada de adverso na que se indique que Don Agapito interferiu nas actividades do menores que requiran do consentimento dos dous proxenitores, se non máis ben todo o contrario. A propia Socorro recoñece que non facilita ningún tipo de información ao pai en relación aos fillos, nin en canto a posibles consultas médicas ás que acudan, rendemento escolar... Á vista da actitude da nai dos menores e a fin de non agravar a situación existente, Don Agapito solicítalle ao centro educativo unha información que a nai lle debería ter dado directamente, nada máis.
Ademais, Don Agapito preocúpase polos seus fillos, se ben é certo que a relación coa súa filla está nun punto complicado, aínda que a propia menor non descarta voltar a ter relación co pai se melloran as cousas, si que fala con frecuencia con Romulo. É evidente que o pai dos menores se preocupa por eles e polo seu benestar, descoñecendo por que motivo na sentenza se alude a existencia de certa pasividade por parte do demandado.
De adverso tamén se intentou xustificar certa deixadez por parte de Don Agapito en relación ao cumprimento do réxime de visitas; alegando que os menores acudían ao lugar de intercambio na Policía Local de Noia, que os menores non querían ir, pero que sempre acudían e era o pai o que non ía. Entende esta parte que, a actuación da nai dos menores, levándoos ata a Policía Local para que manifestasen que non querían ir co pai ou simplemente para que viran que o pai non os ía recoller porque estes non ían ir con el, este comportamento, o único que fixo foi enquistar e complicar aínda máis a situación xa existente. Cos debidos respectos, o máis lóxico e apropiado sería que, se os menores non ían ir co pai porque se negaban, se instase unha modificación de medidas, e non facelos ter que ir cada fin de semana ata o lugar de intercambio para dicirlle á Policía Local que non irían. Don Agapito, tal e como explicou no acto do xuízo, o único que fixo foi tomar a decisión de non facer sufrir máis aos seus fillos e obrigalos a facer algo que non querían, deixando que decidise eles se querían ir con el ou non. Cos debidos respectos, o que non pode pretenderse é terxiversar o acontecido e falar de Don Agapito como que é un pai que se despreocupa dos seus fillos, xa que non é así. Pois, quedou perfectamente acreditado, tanto da declaración do Policía Local como incluso da declaración dos menores, que cando chegaban a Policía Local os menores non querían ir con seu pai. Insistimos, en que, igual o máis correcto sería ter actuado doutro xeito por parte da demandante e non facerlle ver aos seus fillos que seu pai non os ía a buscar, xa que o pai o que pretendeu en todo momento era evitar o sufrimento dos menores e si que foi á Policía Local a buscalos.
Á vista do indicado, en ningún caso pode entenderse que se produciu unha modificación das circunstancias que leve a establecer o exercicio en exclusiva da patria potestade á nai dos menores. Toda vez que, o pai non se desentendeu das súas obrigas como proxenitor, se non que, ten que lidiar coa mala relación existente entre proxenitores e achegados para informarse sobre o estado e evolución dos seus fillos.
2º) No atente á modificación da pensión de alimentos, na sentenza dise :
En ningún caso quedou acreditada a modificación das circunstancias económicas de Agapito dende a data na que se ditou a sentenza de divorcio e posterior modificación de medidas. En xuño de 2017 Don Agapito atopábase nunha situación practicamente idéntica a de agora. Pois, a día de hoxe Don Agapito non traballa e non ten ingresos. A documentación que consta incorporada ao procedemento da conta desta realidade. Don Agapito vive a conta da súa actual muller, quen ten unha empresa de recente creación que aínda non lle reporta ingresos. É por elo que, non se entende como se pode establecer unha pensión de 125 € ao mes sen que se xustifique cambio algún das circunstancias.
Cos debidos respectos, a Súa Señoría, indica que pondera as circunstancias económicas do demandado, pero non di cales son, entendemos que porque non hai variación respecto a súa situación económica no ano 2017.
ÚNICO
Pues bien, hemos de manifestar de nuevo, que desde el año 2014, fecha del divorcio, el apelante Don Agapito ha incumplido reiteradamente sus deberes paterno-filiales para con sus hijos María Purificación y Romulo y, complica constantemente el normal desarrollo de la vida de los menores.
El ejercicio de la patria potestad, confiere a los padres la representación legal de los hijos y engloba un doble sentido: personal y patrimonial. Como deberes inherentes a la patria potestad se encuentra el velar por los hijos, tenerlos en compañía, alimentarlos, educarlos..., deberes, todos ellos incumplidos constantemente por Don Agapito.
Por un lado, desde el año 2014 (fecha del divorcio) hasta la actualidad, tal y como consta en autos, el apelante únicamente abonó 1.502,67 €, es decir, un total de 214 €/año por ambos hijos durante 7 años, a pesar de haber estado trabajando, tal y como consta en autos.
Por otro lado, el régimen de visitas nunca lo ha cumplido. Tal y como ha quedado probado, los menores desde el año 2014, nunca pasaron ninguna noche con su padre ni tampoco disfrutaron de la vacaciones de Navidad, verano o Semana Santa con él. Si atendemos a las visitas de un fin de semana al mes (sábado desde las 10:00 horas hasta las 20:00), estas visitas apenas se cumplen por la absoluta dejadez del hoy apelante pese a la voluntad de los menores. A la vista de la exploración judicial de los menores, estos acuden practicante todos los primeros sábados de cada mes a la Policía Local (lugar de entrega de los menores), sin embargo, Don Agapito no acude la mayor parte de las veces. De hecho, la última vez que los menores estuvieron con su padre un sábado, fue hace 3/4 años, tal y como consta en las exploraciones de los menores. A todo esto, debemos de añadir, la mala relación existente entre los menores y el hoy apelante. El cual lleva sin comunicarse con los menores desde hace aproximadamente un mes.
A pesar de no cumplir con los deberes inherentes de la patria potestad, Don Agapito, no puso las cosas nada fáciles ni a los menores ni a la madre, teniendo que acudir, tal y como consta en autos, 2 veces a los Tribunales por desacuerdo en el ejercicio de la patria potestad. Pero la cosa no termina ahí pues, este año, después de tener conocimiento de la Sentencia que hoy recurre el apelante, esta representación procesal le comunicó su intención de viajar a Suiza
entre los días 23/12/2021 y 01/01/2022 para pasar las Navidades, al igual que otros años, con la familia paterna de los menores (hermana de Don Agapito), obteniendo una respuesta negativa, viéndonos en la obligación, de nuevo, de tener que acudir al Juzgado a solicitarla, siguiéndose así el Procedimiento: Intervención Judicial desacuerdo ejercicio P. potestad 386/2021 ante el Juzgado de Primera Instancia e Instrucción Nº 1 de Noia. Se acompaña Decreto de fecha de 3/12/2021 y escrito de fecha de 2/12/2021, presentado por la representación procesal de Doña Socorro, solicitando la autorización judicial para viajar con los hijos al extranjero como DOC.1.
Este último episodio, demuestra de nuevo, que Don Agapito, hoy apelante, sigue interfiriendo negativamente en aquellas actividades de los menores que necesitan de su consentimiento.
De todo lo anterior y lo que consta en autos, nos encontramos ante un incumplimiento reiterado de las obligaciones paterno-filiales del progenitor no custodio, esto es, una actitud pasiva que complica el normal desarrollo de la vida de los menores, por lo que entiende esta parte que se debe confirmar la sentencia recurrida por la representación procesal de Don Agapito.
En igual forma, en cuanto a la solicitud de modificación de la pensión de alimentos, se debe confirmar la Sentencia nº 71/2021 de 30 de septiembre de 2021 dictada por el Juzgado de Primera Instancia e Instrucción Nº 1 de Noia. El porcentaje fijado en su día en concepto de pensión de alimentos, se fijó atendiendo a la situación del progenitor no custodio, pero entendemos que desde su salida de prisión han pasado años para poder reinsertarse en la sociedad y poder trabajar y, tal y como se ha probado, se puede apreciar cierta capacidad económica del apelante: tiene una participación del 5% en la sociedad de su pareja actual, tiene otros 4 hijos, recientemente le ha comprado 1 móvil a su hijo Romulo..., consta en autos que estuvo trabajando y dado de alta en el Régimen Especial de Trabajadores Autónomos, con lo cual tiene posibilidades para contribuir económicamente con sus hijos, María Purificación y Romulo .
En este punto se debe de tener en cuenta la reciente jurisprudencia
Si bien, entendemos que se debe confirmar la sentencia recurrida por el apelante Don Agapito y fijar la pensión de alimentos en 125 €/mes para cada uno de los menores, cantidad mínima para cubrir y garantizar las necesidades propias de los menores, a día de hoy tienen 15 y 13 años de edad.
Según el artículo 170 del Código Civil: El padre o la madre podrán ser privados total o parcialmente de su potestad por sentencia fundada en el incumplimiento de los deberes inherentes a la misma o dictada en causa criminal o matrimonial. Los Tribunales podrán, en beneficio e interés del hijo, acordar la recuperación de la patria potestad cuando hubiere cesado la causa que motivó la privación.
Dice, entre otras cosas, la Sentencia del Tribunal Supremo de 9 de noviembre de 2015:
En primer lugar, es cierto que únicamente consta en autos que Doña Socorro tuvo que acudir en tres ocasiones a los tribunales por desacuerdo en el ejercicio de la patria potestad, con respecto a un viaje que iban a realizar los hijos menores a Suiza, para pasar las navidades con la familia paterna de los menores (hermanos del demandado D. Agapito), pero no es menos cierto que además de dichos problemas, según figura en el informe del Ministerio Fiscal, de fecha 7 de julio de 2021, consta acreditado una ausencia de contactos y el desarrollo de visitas de los dos hijos menores con su padre desde la última resolución judicial que fijó el régimen vigente, según lo manifestaron los propios hijos María Purificación y Romulo en el Juzgado.
En segundo lugar, la sentencia de instancia ha establecido un régimen de visitas del padre con los hijos menores, limitado a un día al mes durante un mínimo de 2 horas en el Punto de Encuentro de DIRECCION000, sin que dicho régimen de visitas, de tan ínfima duración, haya sido recurrido en apelación, lo que está en contradicción, cuando menos así lo entendemos, con la pretensión de querer ejercitar la patria potestad conjuntamente con la madre.
En tercer lugar, el demandado apelante, además de lo dicho con anterioridad, el poco interés que tiene por sus hijos, viene ratificado por el hecho de que ha venido abonando una pensión alimenticia a sus hijos desde el año 2014 en cantidades irrisorias, que exceden en poco de 200 euros anuales.
Por los motivos expuestos procede la desestimación del recurso de apelación, en relación con la atribución a Doña Socorro del ejercicio exclusivo de la patria potestad, como forma de remover todo impedimento, obstáculo o dificultar en la realización de las gestiones y demás que surgen con el desarrollo de las funciones de la patria potestad.
En el presente caso, habiéndose acordado en la sentencia de divorcio de mutuo acuerdo, de fecha 23 de mayo de 2014, el abono de un 15% de los ingresos que percibe el padre, progenitor obligado al pago, y habiéndose solicitado su modificación, sustituyéndolo por una cantidad fija, resulta procedente, conforme a lo que hemos referido con anterioridad, acceder a dicha pretensión, debiendo dilucidarse cual es la pensión alimenticia que debe establecerse para cada uno de los hijos.
1º) La situación que nos ocupa, alimentos en beneficio de un hijo menor de edad, es materia de orden público, ius cogens o derecho necesario, en la que es preceptivo el establecimiento de contribución a cargo del progenitor no guardador, conforme se desprende del art. 93 del Código Civil, a salvo supuestos excepcionales de absoluta imposibilidad del obligado, como pudiera ser la indigencia, en la que desde luego no se encuentra el apelante. No podemos olvidar que las normas que imperativamente imponen como deber inherente a la patria potestad la obligación de alimentar a los hijos, no son únicamente normas éticas que dan lugar a conductas morales o inmorales, sino que son normas jurídicas, como posibilidad, incluso, de sanción penal en caso de incumplimiento.
2º) El Sr. Agapito se encuentra en plena edad laboral, 45 años, y no le viene reconocida discapacidad ni minusvalía, ni le afecta enfermedad invalidante, por lo que ha de contribuir a los alimentos de sus hijos, ejerciendo el derecho-deber constitucional de todo ciudadano de trabajar ( art. 35 CE) que puede ejercitar y cumplir, dada su edad, si muestra al respecto la adecuada actitud y esfuerzo, que consideramos no ha tenido, pues ni siquiera ha acreditado que haya realizado gestiones en orden a la consecución de un empleo.
3º) El Sr. Agapito es padre de dos hijos de 16 y 14 años, -además de los hijos que tiene de otra relación- y no puede pretender que sea la madre la única que tenga que hacer frente no sólo a su atención, al vivir en su compañía, sino también a todos los gastos derivados de su alimentación, vestido etc., con la única explicación de que no encuentra trabajo y no puede abonar ninguna cantidad en concepto de pensión alimenticia.
4º) En cuanto a la cuantía de la pensión alimenticia consideramos que la suma de 125 euros mensuales fijados por la sentencia de instancia es la mínima que puede establecerse como pensión alimenticia de sus hijos de 16 y 14 años.
Fallo
Que, desestimando el recurso de apelación interpuesto por la representación procesal de D. Agapito, dictada por el Juzgado de 1ª Instancia nº 1 de Noia, recaída en los autos de modificación de medidas nº 223/20 , debemos confirmar y confirmamos en todos sus extremos la referida resolución, con imposición de las costas de alzada a la parte apelante.
Así, por esta nuestra Sentencia, lo pronunciamos, mandamos y firmamos.
