Última revisión
17/09/2017
Sentencia CIVIL Nº 230/2017, Audiencia Provincial de A Coruña, Sección 5, Rec 56/2017 de 26 de Julio de 2017
nuevo
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Texto
Relacionados:
Voces
Jurisprudencia
Prácticos
Formularios
Resoluciones
Temas
Legislación
Tiempo de lectura: 28 min
Orden: Civil
Fecha: 26 de Julio de 2017
Tribunal: AP - A Coruña
Ponente: CONDE NUñEZ, MANUEL
Nº de sentencia: 230/2017
Núm. Cendoj: 15030370052017100200
Núm. Ecli: ES:APC:2017:1665
Núm. Roj: SAP C 1665/2017
Resumen:
DIVORCIO CONTENCIOSO
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 5
A CORUÑA
SENTENCIA: 00230/2017
AUDIENCIA PROVINCIAL
SECCION QUINTA
A CORUÑA
Rollo: 56/17
Proc. Origen: Juicio de Divorcio nº 127/16
Juzgado de Procedencia: 1ª Instancia núm. 1 de Corcubión
Deliberación el día: 19 de julio de 2017
La Sección Quinta de la Audiencia Provincial de A Coruña, ha pronunciado en nombre del Rey la
siguiente:
SENTENCIA Nº 230/2017
Ilmos. Sres. Magistrados:
MANUEL CONDE NÚÑEZ
JULIO TASENDE CALVO
CARLOS FUENTES CANDELAS
En A CORUÑA, a veintiséis de julio de dos mil diecisiete.
En el recurso de apelación civil número 56/17, interpuesto contra la sentencia dictada por el Juzgado
de Primera Instancia núm. 1 de Corcubión, en Juicio de Divorcio nº 127/16, seguido entre partes: Como
APELANTE: DON Luis Alberto , representada por el/la Procurador/a Sr/a. Meilán Ramos; como APELADA:
DOÑA Alicia , representado por el/la Procurador/a Sr/a. Díaz Amor.- Siendo Ponente el Ilmo. Sr. DON
MANUEL CONDE NÚÑEZ.-
Antecedentes
PRIMERO.- Que por el Ilmo. Sr. Magistrado Juez del Juzgado de Primera Instancia nº 1 de Corcubión, con fecha 2 de noviembre de 2016, se dictó sentencia cuya parte dispositiva dice como sigue: ' Coa aceptación parcial da demanda presentada pala procuradora, Sra. Louro Piñeiro, na representación de Dº Alicia , contra D. Luis Alberto , representado polo procurador, Sr. García Lijó: 1.- DECLARO a disolución por divorcio do matrimonio formado por Dª Alicia e D. Luis Alberto , con tódolos efectos legáis inherentes.
Unha vez firme esta resolución, líbrese oficio ao Rexistro Civil Central, para a práctica do asento de divorcio do matrimonio, inscrito no Tomo NUM000 , paxina NUM001 da Sección 2ª, xuntanto testemuño desta resolución, previamente traducida ao castelán.
2.- ACORDO as seguintes medidas definitivas: -Atribúeselle o uso e desfrute da vivenda familiar, sita na RUA000 número NUM002 , Baixo, Corcubión, a D. Luis Alberto , quen deberá consentir que a demandante acceda á mesma para os efectos de retiralos seus obxectos persoais.
- Fíxase unha pensión compensatoria, con carácter indefinido, no favor de Dª Alicia , e a cargo do demandado, de 250 euros mensuais que deberá ingresar dentro dos cinco primeiros días de cada mes, na conta designada pola demandante, con número NUM003 ; contía que se actualizará anualmente de conformidade coas variación do IPC desta Comunidade.
A pensión, compensatoria deberá aboarse con efectos dende a data de presentación da demanda, o 27/4/2016.
3.- Non procede imponelas custas. '
SEGUNDO.- Notificada dicha sentencia a las partes, se interpuso contra la misma en tiempo y forma, recurso de apelación por la representación procesal del demandado, que le fue admitido en ambos efectos, y remitidas las actuaciones a este Tribunal, y realizado el trámite oportuno se señaló para deliberar la Sala el día 19 de julio de 2017, fecha en la que tuvo lugar.
TERCERO.- En la sustanciación del presente recurso se han observado las prescripciones y formalidades legales.
Fundamentos
PRIMERO.-I.- La Sentencia del Juzgado de Primera Instancia nº 1 de Corcubión, de fecha 2 de noviembre de 2016 , acordó en su parte dispositiva: Coa aceptación parcial da demanda presentada pola procuradora, Sra. Louro Piñeiro, na representación de Dº Alicia , contra D. Luis Alberto , representado polo procurador, Sr. García Lijó: < /p> 1.- DECLARO a disolución por divorcio do matrimonio formado por Dª Alicia e D. Luis Alberto , con tódolos efectos legáis inherentes.
Unha vez firme esta resolución, líbrese oficio ao Rexistro Civil Central, para a práctica do asento de divorcio do matrimonio, inscrito no Tomo NUM000 , paxina NUM001 da Sección 2ª, xuntanto testemuño desta resolución, previamente traducida ao castelán.
2.- ACORDO as seguintes medidas definitivas: -Atribúeselle o uso e desfrute da vivenda familiar, sita na RUA000 número NUM002 , Baixo, Corcubión, a D. Luis Alberto , quen deberá consentir que a demandante acceda á mesma para os efectos de retiralos seus obxectos persoais.
- Fíxase unha pensión compensatoria, con carácter indefinido, no favor de Dª Alicia , e a cargo do demandado, de 250 euros mensuais que deberá ingresar dentro dos cinco primeiros días de cada mes, na conta designada pola demandante, con número NUM003 ; contía que se actualizará anualmente de conformidade coas variación do IPC desta Comunidade.
< /p> A pensión, compensatoria deberá aboarse con efectos dende a data de presentación da demanda, o 27/4/2016.
< /p> 3.- Non procede imponelas custas.
En los fundamentos de derecho de la referida resolución, se hacen constar las razones que conducen a su parte dispositiva, y, en concreto, las siguientes: &Segundo.- Declarado o anterior, en canto as partes mostran a súa conformidade en que se lle atribúa o uso da vivenda familiar, ao demandado, a única cuestión obxecto de controversia é determinar a contía da pensión compensatoria.
O debate centrouse, polo tanto, unicamente nesta medida do artigo 97 do Código Civil, na que tamén a parte demandada recoñece que concorren os presupostos necesarios para o seu outorgamento. Así, neste caso, trátase dun matrimonio de longa duración, mais de 40 anos, dedicándose a demandante primordialmente ou case en exclusiva ao sostemento do consorcio e dos fillos comúns, quen, como consecuencia da separación, ten unha situación económica máis prexudicada que a do seu cónxuxe, que continúa residindo no domicilio familiar e percibe pensión de xubilación.
Sinala a Sentencia do Tribunal Supremo de 22 xuño do 2011 que o artigo 97 CC que regula o dereito á pensión compensatoria "responde e un presupuesto básico consistente en la constatación de un efectivo desequilibrio económico, producido en uno de los cónyuges con motivo de la separación o el divorcio, siendo su finalidad restablecer el equilibrio y no ser una garantía vitalicia de sostenimiento, perpetuar el nivel de vida que venían disfrutando o lograr equiparar económicamente los patrimonios, porque no significa paridad o igualdad absoluta entre estos (...) tal desequilibrio implica un empeoramiento económico en relación con la situación existente constante matrimonio, que debe resultar de la confrontación entre las condiciones económicas de cada uno, antes y después de la ruptura".
; A xurisprudencia do Tribunal Supremo evolucionou nun concepto restrinxido de pensión compensatoria.
Así na sentencia de 25 novembro de 2011 (ROJ 7774/2001 , recurso n° 943/2010) estableceu que "la pensión compensatoria está concebida en la ley como un medio para evitar el desequilibrio producido en uno de los cónyuges por la separación o el divorcio, pero ello no implica que sea un medio para lograr la igualación entre los cónyuges, incluso aludiendo al principio de dignidad de la Constitución Española que debe servir de argumentación para justificar la independencia económica de los cónyuges una vez extinguido el matrimonio, salvo los cases previstos en la ley".
Tamén a sentencia do T.S de 3 novembro de 2011 (ROJ 7178/2011 , recurso n° 1025) no senso de que o desequilibrio debe comprobarse no momento da crise matrimonial, pois non é un sistema de equilibrio de patrimonios ou de ingresos.
Deste xeito, debe terse en conta que a finalidade da fixación dunha pensión compensatoria, que persigue o lexislador no artigo 97 CC, é 'reequilibradora'. O recoñecemento ao seu dereito debe selo en contía tal que non exceda o nivel de vida do cónxuxe favorecido por ela, do que gozaba durante o matrimonio, nin do que poida manter o conxuxe obrigado ao pago, sempre que concorra o requisito que o citado precepto legal contempla de que un dos cónxuxes, como consecuencia da separación, vexa mais prexudicada a súa situación económica. Atendida tal finalidade e os parámetros que o citado artigo prevé para fixala, constitúe un mecanismo corrector da desigualdade que poida representar, respecto da situación que tiña o cónxuxe, o favorecido por ela, durante a vixencia da convivencia conxugal.
Os dous puntos de referencia obrigada son o momento da ruptura, que debe servir para comparar as situacións económicas vixentes ata daquela coas posteriores, e o elemento persoal, pois deben compararse as situacions persoais dos cónxuxes nese momento. ' 'Terceiro.- Neste caso, a demandante solicita que a pensión compensatoria se fixe na contía de 350 euros, sostendo o demandado que debe ser de 100 euros.
< o:p> D a proba practicada resulta acreditado: - Dª Alicia , despois da ruptura da convivencia, convive coa filla, Dª Leocadia , quen colabora no seu sostemento económico, pois a demandante solo percibe unha contía mensual duns 58 euros, da Caixa Suiza de Compensación, e 30 euros cada 6 meses procedentes da prestación de Worldlink Británica.
< o:p> - Segundo relatou Dª Leocadia , durante as últimos anos do matrimonio, sua nai administraba a economía familiar, chegandolle os aproximadamente 500 euros que o seu pai lle entregaba tódolos meses para pagar tódolos gastos da casa e persoais dos dous, e incluso aforrar o resto da contía que seu pai cobraba de pensión, que ascendia a uns 800 euros ao mes.
- D. Luis Alberto , reside no domicilio familiar, de titularidade ganancial, sen mais gastos que os propios dos consumos ordinarios e medicación, e os 100 euros que lle entrega a súa irmá, Dª Angustia , tódolos meses, pois come na casa dela tódolos días.
P ercibe unha pensión de xubilación de 704 euros mensuais, de 14 pagas, e uns 30 euros ao mes procedentes da Caixa Suiza.
- Dende o mes de febreiro do 2016, o demandado ingresoulle a Dª Alicia a contía mensual de 125 euros ao mes. A partir da presentación da demanda de divorcio, (27/4/2016), ingresa 100 euros ao mes, con motivo da minoración da pensión que pasou a ser duns 704 euros.
- Con data 11/1/2016, D. Luis Alberto transferiulle a demandante a contía de 3.373 euros, que representa a metade dos aforros que o matrimonio tiña na conta conxunta da entidade ABANCA.
N as circunstancias presentes, non ten sentido fixala pensión compensatoria como temporal, pois é moi dificil que a demandante poida superar a súa situación de desequilibrio, tendo en conta a súa idade e imposibilidade de acceder ao mercado laboral, en canto xa superou a idade de xubilación.
< o:p> De conformidade coa doutrina referida no fundamento anterior e atendidas as circunstancias acreditadas, considero adecuado fixar una pensión compensatoria, con carácter indefinido, por importe de 250 euros mensuais, que o demandado deberá ingresar, dentro dos cinco primeiros días de cada mes, na conta designada pala demandante. O citado importe actualizárase anualmente de conformidade coas variacións do IPC, e deberá aboarse dende a data da presentación da demanda (o 27/4/2016), conforme a doutrina da STS, Civil sección 1ª do 04 decembro de 2013 ( ROJ: STS 5898/2013 )' < /p> II.- Contra la referida resolución se interpuso recurso de apelación por la representación procesal de Don Luis Alberto , realizando las siguientes alegaciones: < /p> 1º) O recurso de apelación que agora se interpón centra os seus motivos de impugnación no importe da contía da pensión compensatoria e na data de efectos da dita pensión.
< /p> Esta parte, xa no seu escrito de contestación á demanda, non negaba que no caso axuizado se daban alguhas das condicións previstas no artigo 97 do Código Civil -especialmente idade dos cónxuxes e anos de matrimonio- e pola mesma o único punto de discusión radicaba na cuantificación da pensión compensatoria.
< /p> E é precisamente neste punto onde consideramos que a sentenza de instancia comete un erro na valoración da proba e infrinxe ademais a doutrina obxectivista fixada polo TS xa dende a sentenza de 19 de xaneiro de 2010 .
< /p> No procedemento xudicial que deu lugar á sentenza obxecto de recurso, quedou acreditado que os cónxuxes levaban casados 50 anos, que ámbolos dous son anciás -76 anos e e 70 ela-, que a demandante estivo traballando durante o matrimonio -percibe dúas pensións de escasa contía de Inglaterra e Suíza, e así o salientou a filla do matrimonio-, se ben foi ela a que maiormente se encargou do coidado das fillas mentres elas eran menores e que as fillas do matrimonio son independentes dende fai más de 25 anos.
< /p> Tamén quedou acreditado que o meu mandante ten como únicos ingresos dúas pensions: uhna de 704 euros mensuais e outra de 29 francos; ao igual que a demandante -se ben estos son de 58 euros menusais e 30 euros semestrais-. O meu mandante quedou no uso da vivenda familiar -de carácter privativo- porque foi a demandante a que voluntariamente decidiu marchar da súa casa e vivir coa súa filla e así o pediu no seu escrito de demanda. O demandado ten como gastos aproximadamente uns 500 euros mensuais, relativos a gastos de subministración, pro rateo de taxas e impostos, gastos farmecéutios e pago á súa irmá por ir comer á súa casa todos os días. Cantidade que coincide mais omenos co que a filla dos demandantes recoñece que gastaba a súa nai todos os meses para os gastos da casa e do matrimonio, é dicir, para as cargas familiares (500 euros); mentres que a Sra. Alicia vive coa súa filla, e non acreditou ter gastos de ningún tipo, mais alá das medicinas e dunha factura de dentista precisamente do mes de agosto deste ano.
< /p> Amais diso os cónxuxes acordaron repartirse o diñeiro ganancial.
Polo tanto, e tendo en conta o caudal e medios económicos de cada cónxuxe e as necesidades de cada un, -artigo 97.8 CC- entendemos que a contía fixada en concepto de pensión compensatoria creba precisamente ese equilibrio en prexuizo do meu mandante por canto, fóra dos gastos ordinarios de vivenda, seguro de decesos, medicinas e pago pola comida a sua irmá e, téndolle que abonar a muller 250 euros, non lle quedaría ao Sr. Luis Alberto diñeiro algún para gastos persoais como roupa, desprazamentos ou ocio, pasando a demandada a percibir 363 euros mensuais de pensions -entre pensión compensatoria e apropias- se que lle consten gastos acreditados mais que os das súas medicinas por pouco mais de 22 euros mensuais.
Amais diso tampouco concorren neste caso outros elementos do artigo 97 do CC como son as probabilidades de acceso a un emprego porque os dous son pensionistas ou a colaboración en actividades mercantis ou profesionais do outro cónxuxe (Os dous foron traballadores por conta allea) < /p> Por esta razón entendemos que a fixación da pensión compensatoria en 250 euros mensuais excede con moito o desequilibrio que á demandante lle provoca a ruptura da súa convivencia matrimonial.
< /p> 2º) Por infracción da doutrina xurisprudencial, centrada na indebida aplicación da doutrina do TS fixada na sentenza de data 4 de decembro de 2013 . A xulgadora de instancia acorda que o pagamento da pension compensatoria deberá, efectuarse dende a data de presentación da demanda por estrita aplicación segundo ela da doutrina fixada na referida sentenza.
Agora ben, a doutrina xurisprudencial a que alude a xulgadora non regula a data de devindicación das pensións compensatorias senón a das pensións alimenticias e a aplicabilidade do estipulado no artigo 148.1 do CC a tales pensións; doutrina que xa viña fixada nas sentenzas do mesmo tribunal 3 de outubro de 2008 e de 14 de xuño de 2011, onde se fixaba a doutrina xurisprudencial seguinte: Debe aplicarse a reclamación de alimentos por fillos menores de idade, situacións de crise por matrimonio ou da parella non casada a regra contida no artigo 148.1 do CC, de modo que, no caso de reclamación xudicial, os ditos alimentos deberán prestarse polo proxenitor debedor dende o momenta da interposición da demanda.
E máis, interpretando a sensu contrario a doutrina alí fixada chegaríase precisamente a conclusión contraria: que os efectos de pagamento da pensión compensatoria veñen determinados polo momento no que se dita sentenza firme de divorcio. A sentenza do Tribunal supremo de data 4 de decembro de 2013 revisa precisamente un suposto de divorcio no que se fixaba, por unha banda, a pensión alimenticia en favor dunha filla común e, por outra, unha pensión compensatoria. A sentenza que foi obxecto de casación fixaba os efectos de ámbalas dúas pensións dende o momento da sentenza e o Ministerio Fiscal recorre en casación ao non estar de acordo co momento de devindicación da pensión alimenticia pero non da pensión compensatoria que, como a propia xulgadora de instancia se encarga de salientar ao longo de toda a sentenza obxecto de apelación, non é unha pensión alimenticia senón un elemento reequilibrador derivado da ruptura matrimonial, ao que non lle pode resultar de aplicación o artigo 148.1 do CC.
Pero é que ademais consta acreditado na propia sentenza que o meu mandante veu asumindo, dende que a súa muller decidiu marchar da casa, en exclusiva a totalidade das cargas matrimoniais, (consumos, taxas, gastos de teléfono dos dous cónxuxes, seguros de decesos e incluso abonándolle unha cantidade a aquela para contribuir aos seus alimentos) e procedeu a ingresarse a súa muller a metade dos saldos bancarios que existían na conta conxunta, razón pola que entendemos aquela non considerou precisa a interposición dunha petición de medidas provisionais previas ou coetaneas a demanda de divorcio.
Sentado isto, consideramos que a interpretación da xulgadora de instancia sobre o momento de pago da pensión compensatoria infrinxe a doutrina indicada xurisprudencial ao aplicarlle a esta os efectos das pensións alimenticias malia que a sita natureza é esencialmente distinta, sendo preciso que a Sala rectifique a sentenza no senso de fixar o pagamento da pensión compensatoria dende o momento da sentenza.
III.- En escrito de oposición al recurso de apelación por la representación procesal de Dª Alicia se realizaron las siguientes alegaciones: 1º) De adverso no se ha discutido en la presente litis ni la procedencia de la pensión compensatoria ni que su fijación debe ser con carácter indefinido, como así finalmente quedó establecida en Sentencia, únicamente se limitan a discrepar del importe fijado, entendiendo que es suficiente una pensión de 100 euros mensuales, y esta parte solicitaba en el escrito rector de demanda la cantidad de 350 euros mensuales.
Se alega de adverso que mi representada estuvo trabajando durante el matrimonio y que percibe dos pensiones, lo cual es falso e incierto, porque durante el matrimonio se dedicó a las labores del hogar y a cuidar de toda su familia, y una vez que las hijas fueron ya mayores, cuidó siempre de su marido hasta que decidió separarse del mismo.
< /p> En cuanto a que percibe dos pensiones, no es así exactamente, percibe una pequeña cantidad de Suiza, por importe de 58 euros y una cantidad simbólica a modo de regalo que hace el estado británico de unos 20 euros anuales, que se le ingresan a finales de año. Siendo incierto que sean 30 euros cada 6 meses.
< /p> Como ya se deja acertadamente establecido en la Sentencia recurrida, en su fundamento de derecho tercero, se expone lo que ha quedado acreditado tras la prueba practicada, resultando que Doña Alicia convive con su hija Dª Leocadia después de la ruptura de la convivencia, siendo ésta quien la ayuda en todo lo que necesita y le facilitó un hogar pues no tiene otro sitio dónde vivir, al quedarse el esposo demandado en el domicilio familiar ganancial.
En cuanto a los ingresos del esposo demandado como ya se detalla acertadamente en la sentencia recurrida, percibe una pensión de jubilación de 704 euros mensuales de 14 pagas, y unos 30 euros mensuales procedentes de la Caja Suiza de Compensación. Y no se pueden comparar los ingresos de ambos cónyuges, pues mientras mi representada únicamente percibe al mes una pensión de 58 euros, el demandado viene percibiendo mensualmente la cantidad de 851 euros, siendo el desequilibrio económico más que evidente, y que no se puede entender compensado abonando a mi representada la cantidad de 100 euros mensuales, como se pretende de adverso.
< /p> Se alega que la vivienda familiar tiene carácter privativo cuando ello tampoco es cierto, ese domicilio es ganancial (aunque esa cuestión no es objeto de esta litis), pero quien quedó en el uso y disfrute de la misma fue el esposo demandado, por lo que no tiene gastos de alquiler .
También es incierto lo que se alega de que la demandante decidiera voluntariamente irse del domicilio conyugal, el motivo de irse es porque no aguantaba más la convivencia con su esposo al hacérsele insoportable, como ya explicó la hija Leocadia en el acto del juicio, que su madre se tuvo que ir de allí, que no había buena convivencia entre sus padres. Su deseo es poder vivir ella sola e independiente, pero no puede porque carece de recursos económicos para ello y ha de permanecer en el domicilio de su hija.
; En cuanto a los gastos existentes mensuales, quedó debidamente probado y acreditado según declaró la hija Leocadia y así se recoge en la Sentencia recurrida, que era su madre quien administraba la economía familiar, teniendo ambos, el matrimonio, unos gastos fijos mensuales de unos 500 euros, cantidad que su padre le entregaba a su madre todos los meses para pagar los gastos de la casa y personales de los dos, e incluso este matrimonio ahorraba dinero cuando el mismo era administrado por mi representada, como se refleja en el extracto bancario aportado a autos, donde se puede comprobar que tenían unos ahorros de entre 6.000 a 8.000 euros.
; Así es que el esposo demandado ahora él solo tiene muchos menos gastos, pues solamente abona los consumos ordinarios de la vivienda que son muy bajos y una pequeña cantidad en medicinas, siendo que va a comer a casa de su hermana todos los días, sin que conste acreditado que le pague por ello, aun cuando su hermana declaró que le da todos los meses unos 100 € mensuales.
; Y de gastos de consumos ordinarios (agua, luz y teléfono) no alcanzan la cantidad que se alega de adverso de 80 euros mensuales, pues según facturas que se aportan de adverso no alcanzan esa cantidad, en el extracto aportado ya se ve algunos cargos por estos conceptos, como son por agua sobre unos 10 euros mensuales, por teléfono solamente el del demandado unos 20 euros mensuales, por luz sobre unos 30 euros mensuales. En cuanto a los gastos por medicamentos tampoco es cierto que todos los meses tenga el gasto de 80 euros, porque ese es un gasto temporal que no siempre es el mismo. Por otra parte, es falso e incierto que venga abonando el móvil de mi representada, pues se lo abona ella.
; Mi representada tiene sus gastos propios pero para hacer frente a los mismos ha de contar con la ayuda económica de sus hijas, así es que también tiene gastos en medicamentos, en ir al dentista, en comer, ropa, etc., aunque gran parte de estas cosas le ayudan sus hijas a abonarlos, cuestiones que quedaron probadas en autos.
Llegados a este punto y descontados los gastos que puede tener el demandado que son sobre unos 250 euros mensuales, todavía le quedan 600 euros, de los cuales puede abonar a mi representada la cantidad fijada como pensión compensatoria en Sentencia por importe de 250 euros, y aún le quedan todavía para el mismo y para ahorrar la cantidad de 350 euros mensuales.
; Mi representada con la cantidad aprobada en Sentencia como pensión compensatoria por importe de 250 euros más los 58 que percibe de Suiza, tiene unos ingresos mensuales de 308 euros mensuales que aunque no llega a una cantidad mínima de subsistencia, con la ayuda de sus hijas sí puede vivir dignamente y de forma similar a cómo lo venía haciendo antes del divorcio, y se compensa en cierta medida el grave desequilibrio económico existente entre ambos cónyuges con motivo del divorcio.
; En definitiva, consideramos que la Sentencia ha de ser confirmada en su integridad, pues la cantidad fijada en Sentencia en concepto de pensión compensatoria por importe de 250 euros mensuales ha sido ajustada y correcta ateniendo a las circunstancias del caso concreto y en cierta forma se viene compensado el grave desequilibrio económico que sufrió mi representada con motivo de la separación de su esposo, máxime teniendo en cuenta que esta parte había solicitado se fijara la pensión en 350 Euros mensuales.
2º) Que en la alegación segunda del recurso de apelación se alega que no están conformes con el pronunciamiento de la Sentencia que establece que la pensión compensatoria se ha de abonar desde la fecha de interposición de la demanda por esta parte actora, desde el 27/04/2016. Solicitando en el recurso que se abone desde la fecha en que se dictó la Sentencia recurrida.
Esta alegación del recurso entendemos tampoco le ha de prosperar al recurrente, debiendo ser también en este punto confirmada la Sentencia en su integridad. Así es que en la misma se explica en el Fundamento de Derecho Tercero que la pensión se abonará desde la fecha de presentación de la demanda (el 27/04/2016) conforme a la doctrina del Tribunal Supremo. Pues el artículo 148.1 del Código Civil se ha de interpretar con carácter flexible y amplio, no restrictivo, y ya existe doctrina consolidada del Tribunal Supremo que establece claramente que las pensiones, de alimentos, situaciones de crisis de matrimonio (claramente engloba a la pensión compensatoria que se aprueba por desequilibrio económico como es el caso), o casos de parejas no casadas, se abonarán desde la fecha en que se interpone la demanda.
Entendemos que la pensión compensatoria no está excluida de la doctrina sentada y consolidada del Tribunal Supremo en una interpretación flexible del artículo 148 . 111 del Código Civil , al hablar de situaciones de crisis de matrimonio. Véase por ejemplo: ; - La Sentencia número 746/2013, del Tribunal Supremo, Sala la de lo Civil de fecha 4/12/2013 , ya expresa en su Fundamento de Derecho Segundo: Recurso de casación. Sentencia dictada en unificación de doctrina: alimentos. Momento a tener en cuenta para el devengo de la pensión fijada en un proceso de divorcio.
Artículo 148, párrafo primero, del Código Civil .
- Sentencia número 178/2014 de la Sal 1ª de lo civil del Tribunal Supremo, de fecha 26-3-14 Fundamento de Derecho cuarto.
3º) En el presente caso, es incierto lo que se alega de que el demandado haya asumido en exclusiva la totalidad de las cargas matrimoniales, pues no se le pueden llamar cargas a gastos personales del demandado, en este caso, no hay deudas de la sociedad de gananciales a las que hacer frente, y los consumos propios del hogar familiar donde se quedó a vivir sin pagar renta alguna es evidente que los ha de asumir él mismo con todos los ingresos que percibe mensualmente, siendo incierto lo que se alega de que le abone la factura del móvil a mi representada, y en cuanto al seguro de decesos a ella ya la dió de baja del mismo. Cuando ambos se separaron decidieron de común acuerdo repartirse los ahorros que tenían en común en la cuenta bancaria, decisión que tomaron ambos de común acuerdo. Y todo ello nada tiene que ver con el devengo de la pensión compensatoria que por doctrina jurisprudencial y de forma similar o análoga a las pensiones de alimentos se ha de abonar desde la fecha de la interposición de la demanda.
SEGUNDO.-I.- Como ya tenemos señalado desde nuestra Sentencia de 14 de enero de 2005 , seguida por las de 10 de octubre de 2006 , 12 de julio de 2007 , 16 de abril de 2009 , 4 de marzo de 2010 , 6 de octubre de 2011 , 1 de marzo de 2012 , 24 de enero de 2013 , 9 de octubre de 2014 , 8 de octubre de 2015 y 5 de mayo de 2016 , entre otras, la pensión regulada en los arts. 97 y siguientes del Código Civil tiene un carácter estrictamente compensatorio o reparador del desequilibrio patrimonial ocasionado por la separación o el divorcio en la posición económica de uno de los cónyuges respecto a la conservada por el otro, en relación con la que ambos venían disfrutando durante el matrimonio, que tiende específicamente a evitar que la ruptura o cesación de la vida conyugal suponga para uno de los esposos un descenso en el nivel de vida efectivamente disfrutado en el transcurso de esa relación, y compensar así a quien, debido a la actividad de dedicación a la familia desplegada durante el matrimonio, no ha podido mantener u obtener una independencia económica basada en recursos o ingresos propios y autónomos, teniendo en cuenta las expectativas de bienestar económico que la situación matrimonial pudiera haber creado en el cónyuge solicitante, con base en las condiciones de índole material bajo las que se hubiera desarrollado y conformado la vida conyugal, por lo que no debe entenderse como un derecho de nivelación o de indiscriminada igualación patrimonial, derivado del mero hecho de contraer matrimonio, que se actualiza o hace efectivo al tiempo de producirse la separación o el divorcio. Todo ello con independencia de la situación de necesidad mayor o menor del acreedor, dada la naturaleza esencialmente no alimenticia de la misma. En consecuencia, el derecho a percibir esta pensión descansa en dos presupuestos o requisitos objetivos esenciales: a) la existencia de un claro desequilibrio patrimonial entre los esposos; y b) que esta situación económica desventajosa para uno de los cónyuges sea consecuencia directa y esté vinculada causalmente al hecho de la separación o del divorcio, y no a cualesquiera otras circunstancias, preexistentes al matrimonio y ajenas o sobrevenidas a la crisis matrimonial.
En igual sentido, la jurisprudencia del Tribunal Supremo ha declarado que la pensión compensatoria tiene una finalidad reequilibradora, para cuya apreciación no hay que probar la existencia de necesidad en el cónyuge demandante, pero sí que ha sufrido un empeoramiento en su situación económica en relación a la que disfrutaba en el matrimonio y respecto a la posición que tiene su consorte, sin que se trate de equiparar económicamente los patrimonios, porque no busca la paridad o igualdad absoluta entre ellos ( SS TS 10 febrero 2005 , 5 noviembre 2008 , 10 marzo 2009 , 19 enero 2010 , 22 junio 2011 y 17 diciembre 2012 ), de manera que el desequilibrio que debe compensarse ha de tener su origen en la pérdida de derechos económicos o legítimas expectativas por parte del cónyuge más desfavorecido por la ruptura, a consecuencia de su mayor dedicación al cuidado de la familia, careciendo de interés a tal efecto el desequilibrio cuyo origen no se encuentra en esa mayor dedicación a la familia y a los hijos, inversamente proporcional a la disponibilidad para estudiar y desarrollar una actividad profesional, sino en otros factores como pueden ser la diferente aptitud, formación o cualificación profesional de cada uno de los miembros de la pareja al margen de aquella circunstancia ( SS TS 3 octubre 2008 , 27 junio 2011 , 10 enero 2012 y 4 diciembre 2012 ). Por otra parte, el desequilibrio económico que da lugar a la pensión compensatoria debe existir y ser apreciado en el momento de la crisis matrimonial y traer causa de la misma, siendo al tiempo de producirse la ruptura de la convivencia conyugal cuando se han de valorar las circunstancias y resolver tanto lo referente a si procede o no reconocer el derecho y en qué cuantía ( SS TS 10 febrero 2005 , 3 octubre 2008 , 9 febrero 2010 y 4 diciembre 2012 ), considerando que las circunstancias previstas en el art. 97 del CC tienen la doble función de actuar como factores determinantes del desequilibrio y, una vez apreciada la existencia del mismo, la de operar como elementos para fijar la cuantía y duración de la pensión ( SS TS 19 enero 2010 , 14 febrero 2011 , 17 diciembre 2012 , 2 junio 2015 y 10 noviembre 2016 ).
II.- De acuerdo con la motivada valoración fáctica contenida en la sentencia apelada, que asumimos en su integridad, en el presente caso la prueba practicada acredita que la ruptura de la convivencia conyugal es determinante de un desequilibrio patrimonial desfavorable a la demandante, así como se estima igualmente, que es adecuada la cantidad fijada en sentencia de 250 euros mensuales, teniendo en cuenta su edad, 76 años, la duración del matrimonio, 50 años, durante los cuales se dedicó al cuidado de la familia, la enorme desproporción entre los ingresos de uno y otro -63 euros al mes Dª Alicia y 734 euros al mes, en 14 pagas, D. Luis Alberto -; no siendo obstáculo a la fijación de dicha cuantía las alegaciones del escrito de recurso de apelación, que el demandado tiene unos gastos fijos de 500 euros mensuales por cuanto además de no estar acreditado, en todo caso no podía justificar que abonase una pensión compensatoria inferior a los 250 euros concedidos por la sentencia de instancia.
Ello conlleva la desestimación del recurso de apelación en este extremo.
TERCERO.- En cuanto al inicio de la pensión compensatoria, la Sentencia del Tribunal Supremo de 30 de octubre de 2012 (ROJ 6995/12 ) declara que el derecho a percibir la pensión compensatoria nace de la sentencia que es constitutiva del derecho a percibirla y a la misma no pueden aplicarse los efectos previstos en el artículo 148 del CC , referida a los alimentos.
Por ello procede la estimación del recurso de apelación en este extremo, fijándose la obligación de pago de la pensión compensatoria desde la fecha de la sentencia de primera instancia, noviembre de 2016.
CUARTO.- No procede hacer especial imposición de las costas de alzada ( art. 398 LEC ).
VISTOS los artículos citados y demás de general y pertinente aplicación,
Fallo
Que estimando parcialmente el recurso de apelación interpuesto por la representación procesal de DON Luis Alberto contra la sentencia dictada por el Juzgado de 1ª Instancia núm. 1 de Corcubión, recaída en los autos de juicio de divorcio núm. 127/16, debemos revocar y revocamos la referida resolución en el único sentido de que el abono de la pensión compensatoria tendrá lugar desde la fecha de la sentencia de primera instancia, noviembre de 2016; manteniendo los demás pronunciamiento de la sentencia apelada; sin hacer especial imposición de las costas de alzada.Así, por esta nuestra Sentencia, lo pronunciamos, mandamos y firmamos.

