Última revisión
03/11/2022
Sentencia CIVIL Nº 237/2022, Audiencia Provincial de A Coruña, Sección 5, Rec 579/2021 de 15 de Julio de 2022
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 69 min
Orden: Civil
Fecha: 15 de Julio de 2022
Tribunal: AP - A Coruña
Ponente: CONDE NUñEZ, MANUEL
Nº de sentencia: 237/2022
Núm. Cendoj: 15030370052022100248
Núm. Ecli: ES:APC:2022:2005
Núm. Roj: SAP C 2005:2022
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 5
A CORUÑA
SENTENCIA: 00237/2022
AUDIENCIA PROVINCIAL
SECCION QUINTA
A CORUÑA
Modelo: N10250
CALLE DE LAS CIGARRERAS Nº 1 (ENFRENTE A PLAZA PALLOZA) CP 15071
Teléfono:981 18 20 99/98 Fax:981 18 20 97
Correo electrónico:
Equipo/usuario: MV
N.I.G.15059 41 1 2016 0000073
ROLLO: RPL RECURSO DE APELACION (LECN) 0000579 /2021
Juzgado de procedencia:XDO.1A.INST.E INSTRUCIÓN N.2 de DIRECCION000
Procedimiento de origen:MMC MODIFICACION DE MEDIDAS SUPUESTO CONTENCIOSO 0000307 /2020
La Sección Quinta de la Audiencia Provincial de A Coruña, ha pronunciado en nombre del Rey la siguiente:
SENTENCIA Nº 237/2022
Ilmos. Sres. Magistrados:
MANUEL CONDE NÚÑEZ
JULIO TASENDE CALVO
CARLOS FUENTES CANDELAS
En A CORUÑA, a quince de julio de dos mil dos veintidós.
En el recurso de apelación civil número 579/21, interpuesto contra la sentencia dictada por el Juzgado de Primera Instancia núm. 2 de DIRECCION000, en Juicio Modificación de Medidas nº 307/20, seguido entre partes: Como APELANTE:DOÑA Loreto, representada por el/la Procurador/a Sr/a. Vieites León; como APELADO/A:DON Jesús Luis, representado por el/la Procurador/a Sr/a. Domínguez Pallas Y MINISTERIO FISCAL.- Siendo Ponente el Ilmo. Sr. DON MANUEL CONDE NÚÑEZ.-
Antecedentes
PRIMERO.-Que por el Ilmo. Sr. Magistrado Juez del Juzgado de Primera Instancia nº 2 de DIRECCION000, con fecha 29 de junio de 2021, se dictó sentencia cuya parte dispositiva dice como sigue:
'Aceptando, substancialmente, a demanda presentada por D. Jesús Luis, representado polo procurador Sr. Domínguez Pallas e asistido do letrado Sr. Domínguez Pallas, contra Dª. Loreto, representada pola procuradora Sra. Vieites León e asistida da letrada Sra. Cánovas Martínez, coa intervención do Ministerio Fiscal, ACORDO A MODIFICACIÓNdas medidas definitivas aprobadas por sentencia de data 30/03/2016, ditada no procedemento MMC 40/2016, substituíndoas polas seguintes, sendo sempre preferentes os acordos aos que poidan chegar os pais:
-A GARDA E CUSTODIA SERÁ COMPARTIDA, exercéndose por quendas semanais.
As semanas alternas serán DE VENRES A VENRES, producíndose o intercambio na saída do colexio.No caso de que o venres fose un día non lectivo, o intercambio producírase ás 16:00 horas no domicilio no que o menor se atope.
Os MÉRCORES, durante o curso escolar, o menor pernoctará no domicilio do proxenitor ao que non lle corresponda a semana. Neste caso recollérase ao menor á saída do colexio ou na parada do bus escolar, reintegrándoo ao día seguinte ao comezo do horario escolar.
Esta réxime estará vixente dende o inicio do curso escolar 2021-2022.
-Os proxenitores deben cumprir as obrigas, dereitos e deberes propios da patria potestade, expostos no fundamento de dereito segundo desta resolución. Deberán elixir o medio ou canle de comunicación mais adecuado, -(comunicación verbal, correo electrónico, whatsApp...etc),- para informar ao outro de calquera cuestión relevante que afecte ao menor, así como das actividades, -(escolares, sociais, de relación ou de outro tipo),- que o menor realice durante a semana que non o teñan o consigo. En defecto de acordo, proponse que se comuniquen mediante WhatsApp semanalmente as cuestións relevantes do menor.
O seguimento e rendemento nos estudos corresponde ao proxenitor co que estea en cada momento, debendo ámbolos dous manterse informados No caso de enfermidade, ou síntomas do menor, deberá comunicarse inmediatamente ao outro proxenitor, quen poderá visitalo, no lugar no que estea.
-Os pais terán dereito de comunicación diaria co menor, nos días que non o teñan consigo, a través do teléfono, videoconferencia ou ferramenta equivalente. En defecto de acordo, a comunicación poderá producirse entre as 20:00 horas e 20:30 horas, ou noutro horario que acorden, que non interrompa os horarios de descanso do menor.
-Recomendase que acudan aos Servizos Sociais dos Concellos de DIRECCION001 e DIRECCION002 para os efectos de, maneira coordinada, realizar o seguimento da evolución do menor con este sistema, así como para intentar mellorar a comunicación dos proxenitores e resolución das controversias que poidan xurdir.
A puntualidade nas entregas e recollidas do menor debe cumprirse de forma estrita. Calquera retraso, non superior a unha hora, debe comunicase mediante mensaxe telefónico.
-Os períodos de VACACIÓNSdistribuíranse por metade:
-As vacacións de Nadal, dividiranse en dous períodos: O primeiro dende o último día lectivo á saída do colexio ata o día 30 de decembro ás 20:00 horas. O segundo, dende as 20:00 horas do día 30 de decembro ata o día anterior ao comezo da actividade escolar ás 20:00 horas.
-Vacacións de Semana Santa: 1)Dende o último día de colexio ata o mércores ás 20:00 horas. 2) Dende as 20:00 horas do mércores ata o día anterior ao comezo da actividade escolar.
En defecto de acordo, correspondéralle á nai a elección nos anos pares e ao pai nos anos impares.
-As vacacións de verán, nos meses de xullo e agosto, distribuiranse, en defecto de acordo, en períodos de 15 días, (catro períodos non consecutivos de 15 días cada un).
En defecto de acordo, corresponderalle a elección, nos anos pares á nai e nos impares ao pai. A elección deberá comunicarse con unha antelación mínima de 15 días.
As recollidas e entregas do menor realizáranse no domicilio do outro proxenitor, comezando o día 1 de xullo ás 10:00 horas e rematando o 31 de agosto ás 20:00 horas.
Durante o período de vacacións que corresponda, o proxenitor que estea na compaña do menor poderá desprazarse con aquel ao lugar que considere convinte, chegando con notificarllo ao outro. As saídas ao estranxeiro precisarán do consenso dos dous.
Nos períodos de vacacións suspéndese a réxime ordinaria de quendas semanais.
- Días especiais: O menor poderá estar na compaña do pai o día 19 de marzo, dende as 11:00 horas, caso de ser festivo, ou dende a saída do colexio ata as 20:00 horas. Igualmente poderá pasar con Dona Loreto o día da nai en idéntico horario. O cumpreanos do menor, cada ano con quen corresponda.
GASTOS:Cada proxenitor deberá dispor no seu domicilio de xoguetes, roupa adecuada e necesaria para o menor e demais cousas que poida precisar, asumindo cada un os gastos de alimentación, ocio ou farmacéuticos básicos do menor durante o período que o teñan consigo.
Para contribuír aos gastos ordinarios e periódicos, como os escolares, incluídos libros, material escolar, comedor, equipamento deportivo, uniformes ou calquera recibo xirado polo centro escolar, as saídas e excursións escolares, - (domiciliando na medida do posible tales gastos),- as partes abrirán unha conta común, titularidade conxunta dos dous e do menor, na que cada un contribuirá con 100 euros ao mes; contía que ingresarán dentro dos cinco primeiros días de cada mes, actualizada anualmente conforme ao IPC ou organismo equivalente.
As referidas sumas estarán destinadas aos citados gastos, domiciliando na medida do posible o gasto e, noutro caso, xustificando ao outro proxenitor a retirada en efectivo que realice.
No caso de que o saldo non for suficiente, deberán completar o que reste por metade. Cando exista remanente, poderá destinarse ao pago dos considerados como gastos extraordinarios.
Os gastos extraordinarios serán asumidos por metade. Deben ser consensuados, e requirirán comunicación e xustificación previa ao outro proxenitor, excepto cando teñan carácter de urxentes. A ausencia de oposición no prazo de 10 días entendérase como consentimento tácito e eximirá á parte que realizou o gasto do incidente previsto no artigo 776.4 da Lei de Axuizamento Civil.
Non se impoñen custas procesuais.'
SEGUNDO.-Notificada dicha sentencia a las partes, se interpuso contra la misma en tiempo y forma, recurso de apelación por la representación procesal de Dª Loreto, que le fue admitido en ambos efectos, y remitidas las actuaciones a este Tribunal, y realizado el trámite oportuno se señaló para deliberar la Sala el día 12 de julio de 2022, fecha en la que tuvo lugar.
TERCERO.-En la sustanciación del presente recurso se han observado las prescripciones y formalidades legales.
Fundamentos
PRIMERO.-I.-La Sentencia del Juzgado de Primera Instancia nº 2 de DIRECCION000, de fecha 29 de junio de 2021, acordó en su parte dispositiva:
Aceptando, substancialmente, a demanda presentada por D. Jesús Luis, representado polo procurador Sr. Domínguez Pallas e asistido do letrado Sr. Domínguez Pallas, contra Dª. Loreto, representada pola procuradora Sra. Vieites León e asistida da letrada Sra. Cánovas Martínez, coa intervención do Ministerio Fiscal, ACORDO A MODIFICACIÓN das medidas definitivas aprobadas por sentencia de data 30/03/2016, ditada no procedemento MMC 40/2016, substituíndoas polas seguintes, sendo sempre preferentes os acordos aos que poidan chegar os pais:
-A GARDA E CUSTODIA SERÁ COMPARTIDA, exercéndose por quendas semanais.
As semanas alternas serán DE VENRES A VENRES, producíndose o intercambio na saída do colexio. No caso de que o venres fose un día non lectivo, o intercambio producírase ás 16:00 horas no domicilio no que o menor se atope.
Os MÉRCORES, durante o curso escolar, o menor pernoctará no domicilio do proxenitor ao que non lle corresponda a semana. Neste caso recollérase ao menor á saída do colexio ou na parada do bus escolar, reintegrándoo ao día seguinte ao comezo do horario escolar.
Esta réxime estará vixente dende o inicio do curso escolar 2021-2022.
-Os proxenitores deben cumprir as obrigas, dereitos e deberes propios da patria potestade, expostos no fundamento de dereito segundo desta resolución. Deberán elixir o medio ou canle de comunicación mais adecuado, -(comunicación verbal, correo electrónico, whatsApp...etc),- para informar ao outro de calquera cuestión relevante que afecte ao menor, así como das actividades, -(escolares, sociais, de relación ou de outro tipo),- que o menor realice durante a semana que non o teñan o consigo. En defecto de acordo, proponse que se comuniquen mediante WhatsApp semanalmente as cuestións relevantes do menor.
O seguimento e rendemento nos estudos corresponde ao proxenitor co que estea en cada momento, debendo ámbolos dous manterse informados No caso de enfermidade, ou síntomas do menor, deberá comunicarse inmediatamente ao outro proxenitor, quen poderá visitalo, no lugar no que estea.
-Os pais terán dereito de comunicación diaria co menor, nos días que non o teñan consigo, a través do teléfono, videoconferencia ou ferramenta equivalente. En defecto de acordo, a comunicación poderá producirse entre as 20:00 horas e 20:30 horas, ou noutro horario que acorden, que non interrompa os horarios de descanso do menor.
-Recomendase que acudan aos Servizos Sociais dos Concellos de DIRECCION001 e DIRECCION002 para os efectos de, maneira coordinada, realizar o seguimento da evolución do menor con este sistema, así como para intentar mellorar a comunicación dos proxenitores e resolución das controversias que poidan xurdir.
A puntualidade nas entregas e recollidas do menor debe cumprirse de forma estrita. Calquera retraso, non superior a unha hora, debe comunicase mediante mensaxe telefónico.
-Os períodos de VACACIÓNS distribuíranse por metade:
-As vacacións de Nadal, dividiranse en dous períodos: O primeiro dende o último día lectivo á saída do colexio ata o día 30 de decembro ás 20:00 horas. O segundo, dende as 20:00 horas do día 30 de decembro ata o día anterior ao comezo da actividade escolar ás 20:00 horas.
-Vacacións de Semana Santa: 1)Dende o último día de colexio ata o mércores ás 20:00 horas. 2) Dende as 20:00 horas do mércores ata o día anterior ao comezo da actividade escolar.
En defecto de acordo, correspondéralle á nai a elección nos anos pares e ao pai nos anos impares.
-As vacacións de verán, nos meses de xullo e agosto, distribuiranse, en defecto de acordo, en períodos de 15 días, (catro períodos non consecutivos de 15 días cada un).
En defecto de acordo, corresponderalle a elección, nos anos pares á nai e nos impares ao pai. A elección deberá comunicarse con unha antelación mínima de 15 días.
As recollidas e entregas do menor realizáranse no domicilio do outro proxenitor, comezando o día 1 de xullo ás 10:00 horas e rematando o 31 de agosto ás 20:00 horas.
Durante o período de vacacións que corresponda, o proxenitor que estea na compaña do menor poderá desprazarse con aquel ao lugar que considere convinte, chegando con notificarllo ao outro. As saídas ao estranxeiro precisarán do consenso dos dous.
Nos períodos de vacacións suspéndese a réxime ordinaria de quendas semanais.
- Días especiais: O menor poderá estar na compaña do pai o día 19 de marzo, dende as 11:00 horas, caso de ser festivo, ou dende a saída do colexio ata as 20:00 horas. Igualmente poderá pasar con Dona Loreto o día da nai en idéntico horario. O cumpreanos do menor, cada ano con quen corresponda.
GASTOS: Cada proxenitor deberá dispor no seu domicilio de xoguetes, roupa adecuada e necesaria para o menor e demais cousas que poida precisar, asumindo cada un os gastos de alimentación, ocio ou farmacéuticos básicos do menor durante o período que o teñan consigo.
Para contribuír aos gastos ordinarios e periódicos, como os escolares, incluídos libros, material escolar, comedor, equipamento deportivo, uniformes ou calquera recibo xirado polo centro escolar, as saídas e excursións escolares, - (domiciliando na medida do posible tales gastos),- as partes abrirán unha conta común, titularidade conxunta dos dous e do menor, na que cada un contribuirá con 100 euros ao mes; contía que ingresarán dentro dos cinco primeiros días de cada mes, actualizada anualmente conforme ao IPC ou organismo equivalente.
As referidas sumas estarán destinadas aos citados gastos, domiciliando na medida do posible o gasto e, noutro caso, xustificando ao outro proxenitor a retirada en efectivo que realice.
No caso de que o saldo non for suficiente, deberán completar o que reste por metade. Cando exista remanente, poderá destinarse ao pago dos considerados como gastos extraordinarios.
Os gastos extraordinarios serán asumidos por metade. Deben ser consensuados, e requirirán comunicación e xustificación previa ao outro proxenitor, excepto cando teñan carácter de urxentes. A ausencia de oposición no prazo de 10 días entendérase como consentimento tácito e eximirá á parte que realizou o gasto do incidente previsto no artigo 776.4 da Lei de Axuizamento Civil.
Non se impoñen custas procesuais
En los fundamentos de derecho de la referida resolución se hacen constar las razones conducen a su parte dispositiva, y, en concreto, las siguientes:
'Primeiro.- O obxecto desta resolución consiste en determinar se deben modificarse as medidas acordadas no convenio regulador de data 1/2/2016, aprobado por sentencia de 30/3/2016; data na que o menor común, Isidoro, aínda non cumprira os dous anos de idade, en canto nacido o NUM000/2014.
O menor quedou baixo a custodia exclusiva da nai, na vivenda sita no lugar de DIRECCION003 nº 3, DIRECCION002, fixándose unha réxime progresiva de comunicacións e estancias no favor do pai: de un día a semana ata que o menor cumpriu tres anos de idade, para pasar despois a fins de semanas alternas dende o venres ás 19:00 horas ata o domingo as 20:00 horas, así como os mércores dende a saída do colexio ata as 20:00 horas. Acordaron unha pensión de alimentos de 200 euros e gastos extraordinarios por metade.
No mes de xullo do 2019 o demandante presentou demanda de modificación de medidas, -(procedemento MMC 227/2019), solicitando a rebaixa da pensión de alimentos, para fixala en 150 euros, ao diminuír os seus ingresos por causa da situación de incapacidade permanente total para a profesión habitual. Durante a tramitación, o Sr. Jesús Luis, recibiría unha indemnización polo accidente laboral causa da incapacidade, polo que desistiu da demanda; o que se acordou por Decreto de data 12/11/2019.
Tramitouse, á instancia da demandada, o procedemento EFM 42/2018, polo non pagamento parcial da pensión de alimentos e gastos extraordinarios; débeda que o Sr. Jesús Luis pagou tras percibir a citada indemnización.
Na demanda obxecto deste procedemento, presentada en data 28/09/2020, o pai solicita, con carácter principal, a custodia compartida do menor común. Afirma que o menor lle demanda pasar mais tempo xuntos, a situación actual, por causa da situación de incapacidade, permítelle ter dispoñibilidade total para o coidado do menor, sendo a distancia entre os domicilios a de 10 minutos en automóbil. Subsidiariamente, solicita a rebaixa da pensión de alimentos a 130 euros, pola diminución dos seus ingresos.
A nai oponse tanto á rebaixa da pensión como á custodia compartida, pola distancia de 24 km entre os domicilios, os retrasos no pago dos alimentos e gastos extraordinarios que motivaron o procedemento de execución citado, ou as reticencias para consentir o tratamento psicolóxico do menor, afectado polos conflitos familiares. Xunta informes psicolóxicos do Servizo de Atención temperá, nos que se chama a atención aos proxenitores para comunicarse e chegar a acordos no beneficio do menor.
Realizouse informe pericial psicolóxico pola Unidade de psicoloxía forense da USC. Trala avaliación de proxenitores, menor e membros da familia extensa, conclúe que non existe causa obxectiva que impida que os dous proxenitores se responsabilicen, de maneira compartida, dos coidados de Isidoro, se ben, destaca un alto nivel de conflito que precisaría da intervención dun profesional especializado e da inclusión da familia nun programa de educación familiar dos servizos sociais.
Do contido do informe resulta:
-Dª Loreto reside en DIRECCION002, cos seus pais, avoa, o menor e, dende primeiros deste ano, tamén coa súa parella. Traballa cubrindo substitucións, como limpadora, en residencias de maiores, cuns ingresos duns 1000 euros mensuais. Conta co apoio e gran implicación da familia extensa no coidado de Isidoro.
-D. Jesús Luis convive, dende o 2019, en DIRECCION001 xunto coa súa parella e o fillo desta, de 7 anos de idade. Non mantén relacións cos seus pais, (residentes no lugar de DIRECCION004, DIRECCION001), polos conflitos mantidos coa súa nai; conflitos que a nai tamén mantén coa súa irmá, Dª Bernarda. Percibe pensión de incapacidade para a profesión habitual duns 750 euros mensuais, polo que ten total dispoñibilidade para os coidados de Isidoro, e conta co apoio da súa parella e da súa irmá.
-Os avós paternos teñen contacto co menor a través de Dª Loreto, visitándoo un día á semana. D. Jesús Luis non mantería relacións cos seus pais dende hai mais dun ano, estreitando os lazos coa súa irmá; quen tamén rompeu as relacións coa súa nai. Pese ao anterior, o demandante non se opón a que o neno manteña relación cos avós paternos.
-O menor, -(que cumpriu 7 anos no mes de maio),- mantén boas relacións e imaxe positiva de toda a familia extensa, así como apego, vinculación afectiva e interacción positiva tanto co pai como coa nai. Cáusalle tristeza a separación dos proxenitores, evitando falar da situación. Destácase unha situación de conflito de lealdades cara os dous pais. Acude ao colexio público de DIRECCION005, en DIRECCION002, con boa adaptación. Ademais das amizades da escola, destaca a de Ceferino, de 7 anos de idade, e fillo da parella de D. Jesús Luis. Está integrado e mantén boa relación coas respectivas parellas dos seus pais. Demanda pasar mais tempo co pai, sen restarlle á nai.
-Os pais teñen problemas de comunicación, debendo esforzarse por mellorala no beneficio do menor; ao que lle afectan negativamente os conflitos que manteñen. Os dous teñen aptitudes e habilidades para ocuparse das necesidades de Isidoro, vivenda e entorno adecuado. Recoñecen a capacidade, figura e importancia do outro, como pai e nai, así como a necesidade de mellorar a comunicación e relación co-parental, para o que precisan de axuda externa.
Na proba de interrogatorio:
-Dª Loreto, restoulle importancia ao tema económico relativo á contía da pensión de alimentos pero ao tempo que destacaba as reticencias do pai para o pago de gastos extraordinarios, como os correspondentes ao corsé, gafas, ou outras situacións como as derivacións do neno a especialistas. Manifestou que consideraba negativa para o menor unha custodia compartida polos cambios que lle suporían nos seus hábitos, pois Isidoro xa estaba moi acostumado ao seu entorno, e era considerable a existente entre os domicilios. Referiu que o demandante non contaba con apoio familiar, -(pola nula relación cos seus pais),- para os coidados do neno se volvía traballar e aínda cando recoñeceu a vinculación positiva entre pai e fillo, manifestou que D. Jesús Luis non tiña capacidade suficiente para a custodia, pero que non se opoñía a que estivera mais tempo co neno, podendo recollelo os venres dende as 15:00 horas.
-D. Jesús Luis insistiu en que as causas para solicitar a custodia compartida eran tanto a dispoñibilidade de tempo que agora tiña como as demandas do propio menor. Ante os reproches en certas cuestións manifestados pola demandada, explicou as súas razóns, sendo a causa a toma de decisións unilaterais de Dª Loreto en todo o relacionado co menor. Afirmou que aínda cando puidera conseguir traballo, podía organizar os horarios coa súa parella actual e familia, tal e como tamén recollera o informe pericial. Quitoulle importancia á distancia ao ser un traxecto duns 25 km que supoña menos de media hora en automóbil, destacando o pouco tempo que ten para estar co menor e exercer como pai.'
'Segundo.- Con carácter previo, aínda cando non for obxecto da controversia, deben recordarse os dereitos e obrigas-deberes propios do contido do exercicio conxunto da patria potestade, de conformidade co disposto nos artigos 154 e 156 do Código Civil.
Os pais deberán comunicarse tódalas decisión que respecto ao menor adopten no futuro, así como todo o que, conforme ao seu interese prioritario, deban coñecer os dous proxenitores.
Teñen o deber recíproco de informar ao outro dos feitos relevantes que se produzan na vida do menor. Así, no caso de enfermidade e necesidade de acudir ao pediatra ou outro especialista, deberá comunicarse de inmediato ao outro proxenitor.
Deberán establecer o medio ou canle de comunicación que mellor se adapte ás súas circunstancias, coa obriga de respectalo e cumprilo. Os dous participarán nas decisións que en relación co menor tomen no futuro, sendo de especial relevancia as relacionadas co domicilio, ámbito escolar, sanitario e celebracións relixiosas.
Sobre esa base, imponse a intervención de ámbolos dous, -(con consentimento previo e expreso),- en decisións relativas ao cambio de centro escolar ou modelo educativo, determinación de actividades extra escolares ou complementarias, así como tamén para calquera tipo de intervención cirúrxica ou de tratamento médico non habitual, tanto se comporta gasto como se está cuberto pola Seguridade Social ou outro seguro.
Os dous pais terán dereito a recibir información de terceiros sobre todas as cuestións que afecten ao seu fillo. En concreto, teñen dereito a recibir toda a información académica e boletíns de avaliación; información que poderán obter nas reunións habituais cos titores ou servicios de orientación do centro escolar, tanto se acoden xuntos como por separado, así como por medio da aplicación AVALAR ou equivalente. Do mesmo xeito, terán dereito a obter directamente información médica, e a que se lles faciliten os informes médicos que calquera dos dous soliciten.
Nos casos de desacordo, calquera dos dous poderá acudir ao xuíz, quen atribuirá a facultade de decidir a un ou outro proxenitor.
O proxenitor que, nun determinado momento, estea na compaña do menor, poderá adoptar decisións respecto del, sen previa consulta ao outro, nos casos nos que exista unha situación de urxencia ou naquelas decisións diarias, pouco transcendentes ou de rutina, que poidan producirse no transcurso normal da vida dun menor. Aquelas cuestións cotiás, como poden ser alimentación, transportes, participación en actos esporádicos de natureza escolar, social ou festivo decidiranse, polo tanto, polo proxenitor que teña ao menor consigo.
Nas respectivas estancias o menor deberá dispor sempre do seu DNI e tarxeta sanitaria.
Tamén debe recordarse, en conexión co anterior, que as resolucións xudiciais deben fixar as liñas xerais da réxime de custodia, comunicacións e estancias, ante o desacordo dos proxenitores, tendo sempre en conta o interese superior do menor. Sobre a referida réxime, os pais deberán asumir, cun criterio responsable, a posibilidade de ampliar ou variar o sistema, perseguindo o interese superior do menor, pois constitúe a esencia mesma da patria potestade.'
'Terceiro.- A custodia dun menor sempre é unha materia sensible pero, en calquera caso, debe terse en conta que calquera que for o modelo de custodia que se fixe, a responsabilidade de coidar, atender, educar e criar ao fillo continúa sendo dos dous proxenitores, aínda cando tales funcións se exerzan con mais intensidade nos tempos nos que o fillo estea con cada un.
O que debe primar é o interese do menor, requirindo sempre un compromiso e colaboración dos proxenitores dende o momento da ruptura, para que a situación se resolva nun marco de normalidade familiar, evitando unha relación simplemente protocolaria do pai non custodio.
Semella lóxico que o mais beneficioso para un menor será sempre un modelo no que os dous pais participen en igualdade de condicións na súa crianza; con reparto dos tempos de estancia con cada un en función de horarios laborais, escolares, e demais circunstancias familiares e persoais concretas de cada proxenitor.
Respecto da custodia compartida, poden citarse, entre outras, a STS nº 561/2018, do 10 de outubro , que refire: "Con reiteración ha dicho esta sala que las discusiones sobre guarda y custodia de los menores deben contemplar siempre el prevalente del interés de los niños, en el análisis de las cuestiones relativas a su protección, guarda y custodia, considerando que las nuevas necesidades de los hijos no tienen que sustentarse en un cambio «sustancial», pero sí cierto, de las circunstancias, lo que obliga a los tribunales a decidir cuál es lo que más les conviene, (...). Como ha declarado esta sala, en los últimos años se ha producido un cambio notable de la realidad social y un cambio jurisprudencial, fundado en estudios psicológicos que aconsejan que la custodia compartida se considere como el sistema más razonable en interés del menor ( sentencias 390/2015, de 26 de junio , 469/2014 y 758/2013, de 25 de noviembre ).
La custodia compartida u otro sistema alternativo no son premio ni castigo a los progenitores sino el sistema normalmente más adecuado, y que se adopta siempre que sea el compatible con el interés del menor, sin que ello suponga, necesariamente, recompensa o reproche ( sentencia 554/2017, de 17 de octubre ).
Estos cambios son inequívocos y relevantes en orden a la custodia de la menor, lo que provoca un replanteamiento del sistema de custodia, que conlleva la estimación del recurso de casación y, asumiendo la instancia, la confirmación íntegra de la sentencia del juzgado, que ha valorado de forma completa, adecuada, y con conocimiento de la jurisprudencia de esta sala en la interpretación del artículo 92 del CC , el interés y las necesidades de la hija, acordando la guarda y custodia compartida por ambos padres."
Toda actuación e medidas que se adopten respecto dos menores deben estar presididas polo seu superior interese e beneficio, como recollen, entre outros, os artigos 92, 103, 154, 158, 161 172 e 176 do Código Civil; artigos 2.1 1º e 11.2 a) da Lei Orgánica 1/1996, de 15 xaneiro de Protección Xurídica do menor.
Respecto da garda e custodia compartida, é a réxime considerada normal ou mais adecuada dende a STS nº 257/2013, de 29 abril , porque permite facer efectivo o dereito dos fillos a manter idénticas relacións con ámbolos dous proxenitores.
En calquera caso, a réxime de custodia debe ser sempre a que mais favorable resulte para o menor.
A modificación dun sistema de garda acordado de mutuo acordo ou nun procedemento contencioso require acreditar a alteración das circunstancias, pero considérase suficiente: o cambio notable da realidade social e a evolución da xurisprudencia, con fundamento en estudos psicolóxicos que consideran a custodia compartida como o sistema mais razoable no interese do menor, unido ás novas necesidades dos fillos. Debe producirse un cambio real ou certo das circunstancias, pero non 'substancial'.
Como refire, entre outras, a STS nº 122/2019, de 22 febreiro , a modificación de medidas, como o cambio no sistema de custodia, o que require é un cambio certo das circunstancias, sen necesidade de que for substancial, e que se adopte en interese dos menores.
Na liña do anterior, poden citarse:
-A STS nº 31/2019, de 17 xaneiro : " Esta sala en sentencias de 12 y 13 de abril de 2016 , ha declarado la necesidad de un cambio 'cierto' de las circunstancias, para posibilitar una modificación de las medidas acordadas en un previo procedimiento judicial, insistiendo en lo que el propio art. 90.3 del C. Civil , en su nueva redacción establece, es decir, se prioriza el interés del menor. (...)El concepto de interés del menor, ha sido desarrollado en la Ley Orgánica 8/2015 de 22 de julio de modificación del sistema de protección a la infancia y a la adolescencia, en el sentido de que se preservará el mantenimiento de sus relaciones familiares, se protegerá la satisfacción de sus necesidades básicas, tanto materiales, física y educativas como emocionales y afectivas; se ponderará el irreversible efecto del transcurso del tiempo en su desarrollo; la necesidad de estabilidad de las soluciones que se adopten... y a que la medida que se adopte en el interés superior del menor no restrinja o limite más derechos que los que ampara".
- A STS nº 124/2019, de 26 febreiro : "(...) Esta Sala no ha negado que pueda acordarse la guarda y custodia compartida por cambio de circunstancias, incluso habiendo precedido convenio regulador de los progenitores sobre la guarda y custodia de los hijos, pero siempre por causas justificadas y serias, motivadas por el tiempo transcurrido desde que el convenio se llevó a cabo. Así se decidió en la sentencia de 17 de noviembre de 2015 , que declara, partiendo del interés del menor, que se ha producido el cambio de circunstancias porque: (i) la menor tenía dos años cuando se pactó el convenio regulador, y en la actualidad tenía 10 años; (ii) los propios progenitores habrían flexibilizado en ese tiempo el sistema inicialmente pactado. También se decide en ese sentido en la sentencia de 26 de junio de 2015 , que valora que en el tiempo en que aquél se firmó era un régimen de custodia ciertamente incierto, como ha quedado demostrado con la evolución de la doctrina de esta sala y de la propia sociedad. Añade que no se puede petrificar la situación de la menor desde el momento del pacto, sin atender a los cambios que desde entonces se han producido. Atendiendo a los cambios que el tiempo ha provocado y al interés de la menor se accede a la solicitud de guarda y custodia compartida, modificando lo acordado en su día en el convenio regulador sobre tal medida.". ( sentencia 162/2016, de 16 de marzo ).
El transcurso del tiempo y la adaptación del menor a la custodia monoparental, no puede servir de argumento para negar su transformación en custodia compartida.
Como afirma la sentencia 182/2018, de 4 de abril , de mantenerlo así la sentencia recurrida petrifica la situación del menor, de cuatro años de edad en estos momentos, con el único argumento de que se encuentra adaptado al entorno materno, sin razonar al tiempo sobre cual sería la edad adecuada para adoptar este régimen ni ponderar el irreversible efecto que el transcurso del tiempo va a originar la consolidación de la rutina que impone la custodia exclusiva, cuando se está a tiempo de evitarlo, puesto que va a hacer prácticamente inviable cualquier cambio posterior; del interés del niño, es contrario a lo dispuesto en la Ley Orgánica 8/2015 de 22 de julio, como ha recordado con reiteración esta sala a partir de la sentencia 658/2015, de 17 de noviembre ".'
'Cuarto.- En calquera caso, a réxime de custodia debe ser sempre a que mais favorable resulte para o menor.
Son cuestións e criterios esencias neste sistema, ademais da prioridade do interese do menor: a capacidade, aptitude e habilidade parental, así como as relacións entre os proxenitores. Non require dos proxenitores acordos sen fisuras, sendo que as malas relacións solo terán relevancia cando poidan incidir negativamente no menor, ( SSTS 96/2015, de 16 febreiro e 757/2013 de 29 novembro ); A práctica anterior dos proxenitores, sendo de relevancia a idade e audiencia do menor; A distancia entre os domicilios, as vivendas, e o apoio prestado pola familia extensa ou persoas do entorno no coidado do menor; Circunstancias laborais equiparables en termos de dispoñibilidade de tempo e flexibilidade horaria; As recomendacións dos informes técnicos, no caso de que existan, aínda cando non for vinculantes; O transcurso do tempo e a adaptación do menor a unha custodia monoparental non pode servir de argumento, por si mesmo, para negar a súa transformación nunha custodia compartida.
O concepto de custodia compartida basease no concepto de co-responsabilidade, con igual ou semellante implicación do pai e da nai nos coidados e atencións do fillo, podendo ser múltiples as formas de regular as relacións e períodos de estancias.
No caso, deben valorarse as circunstancias persoais, económicas, sociais e familiares das partes expostas no fundamento de dereito primeiro desta resolución, xunto coas conclusións da pericial tras unha minuciosa investigación da área familiar e avaliacións psicolóxicas do menor e das partes.
Debe destacarse e terse en conta a idade do menor, de 7 anos de idade; idade na que os nenos xa van adquirindo certa autonomía respecto aos proxenitores. A pericial destaca como o neno presenta tristeza por causa de que os pais non vivan xuntos, con ilusións de reconciliación; sendo mostra de que lle custa aceptar a realidade familiar. Isidoro demanda, con claridade, pasar mais tempo co seu pai sen recortar as estancias coa nai, presentando así unha ambivalencia afectiva.
Isidoro, polo tanto, considera insuficiente o tempo que pasa co proxenitor non custodio.
Tanto o pai como a nai teñen capacidade, habilidades e aptitudes suficientes para coidar e atender as necesidades do fillo común. Nin sequera a demandada, na proba de interrogatorio, cuestionou, en realidade, a capacidade parental do demandante. Os dous respectan ao outro como pai e nai.
Non se aprecia que D. Jesús Luis teña outras motivacións distintas que as de implicase en atender as funcións que lle corresponden como proxenitor, como se apreciou na proba de interrogatorio. Pese a que, durante un tempo, -(coincidindo, ademais, cunha diminución de ingresos do demandante polo accidente que determinou a súa situación de incapacidade permanente),- D. Jesús Luis non ingresaría o total da pensión de alimentos, -(o que foi obxecto dun procedemento de execución),-, tal circunstancia non equivale a afirmar a existencia dun incumprimento reiterado das súas obrigas económicas.
Os dous teñen capacidade económica suficiente, vivendas adecuadas e dispoñibilidade de tempo que lles permite e lles permitirá no futuro unha atención directa do menor na meirande parte das estancias co menor.
Existe certo conflito entre os pais, recomendando a pericial unha intervención profesional e especializada, pero non impediu que existira unha comunicación mínima nas cuestións relacionadas co menor. Os dous recoñecen ao outro como pai e nai, admitindo a necesidade de mellorar a comunicación entre eles no beneficio do menor. Aínda cando non existiu predisposición suficiente para o diálogo, tampouco se obstaculizou a relación parento-filial, amosándose os dous favorables a intentar superar as súas diferenzas. Os dous, na proba de interrogatorio, referiron que nas entregas e recollidas do menor tamén existe comunicación nas cuestións que lle afectan.
Dona Loreto amosou as súas dúbidas sobre a capacidade parental do pai, pero carentes de base obxectiva. O feito de que a demandada fose ata o momento a coidadora principal non impediu que o pai se fose implicando nas cuestións relacionadas co menor, como se apreciou na proba de interrogatorio, dando mostra de que coñece os coidados e atencións que precisa o menor nos distintos ámbitos.
As malas relacións, conflitos e incidentes entre o demandante e a súa nai non poden relacionarse directamente coa crianza do menor e cumprimento das súas funcións como pai; máxime cando a vinculación entre menor e pai é moi positiva. De momento, semella que as partes conseguiron que o menor fose alleo aos conflitos, aínda cando se non os atallan poidan ter, nun futuro, consecuencias negativas para o menor, como destaca a psicosocial.
Non se aprecia que as malas relacións dos proxenitores teñan entidade ou gravidade como para excluír a réxime da custodia compartida, pois non se aprecian circunstancias que permitan afirmar que a relación entre os pais sexa de tal enfrontamento que imposibilite o diálogo.
O menor mantén vinculo afectivo positivo e estable con ambas familias. Está integrado no círculo do pai, tanto familiar como social, así como no da nai. Vai ao colexio público, en DIRECCION005, DIRECCION002, a unha distancia en automóbil duns 25 KM dende a vivenda do pai. Pola contra, o autobús escolar pasa preto da casa da nai. Acude ao comedor, sendo o seu horario escolar, excepto os venres que chega ás 15:00 horas, dende as 9:00 ata as 16:00 horas.
Atendida a proba practicada, sería tal distancia o único obstáculo que podería impedir a custodia compartida solicitada, pois debe analizarse se o desprazamento dende o domicilio do pai ata o colexio desaconsella a réxime por supor unha alteración con relevancia na vida normal do menor.
Neste caso concreto, considero que a distancia que media entre os domicilios e colexio onde o menor está escolarizado, duns 25 km, resulta perfectamente compatible co exercicio da custodia compartida. Non pode obviarse como o neno xa se despraza tal distancia co pai todas as tardes dos mércores dende que cumpriu os tres anos de idade, sen que se aprecie que un traxecto inferior aos 30 minutos lle vaia supor unha alteración na súa organización e rutinas diarias, podendo, ademais, manter o comedor escolar.
O concello de DIRECCION001 e DIRECCION002 están próximos entre si, sendo habitual no rural desprazarse en automóbil para calquera actividade, pola falta de servizos e transporte público; razón pola que non pode considerarse lonxe unha distancia de 25 km que supón uns 20 minutos en automóbil.
Pola contra, a custodia compartida permitirá a equiparación nas responsabilidades dos dous proxenitores nas tarefas ordinarias de coidado, atención, educación e crianza, participando os dous de maneira equilibrada, con efectos positivos no menor; quen demanda dende hai tempo mais presenza do pai. O sistema de custodia compartida facilitará unha relación estable, normalizada e fluída do menor cos dous proxenitores.
Ampliar as estancias do pai en dúas horas os venres, como propón a demandante e o Ministerio Fiscal, non permitiría o exercicio da co-parentalidade nin satisfaría as demandas do menor. O pai non pode ser un simple visitante.
As quendas serán con alternancia semanal, de venres a venres,-(para non distancialos contactos do menor con ámbolos dous proxenitores e en consideración á idade de 7 anos)-, así como a fixación dun día entre semana no favor do proxenitor a quen non lle corresponda a semana, que, en defecto de acordo será os mércores.
O menor permanecerá así baixo a custodia de cada proxenitor, en períodos de semanas alternas, excepto os mércores, cando pernoctará na vivenda do proxenitor ao que non lle corresponda esa semana de custodia; quen o recollerá á saída do colexio, onde o entregará ao día seguinte. Considero necesario e beneficioso para o menor establecer períodos de estancias curtos con cada proxenitor. O día enteiro, dende a saída do colexio, entre semana co proxenitor que corresponda permitíralle, ademais de contactos frecuentes cun reparto equitativo de tempos, desfrutar sen a interrupción que supón o traslado en automóbil dende DIRECCION002 a DIRECCION001, e ao revés.
No caso de enfermidade, ou síntomas do menor, deberá comunicarse inmediatamente ao outro proxenitor, quen poderá visitalo, no lugar no que estea.
Os proxenitores deben cumprir as obrigas, dereitos e deberes propios da patria potestade, expostos no fundamento de dereito segundo desta resolución. Deberán elixir o medio ou canle de comunicación mais adecuado, -(comunicación verbal, correo electrónico, whatsApp...etc),- para informar ao outro de calquera cuestión relevante que afecte ao menor, así como das actividades, -(escolares, sociais, de relación ou de outro tipo),- que o menor realice durante a semana que non o teñan o consigo. En defecto de acordo, proponse que se comuniquen mediante WhatsApp semanalmente as cuestións relevantes do menor.
Recomendase que acudan aos Servizos Sociais dos Concellos de DIRECCION001 e DIRECCION002 para os efectos de, maneira coordinada, realizar o seguimento da evolución do menor con este sistema, así como para intentar mellorar a comunicación dos proxenitores e resolución das controversias que poidan xurdir.
O seguimento e rendemento nos estudos corresponde ao proxenitor co que estea en cada momento, debendo ámbolos dous manterse informados.
Os pais terán dereito de comunicación diaria co menor, nos días que non o teñan consigo, a través do teléfono, videoconferencia ou ferramenta equivalente. En defecto de acordo, a comunicación poderá producirse entre as 20:00 horas e 20:30 horas, ou noutro horario que acorden, que non interrompa os horarios de descanso do menor.
A puntualidade nas entregas e recollidas do menor debe cumprirse de forma estrita. Calquera retraso, non superior a unha hora, debe comunicase mediante mensaxe telefónico.
No que se refire aos períodos de vacacións, mantense, no esencial, o pactado no seu día no convenio regulador, pero favorecendo as estancias mais frecuentes con calquera dos proxenitores.
As vacacións de Nadal, dividiranse en dous períodos: O primeiro dende o último día lectivo á saída do colexio ata o día 30 de decembro ás 20:00 horas. O segundo, dende as 20:00 horas do día 30 de decembro ata o día anterior ao comezo da actividade escolar ás 20:00 horas.
-Vacacións de Semana Santa: 1)Dende o último día de colexio ata o mércores ás 20:00 horas. 2) Dende as 20:00 horas do mércores ata o día anterior ao comezo da actividade escolar.
En defecto de acordo, correspondéralle á nai a elección nos anos pares e ao pai nos anos impares.
-As vacacións de verán, nos meses de xullo e agosto, distribuiranse, en defecto de acordo, en períodos de 15 días, (catro períodos non consecutivos de 15 días cada un).
En defecto de acordo, corresponderalle a elección, nos anos pares á nai e nos impares ao pai. A elección deberá comunicarse con unha antelación mínima de 15 días.
As recollidas e entregas do menor realizáranse no domicilio do outro proxenitor, comezando o día 1 de xullo ás 10:00 horas e rematando o 31 de agosto ás 20:00 horas.
Durante o período de vacacións que corresponda, o proxenitor que estea na compaña do menor poderá desprazarse con aquel ao lugar que considere convinte, chegando con notificarllo ao outro. As saídas ao estranxeiro precisarán do consenso dos dous.
Nos períodos de vacacións suspéndese a réxime ordinaria de quendas semanais.
- Días especiais: O menor poderá estar na compaña do pai o día 19 de marzo, dende as 11:00 horas, caso de ser festivo, ou dende a saída do colexio ata as 20:00 horas. Igualmente poderá pasar con Dona Loreto o día da nai en idéntico horario. O cumpreanos do menor, cada ano con quen corresponda.
Respecto aos gastos neste sistema, atendido que non existe desproporción na capacidade económica das partes, cada un atenderá os gastos ordinarios do menor no período no que o teña consigo.
Cada proxenitor deberá dispor no seu domicilio de xoguetes, roupa adecuada e necesaria para o menor e demais cousas que poida precisar, asumindo cada un os gastos de alimentación, ocio ou farmacéuticos básicos do menor durante o período que o teñan consigo.
Para contribuír aos gastos ordinarios e periódicos, como os escolares, incluídos libros, material escolar, comedor, equipamento deportivo, uniformes ou calquera recibo xirado polo centro escolar, as saídas e excursións escolares, - (domiciliando na medida do posible tales gastos),-, as partes abrirán unha conta común, titularidade conxunta dos dous e do menor, na que cada un contribuirá con 100 euros ao mes; contía que ingresarán dentro dos cinco primeiros días de cada mes, actualizada anualmente conforme ao IPC ou organismo equivalente.
As referidas sumas estarán destinadas aos citados gastos, domiciliando na medida do posible o gasto e, noutro caso, xustificando ao outro proxenitor a retirada en efectivo que realice.
Atendido que o menor non ten necesidades especiais, mais que as propias da súa idade, asistindo a un colexio público, considérase suficiente a referida contía de 100 euros; sen prexuízo de que os pais, de común acordo, poidan contribuír con contía distinta.
No caso de que o saldo non for suficiente, deberán completar o que reste por metade. Cando exista remanente, poderá destinarse ao pago dos considerados como gastos extraordinarios.
Os gastos extraordinarios serán asumidos por metade, teñen tal consideración aqueles de natureza excepcional, eventuais e imprevisibles, como os médicos e farmacéuticos non cubertos pola Seguridade Social ou seguros dos pais. Inclúense neste concepto as clases de apoio escolar necesarias para o rendemento académico do menor e actividades extraescolares.
Deben ser consensuados, e requirirán comunicación e xustificación previa ao outro proxenitor, excepto cando teñan carácter de urxentes. A ausencia de oposición no prazo de 10 días entendérase como consentimento tácito e eximirá á parte que realizou o gasto do incidente previsto no artigo 776.4 da Lei de Axuizamento Civil.'
'Quinto.- Non se impoñen custas procesuais, atendida a natureza especial da materia, propia do Dereito de Familia.'
II.-Contra la referida resolución se interpuso recurso de apelación por la representación procesal de Doña Loreto, realizando las siguientes alegaciones:
1º) Se arguye, como principal fundamento del Recurso, la existencia de un error en la apreciación y valoración de la prueba obrante en Autos.
La juzgadora describe en el fundamento de derecho primero de la Sentencia las circunstancias previas a la presentación de la demanda de modificación de medidas que ha dado lugar al presente proceso, haciendo una lectura de los hechos sensiblemente favorable al actor:
1. Así se dice que el motivo por el cual el señor Jesús Luis desistió el proceso de modificación de medidas que presentó en 2019 donde solicitaba la reducción de la pensión alimenticia fijada a favor de su hijo fue porque 'durante a tramitación, o Sr. Jesús Luis recibiría una indemnización polo accidente laboral causa da incapacidade, polo que desistía da demanda,'.El señor Jesús Luis sabía que tenía derecho a percibir una indemnización y la misma le fue abonada el 14 de agosto de 2019 (documento 6 de nuestra contestación), antes de que se admitiera a trámite su demanda de modificación de medidas (el 10 de septiembre de 2019). La información del cobro de la indemnización pretendía ser ocultada por el Sr. Jesús Luis, y si dicha información salió a la luz fue porque esta representación lo puso de manifiesto en su contestación y requirió la acreditación documental del cobro de la misma (documento 3 de nuestra contestación). El descubrimiento de tal pago tras la contestación a la demanda fue lo que motivó que el señor Jesús Luis desistiera de su demanda.
2. También se dice en la Sentencia que se tramitó a instancia de mi representada el procedimiento de ejecución EFM 42/2018 por el impago de la pensión alimenticia y gastos extraordinarios ' débeda que o Sr. Jesús Luis pagou tras percibir a citada indemnización',cuando lo cierto es que el pago se hizo tres meses después de cobrar la indemnización, y no de forma inmediata como debería haber sido, y si se hizo fue precisamente porque esta parte descubrió en su contestación a la demanda dicho cobro, así como la existencia de la deuda pendiente de pago, con una ejecución judicial abierta desde 2018, hecho éste que fue silenciado por el Sr. Jesús Luis en su demanda.
Por otra parte, en la Sentencia no se menciona entre las circunstancias previas, el hecho de que mi mandante tuviera que presentar una solicitud de autorización judicial para que el menor fuera atendido por un psicólogo infantil para tratar el problema de encopresis que sufre, porque el señor Jesús Luis negaba la existencia de dicho problema, y por tanto, la necesidad de tratamiento, a pesar de la existencia de los informes de su pediatra que lo aconsejaban, hasta que finalmente accedió a que el menor fuera atendido.
La situación de conflicto entre los progenitores ha quedado acreditada en el proceso y se recoge en el informe psicosocial emitido, pero entendemos que la juzgadora ha sido muy condescendiente con el comportamiento del Sr. Jesús Luis, sobre todo porque es el interés del menor el que debe primar y ser valorado a la hora de establecer un régimen de custodia compartida y, en este caso, mientras se critica a la madre por informar de las cuestiones médicas del menor después de acudir a las citas y no antes, no se reprocha al padre su comportamiento de impago de la pensión alimenticia durante más de un año, la presentación de una demanda de modificación de medidas ocultando información relevante como la existencia de dicho proceso judicial de ejecución por impago de pensión alimenticia o el derecho a cobrar una indemnización, o la negativa a que el menor recibiera un tratamiento psicológico recomendado por su pediatra. Estos comportamientos del padre desde luego en nada benefician al menor.
2º) En el fundamento de derecho cuarto de la Sentencia es donde se valoran las circunstancias del caso concreto para determinar que el régimen de custodia compartida es el más beneficioso para el menor:
1. En cuanto a los deseos manifestados por el menor, como se recoge en el informe psicosocial, si bien el mismo manifiesta que desea pasar más tiempo con el padre, también precisa 'pero sin estar menos tiempo con su madre'indicando el informe que el menor presenta un conflicto de lealtades hacia ambos progenitores.
2. Sobre las malas relaciones de los progenitores se indica en la Sentencia que 'non require dos proxenitores acordos sen fisuras, sendo que as malas relacions solo terán relevancia cando poidan incidir gravemente no menor'.A pesar de que en el informe psicosocial se recoge que entre los progenitores existe un elevado nivel de conflicto y que la situación actual posiblemente acarree para el menor consecuencias psicoemocionales negativas que pueden estar surgiendo ya, indicando que 'la inadecuada comunicación entre ambos progenitores así como el alto nivel de conflicto existente entre ellos, precisa de la designación de un profesional especializado en coordinación de parentalidad', recomendado la inclusión de la familia en el programa de educación familiar de los servicios sociales, la juzgadora minimiza esta situación de conflicto alegando que 'non se aprecia que as malas relación dos proxenitores teñan entidades ou gravidade como para excluir a réxime da custodia compartida, pois non se parecían circunstancias que permitan afirmar que la relación entre os país sexa de tal enfrontamento que imposibilite o diálogo.'Entendemos que la situación de conflicto reflejada en el informe psicosocial determina que el régimen de custodia compartida no sea el adecuado, y así lo informó el ministerio Fiscal en su informe final alegando que la custodia compartida se antoja en este momento muy difícil, que no se dan los requisitos que exige la jurisprudencia, que la comunicación no es la adecuada, y que no hay un mínimo de conformidad en las decisiones entre ambos, si bien, en atención al deseo expresado por el menor de pasar más tiempo con su padre, se mostró a favor, porque así lo había manifestado también la madre, de que las visitas de los fines de semana alternos se iniciaran el viernes desde el momento de la salida del colegio. La juzgadora no menciona en absoluto las razones alegadas por el Ministerio Fiscal, y su argumentación a favor de la custodia compartida está llena de buenas intenciones que no se ajustan a la realidad del caso concreto. Hay que tener en cuenta que el Tribunal Supremo en su Sentencia de 12 de mayo de 2017 establece que 'para que la tensa situación entre los progenitores aconseje no adoptar el régimen de guarda y custodia compartida, será necesario que sea de un nivel superior al propio de una situación de crisis matrimonial',y en el presente caso, el informe psicosocial califica de alto el nivel de conflicto.
3. Tampoco hay que olvidar que el menor sufre un problema de encopresis que los informes psicológicos aportados vinculan a situaciones de estrés y nervios, y en el informe emitido por la Psicóloga doña Lucía, del Servicio de Atención Temperá, en fecha 27 de febrero de 2020 se estableció que resultaba indispensable proteger al niño 'dos posibles conflictos familiares que poidan darse, para asegurar que se sinta seguro e mellore o seu comportamiento'.
Y la situación de conflicto no se circunscribe únicamente a la relación entre los progenitores, sino que el actor la ha hecho extensiva a su propia familia, habiendo quedado acreditado que la relación con su madre no es buena, constando en el informe psicosocial que 'de sus verbalizaciones infiere que, en este momento, existe un elevado nivel de conflicto intrafamiliar. Comenta que las relaciones siempre han sido problemáticas, relatando varios episodios al respecto. Concretamente, señala como un motivo central el carácter agresivo de su hijo.'La señora Marta acudió como testigo al juicio y, aunque la juzgadora no le permitió hacer manifestaciones sobre la mala relación con su hijo, lo cierto es que estas malas relaciones también repercuten negativamente en el menor. En todo caso, la señora Marta se refirió a la actuación como padre de su hijo cuando el citado residía con ella, su marido y su nieta Olga, poniendo de relieve el carácter despreocupado del señor Jesús Luis, que pasaba mucho tiempo sin hacer nada, jugando a videojuegos, siendo ella y su nieta Olga, que convive en el mismo domicilio, quienes se encargaban del cuidado personal del menor durante las estancias con el padre.
4. La juzgadora tan solo considera un inconveniente para la custodia compartida la distancia entre el domicilio del padre y el colegio del menor, pero acaba salvando el mismo alegando que en las zonas rurales es normal desplazarse en coche para cualquier actividad y que 30 minutos de trayecto no van a influir en su rutina diaria. Esta parte sí entiende que la distancia es un inconveniente, y no sólo porque se obliga a madrugar más al niño, sino porque, a pesar de lo afirmado por el Señor Jesús Luis sobre la posible ayuda con la que contaría en caso de no poder llevar él al niño al colegio (dado que no cuenta con autobús escolar desde DIRECCION001), lo cierto es que tal circunstancia no ha sido contrastada: su pareja no le puede ayudar porque tiene que llevar a su propio hijo a otro colegio en la localidad de DIRECCION006; con sus padres no se lleva bien por lo que no podría contar con ellos; y con su hermana se lleva bien pero reside en DIRECCION004 y tiene un hijo pequeño de 3 años y convive con los hijos de 15 años de su pareja. Por otra parte, el señor Jesús Luis manifestaba en la demanda que debido a su condición de pensionista tenía todo el tiempo del mundo para cuidar de su hijo, pero lo cierto es que su pensión deriva de un situación de incapacidad permanente para su profesión habitual que no le impide realizar otro tipo de trabajo, habiendo reconocido ante los profesionales que elaboraron el informe psicosocial que había recibido una oferta de trabajo del Concello de DIRECCION001 y 'que se lo estaba pensando',no dando muchas explicaciones cuando se le preguntó en el acto del juicio por el motivo de que se pensara un oferta de trabajo que le permitiría tener más ingresos, ni cómo se organizaría en caso de tener un trabajo.
3º) Esta parte manifestó en la contestación a la demanda que no se había producido un cambio de circunstancias que justificasen el cambio de custodia acordado en su día de mutuo acuerdo, teniendo en cuenta además, que ésta es la segunda demanda de modificación de medidas que presenta el actor, habiéndose limitado en la primera demanda de modificación presentada en 2019 a solicitar la reducción de la pensión alimenticia por su situación de incapacidad permanente total para su profesión habitual. Sin haber cambiado la situación, el actor vuelve a demandar, tan sólo un año después, solicitando ahora el cambio de régimen de custodia. En la Sentencia se indica que para modificar el régimen de custodia se considera suficiente 'o cambio notable da realidade social e a evolución da xurisprudencia.... Debe producirse un cambio real ou certo pero non 'substancial' y al mismo tiempo se transcriben resoluciones del Tribunal Supremo que disponen que la Sala no ha negado que pueda acordarse la guarda y custodia compartida por cambio de circunstancias incluso habiendo precedido convenio regulador de los progenitores sobre la guarda y custodia de los hijos, pero siempre por causas justificadas y serias, motivadas por el tiempo transcurrido desde que el convenio se llevó acabo, y en todo caso, siempre que dicho cambio sea beneficioso para el menor en atención al interés superior de éste que debe guiar la decisión judicial.
En este caso, no encontramos esas causas justificadas y serias que permitan cambiar el régimen de custodia, y entendemos que el cambio en nada favorece la estabilidad emocional del menor, pues como se desarrolló en el anterior motivo, el menor sufre la encopresis derivada de situaciones de estrés emocional, y la situación de conflicto entre los progenitores no favorece la estabilidad emocional del menor. Como ya se dijo, en el propio informe psicosocial se indica que el menor presenta un conflicto de lealtades hacia ambos progenitores, circunstancia que también afecta a su estabilidad emocional y que, por ejemplo, fue tenido en cuenta en la Sentencia número 249/2018 del Tribunal Supremo de 25 de abril de 2018, dictada en el recurso número 3090/2017 para denegar el cambio de régimen de custodia:
'SEGUNDO.- (...)
Esta Sala, en lo que aquí interesa -sentencia ya citada 29 de abril de 2013 -, ha utilizado algunos criterios tales como los deseos manifestados por los menores y el resultado de los informes exigidos legalmente, además de cualquier otro que permita a los menores una vida adecuada en una convivencia que forzosamente deberá ser más compleja que la que se lleva a cabo cuando los progenitores conviven, y es evidente que la valoración conjunta de este informe y la opinión de la menor expresada en el mismo, determinan una solución distinta de la que fue adoptada en ambas instancias, máxime cuando el intento de custodia compartida genera a la niña un problema de lealtades nada favorable para su estabilidad emocional.
4º) Por último, el régimen de custodia compartido que establece la Sentencia difiere del solicitado por el actor en su demanda, alterando así el petitum de la demanda, sin que tal hecho se encuentre debidamente justificado. Así, el actor no solicitaba una visita intersemanal a favor del otro progenitor, que la Sentencia establece todos los miércoles con pernocta. La juzgadora no justifica debidamente esta modificación, alegando tan sólo que 'considero necesario e beneficioso para o menor establecer periodos de estancias curtos con cada proxenitor.',pero lo cierto es que tal extremo no fue objeto de debate en el juicio y, por tanto, tampoco fue informado por el Ministerio Fiscal. Por otro lado, el Tribunal Supremo en su Sentencia número 553/2016 de 20 de septiembre de 2016, dictada en el recurso número 3217/2015 viene a establecer que la modalidad de estancias con pernocta en días entresemana no es lo más apropiado para la guarda compartida, que lo que busca es la estabilidad alternativa del menor con ambos progenitores libres de situaciones incómodas durante la semana:
'Esta sala, abordando una situación similar a la ahora planteada, ha dicho en reciente sentencia de 3 mayo 2016 (Rec. 1099/2015 ) lo siguiente: «Si se atiende a las necesidades intersemanales de los menores, tanto personales como escolares, en función de la edad actual de los mismos, el régimen propuesto de pernocta de dos días intersemanales con el padre, no es el más propicio para un régimen de guarda y custodia compartida , por compadecerse más con un régimen monoparental con amplitud de comunicación y visitas para el custodio. Si se acude al régimen de guarda y custodia compartida ha de ser para que los menores tengan estabilidad alternativa con ambos progenitores, sin verse sujetos a situaciones incómodas en sus actividades escolares, extraescolares o personales, durante la semana».
Por ello, en el caso de que la Sala decida mantener el régimen de custodia compartida, entendemos que esta visita intersemanal se encuentra fuera de lugar, no beneficiando el absoluto al menor.
III.-En escrito de oposición al recurso de apelación, pro la representación procesal de Don Jesús Luis, se realizaron las siguientes alegaciones:
1º) Interesa al derecho de esta parte poner de manifiesto que la parte demandada tanto con su escrito de contestación a la demanda, como con la interposición del presente recurso de apelación y, en concreto, con lo manifestado en el este punto; únicamente pretende crear sin fundamento una mala imagen de mi mandante a efectos de que no le sea otorgada la custodia compartida del menor.
Imagen que, la jueza de instancia no ha apreciado en el presente proceso y, en atención al Principio de Inmediación, ha de ser respetado.
El hecho de que el Sr. Jesús Luis desistiese de una anterior demanda de modificación de medidas, resulta un hecho que a día de hoy no es relevante ni se puede utilizar para criminalizar la actuación de mi mandante. Lo que únicamente acredita este hecho es que el Sr. Jesús Luis, en aquel momento, no fue debidamente asesorado e interpuso una demanda en base a una fundamentación jurídica incorrecta y decidió desistir de la misma a la espera de tener una base legal más sólida para solicitar la modificación de medidas que hoy interesa, esto es, que su hijo decidiese realmente pasar más tiempo con su padre. No resulta cierto que el padre intentase ocultar el cobro de una indemnización a la parte demandada en aquel proceso pues, la madre aquí demandada sabía de la existencia del accidente laboral, del proceso judicial contra la empresa, del pago de la indemnización y de la posterior situación de pensionista del demandante. Tanto es así que lo dejo de manifiesto en dicho proceso anterior.
Otro motivo de recurso que se alega de adversa es que, en la Sentencia se manifiesta, en relación al pago de la pensión alimenticia y gastos extraordinarios instada por la Sra. Loreto en el procedimiento de ejecución EFM 42/2018, que: 'debeda que o Sr. Jesús Luis pagou tras percibir a citada indemnización' cuando lo cierto es que el pago se hizo tres meses después de cobrar la indemnización'.Pues bien, resulta 'hilar muy fino'impugnar la presente Sentencia por afirmar que el pago se hizo tras percibir una indemnización y que en realidad se hizo pasados tres meses. Lo importante es que, y así lo ha valorado S. Sª en la Sentencia, el Sr. Jesús Luis abonó todos los atrasos pendientes con la madre cuando cobró la indemnización por su accidente sin más dilación que la necesaria para realizar las gestiones pertinentes. Y dicho pago no respondió a la existencia de un proceso judicial de modificación de medidas abierto en ese momento ni por méritos de la demandada de ponerlo de manifiesto en dicho proceso judicial; sino a la voluntad de mi mandante de querer hacerlo. Más aún cuando se ha manifestado que desistió de dicho proceso. ¿Que interés tendría en pagar a raíz de ponerlo de manifiesto la demandada en el proceso si iba a desistir? Ninguno. Es por ello que nos encontramos ante otro intento de desacreditar a mi mandante que siempre ha cumplido con sus obligaciones de cara a su hijo y, si en algún momento se ha retrasado en el pago de la pensión alimenticia, ha sido por causas ajenas a su voluntad. Situación que ha corregido en el momento que ha podido tal y como se ha acreditado.
Asimismo se habla en el escrito de interposición de recurso de la necesidad de una solicitud de Autorización Judicial realizada por la madre para que el menor fuese tratado por un problema de encopresis. Pues bien, tal y como se ha acreditado en el acto de la vista (Informe Pericial), la madre sin pedir consentimiento ni informar al padre, era la que llevaba al niño al médico por este problema. Mi mandante, ante la falta de información, se negó en un primer momento a llevar al niño a un psicólogo infantil para que lo tratara dado que no tenía conocimiento del alcance de la cuestión pero, si bien una vez fue debidamente informado, accedió a que el menor fuese visto por un psicólogo infantil y no fue necesaria recabar dicha Autorización Judicial. Es por ello que, este hecho tampoco acredita una dejadez por parte de parte en la atención a su hijo sino la falta de información de la madre hacía el padre en relación a los temas médicos de su hijo, tomando decisiones unilaterales en cuanto a su salud y solo cuando necesita la firma del padre para aplicar un tratamiento le informaba del mismo o interponía directamente una demanda judicial para ello.
La juzgadora de Instancia no ha sido 'muy condescendiente'en la Sentencia con el comportamiento del Sr. Jesús Luis sino que el supuesto mal comportamiento del padre alegado de adverso se limita a un retraso en el pago de la pensión alimenticia y a interponer una demanda de modificación de medidas y después desistir para volver a presentarla con otro criterio. Todo estos hechos se tratan de cuestiones que no afectan a la relación padre-hijo directamente y nada tiene que ver con motivo de la interposición de la presente demanda que no es otro que el niño quiere pasar más tiempo con su padre y que su padre a día de hoy posee más disponibilidad para ello y quiere involucrarse más en el cuidado y atención de su hijo. Por tanto, todos estos hechos alegados de adverso para fundamentar su recurso fueron tomados en atención por S. Sª, no considerándolos de relevancia tal como para separar al padre de su hijo.
2º) Hacemos nuestro lo manifestado en el Fundamento de Derecho Cuarto de la Sentencia en relación a las circunstancias del caso concreto que ha tenido en cuenta. S. Sª para determinar la custodia compartida como régimen más beneficioso para el menor.
En primer lugar y tal y como se puso de manifiesto en el escrito de demanda, el presente proceso se ha interpuesto por el deseo expreso del menor de pasar más tiempo con su padre. Ese deseo no se cumple con añadir unas horas más cada fin de semana alterno como se pretende de adverso sino con un régimen que le permita al padre pasar el mismo tiempo con su hijo que el que pasa con su madre.
Participando en su día a día, actividades y tiempo de ocio. Evidentemente el menor, dado el conflicto de lealtades que sufre hacia ambos progenitores, ha manifestado que no quiere perder a su madre pero dicha afirmación es compresible dada su corta edad (7 años) y la más que segura influencia materna para ello; pero no puede ser un obstáculo para la concesión de la custodia compartida a favor de ambos progenitores y así evitar esa situación de insuficiencia temporal que sufre el menor frente al progenitor no custodio que ha reiterado ante el perito psicólogo judicial.
En segundo lugar, en lo relativo a lo manifestado de adverso en su escrito de recurso sobre las supuestas malas relaciones entre los progenitores, cabe señalar no solo lo reflejado en este punto en el informe pericial psicológico obrante en autos en el cual se manifiesta que : 'D. Jesús Luis y Dña. Loreto presenta el deseo de mejorar la comunicación y la relación coparental por el bienestar del Isidoro;'sino que, del interrogatorio de las partes realizado el día de la vista se señaló que la comunicación entre ambos era fluida cuando se trataba de hablar del hijo en común, que se realizaba mayormente por whatsapp y que no tenían problemas o mala relación en ese sentido. Tanto es así que la Jueza 'a quo' con muy buen criterio determina que: 'non se aprecia que as malas relacións dos proxenitores teñan entidade ou gravidade como para excluir a réxime da custodia compartida, pois non se aprecian circunstancias que permitan afirmar que a relación entre os pais sexa de tal enfrontamento que imposibilite o diálogo'.Es por ello que, en atención al Principio de Inmediación y fuera de otra prueba objetiva que determine la imposibilidad de la custodia compartida en atención a la relación de los progenitores, dicho requisito ha de considerarse superado pues nada impide que exista una comunicación mínima en las cuestiones relacionadas con el menor; reflejándose en la Sentencia objeto de recurso bastante más que buenas intenciones a favor de la custodia compartida sino una realidad que la parte demandada no parece querer aceptar.
Asimismo, resulta fuera de lugar intentar asociar el problema de encopresis que sufrió el menor a los problemas familiares que sufre mi cliente con su propia madre. Tal y como se refleja muy acertadamente en la Sentencia:'As malas relacións,conflictos e incidentes entre o demandante e a súa nai non poden relacionarse directamente coa crianza do menor e cumprimento das súas funcións como pai; máxime cando a vinculación entre o menor e pai é moi positiva. De momento, semella que as partes conseguiron que o menor fose alleo aos conflictos, aínda cando se non os atallan poidan ter, nun futuro, consecuencias negativas para o menor, como destaca a psicosocial'.Por tanto, las relaciones entre mi mandante y su familia son ajenas al menor y no le afectan ni repercuten al menor de ningún modo tal y como ha reflejado la prueba psicosocial. Es más, mi mandante permite que el menor vea a sus abuelos paternos. En cuanto a la declaración de la madre del Sr. Jesús Luis en el plenario, cabe señalar que entre ambos hay una enemistad y mala relación manifiesta, su imparcialidad está más que entredicho, tanto es así que el Ministerio Público no quiso ni escuchar sus declaraciones no realizando preguntas a esta señora dada su actitud frente a mi mandante, haciendo una expresa mención en su contra en sus conclusiones finales. Es por ello que se trata de un intento más de la parte demandada de desacreditar y desprestigiar al Sr. Jesús Luis, pero nuevamente sin éxito.
Por último, en relación a la distancia entre el domicilio del padre y el colegio del menor, tal y como se recoge en la Sentencia, los escasos 25 km de distancia entre ambos lugares que suponen unos 20 minutos en coche, no determinan una alteración de la organización y rutinas diarias del menor el cual puede mantener incluso el comedor escolar. Es más, el menor también se desplaza en autobús para ir al colegio desde el domicilio materno lo que determina que está acostumbrado a un trayecto previo antes de llegar a su centro de enseñanza. Y siendo habitual en el rural realizar este tipo de desplazamientos en vehículo para cualquier actividad, el niño está acostumbrado a ello. Más aún cuando ya lo realiza todas las tardes de los miércoles con el padre desde la separación. Tampoco se puede olvidar el hecho de que padre es pensionista. En la actualidad no trabaja y siendo su interés, tal y como ha manifestado en el acto de la vista, dedicarse al cuidado de su hijo y compartir más tiempo y vivencias con él y ocuparse de su educación y crianza la custodia compartida es la medida ideal para fomentar este hecho. El no encontrarse trabajando no supone un impedimento para que se le otorgue la custodia compartida, todo lo contrario. Asimismo dispone para el cuidado del menor, y así se refleja en el informe psicológico obrante en Autos, del apoyo de su pareja y familia extensa y, en concreto, de su hermana. Mostrando el niño gran afecto tanto por la pareja de su padre como por la tía paterna. Por todo ello el niño estará más que atendido durante los periodos que pase con el padre no existiendo impedimento alguno para la concesión de la custodia compartida por este hecho.
3º) En el presente caso si que se ha producido un cambio de las circunstancias que justifican el cambio de custodia acordado en su dia en base a las siguientes causas justificadas y serias:
i. El menor ha manifestado su deseo de pasar más tiempo con su padre tal y como consta en el informe psicosocial. Por lo que el cambio de custodia redundaría en el bienestar del menor.
ii. El padre, tras un accidente laboral, es pensionista y no trabaja disponiendo de todo el tiempo libre necesario para el cuidado del niño.
iii. El padre desea pasar más tiempo con su hijo, poseyendo las capacidades y entorno adecuados para ello.
iv. No existe impedimento objetivo alguno para la concesión de la custodia compartida tal y como ha reflejado el informe psicosocial de las partes y entorno.
v. Las relaciones entre los progenitores y la distancia no son un inconveniente para su otorgamiento.
4º) Por último, si bien esta parte no solicitó una visita intersemanal a favor del otro progenitor de todos los miércoles con pernocta, si S. Sª lo considera necesario y beneficioso para el menor; esta parte no se opone a tal pronunciamiento reflejado en Sentencia
SEGUNDO.-I.-Como ya hemos declarado con reiteración, entre otras, en nuestras Sentencias de 19 de enero de 2006, 21 de junio de 2007, 13 de noviembre de 2008, 24 de junio de 2010, 5 de mayo de 2011, 12 de abril de 2012, 10 de noviembre de 2015, 7 de abril de 2016, 30 de noviembre de 2017, 17 de enero de 2019, 14 de febrero de 2020 y 9 de noviembre de 2021, las medidas relativas al cuidado y educación de los hijos menores en situaciones de ruptura de la convivencia entre sus progenitores, sea matrimonial o de hecho, han de estar inspiradas por el principio, elevado a rango constitucional ( art. 39 de la Constitución Española) del 'favor filii', procurando ante todo el beneficio o interés material y moral de los mismos en orden a su desarrollo personal y a la satisfacción de sus derechos legalmente sancionados, por encima de los legítimos intereses de sus progenitores. Este principio de protección integral y preferente de los hijos menores constituye un criterio teleológico de interpretación normativa expresamente reconocido en los arts. 92, 96, 103, 154 y 159, entre otros, del Código Civil, que debe presidir la aplicación de la ley en esta materia, y aparece proclamado en diversos Convenios y Tratados Internacionales, como La Convención sobre los Derechos del Niño de las Naciones Unidas, de 20 de Noviembre de 1989, ratificada por España el 30 de noviembre de 1990, la Carta Europea de los Derechos del Niño, aprobada por el Parlamento Europeo (Resolución A3-0772/92), o el Convenio Europeo sobre el Ejercicio de los Derechos de los Niños, de 25 de enero de 1996, ratificado el 11 de noviembre de 2014, así como en los arts. 2 y 11.2 a) de la Ley Orgánica 1/1996, de 15 enero 1996 de Protección Jurídica del Menor, modificada por la Ley Orgánica 8/2015, de 22 de julio. También la jurisprudencia ha reconocido el interés superior del menor como criterio fundamental en la resolución de esta clase de conflictos ( SS TS 28 junio 2004, 27 julio 2009, 17 octubre 2013 y 13 febrero 2015). Consecuencia relevante del principio del 'favor filii' en el orden procesal o adjetivo es que las medidas que afectan a los hijos menores de edad, han de ser imperativamente acordadas por el Juez o Tribunal, incluso de oficio y sin necesidad de someterse estrictamente a los principios dispositivo y de rogación, característicos del proceso civil, según se infiere de la expresión 'determinará' que emplea el citado art. 91 del CC.
Respecto a la custodia compartida, debemos señalar que la Sentencia del TC de 17 de octubre de 2012 ha declarado nula por inconstitucional la mención contenida en el artículo 92.8 del CC que establecía la necesidad de informe 'favorable' del Ministerio Fiscal para acordar la medida, de manera que corresponde exclusivamente al Juez o Tribunal verificar si concurren los requisitos legales para aplicar este régimen y valorar si debe o no adoptarse por resultar beneficioso para el menor, sin estar vinculado al informe del Ministerio Fiscal. Por otra parte y pese a la redacción literal del precepto citado, la reciente jurisprudencia ha declarado que no debemos concluir que la custodia compartida constituya una medida excepcional sino que, por el contrario, ha de considerarse normal e incluso deseable, porque permite la efectividad del derecho que los hijos tienen a relacionarse con ambos progenitores en condiciones de igualdad aun en situaciones de crisis, siempre que ello sea posible y en tanto en cuanto lo sea ( SS TS 7 julio 2011, 19 julio 2013, 24 abril 2014 y 14 octubre 2015), quedando imperativamente excluida sólo en los supuestos que contempla el art. 92.7 del CC. Pero, en cualquier caso, constituye un requisito esencial para la adopción de este régimen que medie la petición de al menos uno de los progenitores, de modo que el ejercicio compartido de la guarda y custodia se establecerá siempre que así lo soliciten o acuerden ambos ( art. 92.5 CC) y, en el caso de que lo pida uno de los padres, el Tribunal 'podrá' acordarlo con fundamento en que de esta forma se protege adecuadamente el interés superior del menor ( art. 92.8 CC), teniendo en cuenta, en su caso, el dictamen se especialistas relativo a la idoneidad del modo de ejercicio de la patria potestad y del régimen de custodia ( art. 92.9 CC). Por ello, en los supuestos de discrepancia entre las partes, cabe imponer a los progenitores el ejercicio de la custodia compartida cuando se demuestre que es beneficiosa para el menor ( SS 2 julio 2011, TS 29 abril 2013, 9 septiembre 2015 y 21 diciembre 2016), valorando criterios tales como la práctica anterior de los progenitores en sus relaciones con el menor y sus aptitudes personales; los deseos manifestados por los menores competentes; el número de hijos; el cumplimiento por parte de los progenitores de sus deberes en relación con los hijos y el respeto mutuo en sus relaciones personales; el resultado de los informes exigidos legalmente, y, en definitiva, cualquier otro que permita a los menores una vida adecuada en una convivencia que forzosamente deberá ser más compleja que la que se lleva a cabo cuando los progenitores conviven ( SS TS 8 octubre 2009, 10 marzo 2010, 7 julio 2011, 9 marzo 2012, 29 abril 2013 y 14 octubre 2015). En definitiva, lo que ha de primar es el régimen que en el caso concreto se adapte mejor al superior interés del menor y no al de sus progenitores, al estar concebido el sistema de custodia compartida como una forma de protección del interés de los menores cuando sus progenitores no conviven, que no de premio o castigo al cónyuge por su actitud en el ejercicio de la guarda ( SS TS 11 marzo 2010, 21 febrero 2011, 10 enero 2012 y 29 abril 2013), de modo que lo que se pretende es aproximar este régimen al modelo de convivencia existente antes de la ruptura matrimonial y al tiempo garantizar a los padres la posibilidad de seguir ejerciendo los derechos y obligaciones inherentes a la potestad o responsabilidad parental, participando en igualdad de condiciones en el desarrollo y crecimiento de sus hijos, lo que parece también lo más beneficioso para ellos ( SS TS 2 julio 2014, 9 septiembre 2015, 28 enero 2016 y 17 enero 2018).
II.-En el presente caso, ha quedado plenamente acreditada la idoneidad de los progenitores litigantes para el ejercicio de la patria potestad, ya que, según se desprende del interrogatorio de las partes y del informe psicosocial, es evidente la aptitud o capacidad de ambos para ocuparse de forma responsable del cuidado y educación del hijo común, de siete años de edad, así como para atender sus necesidades físicas, afectivas, cognitivas y sociales, habiendo los dos participado activamente en su crianza, sin que ninguno de ellos tenga problemas que supongan un impedimento relevante para el efectivo desempeño de la custodia y pongan en peligro la persona o el desarrollo integral del menor, el cual mantiene un estrecho vínculo afectivo con sus padres.
Por el contrario, los motivos alegados en el recurso frente a la custodia compartida, como la circunstancia de que los cuidados del hijo común han sido prestados por la madre con mayor dedicación, las malas relaciones que se dicen existentes entre los progenitores, y la distancia de 25 km. existente entre el domicilio del padre y el colegio no constituyen un obstáculo para la adopción de la guarda conjunta, puesto que ambos progenitores pueden atender y cuidar al menor, aun cuando haya convivido más tiempo con la madre, como tampoco puede ser obstáculo la distancia entre el colegio y el domicilio del padre, puesto que dicha distancia ya había que recorrerla los miércoles desde la separación de los progenitores, además que el niño va en autobús al colegio desde el domicilio materno. Y en cuanto a las malas relaciones entre los progenitores, como ha señalado la jurisprudencia la mera discrepancia entre las partes sobre el sistema de guarda o la rutina seguida en el mismo no son causas para la denegación o inaplicación de la custodia compartida ( SS TS 9 septiembre 2015 y 11 febrero 2016). Es más, la juzgadora de instancia, que ha presenciado la declaración de ambos progenitores, ha llegado a la conclusión de que los problemas entre los cónyuges no son obstáculo al establecimiento de una custodia compartida -' As malas relacións, conflitos e incidentes entre o demandante e a súa nai non poden relacionarse directamente coa crianza do menor e cumprimento das súas funcións como pai; máxime cando a vinculación entre menor e pai é moi positiva. De momento, semella que as partes conseguiron que o menor fose alleo aos conflitos, aínda cando se non os atallan poidan ter, nun futuro, consecuencias negativas para o menor, como destaca a psicosocial. Non se aprecia que as malas relacións dos proxenitores teñan entidade ou gravidade como para excluír a réxime da custodia compartida, pois non se aprecian circunstancias que permitan afirmar que a relación entre os pais sexa de tal enfrontamento que imposibilite o diálogo.'
Por todas estas consideraciones y ante la ausencia de cualquier informe técnico que lo contradiga y apoye la pretensión de la actora apelante, pues el informe del Equipo Psicosocial es favorable, precisamente, a la custodia compartida, estimamos que la custodia compartida es el régimen más adecuado y más beneficioso para el interés del menor y para hacer efectivo su derecho a relacionarse con ambos progenitores, en condiciones de igualdad, lo que conduce a la desestimación del motivo de apelación referente al establecimiento de un sistema de custodia compartida.
III.-Sin embargo, entendemos que procede la estimación del recurso de apelación en relación con el establecimiento de una visita intersemanal, los miércoles con pernocta, a favor del progenitor al que no le corresponda la semana, puesto que, además de no haber sido solicitada por ninguna de las partes, no lo consideramos adecuado teniendo en cuenta que el régimen de custodia compartida es por semana, de viernes a viernes.
TERCERO.-No procede hacer especial imposición de las costas de alzada ( art. 398 LEC)
VISTOSlos artículos citados y demás de general y pertinente aplicación,
Fallo
Que, estimando parcialmente el recurso de apelación interpuesto por la representación procesal de DOÑA Loreto, contra la sentencia dictada por el Juzgado de Primera Instancia nº 2 de DIRECCION000, recaída en los autos de Modificación de Medidas nº 307/20, debemos revocar y revocamos la referida resolución en el único sentido de que se suprimen las visitas de los miércoles con pernocta, manteniendo los demás pronunciamientos de la sentencia apelada; sin hacer especial imposición de las costas de apelación.
Así, por esta nuestra Sentencia, lo pronunciamos, mandamos y firmamos.

