Última revisión
06/01/2017
Sentencia Civil Nº 430/2016, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 6, Rec 617/2015 de 28 de Julio de 2016
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 36 min
Orden: Civil
Fecha: 28 de Julio de 2016
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: ALFAYA OCAMPO, JUAN MANUEL
Nº de sentencia: 430/2016
Núm. Cendoj: 36057370062016100419
Núm. Ecli: ES:APPO:2016:1650
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00430/2016
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6 de PONTEVEDRA
N01250
C/LALÍN, NÚM. 4 - PRIMERA PLANTA - VIGO
Tfno.: 986817388-986817389 Fax: 986817387
ML
N.I.G. 36057 42 1 2014 0011353
ROLLO: RPL RECURSO DE APELACION (LECN) 0000617 /2015
Juzgado de procedencia:XDO. PRIMEIRA INSTANCIA N. 14 de VIGO
Procedimiento de origen:PROCEDIMIENTO ORDINARIO 0000586 /2014
Recurrente: C.P. DIRECCION000 NUM000
Procurador: FATIMA PORTABALES BARROS
Abogado: MARIA CRISTINA RODRIGUEZ MARTINEZ
Recurrido: URBANISMO VIGO SA, CASTRO GALICIA SA , Abelardo , Patricia
Procurador: JOSE ANTONIO FANDIÑO CARNERO, JOSE ANTONIO FANDIÑO CARNERO , GISELA ALVAREZ VAZQUEZ , GLORIA QUINTAS RODRIGUEZ
Abogado: MARIO M. CAMPELO GONZALEZ, , CLARA MARIA BEIRO CALVO , DOMINGO ESTARQUE VILA
A Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo,composta polos maxistradosD.JUAN MANUEL ALFAYA OCAMPO, DÑA MAGDALENA FERNANDEZ SOTO e D. EUGENIO FRANCISCO MIGUEZ TABARES ,pronunciou
NO NOME DO REI
a seguinte
SENTENZA NUM. 430/16
En Vigo, vinte e oito de xullo de dous mil dezaseis.
VISTOS en grao de apelación, ante a Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra, os autos do Xuízo Ordinario 586/2014 procedentes do Xulgado de Primeira Instancia núm. 14 de Vigo, ós que correspondeu o rolo 617/2015 nos que aparece como parteapelante-demandanteCOMUNIDAD PROPIETARIOS DIRECCION000 , representada polo/a procurador/a D./D.ª Fátima Portabales Barros e asistida do/da letrado/a D./D. Cristina Rodríguez Martínez e comoparte contra da que se apela e demandados URBANISMO DE VIGO,S.A e CASTRO GALICIA,S.A.,representados polo/a procurador/a D./D.ª José Antonio Fandiño Carnero e asistida do/da letrado/a D./D.ª Mario Martin Campelo e da leetrado D./Dª Anna Vila Saiz respectivamentee Dña Patricia ,representada polo Procurador Dña Gloria Quintas Rodríugez e asistida do letrado D. Domingo Estarque Vilae como apelado-impugnante D. Abelardo ,representado polo procurador Dña Gisela Alvarez Vázquez e asistido do leetrado Dña Clara Beiro Calvo.
É o maxistradorelatorD. JUAN MANUEL ALFAYA OCAMPO, quen expresa o parecer da Sala.
Antecedentes
Primeiro:O Xulgado de 1.ª Instancia Núm. 14 de Vigo, con data do 25/3/2015, ditou unha sentenza coa seguinte parte dispositiva:
'1.- Estimar en parte la demanda interpuesta por la Comunidad de propietarios del DIRECCION000 NUM000 de Vigo frente a Urbanimso Vigo,S.A.,Castro Galicia S.A., don Abelardo y doña Patricia , condenando a los demandados, solidariamente, a:
- Ejecutar las obras de reparación de los daños que afectan a la habitabilidad del edificio señalada en el informe pericial de doña Regina , teniendo en cuenta lo razonado los apartados 67 y 69 de la presente resolución.
- - Abonar a la demandante la cantidad de 11,727,35 euros.
2.- Cada parte abonará las costas causadas a su instancia y una quinta parte de las comunes.
Se aplicarán los intereses procesales previstos en el artículo 576 LEC ·
Contra la presente resolución podrá interponerse recurso de apelación en el plazo de cinco días del que conocorá la Audiencia Provincial ( Secc. 6ª)'.
Con data 6/4/2015 ditouse auto de aclaración coa seguinte parte dispositiva:
'Rectificar la sentencia dictada con fecha de 25 de marzo de 2015 , haciéndose constar en el fallo de la misma el párrafo del tenor literal siguiente:
Contra la presente resolución podrá interponerse recurso de apelación en el plazo de veinte días del que conocerá la Audiencia Provincial (Sección 6ª).
Segundo:Contra a dita sentenza o/a procurador/a D./D.ª Fatíma Portabales Barros, en representación de D./D.ªComunidade Propietarios DIRECCION000 núm. NUM000 de Vigo, presentou un recurso de apelación, que foi admitido en ámbolos efectos, consonte o disposto no artigo 455 da Lei de axuizamento civil (LAC).
Logo de cumpri-los trámites legais, eleváronse as presentes actuacións á Audiencia Provincial de Pontevedra e correspondéronlle por quenda de reparto a esta Sección Sexta con sede en Vigo. Sinálase para a deliberación do presente recurso o día 30/6/2016.
Fundamentos
Primeiro: A sentenza ditada en primeira instancia estima parcialmente a demanda promovida pola Comunidade de Propietarios do edificio número NUM000 da DIRECCION000 de Vigo, e recurre esta resolución a comunidade, solicitando a íntegra estimación da súa pretensión polos motivos que reseñamos seguidamente, analizándose, en primeiro termo, e por razóns sistemáticas, as súas dúas invocacións, fondamente vencelladas entre si de, por unha banda, que exercitou contra a promotora demandada, ao carón da acción de responsabilidade extracontratual por ruina, a acción de responsabilidade contractual, en canto que a promotora foi a vendedora das vivendas; e por outra banda, e conseguintemente, que a acción para esixir responsabilidade polos vicios de mero acabado non estaría prescrita para a promotora, ao non ser aplicable o prazo prescritivo dun ano, que dispón a LOE, senón o prazo xenérico, de quince anos, ex artigo 1964 do código civil , para promover a acción persoal de responsabilidade contractual non suxeita a termo prescritivo específico.
Segundo: A sentenza de instancia relata ata tres escollos que impiden considerar a acción de responsabilidade contractual que se di formulada contra a promotora. Un primeiro, que a demandante 'limítase citar no fundamento xurídico da súa demanda a acción de responsabilidade por incumprimento (a expresión 'encubrimento' empregada é un patente e puro erro material) do contrato de compravenda'. En relación coa anterior afirmación, que 'omite relatar nos feitos da mesma -é dicir, da demanda- os concretos incumprimentos do contrato de compravenda, ou do proxecto de execución, que pretende imputar ao promotor'. E en terceiro lugar, 'que tampouco se concreta petición ningunha de condena por incumprimento contractual polo promotor, diversa das que solicita de maneira xenérica para todos os demandados'. E ante tales impedimentos, que non estaría superados, a sentenza recurrida circunscribe exclusivamente o obxecto litixioso, por razóns de congruencia, ao exame da acción de responsabilidade por vicios construtivos do artigo 17 da LOE . Pois ben, nin compartimos a lectura que o xulgador a quo fai da demanda para reducir a pretensión da demandante a esta última acción, nin consideramos necesario que se concreten os incuprimentos contractuais, se os mesmos coinciden cos viciós construtivos, como ven suceder neste caso, nin, en fin, tampouco se precisan uns pedimentos de condena da promotora, especiais e separados verbo das peticións formuladas contra os demáis demandados.
Terceiro: Fronte ao afirmado pola sentenza recurrida, o exercico da acción por responsabilidade contractual non só menciónase na fundamentación xurídica da demanda, senón tamén no encabezamento e nos feitos da mesma. Concretamente, no encabezamento da demanda fálase explicitamente de 'acción por incumprimento contractual', e no feito quinto de 'e respecto da promotora tamén por incumprimento contractual'. E dende logo, as citas normativas e alusións expresas a esta responsabiliade son reiteradas na fundamentación xurídica da demanda. As frases 'o promotor responde fronte a terceiros adquirintes por responsabilidade contractual polos vicios ou defectos construitivos derivados da venda', 'incumprimento contractual do promotor', 'defectuoso ou irregular incumprimento contractual', ou que 'a promotora-vendedora debe de responder da reparación das deficiencias a título de responsabilidade contractual' son expresivas, inequivocamente, en conxunción co encabezamento da demanda e os seus antecedentes de feito, do exercicio dunha acción dual.
Cuarto: Non apreciamos a falta de concreción dos incumprimentos contractuais, que a sentenza de primeiro grao imputa á demandante. E é que, neste suposto, hai unha exacta coincidencia entre os vicios e os incumprimentos. Ou se estase preferir, os danos que se denuncian, e que relátanse no informe pericial que se achega coa demanda, dan pé igualmente á comunidade actora para efectuar a reclamación polos dous canles, extracontractual e contractual. A demandante non refire outros incumprimentos contractuais diversos dos vicios. E a conformidade exclusiva entre deficiencias e incumprimentos a coleximos por igual de xeito claro do análese da demanda cando nela, despois de aludirse as deficiencias construtivas que se indican, se fala, por exemplo, da acción de incumprimento contractual contra o promotor que vende un edificio 'que sufre vicios ou defectos construtivos', do incumprimento contractual do promotor que ten a obriga de entregar unha vivenda 'sen deficiencias', ou de que resulta incuestionable o deber da promotora-vendedora de responder 'da reparación das deficiencias' a título de responsabilidade contractual.
Certo é que poden existir casos nos que, ademáis de vicios, existan outros incumprimentos non englobables nese concepto (por exemplo, falta de mobiliario ou electrodomésticos que formaban parte da compra, ou vicios tan menores e puntuais que non cheguen integrar o concepto de ruína), e que a denuncia, nestes supostos, require dunha relación pormenorizada deses posibles incumprimentos como vendedor, pero fora destes casos, resulta dabondo con que a propiedade reseñe de xeito global os danos construtivos que aprecie, ao ser os mesmos intrinsecamente expresivos -e non outros feitos- do incumprimento contractual, máxime se estamos falar da responsabilidade da promotora, que é solidaria cos demáis interviñentes no proceso construtivo, e omnicomprensiva de todos os defectos, tanto de dirección como de pura execución ou acabado.
O posicionamento que sostemos aparece avalado pola doutrina xurisprudencial.
A asimilación de vicios e incumprimentos se reflicta nas sentenzas de 24 de maio de 2007 , 11 de abril de 2011 e 24 de maio de 2013 , cando nelas se expresa que a responsabilidade do promotor é autónoma da do construtor 'teniendo en cuenta que al ser el vendedor está ligado a los adquirientes por los correspondientes contratos y como tal asume el deber de entregar las cosas con utilidad, es decir, exentas de vicios constructivos que frustren su utilidad y uso'.
Como expresa a sentenza de 15 de xuño de 2016 'se ha venido planteando la compatibilidad de acciones - artículos 1101 y 1591 CC - a fin de que el promotor responda en todo caso por los vicios o defectos de edificación, incluyendo su responsabilidad por el incumplimiento o cumplimiento defectuoso de la prestación, esto es, de su responsabilidad como agente que interviene en el proceso constructivo y en la comercialización de las viviendas'.
'La sentencia de 2 de febrero de 2012 es muestra de ello al afirmar en el Fundamento de Derecho Segundo que «Esta Sala tiene declarado que la responsabilidad de quienes intervienen en el proceso constructivo que impone el artículo 1591 del Código Civil es compatible con el ejercicio de acciones contractuales cuando, entre demandante y demandados, media contrato, de tal forma que la 'garantía decenal' no impide al comitente dirigirse contra quienes con él contrataron, a fin de exigir el exacto y fiel cumplimiento de lo estipulado, tanto si los vicios o defectos de la construcción alcanzan tal envergadura que pueden ser incluidos en el concepto de ruina, como si suponen deficiencias que conllevan un cumplimiento defectuoso, como de forma expresa se autoriza a partir de la entrada en vigor de la Ley de Ordenación de la Edificación 38/1999, de 5 de noviembre, al regular la responsabilidad civil de los agentes que intervienen en el proceso de la edificación y disponer en su artículo 17.7 que '(sin) perjuicio de sus responsabilidades contractuales, las personas físicas o jurídicas que intervienen en el proceso de la edificación responderán frente a los propietarios y los terceros adquirentes...', admitiendo de forma expresa, la coexistencia de la responsabilidad derivada del contrato o contratos que vinculan a las partes y la que impone la Ley especial ( SSTS 2 de octubre 2003 , 28 de febrero y 21 de octubre de 2011 ).».
Dúas últimas reflexións senta esta sentenza de 15 de xuño de 2016. A primeira, que 'el promotor si es vendedor queda obligado, como tal, en virtud del contrato, a entregar la cosa en condiciones de servir para el uso que se la destina, conforme al mismo'.E a segunda, que 'el compromiso de entregar el inmueble litigioso, con fiel cumplimiento de lo estipulado, afecta a quien oferta la venta del inmueble y no lo construye en la forma convenida, esto es, al promotor, por aplicación de lo dispuesto en el artículo 1101 CC . Como decíamos, ello con independencia de la envergadura de los vicios o defectos de la construcción, cuya graduación puede tener variadas consecuencias en el ejercicio de la acción, pero no deja de ser incumplimiento de la obligación contractual o cumplimiento defectuoso'.
Derradeiramente, e polas mesmas razóns, non resulta preciso que a parte actora formule peticións de condena contra o promotor, específicas e diversas dos pedimentos de condena contra os demáis demandados. Se hai unha coincidencia entre vicios -ou danos na nova nomenclatura legal- e incumprimentos, a petición de condena non precisa loxicamente de discriminación entre uns e outros. E a innecesidade desa distinción faise máis evidente, precisamente, cando se interesa a condena do promotor, xa que este responde sempre, reiteramos, solidariariamente e pola totalidade dos vicios, de calequera clase que sexan. En todo caso, e en derradeiro lugar, a demandante recurrente veu esmiuzar no informe pericial que achega coa demanda, e ao que remítese, os defectos que constituirían os incumprimentos.
Quinto: A consecuencia do razoado, estimando que hai o exercicio, tamén, contra a promotora da edificación dunha acción de responsabilidade contractual, é que non son de aplicación a esa acción individualizada os prazos prescritivos do artigo 17 da LOE , senón o xenérico, de quince anos, do artigo 1964 do código civil , co que non estaría prescrita a acción en reclamación de danos que afecten a elementos de terminación o acabado, de conformidade igualmente coa xurisprudencia sobre esta cuestión da prescrición no exercicio da acción por responsabilidade contractual.
Neste senso, a sentenza do Tribunal Supremo de 15 de xuño de 2016, comentando a de 27 de dicembro de 2013, declara que nesta última resolución 'en la que se recoge que en la propia demanda se distinguió dos clases de acciones ejercitadas, las basadas en la LOE y las de naturaleza contractual. En las pretensiones basadas en la LOE no recayó condena porque respecto de unos defectos había prescrito la acción, y respecto de otros, habían aparecido una vez extinguido el plazo de garantía, pero, sin embargo, si condenó a las demandadas vinculadas con la actora por una relación contractual, ya que en el cumplimiento de las obligaciones asumidas en sus respectivos contratos con la demandante, habían contribuido a causar los perjuicios'.
E por igual, a sentenza de 15 de xuño de 2016 trae a colación a de 7 de xaneiro de 2015 , na que 'se concluye que «en todas las deficiencias descritas se ha apreciado la prescripción..., por lo que sólo el promotor será responsable de su reparación, en tanto que vendedor de los diferentes departamentos frente a los adquirentes de los mismos... al ejercitarse acumuladamente contra la promotora la acción sobre cumplimiento contractual... y la acción por responsabilidad derivada del artículo 17 LOE ».
Sexto: A metodoloxía lévamos agora examinar a normativa da LOE, e doutrina xurisprudencial, sobre os prazos de garantía e de prescrición, e moi especialmente, sobre o dies a quo para o cómputo deste último prazo, dada a postura discrepante que a parte impugnante da sentenza, a representación de D. Abelardo , mantén co esa resolución sobre tal extremo.
Ningunha dúbida existe sobre diferenza conceptual antre os institutos da garantía e prescrición. O primeiro fai referencia á responsabilidade, o segundo, á acción. Ou como proclamamos na sentenza desta Sala de data 5 de maio de 2016 'mientras los plazos del artículo 17 responden a un presupuesto y marco objetivable de responsabilidad (como trasunto de la responsabilidad del 1591 del Código Civil ), los plazos del artículo 18 responden, con independencia, a un presupuesto de accionabilidad para exigir la responsabilidad anteriormente prevista; de forma que previamente observados los defectos o vicios constructivos, dentro del marco establecido por los plazos de garantía y, por tanto, sin la necesidad de integrar la totalidad de dicho plazo, el plazo de dos años para exigir la responsabilidad por los daños materiales dimanantes de los vicios o defectos comenzará a contarse desde el momento en que se produzcan, y como señala acertadamente la sentencia de Primera Instancia, atendida la posibilidad de su ejercicio, esto es, conocida no solo la existencia o consecuencia, sino también la causa de los defectos o vicios observados ( STS de 11 de diciembre de 2012, núm. 728/2012 )'. Pois ben, como a controversia desta alzada xira exclusivamente sobre o dies a quo do prazo prescritivo de dous anos do artigo 18, centramos noso discurso neste punto.
Sétimo: O artigo 18. 1. da LOE dispón que as accións para esixir a responsabilidade prevista no artigo anterior por danos materiais dimanantes dos vicios ou defectos, prescribirán no prazo de dous anos 'a contar desde que se produzan ditos danos', sen prexuizo das accións que puidan subsistir para esixir responsabilidades por incumprimento contractual. E literalidade, claridade e inequivocidade da norma impide outra lectura da mesma que non sexa a de que establece como dies a quo da prescrición o da producción efectiva do dano. E este prazo é independente dos prazos de garantía, correndo camiños diversos. Non resulta necesario -nin se pode- esperar a que transcurran os prazos de garantía -dez, tres ou un ano-, para logo iniciar o prazo de prescrición de dous anos, ou en expresión da sentenza desta Sala de 5 de maio de 2016 , non resulta preciso integrar a totalidade dos prazos de garantía no prazo de prescrición. Pero contrariamente ao sostido polo impugnante, o xulgador a quo non se aparta desas pautas. O único que afirma é: A) Que no suposto de danos plurais , englobables dentro do mesmo concepto -no caso da sentenza, da habitabilidade-, o prazo de prescrición se contará a partir 'do último dos danos que hober aparecido', e se engade, por se algunha dúbida poider quedar, 'que houber aparecido dentro do prazo de garantía'. Ou se estase preferir, a sentenza recurrida establece, correctamente, como dies a quo o último dos danos, e tamén con estricta corrección, que o dano tivo que aparecer dentro dos prazos de garantía. B) Que se un dano non se consuma instantaneamente, senón que vaise agravando ao longo do tempo, o inicio do prazo de prescrición comezará, loxicamente, á terminación do agravamento, pois tan só a partir dese momento o prexudicado estará en condicións de coñecer o alcance do dano e ata as súas posibles causas. C) Finalmente, que se iniciado o dano non instantáneo baixo os prazos de garantía, o mesmo non remata dentro deses prazos, o inicio do cómputo da prescrición non pode estar no día da terminación do respectivo prazo de garantía, senón no día que finalize o agravamento, pois, novamente, tan só a partir da consumación do efecto agravatorio o prexudicado ten un coñecemento acabado de causas e consecuencias para accionar.
O motivo da impugnación da parte non pode prosperare.
Oitavo: Tres consideracións sobre o instituto da prescrición extintiva.
A primeira estriba en que ainda que o artigo 18 da LOE fale dende que se produza o dano, a doutrina científica e dos tribunais tende demorar o dies a quo ata a exteriorización do dano. Como expresamos na sentenza de 5 de maio de 2016 'la dificultad está en precisar cuándo se ha producido un daño en el edificio por vicios constructivos, si es desde que el daño existe o bien desde que se revele o manifieste, momentos que no tienen porqué coincidir. Pues bien, esta Sala, de acuerdo con el criterio mayoritario que viene expresando la jurisprudencia, acoge una interpretación teleológica de la norma, tal se deriva de su Exposición de Motivos donde se recoge 'el compromiso de fijar las garantías suficientes a los usuarios frente a los posibles daños', lo que necesariamente conduce a una actuación protector de ese interés y, por tanto, a entender que el plazo de dos años de prescripción para reclamar judicialmente, se computa desde la exteriorización de los vicios constructivos, o lo que es lo mismo, cuando las consecuencias del defecto se revelan a los usuarios del inmueble, porque sólo a partir de ese momento la acción puede ser ejercitada'. En manifestación da sentenza do Tribunal Supremo de 14 de edcembro de 2015, para que a prescrición comece correr en contra da parte se precisa que o que exercita a acción dispoña dos elementos fácticos e xurídicos idóneos para fundar unha situación de aptitude plena para litigar. E no mesmo senso a sentenza deste Alto Tribunal de 29 de outubro de 2009 refire como momento do cálculo aquel no que se tivo cabal coñecemento do dano e se puido medir a súa trascendencia mediante un pronóstico razoable.
A segunda das advertencias é a de que a prescrición, en canto non obedece a razóns de xustiza senón de oportunidade e seguridade, debe ser obxecto de tratamento ou aplicación restrictiva. Decíamos na mentada sentenza de 5 de maio de 2016 que 'tampoco puede obviarse que, según reiterada doctrina del Tribunal Supremo , al ser la prescripción una institución que no se basa en razones de justicia intrínseca, la misma se configura como una limitación del ejercicio tardío de los derechos en beneficio de la seguridad jurídica, por lo que debe ser objeto de una interpretación restrictiva y el criterio no rigorista alcanza su más genuina expresión en la determinación del día inicial en el que da comienzo el computo del plazo correspondiente de forma que las indeterminaciones o dudas tanto sobre ese día como sobre los medios interruptivos no se resuelva nunca en contra de la parte a cuyo favor juega el derecho reclamado, sino en perjuicio de aquél que alega su extinción, escudándose en la extemporaneidad de la pretensión ( STS 7 de marzo de 1994 , 19 de febrero 1998 , 25 de abril de 2000 , entre otras), de manera que tanto la determinación del dies a quo que marca el plazo legalmente deteniendo como los medios interruptivos, en su caso, del mismo, deben estar presididos por un examen estricto y riguroso. Reiterando el Tribunal Supremo que cuando la cesación o abandono en el ejercicio de los derechos no aparece debidamente acreditada y sí por el contrario lo está el afán o deseo de su mantenimiento o conservación, la estimación de la prescripción extintiva se hace imposible a menos de subvertir sus esencias. También es norma consolidada que para acoger la prescripción ha de tomarse en cuenta no sólo el transcurso del tiempo, sino también el animus del afectado, de tal manera que cuando aparezca clara su voluntad conservativa, suficientemente manifestada, debe entenderse interrumpido el plazo, que ha de contarse a partir del día en que las acciones pudieron ejercitarse'.
A terceira das reflexións que facemos na sentenza de 5 de maio de 2016 alude á imposibilidade de esixir á propiedade o exercicio sucesivo dunha multiplicidade de accións, a medida de que se vaian producindo os danos: 'en el tipo de responsabilidades como la que tratamos se impone evaluar la patología global que presenta la edificación, no individualmente cada uno de los vicios o defectos de construcción existentes, hasta el punto que no es admisible la discriminación singularizada de cada uno de los vicios o defectos que presente el proceso de construcción de un edificio para concluir en que unos constituirían defectos ruinógenos y otros no, sino que se considera que, en patologías constructivas importantes, debe analizarse la situación patológica global en la que han confluido varias y distintas causas, produciendo un daño global que se trasluce en defectos de distinta intensidad que no por ello son dables de ser discriminados'.
Noveno: O dies a quo no suposto de danos continuados.
Como reseña a doutrina xurisprudencial os danos permanentes ou en progresión son os que prodúcense nun momento determinado, pero persiste ao longo do tempo coa posibilidade, incluso, de agravarse por factores xa de todo alleos á acción ou omisión do demandado, mentres que os danos continuados son de producción sucesiva e ininterrumpida ata a producción do definitivo resultado ( sentenzas de 14 de xuño de 2011 e 14 de decembro de 2015 ). En expresión da sentenza de 12 de decembro de 1980 , os danos permanentes son os orixinados pola subsistencia no seu efecto dun acto instantáneo.
Pois ben, a xurisprudencia retrasa o comezo do prazo de prescrición, nos supostos de danos continuados ou de producción sucesiva ou ininterrumpida, ata a producción do definitivo resultado, ainda que matice que isto é así cando non resulte posible fraccionar en etapas diferentes ou feitos diferenciados a serie proseguida ( sentenzas de 12-12-1980 , 19 de setembro de 1986 , 14 de xuño de 2011 e 14 de decembro de 2015 . E advirte xuizosamente a sentenza de 15 de marzo de 1993 , 'no resultao siempre fácil determinar en la práctica cuándo se produce o ha producido ese 'definitivo resultado' que, en relación con el concepto de daños continuados, se nos ofrece como algo vivo, latente y conectado precisamente a la causa originadora y determinante de los mismos, que subsiste y se mantiene'. En definitiva, e en manifestación da sentenza de 7 de abril de 2003 'el plazo de prescripción no comienza hasta el momento que se conozcan de modo definitivo los efectos del quebranto producido, es entonces cuando el interesado estará en condiciones de ejercitar la acción, valorando el alcance del efectivo y total daño producido, ello es así por cuanto una característica de los daños continuados es su agravación con el tiempo, no sólo por la falta de reparación, sino porque al producirse distintos daños de forma sucesiva, los efectos se agravan'. Ou como decía esta Sala da Audiencia Provincial de Pontevedra na sentenza de 2 de marzo de 2016 ' no podemos contar los dos años del art. 18 de la LOE , sino desde la fecha en que se supone han cesado los daños, pues es el momento en que el perjudicado está en condiciones de conocer el daño en toda su extensión y determinar el alcance de su reclamación. Es el momento en que el daño puede considerarse ya consumado y estabilizado'.
Décimo: Interrupción dos prazos de prescrición.
Indiscutido que a certificacion de final de obra é de data 21 de maio de 2008 (visado o 27), e indiscutidos igualmente os actos conciliatorios de 21 de maio e 3 de xullo de 2012, a cuestión que se prantexa é a de se entre aquelas datas e estas houbo reclamacións con efectos interruptivos, cuestión que faise merecente dunha resposta afirmativa, á luz das diversas probas que existen na lite. Efectivamente: A) Son numerosísimos os correos electrónicos iniciados no mes de novembro de 2009, e que continuaron nos anos 2010, 2011 e 2012, así como as cartas, os burofaxes e os partes de incidencia e de asistencia, durante eses catro anos, nos que a propiedade puña de relevo as diversas deficiencias construtivas que se estaban observar, solicitándose as respectivas solucións reparadoras (en esencia, folios 184 a 282 do tomo I). B) Dentro dese contexto múltiplo de defectos e denuncias destaca a carta de data 1 de xullo de 2010, selada pola promotora, carta na que a Comunidade de Propietarios fai unha relación de ata vinte e oito vivendas necesarias da subsanación de defectos (folio 183 do tomo I). C) Destacamos igualmente o documento asinado pola promotora, a construtora e a Comunidade de Propietarios, de data 4 de marzo de 2011, no que en alusión á petición formulada por aquelas dúas primeiras a esta última, de data 24 de febreiro de 2011, a comunidade autoriza á realización dunha revisión e selado das fachadas do inmoble, en palmaria referencia á existencia de vicios, ao pedimento da comunidade para que se reparasen e, en fin, á asunción da construtora e promotora das correspondentes responsabilidades. D) A propia demandada, Castro Galicia, S. A. achega coa contestación á demanda un 'listado de deficiencias', de data 1 de febreiro de 2010 (folios 169 e seguintes do tomo IV). E) As declaracións das testemuñas, D. Carlos Daniel , administrador da comunidade, e D. Balbino , empregado da demandada Castro Galicia, S. A., confirman as reclamacións. F) As comunicacións que obran aos folios 254, 256, 259 e 263 e 268 do tomo I avalan definitivamente un estado permanente de defectos construtivos neses catro anos, que foron obxecto de conversas entre a comunidade e a promotora e construtora, e de requerimentos daquela a estas, co designio final do seu arranxamento, situación que resulta incompatíbel coa interrupción da prescrición extintiva.
Por todo o reseñado, ningún prazo está prescrito, procedendo entón acoller o motivo do recurso da parte demandante, e rexeitar o recurso que neste punto formula o Arquitecto Superior demandado.
Décimo Primeiro: Proba pericial sobre os defectos construtivos.
A sentenza de primeira instancia, entrando na cerna propiamente dita do asunto, se inclina pola pericial rendida pola perito, Dona Regina , achegado pola actora, fronte aos informes periciais prestados a instancia da demandante por D. Laureano , e polos peritos D. Simón , D. Germán e D. Dimas , a proposta dos demandados. E combate esa apreciación probatoria a comunidade demandante, a través do pertinente motivo de recurso, estimando que debe darse preferencia ao seu ditame.
A Sala rexeita o motivo do recurso, compartindo o posicionamento do xuiz a quo.
Dispoñendo todos os técnicos de titulación dabondo para emitir informe, no transo de ter que decidirmos por unha ou outra pericia (ou por varias, segundo cada extremo da pericia), cómpre atender a determinados parámetros, ora de condición obxectiva, ora de natureza subxectiva, como acertadamente lembra a sentenza apelada. Dentro destes últimos, temos que atender a que non exista relación entre o perito e contendentes que contamine o informe. E verbo dos presupostos de orde obxectiva, ao carón da titulación, adquire especial relevo o discurso. A solidez argumentativa, as explicacións de ciencia, a fundamentación, a solidez ou a coherencia son datos esenciais a observar na toma de postura por parte do órgano xudicial. Pois ben, estas coordenadas lévanmos dar maior credibilidade, e conseguinte preferencia, ao ditame da perito, Dona Regina , fronte ao do perito, D. Laureano .
En efecto, o informe escrito de D. Laureano presenta importantes anomalías e baleiros que non puideron salvarse durante o acto do xuizo: A) Non ubica concretamente nin describe polo miudo os vicios que di observar nas distintas vivendas do inmoble, véndose así obrigados, tanto os litigantes como o tribunal, a facer unha especie de acto de fe. B) Valora os danos para cada vivenda por un importe exactamente coincidente, o que non é asumible pois non resulta creible unha coincidencia total e absoluta de desperfectos. C) Propugna para a cuberta do edificio unha solución reparadora, de substitución total da mesma, cando resulta patente -e así se colixe dos restantes ditames- que, dado que a cuberta presenta unha construcción no medio -os trasteiros-, esta impide naturalmente que as humidades se extendan máis aló da correspondente zona da cuberta. A valoración, por ese capítulo concreto é, conseguintemente, exaxerada, por innecesaria, extralimitación valorativa que atopamos, non só nese apartado, senón noutros, como o de andamiaxe, que igualmente non aparece precisa, segundo a restante pericial, ou ata valorando partidas - a grifería, por exemplo- que non constan reclamadas. D) Fronte aos esforzos dos letrados dos litigantes - e tamén do xuiz-, non se poido superar a fragmentación, os silencios, as contestacións reticentes e as incoherencias do perito. Estamos ante un informe farragoso, e en moitos puntos inintelixible, ou en feliz expresión da propia letrada da demandante, 'o informe resulta difícil de manexar'. Sucede como se a excesiva extensión e condición complicada, intrincada ou enrevesada do informe fagocitara -permítase a expresión- ao propio perito.
Contrariamente, a pericia rendida por Dona Regina aparece adornada cunha ampla e ilustrativa reportaxe fotográfica, que expresa as deficiencias de cada vivenda -agás das que non puido examinar por imponderable non achacables a ela-. Estamos ante unha pericia rigurosa e detallada na relación dos danos e na situación dos mesmos en cada elemento, común ou privativo, do edificio. Fai as oportunas medicións e valoracións, loxicamente distinas en atención aos danos efectivamente apreciados. E, en fin, o seu discurso é sólido, fundado, sen fisuras e, polo tanto, creible. Derradeiramente, os reproches que a parte recurrente fáille á perito, especialmente sobre o recoñecemento do inmoble e a extracción de fotografias, coa antelación que se indica, non lanzan sobre a pericia ningunha escuridade nin representan ningún obstáculo sobre a solvencia do informe. A perito recoñece que ao carón de dúas visitas iniciais, do ano 2012, efectuou ata outras cinco nos anos 2013 e 2014 (folio 42 do tomoV).
Décimo Segundo:Rexeitada a descalificación xenérica que a comunidade demandante fai do informe pericial prestado pola Sra. Regina , analizamos seguidamente, ainda que sexa de xeito somero, aquelas partidas concretas dese ditame sobre as que a recurrente discrepa.
En primeiro lugar, e sen necesidade de máis comentarios, rexeitamos a pretensión referida ao arranxamento completo da cuberta. Se as humidades produxéronse soamente nas vivendas situadas nunha zona da cuberta, e as restantes partes das mesma están separadas pola edificación destinada a trasteiros, é razoable concluir que os danos non trascenderon a outras vivendas, máis alá das da parte afectada. Por se algunhas dúbidas poider quedar -que non quedan-, as mesmas esvaécense cando no propio feito terceiro da demanda proclámase que 'algunhas das vivendas ' (tan só) presentaban problemas de humidades proviñentes da fachada e da cuberta da edificación (folio 8).
En segundo termo, o concepto de 'mal funcionamento da calefacción' non pode outorgarse polas seguintes razóns: A) Porque ainda que se fai unha alusión - mínima- a este capítulo nos feitos, logo non se formula ningunha petición concreta. O pedimento de agora, co recurso é, ademais de inconcreta, novidosa. B) O informe pericial achegado coa demanda garda silencio sobre este punto. C) Non se proba que o sistema de caldeiras atmosféricas estiver fora da normativa ao tempo da edificación. D) Non se demostra en absoluto, igualmente, o defecto de funcionamento, nin que houber reclamación neste senso polo titular dalgunha vivenda.
En terceiro lugar, nin se acredita que o capítulo de varanda estiver incluido no contrato de obra, nin que este elemento fora de colocación obrigada.
En cuarto lugar, e verbo das obras de reparación das fisuraas da fachada xa reseñamos que optamos pola solución proposta pola perito, Dona Regina .
E igual postura adoptamos, en quinto lugar, respecto das fisuras e humidades das vivendas NUM001 e NUM001 .
O sexto motivo de discrepancia da comunidade recurrente versa sobre os danos no solo (tarima e rodapé), a apreciar nas vivendas NUM002 , NUM001 , NUM003 , NUM004 , NUM001 e NUM005 . A apelante reproba á perito, Dona Regina , que omita no seu informe os danos afectantes a ese elemento das vivendas. Pero o reproche non se axusta á realidade, pois o ditame inclúe determinados desperfectos, ainda que considere que son parte deles de escasa entidade. E prevé determinadas operacións reparadoras. Para a vivenda NUM002 , cambio de rodapé e colocación de pezas de tarima. Para a vivenda NUM006 , substitución de parte da tarima no salón e no pasillo. E para as vivendas NUM003 , NUM004 , NUM001 e NUM005 , substitución, igualmente, de parte da tarima do salón (seis metros cadrados).
Décimo Terceira:A xeito de recapitulación, e en referencia exclusiva ao recurso de apelación formulado pola comunidade demandante, se declara a responsabilidade da promotora demandada por todos os danos apreciados polo informe pericial rendido pola perito, Dona Regina , con independencia da natureza dos mesmos, condenándose a mentada demandada a reparar igualmente os danos de mera terminación ou acabado.
Décimo Cuarto:O Arquitecto Superior demandado, ademáis de discrepar sobre o posicionamento da sentenza de primeira instancia sobre a prescrición - discrepancia que xa analizamos e resolvimos negativamente-, estima, en segundo termo, que non resulta responsable dos danos observados.
O motivo da apelación debe desestimarse igualmente. E é que, por unhas banda, existe unha causa das patoloxías imputable especificamente ao apelante. E por outra, observamos unha importante inconcreción causal nas pericias, que leva por igual e necesariamente a responsabilizar ao mesmo fronte á propiedade. Todo iso vencellado coa xeralidade e exteriorización dos danos, facilmente detectables por quen ten as tarefas profesionais de dirección, vixiancia e control das obras, dando as ordes oportunas para bondade final da edificación, avalada pola correspondente certificación final de obra.
Como proclama a sentenza do Tribunal Supremo, citada pola sentenza impugnada, 'ha dicho la sentencia de esta Sala de 22 de diciembre de 2.006 : 'La función de superior dirección que corresponde al arquitecto implica según la jurisprudencia la obligación de vigilar que la obra se desarrolla con arreglo al proyecto y esta función de vigilancia incluye la de fiscalizar la adecuada ejecución de la obra, también en cuanto a los materiales empleados y a su correcta colocación, responsabilidad de la que únicamente puede eximirse haciendo constar en el libro de órdenes aquellos defectos que suponen una separación respecto del proyecto elaborado y justificando haber ordenado y fiscalizado su corrección; 'En efecto, según reiteradamente declara la jurisprudencia, corresponde al arquitecto, encargado de la obra por imperativo legal, la superior dirección de la misma y el deber de vigilar su ejecución de acuerdo con lo proyectado, y está obligado a dejar constancia en el libro de órdenes de las que haya impartido, tanto al constructor como a los demás técnicos intervinientes, que están sujetos a su estricto cumplimiento, de suerte que no basta con reflejar la irregularidades que aprecie sino que ha de comprobar su rectificación o subsanación antes de emitir la certificación final aprobatoria de la obra, único medio de garantizar que los dueños o posteriores adquirentes no resulten sorprendidos o defraudados en sus derechos contractuales (entre otras, SSTS de 16 de marzo de 1.984 , 5 de junio de 1.986 , 9 de marzo de 1.988 , 7 de noviembre de 1.989 , 19 de noviembre de 1.996 , 29 de diciembre de 1.998 , 3 de abril de 2.000 , 25 de octubre de 2.004 , 26 de mayo y 10 de octubre de 2.005 ). Esta doctrina aparece ratificada por la jurisprudencia más reciente. Las SSTS de 5 de abril , 24 de mayo y 24 de julio de 2.006 , por ejemplo, la reproducen; 'Según las STS de 15 de noviembre de 2.005 , que sigue la doctrina sentada en la de 24 de febrero de 1.997, el cometido profesional del arquitecto director de una obra no queda reducido a la confección del proyecto, sino que comprende también inspeccionar y controlar si la ejecución de la obra se ajusta o no a él y, en caso contrario, dar las oportunas órdenes de corrección. No son, concluye la sentencia, imputables al arquitecto los defectos de ejecución o los incumplimientos que no exceden de simples imperfecciones. Sí lo son, según la STS de 29 de diciembre de 1.998 y 5 de abril de 2.001 , por culpa in vigilando [en vigilancia], las deficiencias en labor constructiva fácilmente perceptibles'.
A sentenza de 13 de outubro de 1994 di que 'al no tratarse de simples imperfecciones, sino de vicios que afectan a los elementos esenciales de la construcción, de los mismos no se puede exonerar al arquitecto en su condición de responsable creador del edificio'. Ou en expresión da sentenza de 19 de novembro de 1996 'corresponde al arquitecto, encargado de la obra por imperativo legal, la superior dirección de la misma y el deber de vigilar su ejecución de acuerdo con lo proyectado (...), no bastando con hacer constar las irregularidades que aprecie, sino que debe comprobar su rectificación o subsanación antes de emitir la certificación final aprobatoria'. O Arquitecto Superior 'responde de los vicios de la dirección, es decir, cuando no se vigila que lo construido sea traducción fáctica de lo proyectado (...), y los defectos del caso son objetivos, obedecen a una falta de control sobre la obra, y su origen se debe a una negligencia en la labor profesional' ( STS de 18 de octubre 1996 ). O Arquitecto 'responde por culpa 'in vigilando' de las deficiencias fácilmente perceptibles' ( STS de 29 de diciembre de 1998 ). E no mesmo senso, a sentenza de 14 de decembro de 2006 reseña que 'la doctrina jurisprudencial antes expresada conduce, en este caso, a la responsabilidad de los arquitectos -cuya misión cabe determinarla de la unidad de la obra, de sus atribuciones en cuanto a las funciones de los arquitectos técnicos, de su facultad de dar órdenes e instrucciones al constructor, bien de forma directa o a través de los arquitectos técnicos, y todo lo requerido para la solución de problemas encaminados al adecuado desarrollo del concepto arquitectónico-, por la defectuosa dirección y vigilancia de la obra, que son temas no ajenos a sus actividades, sino pertenecientes a su cometido profesional'.
Pois ben, e en primeiro lugar, se analizamos as diversas pericias que obran na lite coleximos que, ou gardan silencio sobre a etioloxía das patoloxías, centrándose na súa descripción e valoración, ou fan afrmacións causais tan xenéricas e sen concreción de danos e orixes, que conducen necesariamente a unha declaración de responsabilidade indiscriminada e solidaria de todos os interviñentes no proceso construtivo, incluido o hoxe impugnante.
Semellan, sen embargo, e en segundo lugar, ser contextes os informes periciais en dúas causas como propicidoras dos danos, a flexibilidade da extrutura, ou os movimentos extruturais, e a substitución das vigas de canto, tal como estaban proxectadas, por vigas planas. O cambio de sistema, ou foi consentido polo Arquitecto Superior ou, alomenos, debeu ser advertido por el nas súas preceptivas funcións de vixiancia, dando entón as ordes oportunas en sentido contrario.
En último termo, a repetividade das patoloxías, e a súa manifestación externa (as fotografías son elocuentes), as facían facilmente detectables por calquera persoa lega, e especialmente por un técnico como o recurrente, encargado da dirección da obra, que ningunha advertencia fixo constar no Libro de Ordes sobre os diversos danos que se ían observando, e reseñando os respectivos remedios, nunha expresión máis dun abandono inxustificado e xeralizado dos seus deberes.
Décimo Quinta:A estimación do recurso da demandante conduce a non facermos unha especial declaración sobre as custas procesuais desta alzada. E o rexeitamento da impugnación do Arquitecto Superior conleva imporlle as custas desta segunda instancia, orixinadas pola súa impugnación. (Artigos 394 e 398 da L. A. C.).
Por todo o exposto, e pola autoridade que a este Tribunal lle outorgan a Constitución e o pobo español,
Fallo
Que rexeitando a impugnación da sentenza ditada polo Xulgado de Primeira Instancia nº 14 de Vigo o día 25 de marzo de 2015 promovida polo demandado D. Abelardo , e acollendo o recurso de apelación formulado pola demandante COMUNIDAD DE PROPIETARIOS DIRECCION000 , NUM000 DE VIGO, contra devandita resolución, condenamos á promotora demandada, Urbanismos Vigo, S. A., a realizar todas as obras de terminación e acabado que se reseñan no informe pericial rendido pola perito, Dona Regina . Confírmase a sentenza recurrida nas súas demáis pronuncias. Impoñemos ao demandado impugnante as custas procesuais derivadas da impugnación. E non facemos unha especial declaración sobre as custas orixinadas polo recurso da parte demandante.
Esta é a nosa sentenza, que asinamos, e que se redacta en galego consonte o establecido no art. 3.2 e 3 da Constitución española ; no art. 5.1 , 2 e 3 do Estatuto de autonomía para Galicia, aprobado pola Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril ; e nos arts. 1 , 2 , 6.3 , e 7.2 e 3 da Lei 3/1983 , do 15 de xuño, da Comunidade Autónoma de Galicia, de normalización lingüística.
Notifíqueselles ás partes a presente resolución.
MODO DE IMPUGNACIÓN: Contra a presente sentenza cabe interpoñer recurso de casación por tratarse dun proceso que presenta interese casacional, sobre a base do establecido no art.º 477 da LEC , debendo interpoñer dentro dos vinte días seguintes á súa notificación na forma establecida no art.º 479 da LEC . Asímesmo cabe interpoñer recurso extraordinario por Infracción Procesual sobre a base do establecido no art.º 468 da LAC, debendo interponer dentro dos vinte días seguintes a súa notificación na forma establecido no artº 479 da LAC.
Devólvanselle os autos orixinais ó xulgado do que proceden, cun testemuño desta sentenza para o seu coñecemento e cumprimento.
