Última revisión
12/02/2009
Sentencia Civil Nº 60/2009, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 6, Rec 3300/2007 de 12 de Febrero de 2009
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 14 min
Orden: Civil
Fecha: 12 de Febrero de 2009
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: ALFAYA OCAMPO, JUAN MANUEL
Nº de sentencia: 60/2009
Núm. Cendoj: 36057370062009100034
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6
PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00060/2009
AUDIENCIA PROVINCIAL
SECCIÓN SEXTA
SEDE EN VIGO
CIVIL
Rolo: 3300/07
Procedemento de orixe: ORDINARIO 954/06
Órgano de procedencia: 1ª INSTANCIA Nº 2 DE VIGO
A Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo, composta polos maxistrados D. Jaime Carrera Ibarzábal, D. Juan Manuel Alfaya Ocampo e Dª Magdalena Fernández Soto pronunciou
NO NOME DO REI
a seguinte
SENTENZA Nº 60/09
Vigo, doce de febreiro de dous mil nove.
VISTOS en grao de apelación, ante a Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra, os autos do xuízo Ordinario 954/06 procedentes do Xulgado de 1ª
Instancia Núm. 2 de Vigo ós que correspondeu o rolo 3300/07, nos que aparece como parte apelante-demandante Dª Guillerma representada
polo/a procurador/a D./D.ª JOSE V. GIL TRÁNCHEZ e asistida do/da letrado/a D./D.ª JUAN C. RUIZ-DANA GOICOA e como parte contra da que se apela e
demandado SANTA LUCÍA S.A. DE SEGUROS representada polo/a procurador/a D./D.ª JOSE FCO. VAQUERO ALONSO e asistida do/da letrado/a D./D.ª
CRISTÓBAL LUQUE SORIANO. É o maxistrado relator D. Juan Manuel Alfaya Ocampo, quen expresa o parecer da Sala.
Antecedentes
Primeiro: O Xulgado de 1.ª Instancia Núm. 2 de Vigo, con data do 31 de maio de 2007, ditou unha sentenza coa seguinte parte dispositiva:
"Que debo desestimar y desestimo la demanda de juicio ordinario interpuesta por el Procurador de los Tribunales en nombre y representación de Dña Guillerma , absolviendo a la demandada de los pedimentos que les afectaban, con imposición de las costas a la actora."
Segundo: Contra a dita sentenza o/a procurador/a D./D.ª José V. Gil Tránchez, en representación de D./D.ª Guillerma , presentou un recurso de apelación, que foi admitido en ámbolos efectos, consonte o disposto no artigo 455 da Lei de axuizamento civil (LAC).
Logo de cumpri-los trámites legais, eleváronse as presentes actuacións á Audiencia Provincial de Pontevedra e correspondéronlle por quenda de reparto a esta Sección Sexta con sede en Vigo. Sinálase para a deliberación do presente recurso o día seis de febreiro de dous mil nove.
Terceiro: Na tramitación desta instancia cumpríronse tódalas prescricións e termos legais.
Fundamentos
Primeiro: A actora reclama da compañía de seguros demandada unha indemnización de danos e prexuizos padecidos por mor dunha caida que sufriu nunha vivenda, cuxo propietario tiña concertado un seguro multifogar con aquela, que comprendía a responsabilidade civil do asegurado. Admite a demandada a realidade da caída, que a mesma ten lugar na terraza -cuberta e acristalada- da vivenda, así como que a demandante esvarou ao estar mollado ou húmedo o chan. Finalmente, recoñece igualmente a aseguradora a alternativa fáctica ofrecida pola actora sobre a orixe do estado esvaradío do solo, ora polos ouriños dos cans que había na terraza, ora pola auga utilizada polo dono para baldeala e limpar eses ouriños. De tal xeito que a tese exculpatoria da compañía de seguros baséase real e exclusivamente en consideracións de orde puramente xurídica, ao non haber, na sua tese, ningunha actuación culposa do seu asegurado, dado que a demandante coñecía a vivenda, e a existencia deses cachorros -aos que quiso ver precisamente ao acceder á terraza-, sendo entón un feito normal e previsíbel a existencia daqueles líquidos.
Segundo: Centrada entón a controversia en se existiu ou non culpa por parte do asegurado ex artº 1.902 do Código Civil , temos que facer referencia á doctrina xurisprudencial que interpreta e aplica este precepto, partindo da relatividade propia de cada suposto, dada a multiplicidade de casos e actividades da vida humana na que pode manifestarse esa responsabilidade extracontractual, e sempre partindo -claro é- de que o contexto no que movémonos (por decilo de xeito moi resumido, visita a unha vivenda por razóns de amizade, e na que existen na terraza varios cans), non é en absoluto xerador de ningún tipo de risco significado e, conseguintemente, non poden establecerse presuncións de culpa contra do demandado, nin acudirse aos outros mecanismos tendentes a invertila carga da proba ou obxetivizala responsabilidade.
Neste senso, di a s. do T. S. de data 22-2-2007 que "la jurisprudencia no ha llegado al extremo de erigir el riesgo como criterio de responsabilidad con fundamento en el art. 1902 del Código civil (SSTS 6 de septiembre de 2005 17 de junio de 2003, 10 de diciembre de 2002, 6 de abril de 2000 y, entre las más recientes, 10 de junio de 2006 y 11 de septiembre de 2006). Es procedente prescindir de una supuesta objetivación de la responsabilidad civil que no se adecua a los principios que informan su regulación positiva. La jurisprudencia no ha aceptado una inversión de la carga de la prueba, que en realidad envuelve una aplicación del principio de la proximidad o facilidad probatoria o una inducción basada en la evidencia, más que en supuestos de riesgos extraordinarios, daño desproporcionado o falta de colaboración del causante del daño cuando está especialmente obligado a facilitar la explicación del daño por sus circunstancias profesionales o de otra índole (STS de 2 marzo de 2006). Es un criterio de imputación del daño al que lo padece la asunción de los riesgos generales de la vida (STS 21 de octubre de 2005 y 5 de enero de 2006), de los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar (SSTS de 11 de noviembre de 2005 y 2 de marzo de 2006) o de los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida (STS 17 de julio de 2003). En los supuestos en que la causa que provoca el daño no supone un riesgo extraordinario no procede una inversión de la carga de la prueba respecto de la culpabilidad en la producción de los daños ocasionados".
Baixando ao terreo da concreción, a s. de 31-10-2.006 proclama que "en relación con caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal o acaecidas en establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, muchas sentencias de esta Sala han declarado la existencia de responsabilidad de la comunidad de propietarios o de los titulares del negocio cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles. Pueden citarse, en esta línea, las SSTS 21 de noviembre de 1997 (caída por carencia de pasamanos en una escalera); 2 de octubre de 1997 (caída en una discoteca sin personal de seguridad); 10 de diciembre de 2004 (caída en las escaleras de un gimnasio que no se encontraba en condiciones adecuadas); 26 de mayo de 2004 (caída en unos aseos que no habían sido limpiados de un vómito en el suelo); 31 de marzo de 2003 y 20 de junio de 2003 (caída en una zona recién fregada de una cafetería que no se había delimitado debidamente) y STS 12 de febrero de 2002 (caída durante un banquete de bodas por la insuficiente protección de un desnivel considerable".
Contrariamente, e coa mesma casuística, a sentenza ante citada, de 22-2-2007, establece que non pode apreciarse responsabilidade nos casos "en los cuales la caída se debe a la distracción del perjudicado o se explica en el marco de los riesgos generales de la vida por tratarse de un obstáculo que se encuentra. Así, SSTS 28 de abril de 1997, 14 de noviembre de 1997, 30 de marzo de 2006 (caída en restaurante de un cliente que cayó al suelo cuando se dirigía a los aseos por escalón que debía ser conocido por la víctima); 2 de marzo de 2006 (caída de una persona que tropezó con una manguera de los servicios municipales de limpieza que no suponía un riesgo extraordinario y era manejada por operarios con prendas identificables); 17 de junio de 2003 (daño en la mano por la puerta giratoria de un hotel que no podía calificarse de elemento agravatorio del riesgo); 6 de febrero de 2003, 16 de febrero de 2003, 12 de febrero de 2003, 10 de diciembre de 2002 (caídas en la escalera de un centro comercial, en las escaleras de un hotel, en el terreno anejo a una obra y en una discoteca, respectivamente); 30 de octubre de 2002 (caída de la víctima sin causa aparente en un local); 25 de julio de 2002 (caída en una discoteca sin haberse probado la existencia de un hueco peligroso); 6 de junio de 2002, 13 de marzo de 2002, 26 de julio de 2001, 17 de mayo de 2001, 7 de mayo de 2001 (caídas sin prueba de la culpa o negligencia de los respectivos demandados); y 31 de octubre de 2006 (caída en exposición de muebles por tropiezo con escalón de separación de nivel perfectamente visible)".
A mesma sentenza, de 22-2-2007, exime de responsabilidade á parte demandada, no suposto de caida da actora, ao tropezar con un xoguete que estaba no pasillo, sen iluminación, da vivenda coa seguinte argumentación: "la conducta de la demandante, recibida por el marido demandado a la entrada de la casa pero encaminándose en seguida por su cuenta hacia la cocina para ver a la esposa codemandada, revela un importante grado de proximidad o especial confianza con sus anfitriones que hace inexigible en éstos una diligencia tan extrema que les obligara a encender el tramo intermedio o en ángulo del pasillo, además del inicial y el final que sí estaban iluminados, y a haber reiterado de este tramo cualquier juguete por pequeño que fuera, pues nunca llegan a describirse mínimamente las características del juguete en cuestión salvo que tenía ruedas".
Por último, traemos a colación a s. de 17-7-2007, que citamos literalmente, ao igual que as anteriores, pola sua importancia, e que fai as seguintes consideracións de utilidade:
"1ª.- Como señala la sentencia de 31 de octubre de 2006 (recurso nº 5379/99), ( LA LEY. 2028/2006 ) seguida por la de 22 de febrero de 2007 (recurso nº 3278/99), ( LA LEY. 10991/2007 ) con cita en ambas de otras muchas sentencias de esta Sala, la jurisprudencia nunca ha llegado al extremo de erigir el riesgo en fuente única de la responsabilidad regulada en el art. 1902 CC , pues éste exige inequívocamente la intervención de culpa o negligencia en el sujeto cuya acción u omisión cause el daño.
2ª.- Como también indican ambas sentencias con cita de otras anteriores, han de excluirse del ámbito del art. 1902 CC los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar, el riesgo general de la vida o los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida.
3ª.- Al examinar esas dos sentencias la jurisprudencia de esta Sala sobre responsabilidad por daños a consecuencia de caídas en edificios en régimen de propiedad horizontal o acaecidas en establecimientos comerciales, de hostelería o de ocio, la conclusión es que para declarar tal responsabilidad ha de concurrir necesariamente una culpa o negligencia identificable, que no se dará cuando por distracción del perjudicado éste tropiece con un obstáculo que se encuentre dentro de la normalidad.
4ª.- En los trabajos preparatorios de los "Principios de derecho europeo de la responsabilidad civil", actualmente en curso, se define el "Estándar de conducta exigible" como "el de una persona razonable que se halle en las mismas circunstancias, y depende, en particular, de la naturaleza y el valor del interés protegido de que se trate, de la peligrosidad de la actividad, de la pericia exigible a la persona que la lleva a cabo, de la previsibilidad del daño, de la relación de proximidad o de especial confianza entre las personas implicadas, así como de la disponibilidad y del coste de las medidas de precaución y de los métodos alternativos" (artículo 4: 102. -1-).
5ª.- Tales criterios pueden tomarse como referencia para integrar la lacónica formulación del art. 1902 CC y completar el valor integrador generalmente aceptado de otros preceptos del propio Código encuadrados en el capítulo relativo a la naturaleza y efectos de las obligaciones, como el art. 1104 cuando alude tanto a la "diligencia que exija la naturaleza de la obligación y corresponda a las circunstancias de las personas, del tiempo y del lugar" como a "la que correspondería a un buen padre de familia" para, así, configurar un modelo de conducta diligente válido para la mayoría de los casos.
6ª.- En el ámbito doméstico son fácilmente imaginables acciones u omisiones culposas o negligentes de los anfitriones para con sus invitados, como por ejemplo servir una comida sin haberse preocupado de que esté en buenas condiciones o no haber reparado antes de la visita defectos del material aislante de los cables eléctricos exteriores o a la vista. Pero ello no significa que absolutamente todas las situaciones hipotéticamente peligrosas sean merecedoras de imputación objetiva si el peligro es remoto y aquellas entran dentro de la normalidad de un hogar.
7ª.- La contemplación del caso fortuito en el art. 1105 C.C . configurándolo como suceso que no hubiera podido preverse, significa que no toda desgracia determina necesariamente que alguien deba responder de ella porque, como se señalaba al principio, la vida comporta riesgos por sí misma".
Terceiro: Pois ben, partindo das anteriores consideracións estimamos que non cabe imputar ningunha actuación neglixente ó demandado, propietario da vivenda, nin exixirlle entón responsabilidade ningunha nin, por conseguinte, tampouco á compañía de seguros demandada, pola caida da actora na terraza da vivenda ao estalo solo esvaradío (polos ouriños, ou pola auga para limpalos), pois esta última accedeu á mesma co obxetivo, premeditado, único, e por propia niciativa, tal como admite a actora, e confirma a testemuña, por ela proposta, e propietario da vivenda, de velos canciños que alí estaban, estancia dos cans na terraza que facía previsíbel, como ordinario ou normal, que os mesmos faceran nela as suas necesidades, coa consecuencia, doadamente deducibel para toda persoa, de que o solo do habitáculo tiña que presentarse mollado ou húmedo, e, en definitiva, escorregadizo, debendo entón a visitante adoptalas medidas, tan elementais como oportunas, de prestala debida atención a ese desfavorábel estado do chan, ante a mais que probable existencia do consabidos ouriños ou excrementos. Ou por decilo doutro xeito, estamos ante a asunción pola vítima dun risco por ser imaxinábel, previsible e evitable, utilizando as prevencións adecuadas ás circunstancias do caso, e por ofrecela natureza dos chamados riscos ordinarios ou xerais da vida, consonte ao aforismo "id quod plerumque accidit", ou o que sucede normalmente, e producido, en último termo, nun contexto persoal, de confianza e amizade, entre anfitrión e demandante, e nunha coxuntura espacial e circunstancial, sobradamente coñecida pola actora, e hoxe recorrente, de lugar privado ou sen acceso xeralizado de público, e coa permanencia nel daqueles cativos animais, que lóxica e inevitablemente depositan os seus ouriños e excrementos no chan, ao que non se pon ningunha tacha de falta intrínseca de adherencia, carecendo entón de base fáctica e de fundamento á imputación dalgunha actividade neglixente ao anfitrión, que non pode facerse máis extensiva ou laxa polo feito do aseguramento.
Cuarto: As dúbidas de feito, e especialmente xurídicas que se nos presentaron condúcennos a non facermos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das duas instancias ( artºs. 394 e 398 da L. A. C .).
Por todo o exposto, e pola autoridade que a este Tribunal lle outorgan a Constitución e o pobo español,
Fallo
Que rexeitámolo recurso de apelación formulado por Dª Guillerma contra da sentenza ditada polo Xulgado de Primeira Instancia nº 2 de Vigo o día 31 de maio de 2007, sen facermos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das duas instancias.
Esta é a nosa sentenza, que asinamos, e que se redacta en galego consonte o establecido no art. 3.2 e 3 da Constitución española; no art. 5.1, 2 e 3 do Estatuto de autonomía para Galicia, aprobado pola Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril; e nos arts. 1, 2, 6.3, e 7.2 e 3 da Lei 3/1983, do 15 de xuño, da Comunidade Autónoma de Galicia, de normalización lingüística .
Notifíqueselles ás partes a presente resolución, facéndolles saber que contra ela non cabe recurso ordinario ningún.
Devólvanselle os autos orixinais ó xulgado do que proceden, cun testemuño desta sentenza para o seu coñecemento e cumprimento.
PUBLICACIÓN: En la misma fecha fue leída y publicada la anterior resolución por el Ilmo. Sr/a. Magistrado que la dictó, celebrando Audiencia Pública. Doy fe.
DILIGENCIA: Seguidamente se procede a cumplimentar la notificación de la anterior resolución. Doy fe.
