Última revisión
10/12/2010
Sentencia Civil Nº 905/2010, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 6, Rec 3073/2009 de 10 de Diciembre de 2010
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 18 min
Orden: Civil
Fecha: 10 de Diciembre de 2010
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: ALFAYA OCAMPO, JUAN MANUEL
Nº de sentencia: 905/2010
Núm. Cendoj: 36057370062010100786
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6
PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00905/2010
CIVIL
Rolo: 3073/2009
Procedemento de orixe: Ordinario 1092/07
Órgano de procedencia: Instancia núm. 3 de Vigo
A Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo, composta polos maxistrados D. JULIO PICATOSTE BOBILLO, PRESIDENTE, D. JUAN MANUEL ALFAYA OCAMPO Y D. EUGENIO FRANCISCO MIGUEZ TABARES pronunciou
NO NOME DO REI
a seguinte
SENTENZA Nº 905/2010
Vigo, dez de decembro de dous mil dez
VISTOS en grao de apelación, ante a Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra, os autos do xuízo Ordinario 1092/07 procedentes do Xulgado de 1ª Instancia Núm. 3 de Vigo ós que correspondeu o rolo 3073/09, nos que aparece como parte
apelante- demandados COMUNIDAD DE PROPIETARIOS C/ DIRECCION000 , NUM000 Y AXA SEGUROS GENERALES representados
polo/a procurador/a D./D.ª Ricardo Estévez Cernadas e asistida do/da letrado/a D./D.ª Manuel Silveira Solla e como parte contra
da que se apela e demandante Zaira representada polo/a procurador/a D./D.ª María José
Lorenzo Zarandona e asistida do/da letrado/a D./D.ª Ignacio Espinosa Vieites. É o maxistrado relator D. JUAN MANUEL ALFAYA OCAMPO, quen expresa o parecer da Sala.
Antecedentes
Primeiro: O Xulgado de 1.ª Instancia Núm. 3 de Vigo de Vigo, con data do 6/11/200/, ditou unha sentenza coa seguinte parte dispositiva:
"Que estimando parcialmente la demanda interpuesta por la Procuradora Dña María José Lorenzo Zarandona en nombre y representación de doña Zaira que actúa en nombre y representación de su hijo menor don Florian , debo condenar y condeno a la Comunidad de Propietarios del número NUM000 de la DIRECCION000 y a la entidad aseguradora AXA GESTION DE SEGUROS Y REASEGUROS SA a que indemnicen de forma y manera solidaria a don Florian en la cantidad de 48.456,87 EUR, cantidad que habrá de ser incrementada respecto de la compañia aseguradora en los intereses a que hace referencia el artículo 20 de la Ley del Contrato de Seguro y que se devengarán desde la fecha del siniestro y hasta su completo pago. Todo ello sin hacer especial pronunciamiento en materia de costas."
Segundo: Contra a dita sentenza o/a procurador/a D./D.ª Ricardo Estévez Cernandas, en representación de D./D.ª Comunidad de Propietarios DIRECCION000 y Axa Seguros Generales, presentou un recurso de apelación, que foi admitido en ámbolos efectos, consonte o disposto no artigo 455 da Lei de axuizamento civil (LAC ).
Logo de cumpri-los trámites legais, eleváronse as presentes actuacións á Audiencia Provincial de Pontevedra e correspondéronlle por quenda de reparto a esta Sección Sexta con sede en Vigo. Sinálase para a deliberación do presente recurso o día 11/11/2010.
Terceiro: Na tramitación desta instancia cumpríronse tódalas prescricións e termos legai
Fundamentos
Primeiro: A primeira invocación da parte demandada, reproducindo á da primeira instancia, refírese á prescripción extintiva, invocación que non apreciamos, como non o fixo o xulgador a quo, con unha argumentación que compartimos plenamente, e á que nos remitimos entón. Abundando simplemente nela diremos que como o dies a quo para o cómputo do prazo dun ano comenza a correr desde a sanidade do lesionado, cuestión xurídica pacificamente axeptada, en realidade, polos contedentes, o unico problema que se suscita é cando se acadou esa sanidade, problema que aparece plena e definitivamente resolto a través dos informes e aclaracións realizadas polo Dr. Pedro , que asistiu cicurxicamente ao menor, e levou o seguimento puntual da sua doenza. En efecto, este Dr., nun relato, como poucos, cheo de solidez, detalle, explicacións científicas, coherencia e, en defintiva, de total fiabilidade e convicción, pospón a data de curación inicial á outra posterior que sinala con basamento nun feito: o diagnóstico inicial errado, ante a revelación posterior de restos -vivos- de raices nas uñas, que ao medrar causaron as infeccións que retardaron a curación. E partindo desa última data de sanidade a acción non estaría prescrita.
Segundo.- O día 30 de marzo de 2006 a demandante, Zaira , en compañía do seu fillo, Florian , á sazón de cinco anos e seis meses de idade, dirixiuse ao domicilio da avoa deste último, no edificio ubicado no nº NUM000 da DIRECCION000 desta cidade de Vigo, e atopándose a porta aberta pero en faxe de pechamento pois instantes antes acababa de entrar unha terceira persoa, o menor, co propósito de impedir o peche, correu hacia a mesma e meteu a man entre a porta e o marco, e continuando a porta a súa marcha por mor do mecanismo automático de peche hidráulico de que dispuña, rematou por coller e aplastar a man do menor, que sofríu amputación parcial da última falanxe dos dedos terceiro e cuarto da man dereita. A porta, de madeira e cristal, instalárase no mes de xullo do ano 2005 en substitución da anterior, máis liviá que aquela. A nova porta posúe unha barra horizontal metálica a xeito de tirador (en esencia, fotografías ao folio 49). A demandante dirixe a acción de responsabilidade ex artº 1902 do código civil contra a Comunidade de Propietarios do inmoble (e compañía aseguradora) con fundamento (por expresalo de xeito resumido) nun defecto de funcionamento da porta ao pechar de xeito anormalmente brusco e violento.
Terceiro.- Centrada entón a controversia en se existiu ou non culpa por parte da comunidade de conformidade con aquel precepto, temos que facer referencia á doutrina xurisprudencial que o interpreta e aplica, partindo da relatividade propia de cada suposto, dada a multiplicidade de casos e actividades da vida humana na que pode manifestarse a responsabilidade extracontractual, e sempre partindo -claro é- de que o contexto no que movémonos (en síntese, peche automatizado da porta dun inmoble que constitúe a morada do popietarios das vivendas en réxime de propiedade horizontal), non é en absoluto xerador de ningún tipo de risco significado e, conseguintemente, non poden establecerse presuncións de culpa contra do demandado, nin acodirse aos outros mecanismos tendentes a invertir a carga da proba ou a obxectivizar a responsabilidade a debate .
Di a sentenza do T. S. de data 22-2-2007 que "la jurisprudencia no ha llegado al extremo de erigir el riesgo como criterio de responsabilidad con fundamento en el art. 1902 del Código civil ( SSTS 6 de septiembre de 2005 17 de junio de 2003, 10 de diciembre de 2002, 6 de abril de 2000 y, entre las más recientes, 10 de junio de 2006 y 11 de septiembre de 2006 ).., es procedente prescindir de una supuesta objetivación de la responsabilidad civil que no se adecua a los principios que informan su regulación positiva... la jurisprudencia no ha aceptado una inversión de la carga de la prueba". Engadindo que o prexudicado ten que asumir entón "...los riesgos generales de la vida ( STS 21 de octubre de 2005 y 5 de enero de 2006 ), de los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar ( SSTS de 11 de noviembre de 2005 y 2 de marzo de 2006 ) o de los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida ( STS 17 de julio de 2003 )". Para rematar afirmando naquela primeira resolcuión que "en los supuestos en que la causa que provoca el daño no supone un riesgo extraordinario no procede una inversión de la carga de la prueba respecto de la culpabilidad en la producción de los daños ocasionados".
Por outra banda, baixando ao terreo da concreción -e con relación aos supostos, non exactanmente coincidentes co litixioso, de caídas en edificios en réxime de propiedade horizontal ou acaecidas en establecimento comerciais-, a sentenza de 31-10-2.006 senta a responsabilidade "cuando es posible identificar un criterio de responsabilidad en el titular del mismo, por omisión de medidas de vigilancia, mantenimiento, señalización, cuidado o precaución que debían considerarse exigibles".
Traemos agora a colación a sentenza de 17-7-2007 , da que salientamos as seguintes declaracións: A) "La jurisprudencia nunca ha llegado al extremo de erigir el riesgo en fuente única de la responsabilidad regulada en el art. 1902 CC , pues éste exige inequívocamente la intervención de culpa o negligencia en el sujeto cuya acción u omisión cause el daño". B) "Han de excluirse del ámbito del art. 1902 CC los pequeños riesgos que la vida obliga a soportar, el riesgo general de la vida o los riesgos no cualificados, pues riesgos hay en todas las actividades de la vida". C) "En los trabajos preparatorios de los "Principios de derecho europeo de la responsabilidad civil", actualmente en curso, se define el "Estándar de conducta exigible" como "el de una persona razonable que se halle en las mismas circunstancias, y depende, en particular, de la naturaleza y el valor del interés protegido de que se trate, de la peligrosidad de la actividad, de la pericia exigible a la persona que la lleva a cabo, de la previsibilidad del daño, de la relación de proximidad o de especial confianza entre las personas implicadas, así como de la disponibilidad y del coste de las medidas de precaución y de los métodos alternativos" ( artículo 4: 102 . -1-)". D) "Tales criterios pueden tomarse como referencia para integrar la lacónica formulación del art. 1902 CC y completar el valor integrador generalmente aceptado de otros preceptos del propio Código encuadrados en el capítulo relativo a la naturaleza y efectos de las obligaciones, como el art. 1104 cuando alude tanto a la "diligencia que exija la naturaleza de la obligación y corresponda a las circunstancias de las personas, del tiempo y del lugar" como a "la que correspondería a un buen padre de familia" para, así, configurar un modelo de conducta diligente válido para la mayoría de los casos". E) "La contemplación del caso fortuito en el art. 1105 CC , configurándolo como suceso que no hubiera podido preverse, significa que no toda desgracia determina necesariamente que alguien deba responder de ella porque, como se señalaba al principio, la vida comporta riesgos por sí misma".
Citamos, finalmente, dúas sentenza que gardan, nos supostos que contemplan, unha certa analoxía co examinado -son os máis semellantes que atopamos-.
A sentenza de 5-7-2001 trata do suposto da morte dunha menor ao ficar atrapada pola porta do garaxe dun edificio. Dela salientamos: A) "Que el mero funcionamiento de un aparato-máquina por parte de su propiedad no es suficiente para aplicar la teoría del riesgo objetivo atrayente de responsabilidad por la vía del art. 1902 CC , pues, para ello se precisa la concurrencia ineludible de los cuatro presupuestos aquilianos de acción, culpa, daño y nexo causal, inexistentes en el caso de autos". B) "Que si se defiende, ya dentro de la responsabilidad por riesgo, postulada en el recurso, la pretensión de que el resultado dañoso a consecuencia del uso del mecanismo o aparato propiedad de la recurrida Comunidad, tiene que abocar en la procedencia del resarcimiento, por los niveles afines a los de la responsabilidad económica, empresarial o la de aquel agente que, por su propio interés, pone en funcionamiento un instrumento o máquina del que, a sus resultas, produce el daño, acogiéndose así los viejos apotegmas del ubi emolumentum ibi onus o, cuius commoda eius incommoda, ha de precisarse la siguiente distinción: 1) Dichas reglas y dicha responsabilidad objetiva sí pueden explicarse cuando el designio de esa actividad económica instaura o crea una actividad tendente a una finalidad de agiotaje o especulación, con todo el aparato de intendencia correspondiente --medios técnicos, humanos, sociales, en fin-- pues, entonces, parece indiscutible que, ese mecanismo productor per se, provoca un riesgo que, si se consuma, debe reducir con la consiguiente responsabilidad el lucro pretendido, salvo, claro es, en los contados casos en los que sea el damnificado el exclusivo causante/culpable.
2) Mas cuando, como en autos, el mecanismo puesto en uso por la Comunidad de Propietarios --aplicable el supuesto a otros análogos-- es la existencia de una puerta de acceso al garaje para satisfacer las necesidades de sus usuarios, no es posible apreciar la responsabilidad de esa propiedad por sucesos como el enjuiciado". C) "Que la desgracia del accidente acaecido, en caso alguno puede atribuirse a una Comunidad de Propietarios, cuyos miembros demandados estaban, por completo, al margen de la desdichada e imprevisible conducta de la fallecida. Entenderlo de otra forma sería tanto como imputar responsabilidad a todo propietario de algo --mueble o inmueble-- por el daño sufrido por quien lo use o disfrute sin control alguno".
Por último, a sentenza de 17-6-2003 parte do caso das lesións e secuelas padecidas por un cliente dun establecimento hoteleiro ao quedarlle atrapada a man nunha porta xiratoria. E esta resolución fai fincapé, para desestimar a demanda, na falta de proba das circunstancias concretas que rodearon ao suceso e, en definitiva, do nexo causal, carga probatoria que incumbe á parte actora. Neste senso, sinala que "es preciso que, en cada caso concreto, el acto que se presenta como antecedente o causa del resultado, tenga virtualidad suficiente como para que del mismo se derive, como consecuencia necesaria, el efecto lesivo producido, no siendo suficiente la existencia de simples conjeturas o datos fácticos que, por mera coincidencia, induzcan a pensar en una simple interrelación de acontecimientos, resultando preciso la existencia de la prueba relativa al nexo entre la conducta del agente y la producción de daño, de tal forma que la culpabilidad se haga patente y que obligue a la reparación solicitada. Y esta necesidad de una cumplida justificación no puede quedar desvirtuada por la simple aplicación de la teoría del riesgo, pues «el cómo y el porqué se produjo el accidente», constituyen elementos indispensables en el examen de la causa eficiente del evento dañoso ( ss. de 25-2-92 y 27-10-90 )".
Cuarto.- Partindo das anteriores consideracións estimamos que debe rexeitarse a demanda, ao non resultar probada actuación neglixente ningunha da Comunidade de Propietarios demandada como causa do triste suceso.
A principal e decisiva cuestión que se nos presenta é a relativa ao incorrecto funcionamento da porta, que a parte demandante concreta, e por reseñar a frase literal por ela empregada na súa demanda, en que "a porta do portal estaba defectuosa con anterioridade ao suceso, no senso de que adolecía dun exceso de tensión no muelle e no brazo, o que facía que ao pechare o fixera con grande brusquedade no seu treito final". Semella entón que o reproche refírese á violencia e velocidade da porta nesa faxe derradeira. Pois ben, revisadas esmiuzada e detidamente as diversas probanzas existentes nos autos non alcanzamos esa conclusión.
En primeiro termo, botamos de menos unha pericia sobre as características específicas (peso, composición, condicións de seguridade, remates...) e funcionamento da porta, e as súas posibles anomalías, como desencadeantes do accidente. Contrariamente, o único informe que obra na causa se aporta pola parte demandada, e ese informe non apoia, precisamente, a tese sustentada pola demandante. Voltaremos sobre ese ditame. A ausencia desta probanza non parece explicábel pois semella que sería útil para determinar sobre a bondade ou non da porta e do seu sistema de peche e, en definitiva, para a resolución da controversia. E esa carencia probatoria tan só é imputábel á actora, a quen corresponde, segundo o relatado, o onus probandi do feito danoso.
En segundo lugar, a parte demandante basea o seu relato -case unicamente- nas declaracións testemuñais. Máis esta probanza, polo seu caracter limitado, e á vez que contradictorio, non é bastante. Examinamos estes instrumenos de proba.
Tres testemuñas, Teodora , Aurelia e Bernardino , servirían de soporte á versión da demandante. Aquela primeira asevera como, en efecto, a porta pechaba fortemente ou con brusquedade ao final, así como que ese defecto solucionouse inmediatamente despois do accidente. Pero esas manifestacións vense empañadas por outras da mesma testemuña, como cando afirma que o accidente foi pouco tempo despois da colocación da porta ("en seguida" ou "sobre un mes máis ou menos" di), dado que a nova porta instalouse realmente sobre oito meses antes. Pódese entón entender que a irregularidade que proclama a refire, non á epoca do sinistro, en marzo de 2006, senón a pouco tempo despois do cambio da porta, entón sobre xullo de 2005, dado que inmediatamente despois de instalada houbo, efectivamente, anomalías ou desaxustes, inmediatamente arranxados, tal como coleximos, en fin, doutras declaracións testemuñais. En definitiva, devandita testemuña, a quen nunca lle gostou esa porta, segundo as súas propias manifestacións, podía estar padecer un erro de datas en canto ás anomalías e reparacións que refire.
As outras dúas testemuñas, Sres. Bernardino e Aurelia , coinciden en esencia co anterior, pero as declaracións daquel primeiro deben tomarse con cautela e reserva ao ser tío do menor accidentedo e non morador do edificio.
As tres testemuñas se contradín frontalmente con outras dúas, os Sres. Mariano e Severino , Presidentes da Comunidade de Propietarios ao tempo do accidente, e inmediatamente despois del, respectivamente. En efecto, estas testemuñas fan alusión a unha anomalía contraria, precisamente, (a porta ou non pechaba ou pechaba moi pouco, se ven decir), acaecida ao tempo do cambio da porta en xullo de 2005, e que se solucionou aos poucos días co cambio do brazo ou do muelle. E son contextes en que despois do sinistro non se levou a cabo ningunha reparación nin axuste. En definitiva, as versións dunhas e doutras testemuñas son irreconciliables, e non atopamos razóns de peso para atribuir maior verosimilitude a unha ca outra.
En terceiro lugar, e se o dito non fora suficiente -que entendemosque o é- para dar por indemostrada a tese da demandante, existen, derradeiramente, outras dúas testemuñas que desdín por igual esa tese, os Sres. Adolfo e Damaso . E sen descoñecer as circunstancias neles concorrentes, no primeiro, de ser o representante legal da empresa que subsituíu a porta, e no segundo, a súa condición de perito para a compañía aseguradora demandada, e que o seu labor inspeccionador e informador foi entón posterior ao sinistro, ambos veñen coincidir na regularidade da porta e do seu funcionamente, referindo ademáis o Sr. Adolfo que se substituiu o brazo do mecnismo do peche sobre dous ou tres meses despois de colocala -en xullo de 2005, reiteramos- porque, segundo as súas manifestacións, as veces non pechaba ben ou non pechaba con moita forza, sen que desde tales datas fora chamado algunha vez máis.
E non queremos rematar, en cuarto lugar, o discurso argumental sen facer mención: A) Do feito de que non hai constancia certa ningunha de que houbera queixas sobre o anormal funcionamento da porta de lite por parte dalgún propietario do edificio, que se levara ás correspondentes Xuntas de Propietarios, ou aos Presidentes da comunidade, feito negado por estes últimos nas súas declaracións como testemuñas. B) Que a porta tiña unha barra horizontal que servía para manipulala, sen necesidade entón de ter que introducir a man entre ela e o marco para impedir que pechara. C) A xeito de recapitulación, que ante a concorrencia desta última circunstancia, faise totalmente imprevisible -e ata inimaxinable- que lonxe de recorrir a tirar da barra, ou, en ultimo extremo, da porta mesma, se meta a man entre ela e o marco, como "acto de bloqueo" -simplemente-, como describe a demandante no seu escrito de demanda.
Quinto.- As dúbidas xurídicas, e especialmnte de feito, que se nos presentaron lévannos a non facermos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das dúas instancias ( artºs. 394 e 398 da L. A. C . ).
Por todo o exposto, e pola autoridade que a este Tribunal lle outorgan a Constitución e o pobo español,
Fallo
Que con estimación do recurso de apelación formulado pola Comunidade de Propietarios c/ DIRECCION000 , NUM000 e Axa Seguros Generales, representadas polo procurador D. Ricardo Estévez Cernadas contra a sentenza ditada polo Xulgado de Primeira Instancia núm. 3 de Vigo o día 6/11/2008 , rexeitamos a demanda reitora deste preito. Non facemos unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das dúas instancias.
Esta é a nosa sentenza, que asinamos, e que se redacta en galego consonte o establecido no art. 3.2 e 3 da Constitución española ; no art. 5.1, 2 e 3 do Estatuto de autonomía para Galicia, aprobado pola Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril ; e nos arts. 1, 2, 6.3, e 7.2 e 3 da Lei 3/1983, do 15 de xuño, da Comunidade Autónoma de Galicia , de normalización lingüística.
Notifíqueselles ás partes a presente resolución, facéndolles saber que contra ela non cabe recurso ordinario ningún.
Devólvanselle os autos orixinais ó xulgado do que proceden, cun testemuño desta sentenza para o seu coñecemento e cumprimento.
PUBLICACIÓN: En la misma fecha fue leída y publicada la anterior resolución por el Ilmo. Sr/a. Magistrado que la dictó, celebrando Audiencia Pública. Doy fe.
