Última revisión
17/09/2017
Sentencia CIVIL Nº 78/2020, Audiencia Provincial de Pontevedra, Sección 6, Rec 670/2019 de 20 de Febrero de 2020
GPT Iberley IA
Copiloto jurídico
Relacionados:
Tiempo de lectura: 15 min
Orden: Civil
Fecha: 20 de Febrero de 2020
Tribunal: AP - Pontevedra
Ponente: ALFAYA OCAMPO, JUAN MANUEL
Nº de sentencia: 78/2020
Núm. Cendoj: 36057370062020100078
Núm. Ecli: ES:APPO:2020:311
Núm. Roj: SAP PO 311:2020
Encabezamiento
AUD.PROVINCIAL SECCION N. 6
PONTEVEDRA
SENTENCIA: 00078/2020
Modelo: N10250
C/LALÍN, NÚM. 4 - PRIMERA PLANTA - VIGO
Teléfono:986817388-986817389 Fax:986817387
Correo electrónico:
Equipo/usuario: AV
N.I.G.36057 42 1 2018 0012234
ROLLO: RPL RECURSO DE APELACION (LECN) 0000670 /2019
Juzgado de procedencia:XDO. PRIMEIRA INSTANCIA N. 1 de VIGO
Procedimiento de origen:ORD PROCEDIMIENTO ORDINARIO 0000757 /2018
Recurrente: C.P. TRAVESIA000 NUM000- NUM001- NUM002 DE VIGO
Procurador: JOSE VICENTE GIL TRANCHEZ
Abogado: JOSE MANUEL CID CID
Recurrido: SAREB SA, RIPARIA, S.L.
A Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra con sede en Vigo,composta polos maxistrados don Jaime Carrera Ibarzabal, don Juan Manuel Alfaya Ocampo e don José Ferrer González,pronunciou
NO NOME DO REI
a seguinte
SENTENZA Nº 78/20
Vigo, vinte de febreiro de dous mil vinte.
VISTOS en grao de apelación, ante a Sección Sexta da Audiencia Provincial de Pontevedra, os autos do xuízo Ordinario 757/18 procedentes do Xulgado de 1ª Instancia Núm. 1 de Vigo ós que correspondeu o rolo 670/19, nos que aparece como parte apelante e demandante Comunidad de propietarios TRAVESIA000 NUM000- NUM001- NUM002 de Vigo, representada polo/a procurador/a don Jose Vicente Gil Tranchez e asistida do/da letrado/a Jose Manuel Cid Cid,e como parte contra da que se apela e demandada Riparia S.L., Sociedad de Gestion de Activos procedentes de la Reestructuración Bancaria S.A. (SAREB) en situación de rebeldía procesual.
É o maxistrado relatordon JUAN MANUEL ALFAYA OCAMPO, quen expresa o parecer da Sala.
Antecedentes
Primeiro:O Xulgado de 1.ª Instancia Núm. 1 de Vigo, con data do 26 de xuño de 2019, ditou unha sentenza coa seguinte parte dispositiva:
'Estimando totalmente la demanda promovida por la representación de Comunidad de Propietarios del edificio nº NUM000- NUM001- NUM002 de TRAVESIA000 contra Riparia S.L., debo condenar y condeno a la citada demandada al abono de la cantidad de 6.015'14 euros; y al pago de las costas procesales derivadas de la acción contra ella entablada. 5 Desestimando totalmente la demanda promovida por la representación de Comunidad de Propietarios del edificio nº NUM000- NUM001- NUM002 de TRAVESIA000 contra Sociedad de Gestión de Activos Procedentes de la Reestructuración Bancaria S.A., debo absolver y absuelvo a la citada demandada de las pretensiones contra ella sostenidas; sin hacer expresa imposición de las costas procesales derivadas de tal acción. Desestimando totalmente la demanda promovida por la representación de Comunidad de Propietarios del edificio nº NUM000- NUM001- NUM002 de TRAVESIA000 contra Sociedad de Gestión de Activos Procedentes de la Reestructuración Bancaria S.A., debo absolver y absuelvo a la citada demandada de las pretensiones contra ella sostenidas; sin hacer expresa imposición de las costas procesales derivadas de tal acción.
Desestimando totalmente la demanda promovida por la representación de Comunidad de Propietarios del edificio nº NUM000- NUM001- NUM002 de TRAVESIA000 contra Sociedad de Gestión de Activos Procedentes de la Reestructuración Bancaria S.A., debo absolver y absuelvo a la citada demandada de las pretensiones contra ella sostenidas; sin hacer expresa imposición de las costas procesales derivadas de tal acción.
Notifíquese a las partes. '
Segundo:Contra a dita sentenza o/a procurador/a don José Vicente Gil Tranchez, en representación de Comunidad de Propietarios TRAVESIA000 NUM000- NUM001- NUM002 de Vigo, presentou un recurso de apelación, que foi admitido en ámbolos efectos, consonte o disposto no artigo 455 da Lei de axuizamento civil (LAC).
Logo de cumpri-los trámites legais, eleváronse as presentes actuacións á Audiencia Provincial de Pontevedra e correspondéronlle por quenda de reparto a esta Sección Sexta con sede en Vigo. Sinálase para a deliberación do presente recurso o día 6 de febreiro de 2020.
Terceiro:Na tramitación desta instancia cumpríronse tódalas prescricións e termos legais.
Fundamentos
Primeiro: O día 9 de outubro de 2018 a Comunidade de Propietarios TRAVESIA000 NUM000- NUM001- NUM002 formula demanda de xuizo ordinario, acumulando dúas accións. A primeira, que exercita contra a demandada Riparia, S. L., comuneira e propietaria duns locais, garaxes e vivendas do inmoble, reclamándolle as cuotas comunitarias impagadas entre novembro de 2015 e setembro de 2018. E a segunda, contra o SAREB, acredor hipotecario, que ten garantido o seu crédito mediante hipoteca constituida sobre aqueles bens, solicitando que se declare que aquel crédito, que ostenta fronte á entidade impagadora, sexa declarado preferente -pola parte vencida da anualidade en curso e polas tres anualidades anteriores- sobre o crédito hipotecario. Os demandados non compareceron e foron declarados en rebeldía. A sentenza ditada en primeira instancia estima a primeira des pretensións, e rexeita en cambio a segunda, recurrindo esta última decisión a parte demandante.
Segundo: Dous son os argumentos que a sentenza de instancia reseña para desestimar a petición de declaración de crédito preferencial. O primeiro, que ao non haber proceso de execución pendente (a promover polo acredor hipotecario), carece realmente a comunidade demandante de interese de que se declare ese dereito de preferencia, pronuncia declarativa que non cabe realizar, engádese, dun crédito en abstracto. E o segundo, e citamos literalmente 'en atención ao lapso temporal das cotas que segundo a norma ostentan esa preferencia (parte vencida da anualidade en curso e os tres anos anteriores), que exixe cuestionarse se é a interposición da demanda declarativa a que determina temporalmente cal é a anualidade en curso e as tres anteriores, ou ten que esperarse ao momento de obter a satisfacción do crédito mediante a realización do ben para determinar se o crédito cumpre con ese requisito'. O argumentario complétase coa referencia ao proceso anterior, habido entre as mesmas partes, e no que declarouse igualmente o dereito de preferencia da comunidade fronte ao SAREB, neste caso para o cobro das cotas devengadas entre maio de 2014 e outubro de 2015 (xuizo verbal 799/20156, Vigo 6). E o discurso péchase, en fin, coa afirmación de que se atendemos ás dúas pretensións de preferencia, esta comprendería un período de tempo superior ao reseñado como máximo pola norma, o que non sería xuridicamente viable.
Terceiro: Cómpre realizar unha serie de reflexións sobre esta materia, da posibilidade dunha Comunidade de Propietarios -ou doutro acredor en xeral-, de instar unha declaración de preferencia crediticia ao marxe dun proceso de execución xa iniciado por outro acredor, ou se preferimos, fora do instrumento procesual da terzaría de mellor dereito.
A postura positiva se segue de xeito contexte por esta Sala nas sentenzas de 12 de maio de 2003 e 18 de xaneiro e 3 de maio de 2018. Tamén polas sentenzas da Sección 1ª desta Audiencia Provincial, de 15 de febreiro de 2000 e 22 de setembro de 2016.
A liña desas resolucións é a de conceder lexitimación activa e pasiva á Comunidade de Propietarios e á demandada, acredora hipotecaria, respectivamente, para exercitar e soportar a acción de declaración de preferencia do crédito daquela primeira.
En apoio desa tese citábamos a Resolución da Dirección Xeral dos Rexistros e do Notariado de 15 de xaneiro de 1997, a cuxo teor '... por la demanda en cuestión, no sólo se pretende una declaración judicial sobre la existencia, cuantía y exigibilidad de la deuda declarada...), sino, además, la declaración de que dicho crédito goza de la afección real a que se refiere el art. 9,5 LPH , es obvio que en este aspecto la relación jurídica procesal se está entablando con los titulares de esas cargas ya registrada al tiempo de la anotación de la demanda, que se verán postergada si efectivamente recae la declaración pedida, y, en consecuencia y con la corrección apuntada, también contra estos titulares deberá dirigirse la demanda...'.
E igualmente a Resolución de 26 de decembro 1999, que establece que 'es obvio que la declaración de la afección real preferente, establecida en el artículo 9.5 de la Ley de Propiedad Horizontal, en cuanto puede afectar a los titulares de aquellas cargas ya registradas que se verán postergados si efectivamente recae la declaración pretendida, requiere para su efectividad frente a ellos que hayan sido parte en la relación jurídico procesal a través de la extensión a los mismos de la demanda. El principio constitucional de la tutela judicial efectiva ( art. 24 CE ), y la relatividad de la cosa juzgada ( art. 1252 CC ), impiden oponer a un tercero la declaración de preferencia de una carga real, por más que establecida por la Ley, sin que el mismo haya tenido la posibilidad de excepcionarla, sea por razón del plazo a que corresponde la deuda, el origen de las partidas o conceptos que la han integrado, o cualquier otra causa. Sólo así puede lograr aquella preferencia su constancia registral pues así lo exige, además, el principio de tracto sucesivo ( art. 20 LH ) y con ella los efectos consiguientes: de un lado, que llegada su ejecución puedan cancelarse todas aquellas otras cargas frente a las que ha sido declarada preferente además de la necesaria observancia para ello de las reglas sobre comunicación a sus titulares de tal ejecución para que puedan hacer valer sus derechos: pago y subrogación en el crédito, intervención en el avalúo y subasta, etc. ( art. 126 y 131 LH ); y de otro, que de ultimarse antes la ejecución de alguna de esas cargas postergadas, la correspondiente adjudicación se produzca con subsistencia de la afección declarada preferente frente a ellas'. Concluye la mentada resolución estableciendo que 'lo que no puede pretenderse es la constatación registral de la preferencia cuando resulta del mandamiento en que se ordena que en el procedimiento en el que se dictó la sentencia que es objeto de ejecución tan sólo había sido demandado el titular registral, existiendo en el Registro inscritas y anotadas sobre la finca embargada otras cargas cuyos titulares no fueron demandados'.
Reseñábamos igualmente, verbo da posibilidade de acumular as accións -reclamación de cotas e declaración de preferencia do crédito fronte ao acredor hipotecario- que 'nada hay que reprochar a la acumulación de acciones; no se vulnera limitación legal alguna. Recuerda la STS de 21 11-98 que les reiterada doctrina de esta Sala ( Sentencias de 12 de Junio de 1985 , 4 de Junio de 1990 , 14 de Octubre de 1993 , 8 de Noviembre de 1995 , 7 de Febrero y 17 de Diciembre de 1997 , entre otras) la del criterio flexible que ha de presidir el tratamiento y aplicación de la acumulación subjetiva de acciones, que regula el artículo 156 de la Ley de Enjuiciamiento Civil , entendiendo que procede la misma, a pesar de que el supuesto no se halle comprendido en la literalidad de la norma, si tampoco le alcanzan las prohibiciones de los artículos 154 y 157 del mismo Cuerpo legal , y existe entre las acciones acumuladas cierta conexidad jurídica que justifique el tratamiento unitario y la resolución conjunta'. Pero al margen de la anterior doctrina, cumple advertir, por otro lado, que en el caso enjuiciado las acciones, sobre no presentar incompatibilidad alguna (está sin explicar por la parte que la ha aducido), reconocen la procedencia de un mismo título, la deuda comunitaria; frente a unos demandados se pretende el cobro y frente a otros el reconocimiento de la preferencia certifica'.
Diciase finalmente que 'tampoco puede compartirse la tesis de que la pretensión de reconocimiento de la preferencia del crédito comunitario haya de encauzarse necesaria y exclusivamente a través de la tercería de mejor derecho. Conviene recordar que el objeto de la tercería de mejor derecho es diferente de la pretendida en este procedimiento, por lo que no puede establecerse una plena identidad; esa diversidad hace que la tercería haya de concebirse en función de un procedimiento de apremio ya en trámite, lo que no ocurre en la pretensión que aquí se deduce. Explica la doctrina que mediante la tercería de mejor derecho el tercerista pretende enervar la facultad que el art. 1520 de la LEC concede al ejecutante cambiar la última fase del proceso de ejecución, a saber, la distribución de la suma obtenida con la realización de los bienes; de ahí que se hable en este caso de una acción constitutiva procesal en cuanto que se pretende y se obtiene un cambio en la situación jurídica preexistente creada por una actividad procesal. Por esa especial naturaleza hace notar la doctrina procesalista que la tercería de mejor derecho no es el único medio de hacer valer la preferencia del crédito en cuestión; por ello, no se excluye la posibilidad del ejercicio de una acción meramente declarativa, de suerte que el acreedor que estime que su crédito es preferente a otro pueda, antes de cualquier ejecución, y, por tanto, sin dependencia incidental respecto de una vía de apremio, pueda deducir pretensión meramente declarativa mediante la que obtenga declaración por sentencia firme de la preferencia de su derecho respecto de otro u otros créditos. Obtenida sentencia a su favor, el acreedor podrá hacer valer la excepción que se contiene en el antes citado precepto 1520 LEC'.
A favor da postura, tanto de admitir esa demanda de declaración de preferencia, como de tomar como punto referencial a data da mesma, as sentenzas das AAPP de Tarragona, Sección 3ª, de 26 de novembro de 2013, Barcelona, Sección 17ª, de 11 de febreiro de 2015, Valencia, Sección 6ª, de 17 de febreiro de 2017 e Girona, Sección 2ª, de 4 de decembro de 2019.
Cuarto: A xeito de conclusión, e sendo razoables os argumentos que a resolución impugnada expón en apoio da súa tese, non podemos compartilos polas reflexións que reseñamos naquelas dúas nosas sentenzas, e sobre as que de xeito moi resumido abundamos: A) Non existe ningunha incompatibilidade entre as dúas accións, de reclamación de cotas comunitarias, e de declaración de preferencia deste crédito sobre o hipotecario. Aunha acción non exclúe á outra, nin poden ser contradictorias entre si. (artigo 71. 1. e 2. da L. A. C.). B) Existe un nexo entre as accións que se promoven contra os dous demandados, derivado dos respectivos títulos de crédito, nun contexto titular dual que vai requerir dunha declaración de preferencia entre eles. (Artigo 72). C) Razóns de economía procesual aconsellan a solución propugnada por esta Sala, sen que sexa necesario postergar a decisión, se a comunidade o interesa, á espera da formulación dun procedimento de execución, tendo, por outra banda, o acredor hipotecario, oportunamente chamado ao preito, a posibilidade xa de oporse ou conformarse. D) A diferencia do proclamado pola sentenza de instancia, non observamos ningún reparo para a declaración da preferencia, derivado dunha sedicente abstracción do crédito da actora, dado que este crédito aparece perfectamente concretado nas anualidades e contías respectivas. E) O posionamento que postulamos, de anticipar a declaración preferencial deste crédito fronte a outros, clarifica as preferencias, abre o camiño a futuras execucións e non favorece, en fin, actitudes puramente interesadas, inerciais e omisivas daqueles acredores, como os hipotecarios, que sabedores da preferencia allea, e da postergación da súa, demoran indefinidamente ou descartan a promoción da acción hipotecaria, aproveitándose entrementres e paradoxicamente dunha situación de insolvencia do debedor hipotecario, sen instar a execución, para non facer fronte ás débedas contraidas polo debedor coa Comunidade de Propietarios, clara e gravemente prexudicada esta última por aquela insolvencia e por este desleal comportamento, e que ve frustrada indefinidamente a realización das cotas comunitarias contra o comuneiro moroso, tan imprescindibles para a supervivencia da propia comunidade. F) Resulta obvio o interese das partes na controversia, ou o que é igual, que a resolución determine a preferencia do crédito da comunidade ou do acredor hipotecario, debendo advertirse que non sempre ten prioridade o primeito sobre o segundo, pois haberá que examinar, entre outros extremos, o período polo que se reclaman as cotas comunitarias, o que podería dar lugar a declaracións de preferencia puramente parciais, e circunscritas ás anualidades admitidas legalmente. G) En correspondencia coa anterior reflexión, se a declaración de preferencia foi precedida doutra anterior -entre as mesmas partes claro-, ambas deben tomarse en consideración, de tal maneira que non se declare a preferencia por enriba do tope legamente disposto, pois de facelo estaríamos vulnerar o mandato lexislativo limitador. En definitiva, a comunidade actora non poderá reproducir indefinidamente a mesma pretensión.
Quinto: As serias dúbidas xurídicas existentes, nunha materia, a de declaración de preferencia, na que non existe unha postura conforme dos tribunais, condúcenmos a non facer unha especial declaración sobre as custas procesuais de ningunha das dúas instancias (artigos 394 e 398 da L. A. C.).
Por todo o exposto, e pola autoridade que a este Tribunal lle outorgan a Constitución e o pobo español,
Fallo
Que con estimación en parte do recurso de apelación formulado pola COMUNIDADE DE PRIPIETARIOS TRAVESIA000, NUM000- NUM001- NUM002 DE VIGO representada polo Procurador Sr. Gil Tránchez contra a sentenza ditada polo Xulgado de 1ª Instancia nº 1 de Vigo o día 26 de xuño de 2019, declaramos o dereito de crédito preferente da comunidade demandante verbo do crédito hipotecario a favor da demandada, SAREB, sobre os fundos litixiosos hipotecados, preferencia que queda circunscrita ao tope legal, no que deberá tomarse en consideración a declaración de preferencia recaida no xuizo verbal nº 799/2055, do Xulgado de Primeira Instancia nº 6 de Vigo. Non facemos unha especial pronuncia sobre as custas procesuais de ningunha das dúas instancias.
Esta é a nosa sentenza, que asinamos, e que se redacta en galego consonte o establecido no art. 3.2 e 3 da Constitución española; no art. 5.1, 2 e 3 do Estatuto de autonomía para Galicia, aprobado pola Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril; e nos arts. 1, 2, 6.3, e 7.2 e 3 da Lei 3/1983, do 15 de xuño, da Comunidade Autónoma de Galicia, de normalización lingüística.
Notifíqueselles ás partes a presente resolución.
MODO DE IMPUGNACIÓN: Contra a presente sentenza cabe interpoñer recurso de casación por tratarse dun proceso que presenta interese casacional, sobre a base do establecido no art.º 477 da LEC, debendo interpoñer dentro dos vinte días seguintes á súa notificación na forma establecida no art.º 479 da LEC. Asímesmo cabe interpoñer recurso extraordinario por Infracción Procesual sobre a base do establecido no art.º 468 da LAC, debendo interponer dentro dos vinte días seguintes a súa notificación na forma establecido no artº 479 da LAC.
Devólvanselle os autos orixinais ó xulgado do que proceden, cun testemuño desta sentenza para o seu coñecemento e cumprimento.
